01. RV Vangnetuitkering 2025 Participatiewet (Geredigeerd).pdf

RAADSVOORSTEL Onderwerp

2026

:

Datum voorstel:

Registratiekenmerk:

Z. 353664

Raadsvergadering van :

9 juli 2026

Vergadering Commissie van:

16 juni 2026

Portefeuillehouder:

Magda Jansen

Behandelend ambtenaar:

S. Lekili

Onderwerp / voorstel:

Vangnetuitkering Participatiewet 2025

12 mei 2026

Aan de Raad. Voorstel Wij stellen u voor: 1. In te stemmen met de aanvraag Vangnetuitkering Participatiewet 2025 (uitgebreid verzoek) , inclusief de door het college afgegeven verklaring dat maatregelen zijn getroffen om het tekort op het BUIG-budget te reduceren. Inleiding Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van uitkeringen in het kader van de Participatiewet , IOAW , IOAZ en Bbz 2004 en voor de inzet van loonkostensubsidie. Tekorten en overschotten komen in principe voor eigen rekening van gemeenten. Gemeenten met een omvangrijk tekort kunnen onder voorwaarden in aanmerking komen voor een aanvullende uitkering: de vangnetuitkering. Over 2024 kwam de gemeente Woudenberg in aanmerking voor een vangnetuitkering. Op basis van het gerealiseerde tekort is voor dat jaar een bedrag van € 41. 699 toegekend. De ontwikkelingen die in 2024 hebben geleid tot dit tekort hebben zich in 2025 voortgezet. Het aantal huishoudens met algemene bijstand lag in oktober en november 2025 circa 20% hoger dan in dezelfde periode in 2024. Daarnaast blijft sprake van een doelgroep met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt , waardoor uitstroom naar werk beperkter is en trajecten langer duren. Op basis van de voorlopige cijfers over 2025 is de verwachting dat de gemeente Woudenberg opnieuw in aanmerking komt voor een vangnetuitkering.

Gelet op het feit dat eerder een

Geprint op: 26-05-2026 13:41:14uur

Document2

vangnetuitkering is aangevraagd , dient voor 2025 gebruik te worden gemaakt van het uitgebreide aanvraagformulier. Dit uitgebreide verzoek vraagt aanvullend om: een reflectie op de effecten van eerder ingezette maatregelen ; een onderscheid tussen interne en externe maatregelen ; een nadere onderbouwing van de effectiviteit van het maatregelenpakket. Op grond van de Participatiewet moet de gemeenteraad instemmen met de verklaring van het college dat maatregelen zijn getroffen om het tekort te reduceren. Met dit voorstel wordt de gemeenteraad gevraagd deze instemming te verlenen , zodat de aanvraag uiterlijk 15 augustus 2026 kan worden ingediend bij de Toetsingscommissie Vangnet Participatiewet. Daarna beoordeelt de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet de aanvraag en adviseert zij de minister van Werk en Participatie. Een definitieve beschikking en eventuele uitbetaling wordt verwacht in het eerste kwartaal van 2027. Ter ondersteuning van de beoordeling door de gemeenteraad is de checklist voor gemeenteraadsleden van de Toetsingscommissie Vangnet Participatiewet als bijlage toegevoegd. Beoogd resultaat De gemeenteraad inzicht geven in de oorzaken van het tekort op het BUIG-budget , de getroffen maatregelen en het beoogde effect daarvan , zodat de raad kan instemmen met de aanvraag Vangnetuitkering Participatiewet 2025.

