Bijlage 8 - Inspiratiegids opgavegericht werken VPNG

De dynamiek rond een opgave is afhankelijk van de spelers en hun professionaliteit en hoe het krachtenspel zich ontwikkelt. De spelers beïnvloeden ook weer de wijze waarop de opgave wordt gedefinieerd en de inspanningen die nodig zijn. Het draait om gedeeld eigenaarschap. De positionering van de gemeente als één van de spelers in dit netwerk is minstens zo belangrijk.

Het in een bepaalde richting laten gaan, zorgen dat het ergens komt, het op de juiste manier laten werken.

Sturingsdriehoek

Ieder van de 3P’s wordt aangestuurd via het besturingsmodel: met een bestuurlijk opdrachtgever, een ambtelijk opdrachtgever en een sturingsprofessional. We noemen dit de sturingsdriehoek.

Sturingsprofessional

In deze inspiratiegids bedoelen hiermee een projectmanager, programmamanager of procesregisseur. De sturingsprofessional is integraal verantwoordelijk voor het resultaat van het project, effect van een programma of volgende stap in een bestuursproces en legt hierover verantwoording af aan de (opgavemanager in de rol van) ambtelijk opdrachtgever.

Systeemwereld

De systeemwereld is alles wat mensen ontwikkeld hebben aan instellingen en structuren op gebieden als economie, politiek, onderwijs, wetenschap, overheid, gezondheidszorg, verzorgingsstaat enz.

Werkwijze

De manier (de aanpak) waarop aan een opgave gewerkt wordt. Handelingen die je (achter elkaar) uitvoert om iets te maken/presteren of uit te zoeken.

Sectorenmodel

In een sectoraal model wordt de inhoud gescheiden in zogenoemde pijlers: fysiek, sociaal en middelen.

70

Over de auteurs

Dankwoord

Hans van der Heijden

Wij willen langs deze weg alle 180 gemeenten en provincies bedanken die bijdragen hebben geleverd aan deze publicatie.

Programma- en bestuursprocesadviseur bij de gemeente Rotterdam, cluster Stadsontwikkeling, Projectmanagementbureau (PMB) van Rotterdam. Hans heeft vanaf 2007 binnen Rotterdam gewerkt aan de concernbrede introductie en implementatie van de werkwijze van programmasturing. Deze werkwijze is in maart 2013 vastgelegd in de door het college van Rotterdam vastgestelde Rotterdamse Standaard voor Programmasturing (RSPS). Dit in aanvulling op de Rotterdamse Standaard voor Projectmatig Werken (RSPW). In december 2015 verscheen onder zijn leiding het inspiratieboekje ‘Procesmanagement, samen op weg!’ als opmaat voor het op een hoger plan brengen van procesregie waarmee in Rotterdam het zogenaamde drieluik (de 3P’s: Projectmatig werken, Programmasturing en Procesregie) is vervolmaakt. In 2018 schreef Hans samen met de mede-auteur van deze gids het boekje ‘Procesregie als vak’.

Enrico Kraijo Directeur VPNG. Hij schreef in 2005 (na 40 gemeenten getraind en begeleid te hebben bij de invoering van projectmatig werken) het boek Projectmatig werken bij de gemeentelijke overheid, dat de aanleiding vormde voor de oprichting van de VPNG en het Digitaal Leerhuis. Vanuit die passie schreef hij aan het boek Procesregie als vak, dat inmiddels ruim 5.000 keer is gedownload. De afgelopen 14 jaar werkte hij met succes aan het opbouwen van de VPNG. Zijn missie is de ontwikkelende kant van de lokale overheden met elkaar te verbinden. De ontwikkelende kant, daar zitten de project-, proces- en programmamanagers. Enrico voelt zich met hen verbonden en ziet oneindig veel kansen om, via de lijn van vakontwikkeling, kennisontwikkeling, kennis- en ervaringsuitwisseling, een slimmere overheid te doen groeien. Hij gelooft er heilig in dat de grenzen tussen overheidsorganisaties gaan vervagen en dat er steeds meer gewerkt gaat worden in communities of practice. De rol van de politiek zal minder groot worden. De langetermijnfocus op een duurzame verbonden samenleving zal in zijn ogen aan kracht gaan winnen.

llustraties Conny Goller

Eindredactie Toin Routers

Vormgeving Gwendolyn Smit

Drukkerij: Carl Bonert Eerste druk, 2020

In het bijzonder willen we de gemeente Rotterdam bedanken voor het ruimhartig inbrengen van hun kennis en ervaring, in de persoon van Hans van der Heijden. In totaal hebben ruim 60 medewerkers van gemeenten en provincies de moeite genomen om door de verschillende concepten van deze inspiratiegids heen te lezen en te voorzien van commentaar. Hartelijk dank hiervoor! Tot slot natuurlijk dank aan Hans van der Heijden en Enrico Kraijo voor hun niet aflatende energie om het onderwerp opgavegericht werken af te pellen en terug te brengen tot de essentie. Bestuur VPNG

November 2020

Kopiëren toegestaan, mits met bronvermelding!

71

Samenvatting Praktijkervaringen

In deze inspiratiegids bundelen we alle praktijkervaringen vanuit onze vereniging met het werken aan opgaven. We hebben het fenomeen opgavegericht werken ingedeeld aan de hand van vier invalshoeken. Binnen iedere dimensie geven we praktische bouwstenen.

Opgaven

Allereerst bespreken we wat we onder een opgave verstaan, want alles in deze handreiking draait om opgaven.

Opgavegericht besturen

De matrixorganisatie is niet altijd meer voldoende om het werken aan bepaalde typen opgaven te faciliteren, een nieuw hybride organisatie-besturingsmodel is nodig dat beter past bij een meer adaptieve gemeente.

Opgavegericht sturen

Het meer gericht zijn op opgaven, vraagt om een aangescherpte vorm van sturen binnen het nieuwe hybride organisatie-besturingsmodel. Hoe blijf je ondanks de toegenomen dynamiek toch sturen op samenhang.

Opgavegericht presteren

Bij het opgavegericht presteren staat de opgave centraal. We staan stil bij het kiezen van de meest passende werkwijze per type opgave.

Opgavegericht leren

Het opgavegericht besturen, sturen en presteren, vraagt veel van medewerkers en hun leidinggevenden. Hoe leer je nieuwe vaardigheden, borg je lessen en blijf je toch flexibel?