Raadsvoorstel starten verkenningsfase om te komen tot bestuurlijke fusie en uitgangspunten verkenningsfase

RAADSVOORSTEL

Par.afd.hfd

Kenmerk Zaaknummer Raadsvergadering Commissie(s) Gewijzigd voorstel Bijlagen Portefeuillehouder Domein Team Datum Onderwerp

.

RV/1742/230926/EH Z.80218 5 oktober 2023 Bestuur & Middelen Datum: 3 oktober 2023 Nee 2 burgemeester Griffie Griffie 26 september 2023 starten verkenningsfase om te komen tot bestuurlijke fusie en uitgangspunten verkenningsfase

CONCEPT-BESLUIT Voorgesteld wordt: 1. Het besluit van 12 juli 2023 waarin de raad uitspreekt te willen komen tot een bestuurlijke fusie van de gemeente Wijdemeren met een of meerdere gemeenten te bekrachtigen, met als hernieuwde streefdatum 1 januari 2027, te bekrachtigen; 2. Als leidraad voor de verkennende gesprekken uitgangspunten vast te stellen; 3. Het college te vragen verkennende gesprekken te voeren met de omliggende gemeenten, aan de hand van de uitgangspunten en conform het vast te stellen plan van aanpak; 4. Het college te verzoeken regelmatig te rapporteren aan de gemeenteraad, zoals beschreven in het plan van aanpak, zodat de raad op basis van de resultaten van de verkenning, in gezamenlijk overleg, komt tot het nemen van een principebesluit met een of meerdere gemeenten.

1. Inleiding In de periode tussen 8 maart en 12 juli heeft de gemeenteraad zich intensief bezig gehouden met een proces om te komen tot een besluit over de toekomst van de gemeente Wijdemeren. Onder de noemer Toekomstperspectief Wijdemeren zijn op 12 en 13 juli 2023 meerdere besluiten genomen, waaronder het besluit te willen komen tot een bestuurlijke fusie en het financieel herstelplan, tevens kadernota, met daarin de financiële kaders voor de meerjarenbegroting 2024-2027. De raad heeft een intensief en indringend proces doorlopen om de vraag te beantwoorden wat het Toekomstperspectief 2026 van de gemeente zou kunnen zijn. Alles afwegende heeft de raad op 12 juli 2023 besloten te kiezen voor een bestuurlijke fusie ofwel een gemeentelijke herindeling. De raad heeft doelen geformuleerd en de volgende varianten zijn verkend: (1) bestuurlijk en organisatorisch zelfstandig blijven, (2) bestuurlijk zelfstandig blijven in combinatie met intensief regionaal samenwerken, (3) bestuurlijk zelfstandig blijven maar ambtelijk fuseren, waarbij de integrale dienstverlening aan onze inwoners, bedrijven en instellingen door de organisatie van een andere gemeente wordt verleend en (4) bestuurlijke en organisatorische zelfstandigheid opgeven door te fuseren met een andere gemeente. Daarbij is vastgesteld

Raadsvoorstel Onderwerp : besluit tot starten proces tot bestuurlijke fusie en uitgangspunten verkenningsfase Datum : 26 september 2023

dat het unieke karakter van de dorpen en het plassengebied nu en in de toekomst een belangrijk punt van afweging is. De argumenten om te kiezen voor gemeentelijke herindeling zijn de optelsom van overwegingen die de fracties in overgrote meerderheid tot de conclusie hebben gebracht dat een gemeentelijke herindeling, waarbij de bestuurlijke zelfstandigheid wordt opgeheven, de enige reële optie is om een kwalitatief goede dienstverlening tegen lagere lasten voor de inwoners en bedrijven te realiseren. 2. Argumenten 2.1.1 De bestuurskracht van de gemeente Wijdemeren behoeft versterking In 2016 is een extern onderzoek uitgevoerd naar de bestuurskracht van de gemeenten in de regio Gooi en Vechtstreek met als conclusie dat de bestuurskracht van de gemeente Wijdemeren onvoldoende is. Het beeld is dat ondanks allerlei inspanningen de bestuurskracht verder is verzwakt. 2.1.2 De dienstverlening aan de inwoners, bedrijven instellingen staat onder druk De dienstverlening van de gemeente aan inwoners, bedrijven en instellingen is al langere tijd niet van het niveau dat zij redelijkerwijs mogen verwachten, zeker gezien de nu al fors hoge gemeentelijke belastingen.

