2023-RI-38 RIB Evaluatie Verzilverlening

gemeenteraad Wijdemeren t.a.v. de Griffier mevrouw drs. E.B. Hörchner Postbus 190 1230 AD LOOSDRECHT

Uw kenmerk:

Uw brief van:

Behandelend ambtenaar: R.A. Zoetmulder-Oosting

Doorkiesnummer: (035) 65 59 590

Onderwerp:

Ons kenmerk: Z.75942/D.399215 Bijlagen 2

Datum: 10 mei 2023 Verzonden:

Evaluatie Verzilverlening

Geachte raadsleden, In de raadsvergadering van 12 juli 2022 is door D66 de Motie Verzilveren en Vergroenen ingediend. In aangepaste vorm is de motie aangenomen. Dhr. Poels gaf tijdens de vergadering aan dat gekozen moet worden tussen een motie of een amendement. Er is gekozen de motie aan te passen en het college te vragen de Verzilverlening te actualiseren, zonder daarbij voorwaarden op te nemen. De aangepaste motie is bijgevoegd. Deze brief dient er toe om u te informeren over de evaluatie van de Verzilverlening. Daarvoor is een korte evaluatie bijgevoegd, tevens treft u de conclusie hieronder aan. Evaluatie Verzilverlening/Blijverslening Aanleiding voor deze evaluatie is een ingediende motie om de Verzilverlening te actualiseren. Kijkend naar het gebruik van de leningen dan is met name na de eerste wijziging in 2019 meer gebruik gemaakt van de mogelijkheid om te lenen, maar het loopt geen storm. Het vermoeden bestaat dat dit wordt veroorzaakt door de verplichting om twee maatregelen voor woningaanpassing uit te voeren alvorens men maatregelen mag nemen voor verduurzaming van de woning. De meeste vragen gaan over alleen verduurzaming van de woning. Daarnaast zal het feit dat dit een hypothecair product is ook een drempel opwerpen.

Alternatieven voor Verzilverlening/Blijverslening Kijken we naar de alternatieven voor een leningen bij alleen verduurzaming, dan geldt met name voor lagere inkomens dat de Energiebespaarlening een aantrekkelijk aanbod heeft vanwege de 0% rente op de (consumptieve) lening tot een inkomen van € 48.625,- (en binnenkort € 60.000,-) en het ontbreken van afsluitkosten. Voor de Blijverslening geldt op dit moment geen inkomensgrens, maar wel de verplichting ook maatregelen voor woningaanpassing uit te voeren. Gezien de demografische ontwikkeling in Wijdemeren lijkt het handhaven van de voorwaarde voor woningaanpassing een juiste. Zo blijft er voor de groep die dit nodig heeft een lening via de SVn beschikbaar.

bezoekadres Rading 1, 1231 KB Loosdrecht postadres Postbus 190, 1230 AD Loosdrecht tel 14 035 (vanuit het buitenland 00 31 35 65 59 595)

e-mail info@wijdemeren.nl website www.wijdemeren.nl fax (035) 65 59 599 IBAN NL41 BNGH 0285 0982 33

Brief gemeente Wijdemeren Onderwerp : Evaluatie Verzilverlening Datum : 10 mei 2023

2

Conclusie Het college is van mening dat het op dit moment niet verstandig is voorstellen te doen voorstellen te doen die de mogelijkheden van de leningen verruimen en daarmee de aantrekkingskracht van de regelingen vergroten. Enerzijds vanwege de hoogte van het restantbudget van € 129.000,- dat nog beschikbaar is voor het uitgeven van leningen. Anderzijds vanwege het feit dat de gemeente op dit moment geen mogelijkheden heeft om dit budget te verhogen. Daarom wordt op dit moment geen voorstel gedaan tot aanpassing van de regelingen. Het college is van mening dat de motie niet moet worden uitgevoerd. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Wijdemeren, de secretaris, de burgemeester,

mw. mr. E.T. Halman-van der Linden MBA

mw. drs. C.R. Larson

Bijlagen: 1. Motie Verzilveren en Vergroenen 2. Evaluatie Verzilverlening

bezoekadres Rading 1, 1231 KB Loosdrecht postadres Postbus 190, 1230 AD Loosdrecht tel 14 035 (vanuit het buitenland 00 31 35 65 59 595)

e-mail info@wijdemeren.nl website www.wijdemeren.nl fax (035) 65 59 599 IBAN NL41 BNGH 0285 0982 33

