Raadsvoorstel bestuurlijke fusie Wijdemeren (Het raadsvoorstel is stemmen 17 voor en 1 stem tegen.)

RAADSVOORSTEL

Par.afd.hfd

Kenmerk Zaaknummer Raadsvergadering Commissie(s) Gewijzigd voorstel Bijlagen Portefeuillehouder Domein Team Datum Onderwerp

.

RV/1713/230501/EH Z.78216 12 juli 2023 Bestuur & Middelen Datum: 6 juli 2023 Nee Onderlegger bij voorgenomen besluit tot bestuurlijke fusie Burgemeester Griffie Griffie 3 juli 2023 Voorgenomen besluit Toekomstperspectief 2026 gemeente Wijdemeren – bestuurlijke vormgeving

BESLUIT Voorgesteld wordt: 1. Te komen tot een bestuurlijke fusie van de gemeente met een andere gemeente in de regio, met als streefdatum 1 januari 2026 of zoveel eerder als mogelijk blijkt (voorgenomen besluit); 2. In september 2023 met inwoners, bedrijven en instellingen in gesprek te gaan over dit voorgenomen besluit; 3. In de Raad van 5 oktober 2023 een definitief besluit nemen tot bestuurlijke fusie, als bedoeld onder punt 1, en onmiddellijk daarna de verkenning te starten naar de meest gerede partner op basis van een dan vast te stellen plan van aanpak. 4. Nadat een keuze voor de andere gemeente als fusiepartner is gemaakt, op weg naar de bestuurlijke fusie intensief ambtelijk te gaan samenwerken met deze gemeente.

1. Inleiding Het toekomstperspectief 2026 gemeente Wijdemeren bestaat uit drie onderdelen: de bestuurlijke vormgeving (Raad), het financieel herstelplan (College) en het organisatieverbeterplan (algemeen directeur/gemeentesecretaris). Dit voorstel gaat over de bestuurlijke vormgeving van de gemeente Wijdemeren. Over het financieel herstelplan volgt een afzonderlijk voorstel voor de Raad van 13 juli 2023. De financiële gevolgen van het organisatieverbeterplan komen aan de orde in de Raad van 5 oktober 2023. Alles afwegende is in nauwe samenwerking tussen alle fracties van de gemeenteraad het voornemen uitgesproken – dat besluit ligt op 12 juli 2023 voor - om te kiezen voor een bestuurlijke fusie ofwel een gemeentelijke herindeling. Het streven is om de bestuurlijke fusie te effectueren met streefdatum 1 januari 2026 (streefdatum) of zoveel eerder als mogelijk blijkt. De raad heeft het afgelopen halfjaar een intensief en indringend proces doorlopen om de vraag te beantwoorden wat het Toekomstperspectief 2026 van de gemeente zou kunnen zijn, indachtig de hierna beschreven problemen; In dit zoekproces zijn door de raad doelen voor het Toekomstperspectief 2026 gemeente Wijdemeren geformuleerd en de volgende varianten voor een oplossing verkend zijn: (1) bestuurlijk en organisatorisch zelfstandig blijven, (2) bestuurlijk zelfstandig blijven in

Raadsvoorstel Onderwerp : Besluit toekomstperspectief Wijdemeren Datum : 3 juli 2023

combinatie met intensief regionaal samenwerken, (3) bestuurlijk zelfstandig blijven maar ambtelijk fuseren, waarbij de integrale dienstverlening aan onze inwoners, bedrijven en instellingen door de organisatie van een andere gemeente wordt verleend en (4) bestuurlijke en organisatorische zelfstandigheid opgeven door te fuseren met een andere gemeente. Daarbij is vastgesteld dat het unieke karakter van de dorpen en het plassengebied nu en in de toekomst een belangrijk punt van afweging is. De argumenten om te kiezen voor gemeentelijke herindeling zijn de optelsom van overwegingen die de fracties in overgrote meerderheid tot de conclusie hebben gebracht dat een gemeentelijke herindeling, waarbij de bestuurlijke zelfstandigheid wordt opgeheven, de enige reële optie is om een kwalitatief goede dienstverlening tegen lagere lasten voor de inwoners en bedrijven te realiseren. 2. Argumenten De bestuurskracht van de gemeente Wijdemeren behoeft versterking In 2016 is een extern onderzoek uitgevoerd naar de bestuurskracht van de gemeenten in de regio Gooi en Vechtstreek met als conclusie dat de bestuurskracht van de gemeente Wijdemeren onvoldoende is. Het beeld is dat de bestuurskracht ondanks allerlei inspanningen sindsdien verder is verzwakt.