2.1.3 De gemeente Wijdemeren staat de komende jaren voor grote opgaven De gemeente Wijdemeren staat sinds 1 januari 2023 onder preventief toezicht van de provincie Noord-Holland vanwege het indienen van een niet sluitende begroting 2023 en meerjarenbegroting 2023-2026. Inmiddels heeft Gedeputeerde Staten het herstelplan beoordeeld en het eerder vastgestelde uitgavenplafond van 70% van de budgetten die opgenomen zijn in de goedgekeurde begroting 2022, teruggedraaid. Als voorwaarde voor het opheffen van het budgetplafond heeft GS wel aangegeven dat zij verwachten dat de gemeenteraad op 5 oktober 2023 een besluit neemt over het aangaan van het fusieproces. De diverse maatschappelijke opgaven, zoals de energietransitie, het onderhoud aan wegen en riolen, en het leefbaar houden van de dorpen, vragen grote financiële investeringen, als ook investeringen in de organisatie van Wijdemeren. Het roept de vraag op of de gemeente deze opgaven op de langere duur kan dragen. 2.2.1 Uitgangspunten zijn nodig om na de verkennende gesprekken te komen tot keuzes voor verder gesprek met mogelijke fusiepartners Bij het besluit van 12 juli 2023 heeft de gemeenteraad zich gebaseerd op analyses aan de hand van thema’s die spelen in de gemeente Wijdemeren. Gebaseerd op deze thema’s zijn uitgangspunten gedestilleerd die de raad het college meegeeft voor de verkennende gesprekken.

2.2.2 In een reeks bijeenkomsten heeft de raad van inwoners richting gekregen op wat zij van waarde achten In de week van 11 tot en met 15 september 2023 heeft de gemeenteraad gesprekken gevoerd met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Daarnaast is een enquête uitgezet die inwoners konden invullen. De bijeenkomsten met de inwoners zijn goed bezocht, en ook de enquête is vaak ingevuld. Dit heeft tal van uitspraken opgeleverd, hoewel soms tegenstrijdige. De gemeenteraad heeft kennis genomen van de uitspraken en heeft met een deel daarvan de uitgangspunten aangevuld.

2

Raadsvoorstel Onderwerp : besluit tot starten proces tot bestuurlijke fusie en uitgangspunten verkenningsfase Datum : 26 september 2023

2.2.3 De uitgangspunten gaan nog niet de diepte in Voor de eerste verkennende gesprekken gaan de uitgangspunten nog niet de diepte in. Het betreft immers een verkenning. Op een later tijdstip, wanneer de gesprekken zich toespitsen op een of meerdere gekozen partner(s)m kan de gemeenteraad opnieuw gebruik maken van de eerder gemaakte analyses, en van de inbreng van de inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Dat laat overigens onverlet dat later in het fusieproces ook participatie van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zeer gewenst is, en georganiseerd zal worden. 2.3 in de eerste gesprekken vertegenwoordigt het college de gemeente In de eerste verkennende gesprekken vertegenwoordigt het college de gemeenten. In het gehele fusieproces wordt ook voor de raden ontmoeting en overleg gepland. Dit vindt vooral plaats voordat de raden besluiten moeten nemen. 2.4 Terugkoppeling is van belang voor het nemen van gefundeerde besluiten Het college koppelt de uitkomsten van de gesprekken terug aan de gemeenteraad. Hiermee is de raad betrokken in het proces van de verkenning. Wanneer nodig legt het college, in de reguliere vergadercyclus, te maken keuzes voor aan de gemeenteraad. 3.

Kanttekeningen/Risico’s 3.1.1 Een fusie heeft een partner nodig Met dit voorliggende besluit spreekt de gemeente Wijdemeren uit dat het de gesprekken aan wil gaan met mogelijke fusiepartners. Het risico bestaat dat het vinden van een geschikte fusiepartner meer tijd kost dan de gemeenteraad op dit moment voorziet, en/of dat geen fusiepartner gevonden wordt. 3.1.2 Het tijdpad kan te ambitieus zijn Sinds het besluit van 12 juli 2023 is gebleken dat het tijdpad naar 1 januari 2026 te ambitieus is. De focus is daarom verlegd naar 1 januari 2027. Vanzelfsprekend is het traject om te komen tot een principebesluit, en daar op volgend een herindelingsontwerp en herindelingsadvies alleen haalbaar in goede harmonie met de toekomstige fusiepartner(s). Omwille van de zorgvuldigheid is het dan ook mogelijk dat het hele proces niet zo snel verloopt als nu door de raad voorzien. Mocht gaandeweg het proces blijken dat ook de streefdatum van 1 januari 2027 niet haalbaar is, dan streeft de gemeenteraad er naar dat in ieder geval voor de volgende gemeenteraadsverkiezingen de procedure zo ver gevorderd is, dat het besluit onomkeerbaar is. De zorgvuldigheid van het proces en de goede samenwerking met de toekomstige fusiepartner(s) zijn bij de beoordeling van te nemen besluiten daarover belangrijke factoren. 4.