Daarmee kan de gemeente Woudenberg de vangnetuitkering aanvragen en , bij toekenning , een gedeeltelijke compensatie ontvangen voor het tekort op het BUIG-budget over 2025. Kader Artikel 69 Participatiewet Besluit Participatiewet Toetsingskader Toetsingscommissie Vangnet Participatiewet De aanvraag moet uiterlijk 15 augustus 2026 zijn ontvangen door de Toetsingscommissie Vangnet Participatiewet. Argumenten 1. 1 De gemeente Woudenberg komt naar verwachting in aanmerking voor een vangnetuitkering over 2025 Op basis van de voorlopige realisatiecijfers over 2025 wordt een tekort op het BUIG-budget verwacht dat boven de geldende eigenrisicodrempel uitkomt. Uit de berekening met de rekentool van de Toetsingscommissie Vangnet Participatiewet blijkt dat het tekort over 2025 circa € 223. 764 bedraagt. Dit komt neer op 1018% , van het toegekende BUIG-budget. Hiermee wordt voldaan aan de financiële voorwaarden voor zowel het reguliere vangnet als het uitgebreide vangnet. Het uitgebreide vangnet is in dit geval het meest gunstig , aangezien daarbij een lagere eigenrisicodrempel geldt. Daarnaast moet in minimaal twee van de drie jaren 2022 , 2023 en 2024 sprake zijn van een tekort van minimaal 5%. Uit de analyse blijkt dat Woudenberg hieraan voldoet.

De indicatieve hoogte van de vangnetuitkering over 2025 bedraagt circa € 58.922 , onder voorbehoud van definitieve beoordeling door de Toetsingscommissie. Omschrijving

Bedrag / percentage

BUIG-budget 2025 BUIG-lasten 2025

€ 2. 197. 897 € 2. 421. 661

Geprint op: 26-05-2026 13:41:14 uur

2/6

Omschrijving Tekort Tekortpercentage Indicatieve vangnetuitkering

Bedrag / percentage € 223. 764 1018% , € 58. 922 -

1. 2 De oorzaken van het tekort zijn structureel van aard en zetten zich voort in 2025. De analyse laat zien dat het tekort wordt veroorzaakt door hogere uitkeringslasten als gevolg van een structureel hoger bijstandsbestand en beperkte uitstroom naar werk. Uit de gemeentelijke cijfers blijkt dat het aantal huishoudens met algemene bijstand in 2025 en begin 2026 duidelijk hoger ligt dan in 2024. Waar in 2024 sprake was van circa 97–100 huishoudens , ligt het bestand in 2025 en begin 2026 op circa 118–123 huishoudens. Dit betekent dat het bestand structureel hoger ligt dan in 2024. Daarnaast heeft een deel van de doelgroep een grotere afstand tot de arbeidsmarkt , waaronder statushouders en jongeren met psychische problematiek. Uitstroom naar volledig zelfstandig werk is daardoor beperkt en verloopt vaak via tussenstappen , zoals parttime werk , loonkostensubsidie of jobcoaching. De combinatie van een hoger bestand en een langere uitkeringsduur leidt tot hogere uitkeringslasten. 1. 3 In 2025 zijn maatregelen voortgezet en verder doorontwikkeld , conform de lijn uit 2024 In 2025 zijn de in 2024 ingezette maatregelen voortgezet en verder doorontwikkeld. Het gaat onder meer om maatwerkbegeleiding , inzet op parttime werk als opstap naar uitstroom , loonkostensubsidie , jobcoaching en beschut werk. Deze maatregelen hebben effect op individueel niveau.

Inwoners zetten stappen richting participatie en werk en worden beter ondersteund bij plaatsingen. Tegelijkertijd blijkt dat de uitstroom onvoldoende opweegt tegen de instroom. Met name inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt hebben vaker langdurige begeleiding nodig , waardoor trajecten richting werk meer tijd vragen en de uitkeringsduur langer blijft. Hierdoor werken de effecten van de maatregelen nog onvoldoende door in het totale bestand en de uitkeringslasten. Daarom blijft aanvullende en langdurige inzet noodzakelijk om de uitstroom te vergroten en het tekort structureel terug te dringen. 1. 4 De getroffen maatregelen sluiten aan bij de oorzaken van het tekort en zijn verder verbreed in 2025 De in 2025 getroffen maatregelen sluiten direct aan bij de geconstateerde oorzaken van het tekort , namelijk de beperkte uitstroom en de langere uitkeringsduur. Intern is de inzet op maatwerkbegeleiding , loonkostensubsidie , jobcoaching en participatievoorzieningen geïntensiveerd , met als doel inwoners sneller en duurzamer richting werk te begeleiden. Extern is de samenwerking met partners binnen de arbeidsmarktregio versterkt , waaronder Amfors , het Regionaal Werkcentrum en maatschappelijke organisaties. Hierdoor wordt beter aangesloten op beschikbare voorzieningen en kunnen inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt gerichter worden ondersteund.