Bijlage 1: Evaluatie Verzilverlening-Blijverslening Voorgeschiedenis Voor de evaluatie van de Blijvers-/Verzilverlening duiken we even de geschiedenis in. Deze begint bij de vaststelling van de Woonvisie in 2016-2020 waarin is opgenomen dat wij een onderzoek gaan doen naar het inzetten van een Blijverslening, almede ook voor de Starterslening. Doel van de Blijverslening is particuliere huiseigenaren in staat te stellen hun woning levensloopbestendig te maken. Op 23 maart 2017 wordt in de raad een voorstel besproken over de inzet van het overschot van Wmo gelden. Er wordt besloten uit dit overschot een deel van deze gelden (een bedrag van € 100.000) beschikbaar stellen voor het initiëren van een Blijverslening, waardoor het mogelijk is voor particuliere huiseigenaren hun woning aan te passen. Dit is de startschot voor de uitwerking van mogelijkheden voor het verlenen van een Blijverslening voor woningaanpassingen. De Stichting Stimuleringsfonds Nederlandse gemeenten(SVn) die namens gemeenten leningen verstrekt kent op dat moment nog geen Blijverslening. Pas begin 2018 begint de SVn met de uitvoering van de Verzilverlening. In plaats van een Blijverslening stelt de raad in maart 2018 de Verordening Verzilverlening Wijdemeren vast voor inwoners die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. Het maximale bedrag van de lening is in die tijd € 30.000,-.

Door de raad is in 2018 een bedrag van € 300.000,- beschikbaar gesteld voor aanvragen Verzilverlening.

Eerste Evaluatie Verzilverlening In 2019 wordt naar aanleiding van vragen van de Fractie van D66 over de toepassing van de Verzilverlening t.b.v. verduurzaming eigen woning voor senioren de regeling aangepast op basis van een eerste evaluatie. Destijds is gebleken dat er wel diverse informatieve vragen van inwoners zijn geweest over het aanvragen van een Verzilverlening, maar dat dit niet leidt tot aanvragen. De vragen over toepassing van de Verzilverlening gingen zonder uitzondering altijd over extra maatregelen naast woningaanpassing. De voorbeelden daarvan gingen over plaatsing dubbel glas op de bovenverdieping, verbetering/reparatie/achterstallig onderhoud en isolatie van het dak en aanpassingen aan de (CV)verwarming. De conclusie was toen dat een verbreding van de toepassing van de huidige Verzilverlening met duurzaamheidsmaatregelen en onderhoudsmaatregelen in een behoefte zou voorzien. De regeling is vanaf 20219 verbreed. Naast twee maatregelen voor woningaanpassingen, konden ook verduurzamingsmaatregelen, zoals die worden benoemd in het ‘Warmtefonds’ worden meegenomen. Tevens werd het maximum bedrag van de lening opgehoogd naar € 40.000,- . Dekking van de beheerkosten vond plaats uit Wmo woonvoorzieningen.

Vanaf 2021 is de leeftijd voor het aanvragen van Verzilverleningen verlaagd naar 10 jaar voor de pensioengerechtigde leeftijd omdat landelijk de regeling ook zo toegankelijk is. Dekking van deze middelen is overgeheveld naar de begroting bouwen en wonen (begr. 6830505). Vanaf 2021 kunnen inwoners die jonger zijn dan 10 jaar voor de pensioengerechtigde leeftijd een Blijverslening aanvragen, onder de zelfde voorwaarden als de Verzilverlening, alleen is dan geen inkomenseis van toepassing. De Blijverslening onderscheidt zich ook van de Verzilverlening in het feit dat deze afgelost dient te worden. Voor de Verzilverlening geldt dat pas na verkoop van de woning.

1

Huidige toekenningen Er zijn tot heden 6 aanvragen uit het budget ingediend, het merendeel Verzilverleningen. De eerste aanvraag voor een Blijverslening vond plaats in 2022 voor een bedrag van € 40.000,- . Omdat het beschikbare budget zowel voor Blijversleningen als Verzilverleningen kan worden aangesproken is deze Blijverslening de 6e toekenning uit het budget. De vijf eerdere toekenning betroffen Verzilverleningen: In 2018 een van € 16.000, In 2020 één van 40.000,In 2021 twee leningen van resp. 27.000,- en 24.000,In 2022 één van 40.000,In 2023 zijn nog geen aanvragen gedaan. Totaal is er in dit budget nu € 187.000 uitgegeven. De eerste lening is vanwege een promotie actie door de SVn betaald. Dus feitelijk is er € 171.000 uitgegeven. Nu resteert nog € 129.000 budget voor toekenningen.

