01a. memo netcongestie.pdf

Memo

Onderwerp Verzonden aan: College en raad Postregistratienr.: Z.339417/D.245089

Netcongestie

Afzender: Wethouder D. de Kruif Datum: 15 december 2022

De vraag naar elektriciteit stijgt de laatste tijd hard, de nieuwsberichten hierover zullen u niet ontgaan zijn. De vraag naar stroom stijgt vele malen sneller dan de netbeheerders het elektriciteitsnet hierop kunnen aanpassen. In deze memo informeren we u over de recent door TenneT gecommuniceerde nieuwe knelpunten op het elektriciteitsnet (ook netcongestie genoemd) in de Provincie Utrecht (waaronder de Regio Amersfoort). Wij geven aan wat de knelpunten zijn en welke stappen we in de regio Amersfoort gaan zetten om met deze situatie om te gaan. Knelpunten Terug levering Op 12 oktober 2021 kondigde TenneT congestie af voor het terug leveren van elektriciteit (het invoeden van duurzaam opgewekte elektriciteit) op het netwerk in de provincies Utrecht, Flevoland en Gelderland. Het hoogspanningsnet in deze provincies vormt één geheel. Hierna is een oproep gedaan aan bedrijven om mee te werken aan het vergroten van het flexibele gebruik van het net, om ruimte te creëren. Recent (16 november 2022) informeerde TenneT dat ze een deelruimte heeft gevonden in flexibiliteit op het elektriciteitsnet voor terug levering, maar nog onvoldoende om alle wachtlijsten weg te kunnen werken (zie de bijlage). TenneT gaat de marktconsultatie komende tijd voorzetten waarbij afspraken worden gemaakt met bedrijven om elektriciteit af te nemen wanneer de vraag laag is.

Hierdoor ontstaat ruimte op het netwerk om wachtlijsten voor aanvragen voor nieuwe aansluitingen weg te werken. Afnemen Tegelijkertijd kwam TenneT in november ook met een nieuwe aankondiging van congestie voor de provincies Utrecht, Flevoland en Gelderland. Het elektriciteitsnet heeft ook zijn maximale capaciteit bereikt voor het afnemen van elektriciteit. Deze aankondiging werkt door naar het elektriciteitsnet van de regionale netbeheerder Stedin, die daarmee ook congestie voor afname moest afkondigen. Deze congestie op afname betekent concreet dat nieuwe grootverbruikers met een aansluitcapaciteit vanaf 3x80 Ampère (zoals industriële of logistieke bedrijven, grootschalige horeca, supermarkten, zorg- of onderwijsinstellingen of partijen die snellaadinfra verzorgen) voorlopig niet in hun elektriciteitsbehoefte kunnen worden voorzien. Dit geldt ook voor bestaande klanten met een grootverbruik aansluiting vanaf 3x80 Ampère die een verzwaring van hun aansluiting nodig hebben of meer elektriciteit willen afnemen en dit nog niet hebben gemeld bij Stedin. Ter vergelijking: een huishouden heeft een kleinverbruik aansluiting van 3x25 Ampère.

Een structurele oplossing voor de congestie wordt gezocht in de versterking van het elektriciteitsnet en het ‘opknippen’ daarvan in deelnetten. TenneT geeft aan de knelpunten gefaseerd in de periode 20272029 op te kunnen lossen. Maar dit gebrek aan ruimte voor nieuwe afname heeft grote gevolgen voor bedrijven e.a.. Impact en vervolg van de afname congestie De capaciteitsproblemen zijn een bedreiging voor een groot aantal ontwikkelingen in de regio: nieuwe voorzieningen zoals bijvoorbeeld scholen, buurthuizen of supermarkten in grootschalige nieuwbouwontwikkelingen zullen tijdelijk geen transportcapaciteit krijgen. Dat betekent bijvoorbeeld ook dat sommige nieuwe bedrijven zich niet kunnen vestigen en bestaande bedrijven niet kunnen uitbreiden. Daarnaast komen de ambities voor emissieloos vervoer en de energietransitie (o.a. het verduurzamen van het energieverbruik bij bedrijven) in het geding. Nieuwe kleinverbruik aansluitingen kunnen nog wel van elektriciteit worden voorzien, omdat de netbeheerder hiervoor vermogen heeft gereserveerd. Dit betreft bijvoorbeeld woningen, zowel grondgebonden als appartementen. Hierbij nog wel een kanttekening: binnen grootschalige gebiedsontwikkelingen zijn soms een aantal voorzieningen die een grootverbruik aansluiting nodig hebben, zoals bijvoorbeeld liften bij hoogbouw en grote warmtepompen die ingezet worden in WarmteKoude-Opslag-systemen.

Gewone (publieke) laadpalen kunnen nog steeds aangelegd worden, maar snelladers niet meer. Volgen van beide congesties voor de RES en duurzaamheidsambities Onze regio heeft een groot belang bij het oplossen van de capaciteitsproblemen op het netwerk. Hiervoor ligt de primaire verantwoordelijkheid bij netbeheerders TenneT en Stedin, maar deze situatie vereist een nauwe samenwerking tussen alle betrokkenen, waaronder de netbeheerders, de gemeenten, de provincie(s) en het Rijk. Over duurzame opwek hebben wij direct contact met onze netbeheerder Stedin. In het kader van de RES werkt Stedin aan een netimpact analyse die ook bij RES 2.0 zal worden gevoegd. Hierbij geeft Stedin aan dat het ondanks de congestie van TenneT noodzakelijk is om door te gaan met het concretiseren van het RES bod en projecten op de ‘wachtrij’ te zetten. Dat betekent dat projecten voor duurzame grootschalige opwek worden aangemeld bij Stedin. Ook voor projecten/bedrijven met behoefte aan grootverbruik afname is belangrijk om kenbaar te maken dat extra capaciteit nodig is en om door te kunnen pakken zodra er weer capaciteit vrij komt bij TenneT. Ook kan Stedin tijdig haar net aanpassen wanneer projecten concreet worden. Door de plannen te concretiseren en uit te werken, wordt de zekerheid van realisatie vergroot.

Bij voldoende zekerheid en concreetheid worden de benodigde netinvesteringen door Stedin opgenomen in de investeringsportfolio. We gaan binnen de regio Amersfoort met alle betrokken partijen de situatie analyseren en zoeken naar korte en lange termijn oplossingen. Zo wordt nader congestie onderzoek van TenneT in de zomer van 2023 verwacht. Hierin zullen de korte termijn oplossingen in kaart gebracht worden zoals het flexibeler omgaan met vraag en aanbod in ons gebied. Zodra beschikbaar zullen wij uw raad hierover nader informeren. Binnen Woudenberg Deze netcongestie zal ook gevolgen hebben voor bedrijven en ontwikkelingen in Woudenberg. In onze gesprekken met bedrijven en bij ontwikkelingen zullen wij blijven wijzen op het belang om tijdig plannen aan te melden bij Stedin, maar ook om oplossingen te zoeken die niet leiden tot een netverzwaring en mee te werken aan het verkrijgen van ruimte op het net (gebruik maken van de rustige momenten op het net en interne opslag van elektra). Omdat met name de afname beperking consequenties heeft voor investeringen van bedrijven is van groot belang dat bedrijven tijdig contact op te nemen met Stedin, zorgen dat zij op de wachtlijst komen en daarmee ook meer inzicht verkrijgen in de consequenties voor de plannen, voordat de bedrijven kosten gaan maken.