Met deze verbreding en verdieping van het maatregelenpakket is invulling gegeven aan de aanvullende eisen van het uitgebreide vangnet en wordt gericht gestuurd op het terugdringen van de uitkeringsduur en het vergroten van de uitstroom. 1. 5 De aanvraag voldoet aan de wettelijke eisen en vraagt instemming van de raad

Geprint op: 26-05-2026 13:41:14 uur

3/6

Het uitgebreide aanvraagformulier toelichting op de getroffen interne beoogde effect.

bevat en

een

externe

analyse van de oorzaken van het tekort, een maatregelen en een onderbouwing van het

Op grond van de Participatiewet en het Besluit Participatiewet is instemming gemeenteraad vereist voordat de aanvraag kan worden ingediend.

van

de

Kanttekeningen

en risico’s 1.1 Er is een risico op gedeeltelijke of volledige afwijzing De Toetsingscommissie beoordeelt de aanvraag op zowel financiële als inhoudelijke criteria. Met name bij het uitgebreide verzoek worden hogere eisen gesteld aan de onderbouwing van de effectiviteit van maatregelen. Indien de onderbouwing onvoldoende wordt geacht, kan dit leiden tot een gedeeltelijke of volledige afwijzing van de aanvraag. Op basis van de huidige

inzichten wordt verwacht dat aan de voorwaarden van de vangnetregeling maar de definitieve beoordeling ligt bij de Toetsingscommissie.

wordt

voldaan,

1.2 Structurele factoren beperken de snelheid van tekortreductie Hoewel maatregelen zijn getroffen om uitstroom te vergroten, vraagt een deel van de doelgroep langdurige begeleiding richting participatie of werk. Dit betreft onder andere statushouders

inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. Daarnaast hebben ontwikkelingen zoals taalachterstanden, wachttijden in de zorg en psychische problematiek invloed op de snelheid waarmee uitstroom kan worden gerealiseerd. Hierdoor vraagt tekortreductie een langere adem en kunnen effecten van maatregelen pas geleidelijk zichtbaar worden. en

1.3 De uitvoering is kwetsbaar door de kleinschalige organisatie De uitvoering binnen het domein Werk & Inkomen is kleinschalig en daarmee kwetsbaar. In 2026 is sprake van personele uitval en wisselingen binnen het team, wat invloed heeft op de continuiteit en intensiteit van de begeleiding. Dit kan de snelheid en effectiviteit van de ingezette maatregelen beperken. Om deze kwetsbaarheid te verminderen wordt in gezamenlijkheid met De Kleine Schans onderzocht welke mogelijkheden er zijn om de uitvoering in de toekomst minder kwetsbaar te organiseren. 1.4 Een

Effecten

maatregelen vragen tijd van de doelgroep heeft een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. Daardoor belangrijk vragen trajecten richting werk vaak een langere doorlooptijd. Hierdoor zal het effect op de uitkeringslasten en het tekort zich gefaseerd voordoen en niet direct zichtbaar zijn in het lopende jaar. van

deel

Maatschappelijk draagvlak @

@

ú@

Inclusie Dit voorstel draagt bij aan een inclusieve samenleving door inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt te ondersteunen richting participatie en werk. Duurzaamheid De inzet op uitstroom en zelfredzaamheid draagt bij aan sociale duurzaamheid en vermindert afhankelijkheid van uitkeringen op de lange termijn.