Financiële consequenties Het voorliggende besluit om bestuurlijk te fuseren heeft als zodanig nog geen financiële consequenties. Bij het plan van aanpak voor de verkenningsfase, die na de besluitvorming ingaat, levert het college een kostenraming. Voor een tegemoetkoming in de kosten in het kader van het plan van aanpak, vraagt de gemeente bij de provincie Noord-Holland een subsidie aan. 5. Aanpak (planning/uitvoering/communicatie) In september 2023 heeft de raad gesproken met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties over het voorgenomen besluit om te komen tot een bestuurlijke fusie. De uitkomsten van die gesprekken zijn vervat in een rapportage, die als bijlage bij dit raadsbesluit is gevoegd.

3

Raadsvoorstel Onderwerp : besluit tot starten proces tot bestuurlijke fusie en uitgangspunten verkenningsfase Datum : 26 september 2023

Naast de gesprekken is een enquête uitgezet, voor diegenen die niet naar de bijeenkomsten wilden of konden komen. De enquête is ook ingevuld door inwoners die de avonden hebben bezocht. De uitkomsten van de enquête zijn ook verwoord in de rapportage. Er is besloten tot het invoegen van een extra commissievergadering op 3 oktober, zodat inwoners en stakeholders desgewenst kunnen inspreken. De commissievergadering en de raadsvergadering zijn aangekondigd op de gebruikelijke wijze, in de lokale kranten. Met een kort persbericht en berichten op de sociale media worden de inwoners geïnformeerd over het beschikbaar komen van de stukken. De stukken zijn gepubliceerd in het raadsinformatiesysteem, en op de gemeentelijke website: ToekomstWijdemeren. 6. Duurzaamheidsaspecten Niet van toepassing. 7. Voorafgaande besluitvorming Op 12 juli 2023 heeft de gemeenteraad het besluit genomen te willen komen tot een bestuurlijke fusie. Het besluit is genomen met 17 stemmen voor en 1 stem tegen. Naast het besluit om te komen tot een fusie, heeft de raad ook besloten tot een consultatie van de inwoners en het bekrachtigen van het besluit van 12 juli op 5 oktober 2023. Het besluit van 12 juli bevatte tevens de opdracht aan het college te komen met een plan van aanpak voor de bestuurlijke gesprekken, volgend op het besluit van 5 oktober.

8. Standpunt commissies (en derden)

Wijdemeren, 26 september 2023 Burgemeester en wethouders van Wijdemeren, de griffier, de burgemeester,

drs. E.B. Hörchner

drs. C.R. Larson

4

RAADSBESLUIT

De raad der gemeente Wijdemeren; Gelezen het voorstel van griffier en burgemeester d.d. 26 september 2023; Gelet op de gesprekken met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties en de uitslagen van de enquête; BESLUIT 1. Het besluit van 12 juli 2023 waarin de raad uitspreekt te willen komen tot een bestuurlijke fusie van de gemeente Wijdemeren met een of meerdere gemeenten, met als streefdatum 1 januari 2027, te bekrachtigen; 2. Als leidraad voor de verkennende gesprekken uitgangspunten vast te stellen; 3. Het college te vragen verkennende gesprekken te voeren met de omliggende gemeenten, aan de hand van de uitgangspunten en conform het vast te stellen plan van aanpak; 4. Het college te verzoeken regelmatig te rapporteren aan de gemeenteraad, zoals beschreven in het plan van aanpak, zodat de raad op basis van de resultaten van de verkenning, in gezamenlijk overleg, komt tot het nemen van een principebesluit met een of meerdere gemeenten.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 5 oktober 2023 De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

drs. E.B. Hörchner

drs. C.R. Larson

Afschriften van dit besluit naar: De provincie Noord Holland