De dienstverlening aan de inwoners, bedrijven instellingen staat onder druk De dienstverlening van de gemeente aan inwoners, bedrijven en instellingen is al langere tijd niet van het niveau dat zij redelijkerwijs mogen verwachten, zeker gezien de nu al fors hoge gemeentelijke belastingen. De gemeente Wijdemeren staat de komende jaren voor een grote financiële opgave De gemeente Wijdemeren staat sinds 1 januari 2023 onder preventief toezicht van de provincie Noord-Holland vanwege het indienen van een niet sluitende begroting 2023 en meerjarenbegroting 2023-2026. Dit toezicht is recent door de provincie verscherpt -door middel van invoering van een uitgavenplafond van 70% van de budgetten die opgenomen zijn in de goedgekeurde begroting 2022, omdat de gemeente Wijdemeren bij de provincie niet tijdig een financieel herstelplan heeft ingediend. De diverse maatschappelijke opgaven, zoals de energietransitie, het onderhoud wegen en riolen, en het leefbaar houden van de dorpen, vragen grote financiële investeringen, als ook investeringen in de organisatie van Wijdemeren. Het roept de vraag op of de gemeente deze opgaven op de langere duur kan dragen. Het financieel herstelplan voor het op orde brengen van de meerjarenbegroting en de kosten van een organisatieverbeterplan komen separaat in de gemeenteraad aan de orde. 3.

Kanttekeningen/Risico’s Een fusie heeft ook een partner nodig De gemeente Wijdemeren spreekt met het voorgenomen besluit uit dat het bestuurlijk wil fuseren en op weg daar naar toe intensief ambtelijk wil samenwerken met de beoogde fusiepartner. Er is nog niet besproken met welke gemeente(n) dat zou kunnen. Na het besluit van de gemeenteraad start het proces van het zoeken naar een fusiepartner. Er is een risico dat het vinden van een geschikte fusiepartner veel tijd kost en/of deze uiteindelijk niet gevonden wordt.

2

Raadsvoorstel Onderwerp : Besluit toekomstperspectief Wijdemeren Datum : 3 juli 2023

Het tijdpad kan te ambitieus zijn De gemeenteraad spreekt met het voorgenomen besluit uit om met een andere gemeente in de regio bestuurlijk te willen fuseren, met als streefdatum 1 januari 2026 of zoveel eerder als mogelijk. Het is uitdrukkelijk het streven van de gemeenteraad om dit besluit in deze raadsperiode te effectueren. Een risico is evenwel dat de datum niet gehaald wordt. Het halen van deze datum is vanzelfsprekend ook afhankelijk van de gesprekken met een fusiepartner. Mocht gaandeweg het proces blijken dat het niet haalbaar is om de streefdatum van 1 januari 2026 te halen, dan zal de gemeenteraad ervoor zorgdragen dat in ieder geval ruim vóór 1 januari 2026 de Arhi procedure gestart is. Voor dit risico geldt verder dat als dit zich voordoet, de raad een beroep zal doen op GS van Noord-Holland en zo nodig het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties om Wijdemeren te helpen in het realiseren van de voorgenomen bestuurlijke fusie per uiterlijk 1 januari 2026, dan wel te bewerkstelligen dat de Arhi procedure per die datum loopt.. 4. Financiële consequenties Het voorgenomen besluit om bestuurlijk te fuseren heeft als zodanig nog geen financiële consequenties.