Aanwending van de leningen: Voor de beoordeling van de huidige verordeningen is het van belang te weten waarvoor de leningen worden aangewend. De eerste twee Verzilverleningen waren 100% woningaanpassingen. Voor de rest van de leningen zijn zowel woningaanpassingen als verduurzamingsmaatregelen uitgevoerd. Kijkend naar de aanwending van de gelden van de lening, kan gesteld worden dat het hoogste aandeel van de uitgaven altijd in de verduurzaming zitten en minder in de woningaanpassing. Dit in een verhouding van ongeveer 20/80%. Dit betekent dat het grootste deel van de aanwending van de lening zit in de verduurzaming, ook in combinatie met achterstallig onderhoud. Het feit dat de lening niet behoeft te worden afgelost tijdens bewoning, zorgt ervoor dat senioren met een laag tot modaal inkomen, die voorheen geen middelen hadden om hun huis op te knappen, dit op deze manier wel kunnen doen.

Alternatieven voor de Verzilverlening-Blijverslening Voor de beoordeling van de voorwaarden van de Verzilverlening-Blijverslening en of daar aanpassingen op nodig zijn, is het goed de alternatieven te bekijken. Er is immers nog slechts € 129.000,- beschikbaar. Naast een lening bij een reguliere bank heeft de overheid ook een Energiebespaarlening. Deze lening kan via het ‘Nationaal Warmtefonds’ worden aangevraagd voor verduurzaming van de woning. Sinds maart 2022 hanteert het Warmtefonds geen leeftijdsgrens meer voor de aanvraag en toekenning van de Energiebespaarlening. De Energiebespaarlening is dus nu ook beschikbaar voor mensen van 75 jaar en ouder. Verschil met de Verzilverlening is vooral dat senioren de lening moeten terugbetalen. Op dit moment bedraagt het rente percentage 0% voor mensen met een modaal inkomen en zo’n 4% bij een hoger inkomen. Deze maand is bekend gemaakt dat binnenkort de inkomensgrens voor de 0% lening wordt verhoogd tot een inkomen van € 60.000,-. Bij de SVn is het rentepercentage voor een 15 jaars lening 3,60% (voor een Blijverslening/Verzilverlening). In een Verzilverlening, waarbij tijdens bewoning van de woning niet wordt afgelost, worden de rentekosten en afsluitkosten voor de hypothecaire lening, bij de lening opgeteld, die bij verkoop van de woning in mindering wordt gebracht op de opbrengst.

De Energiebespaarlening met 0% rente is ook voor deze groep een goed alternatief.

2

Inkomensnormen Verzilverlening versus Energiebespaarlening Warmtefonds In de Verzilverlening is het maximum inkomen vastgesteld op het modaal inkomen van het CPB. Dit inkomen wordt jaarlijks geïndexeerd, waardoor het meestijgt met de inflatie. Dit jaar ligt het modale inkomen volgens het CPB op € 40.000 bruto per jaar. Wanneer het inkomen boven deze grens ligt zal een inwoner een ander alternatief moeten zoeken. Daarvoor komt dan de Energiebespaarlening in beeld, als het gaat om alleen verduurzaming van de woning. Voor deze inkomensgroep geldt 0% rente. Is iemand jonger dan 58 jaar dan kan ook een Blijverslening worden aangevraagd. Gaat het echter om alleen verduurzaming, dan is een Energiebespaarlening gunstiger. De Blijverslening is namelijk, net als de Verzilverlening, een hypothecair product waarvoor afsluitkosten gelden. Daarnaast moet de Blijverslening net als de Energiebespaarlening worden afgelost. Omdat de Energiebespaarlening een consumptieve lening is gelden geen afsluitkosten. Het is het mogelijk om een Energiebespaarlening met 0% rente af te sluiten voor Eigenaar-bewoners met een gezamenlijk verzamelinkomen tot maximaal € 48.625. Deze norm wordt binnenkort verhoogd naar € 60.000,-. Wanneer men een inkomen heeft tussen de € 40.000 en 48.625/60.000 dan betaalt men dus geen rente op de Energiebespaarlening.

Dit is dan een goed alternatief voor de Verzilverlening en Blijverslening in geval van verduurzaming van de woning. (zie: https://www.warmtefonds.nl )

Maximale hoogte Verzilverlening/Blijverslening en Energiebespaarlening De Verzilverlening/Blijverslening bedraagt maximaal € 40.000,-. De Energiebespaarlening bedraagt maximaal € 25.000,- tenzij men verduurzaamd tot ‘nul op de meter’, dan kan men € 65.000,- lenen, rekening houdend met het aanwezige inkomen en de aflossingscapaciteit.