Participatie Dit voorstel draagt bij aan participatie doordat inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt worden ondersteund richting werk en maatschappelijke deelname. De inzet van re-integratievoorzieningen en begeleiding is gericht op het vergroten van zelfredzaamheid en participatie in de samenleving

Financiële

consequenties

Geprint

26-05-2026

op:

13:41:14

op

uur

juistheid

beoordeeld

door (geanonimiseerd)

4/6

Dit voorstel past binnen de begroting Voorstel Uitgaven inkomsten Totaal -

Begroot

€ 58. 922 € 58. 922

€0

VerschilGevolg budget € 0 minder uitgaven € 58. 922 extra inkomsten € 58. 922over op begroting

Naam Product

Vangnetregeling BUIG

Bovengenoemde bedragen betreffen incidentele inkomsten. Bovengenoemd totaal verschil wordt aan de raad bekend gemaakt via: de jaarrekening

Toelichting: Op basis van de voorlopige realisatiecijfers over 2025 en de berekening met de rekentool van de Toetsingscommissie Vangnet Participatiewet ontstaat het volgende beeld: BUIG-budget 2025: € 2. 197. 897 BUIG-lasten 2025: € 2. 421. 661 Tekort: € 223. 764 Tekort (%): 1018% , Hiermee wordt voldaan aan de financiële voorwaarden voor zowel het reguliere als het uitgebreide vangnet. De gemeente komt daarmee in aanmerking voor de meest gunstige variant , zijnde het uitgebreide vangnet (eigenrisicodrempel 5%). De verwachte hoogte van de vangnetuitkering over 2025 bedraagt circa € 58. 922. Er is een risico op (gedeeltelijke) afwijzing van de aanvraag door de Toetsingscommissie , aangezien de definitieve beoordeling mede afhankelijk is van de SiSa-verantwoording en de inhoudelijke onderbouwing van de getroffen maatregelen. Financiële rechtmatigheid: De vangnetuitkering betreft een reguliere regeling binnen de Participatiewet waarvoor gemeenten , bij het voldoen aan de gestelde voorwaarden , een aanvraag kunnen indienen. Woudenberg heeft ook over vorig jaar een vangnetuitkering aangevraagd en toegekend gekregen. Op basis van de huidige prognoses , de uitkomsten van de rekentool van de Toetsingscommissie en de afstemming met Financiën is daarom de verwachting dat de aanvraag (grotendeels) zal worden toegekend. Om die reden is deze reeds verwerkt in de Jaarrekening 2025.

UITGAVEN progrGrtbk

Kstsrt

Product

Betreft

Overheveling budget

Totaal wijzigingen uitgaven

0

Wijziging budget

Invloed op begroting

0

neutraal neutraal neutraal neutraal neutraal neutraal neutraal

Wijziging budget

Invloed op begroting

Aanvullende toelichting

Inc. / str.

Aanvullende toelichting

Inc. / str.

INKOMSTEN progrGrtbk

Kstsrt

Product

Betreft

Overheveling budget

Totaal wijzigingen inkomsten

0

0

neutraal neutraal neutraal neutraal

Totaal wjiging voorstel

0

0

neutraal

Extra toelichting te verwerken in voortgangsrapportage: Niet van toepassing.

Geprint op: 26-05-2026 13:41:14 uur

5/6

Aanpak/uitvoering 1. Vaststelling van de aanvraag door de gemeenteraad ; 2. Indiening bij de Toetsingscommissie vóór 15 augustus 2026 ; 3. Beoordeling door de commissie en besluitvorming door het Rijk ; 4. Verwerking van de uitkomst in de jaarrekening 2026. Communicatie Niet van toepassing Bijlage(n) D. nummer D. 318823

Documentnaam Raadsbesluit

Geheimhouding N. v. t.

Actieve openbaarmaking Openbaar

D. 318824

Ingevuld aanvraagformulier uitgebreid VU 2025

Openbaar

D. 319837

Checklist gemeenteraden bij de aanvraag vangnetuitkering

Openbaar

Burgemeester en wethouders van Woudenberg

Z. D. M. van den Boogaard Secretaris

Geprint op: 26-05-2026 13:41:14 uur

M. Jansen-van Harten Burgemeester

6/6