Bij het definitieve besluit op 5 oktober 2023 zal ook een raming worden gevoegd van de kosten van het traject van de bestuurlijke fusie en de bijdrage die daarvoor vanuit het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties beschikbaar wordt gesteld. 5. Aanpak (planning/uitvoering/communicatie) In september 2023 gaat de raad in gesprek met de inwoners, bedrijven en instellingen over het voorgenomen besluit om te komen tot een bestuurlijke fusie. De komende periode wordt daarvoor op verschillende momenten gecommuniceerd en zullen inwoners, bedrijven en instellingen worden uitgenodigd om met de raad in gesprek te gaan. Voor de communicatie gebruikt de gemeente de sociale media, de kranten en een speciaal daarvoor ingerichte pagina op de website. 6. Duurzaamheidsaspecten N.v.t. 7. Voorafgaande besluitvorming In de voorafgaande maanden heeft de gemeenteraad een intensief proces doorlopen. Dat heeft er uiteindelijk toe geleid dat een zeer ruime meerderheid van de raad , alles afwegende, ‘nolens volens’ tot de conclusie is gekomen dat bestuurlijk zelfstandig blijven mét een adequaat niveau van dienstverlening (varianten 1, 2 en 3) niet kan zonder zeer forse investeringen in de infrastructuur en veel hogere kosten voor de dienstverlening wat onvermijdelijk leidt tot een aanzienlijke lastenstijging voor de inwoners.

De gehele raad vindt dit een onwenselijk perspectief, ook omdat de belastingen voor de inwoners en bedrijven, in vergelijking met andere Nederlandse gemeenten, al heel hoog zijn. Daarnaast is een zeer ruime meerderheid van de Raad er ook onzeker over of deze investeringen en hogere kosten wel leidt tot een infrastructuur die op orde is en of daarmee wel een voldoende goed kwaliteitsniveau van dienstverlening wordt gerealiseerd. Een kleine minderheid van de raad onderschrijft op zichzelf deze overwegingen, maar geeft er de voorkeur aan eerst de weg van een vergaande regionale samenwerking of ambtelijke fusie te volgen en het moment van bestuurlijke fusie later in de tijd te zetten.

3

Raadsvoorstel Onderwerp : Besluit toekomstperspectief Wijdemeren Datum : 3 juli 2023

8. Standpunt commissies (en derden) De commissie Bestuur en Middelen d.d. van 6 juli 2023 adviseert dit voorstel te behandelen als bespreekstuk in de raad van 12 en 13 juli 2023

Wijdemeren, Burgemeester en griffier van Wijdemeren, Mede namens de fractievoorzitters

de griffier, drs. E.B. Hörchner

de burgemeester, drs. C.R. Larson

4

RAADSBESLUIT

De raad der gemeente Wijdemeren; Gezien het doorlopen proces, als beschreven in de onderlegger Gelet op: 

 

Dat en zeer ruime meerderheid van de raad in het proces, alles afwegende, ‘nolens volens’ tot de conclusie is gekomen dat bestuurlijk zelfstandig blijven mét een adequaat niveau van dienstverlening (varianten 1, 2 en 3) niet kan zonder zeer forse investeringen in de infrastructuur en veel hogere kosten voor de dienstverlening wat onvermijdelijk leidt tot een aanzienlijke lastenstijging voor de inwoners; Dat de gehele raad dit een onwenselijk perspectief acht, ook omdat de belastingen voor onze inwoners in vergelijking met andere Nederlandse gemeenten al heel hoog zijn; Dat een zeer ruime meerderheid van de Raad er ook onzeker over is of deze investeringen en hogere kosten wel leidt tot een infrastructuur die op orde is en daarmee een voldoende goed kwaliteitsniveau van dienstverlening wordt gerealiseerd;

BESLUIT 1. Komen tot een bestuurlijke fusie van de gemeente met een andere gemeente in de regio, met als streefdatum 1 januari 2026 of zoveel eerder als mogelijk blijkt (voorgenomen besluit); 2. In september 2023 met inwoners, bedrijven en instellingen in gesprek te gaan over dit voorgenomen besluit; 3. In de Raad van 5 oktober 2023 een definitief besluit nemen tot bestuurlijke fusie, als bedoeld onder punt 1, en onmiddellijk daarna de verkenning te starten naar de meest gerede partner op basis van een dan vast te stellen plan van aanpak.. 4. Nadat een keuze voor de andere gemeente als fusiepartner is gemaakt, op weg naar de bestuurlijke fusie intensief ambtelijk te gaan samenwerken met deze gemeente. Ondertekening Aldus besloten in de openbare vergadering van 12 juli 2023 De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

drs. E.B. Hörchner

drs. C.R. Larson

Afschriften van dit besluit naar: Gedeputeerde Staten Noord Holland