Concluderend Aanleiding voor deze evaluatie is een ingediende motie om de Verzilverlening te actualiseren. Kijkend naar het gebruik van de leningen dan is met name na de eerste wijziging in 2019 meer gebruik gemaakt van de mogelijkheid om te lenen, maar het loopt geen storm. Het vermoeden bestaat dat dit wordt veroorzaakt door de verplichting om twee maatregelen voor woningaanpassing uit te voeren alvorens men maatregelen mag nemen voor verduurzaming van de woning. De meeste vragen gaan over alleen verduurzaming van de woning. Daarnaast zal het feit dat dit een hypothecair product is ook een drempel opwerpen. Kijken we naar de alternatieven voor een leningen bij alleen verduurzaming, dan geldt met name voor lagere inkomens dat de Energiebespaarlening een aantrekkelijk aanbod heeft vanwege de 0% rente op de (consumptieve) lening tot een inkomen van € 48.625,- (en binnenkort € 60.000,-) en het ontbreken van afsluitkosten. Voor de Blijverslening geldt op dit moment geen inkomensgrens, maar wel de verplichting ook maatregelen voor woningaanpassing uit te voeren. Gezien de demografische ontwikkeling in Wijdemeren lijkt het handhaven van de voorwaarde voor woningaanpassing een juiste. Zo blijft er voor de groep die dit nodig heeft een lening via de SVn beschikbaar.

Gezien het beperkte restantbudget van € 129.000,- dat nog beschikbaar is voor het uitgeven van leningen én het feit dat de gemeente op dit moment geen mogelijkheden heeft om dit budget te verhogen, is het niet verstandig op dit moment voorstellen te doen die de mogelijkheden van de leningen verruimen en daarmee de aantrekkingskracht van de regelingen vergroten. Daarom wordt op dit moment geen voorstel gedaan tot aanpassing van de regelingen.

3

UNANIEM AANGENOMEN

M-V-4 MOTIE vreemd aan de agenda Verzilveren en vergroenen De raad van Wijdemeren in vergadering bijeen op 12 juli 2022, Overwegende dat 

   

Volgens de Verordening Verzilverlening Wijdemeren 2021 deze verzilverlening alleen kan worden gebruikt voor verduurzaming van een woning als ook 2 “woningverbeteringen” worden uitgevoerd, Verduurzaming zoals onder meer verbetering isolatie en energiebesparende maatregelen als zodanig dienen te worden beschouwd als “woningverbetering” , Verduurzaming bijdraagt aan het verlagen van de CO2 uitstoot in overeenstemming met de Rijksen Europese doelstellingen, De gehanteerde inkomens grens, te weten modaal jaarinkomen, ertoe leidt dat te weinig eigenaar-bewoners daadwerkelijk een aanvraag kunnen indienen, Wijdemeren autonoom beleid kan bepalen betreffende de criteria zoals omschreven in artikel 2 – Toepassingsbereik en artikel 3 – Maatregelen en dat de verstrekte leningen niet ten laste van de gemeente zijn,

Spreekt haar mening uit dat    

  

De eis van 2 woningverbeteringen samen met verduurzamingsmaatregelen een drempel te hoog kan zijn voor de aanvrager, Elke verduurzaming van de woning al een significante woning verbetering is, De doelstelling van de Verzilverlening is om bij te dragen aan een goede, veilige en gezonde leefomgeving en dat verduurzamings maatregelen daaraan bijdragen, Verduurzaming leidt tot een lagere energierekening en daardoor een netto bijdrage is aan het besteedbaar inkomen van inwoners die het met de stijgende energiekosten steeds moeilijker krijgen om rond te komen, De gehanteerde inkomensgrens te weinig eigenaars-bewoners in staat stelt gebruik te maken van de verzilverlening en daartoe een verhoging van de inkomensgrens wenselijk is, De inkomensgrens verhoogt dient te worden tot het jaarinkomen overeenkomstig het plafond voor de aanschaf van een sociale koopwoning, te weten € 50.000/jaar, De bedragen voor de lening van minimaal € 2.500 en maximaal € 40.000 jaarlijks dienen te worden bijgesteld met het inflatiepercentage,

Draagt het college op: 



De verordening Verzilverlening Wijdemeren 2021 te actualiseren waarbij in artikel 2.3 de inkomens grens wordt gekoppeld aan het plafond voor sociale koopwoningen artikel 3.1 wordt uitgebreid met 3.1-f : verduurzaming en/of energiebesparende maatregelen en aan artikel 3.3 wordt toegevoegd dat de bedragen jaarlijks worden bijgesteld aan het inflatiepercentage. De raad zo spoedig mogelijk de geactualiseerde verordening ter goedkeuring aan te bieden.

En gaat over tot de orde van de dag, Wijdemeren, 12 juli 2022 De raad voornoemd,

Nanne Roosenschoon D66 Wijdemeren