21 03 Scenarios correctie

Scenario’s Project gezonde begroting – deelproject maatschappelijk fonds Via het project gezonde begroting is voor het deelproject maatschappelijk fonds een bedrag van € 10.000.000,- beschikbaar gesteld. Doel van het project is het met optimaal rendement realiseren van ambities en opgaven vanuit de samenleving en het collegeprogramma, onder de voorwaarde van het bereiken dan wel behouden van een gezonde financiële uitgangspositie tot het moment van fusie tot gemeente Voorne. Allereerst wordt stil gestaan bij de kaders van de fusie om vervolgens de vier scenario’s uit te diepen. Per scenario’s wordt een praktische uitwerking geschetst van de mogelijke besteding van de gelden voorzien van risico inschatting, voorbeeld van besteding en een advies. Een combinatie van scenario’s behoort tot de mogelijkheden. Opgemerkt wordt dat de keuze voor een bepaald scenario of combinatie daarvan (behoudens overlap) betekent dat andere scenario’s niet kunnen worden gerealiseerd. Voor bepaalde initiatieven geldt dat de focus op Voorne kan worden gelegd. Dit zou een keuze kunnen zijn voor het museaal platform, kust ZHE, duinovergangen, ontsluiting Westvoorne en de regiodeal. .Bij de scenario’s hoort een lijst van initiatieven die u bijgaand aantreft.

Het overzicht geeft inzicht in de bestaande initiatieven (strategische projecten, dorpsvisies en moties), het daarvoor beschikbare budget en de te verwachten kosten. Belangrijk om op te merken is dat de lijst een inventarisatie van wensen betreft. De lijst is nadrukkelijk geen opsomming van projecten die gepland staan om uit te voeren. De genoemde bedragen in de lijst zijn geschatte bedragen en zullen zoveel als mogelijk nader worden geconcretiseerd indien een keuze voor scenario is gemaakt.

Fusie In het kader van de fusie dient bij dit deelproject rekening te worden gehouden met de Wet algemene regels herindeling en het Protocol ARHI-toezicht Brielle-HellevoetsluisWestvoorne dat is overeengekomen. Onder meer de volgende besluiten vereisen instemming van de fusiegemeenten: - Wijziging van de begroting vanaf € 50.000,- Investeringen vanaf € 100.000,- Het verstrekken van geldleningen Daarnaast vereisen onder meer de volgende besluiten zowel instemming van de fusiegemeente als van de Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland (zie brief van de Gedeputeerde Staten van 17 december 2020): - Begrotingswijzigingen hoger dan € 100.000,- Niet in de begroting opgenomen mutaties in reserves en voorzieningen vanaf € 100.000,- Nieuwe investeringen waarvan de kredieten nog niet zijn goedgekeurd bij begroting vanaf € 100.000,- Uitlenen gelden Bij de beoordeling wordt tevens bekeken of er geen sprake is van stapeling van voorstellen die te relateren zijn aan een onderwerp. Een en ander leidt tot de keuze om ofwel het gehele plan voor besteding van de beschikbare middelen uit dit deelproject voor te leggen aan de fusiegemeenten en/of de Gedeputeerde Staten ofwel om dit per voorgenomen uitgave te doen.

Scenario 1: Keuzes projecten, aansluitend bij eigen taken In het eerste scenario gaat het om taken die bij de gemeente liggen, al dan niet voortvloeiend uit de wet of vanwege een eigendomssituatie. Hieronder valt bijvoorbeeld onderwijshuisvesting, infrastructuur en begraafplaatsen. Het gewenst niveau waarop die taak wordt uitgevoerd is een beleidskeuze. Bij keuze voor dit scenario dient de gemeenteraad keuzes voor bepaalde projecten te maken. Vanwege de financiële omvang van bepaalde initiatieven is deze keuze noodzakelijk. De gemeente zal deze projecten uitvoeren op basis van haar wisselende rollen binnen reeds bestaande kaders. Zo zou voor een integraal kindcentrum te Oostvoorne kunnen worden gekozen ter uitvoering van de verantwoordelijkheid onderwijshuisvesting te regelen en kunnen aula’s bij begraafplaatsen worden gerealiseerd vanuit de rol van beheerder van de begraafplaatsen. Ook zou voor het kustproject kunnen worden gekozen om als initiator het publieke belang te behartigen in deze belangrijke maatschappelijke opgave. Uit bijgevoegd overzicht kan aan de hand van de te verwachten kosten een keuze worden gemaakt. Veel van de projecten zijn qua financiële omvang dusdanig dat instemming van de fusiegemeenten nodig is.

De verwachting is dat de fusiegemeenten instemming zullen verlenen voor de projecten waar zij ook baat bij hebben: het realiseren van de bouwopgave, het kustproject, ontsluiting van Westvoorne en de regiodeal. Mogelijk dat de fusiegemeenten niet instemmen met de meer lokaal gerichte projecten vanuit de dorpsvisies (zie scenario twee voor nadere toelichting) en onderwijshuisvesting. Het voordeel van dit scenario is dat geen nieuw beleid nodig is en dat direct tot uitvoering kan worden overgegaan nadat de gemeenteraad haar keuzes heeft gemaakt. Tevens bestaat vooraf duidelijkheid over welke projecten kunnen worden gerealiseerd en kan hier (promotionele) aandacht aan worden besteed. De democratische legitimering voor dit scenario komt voort uit de betrokkenheid van de gemeenteraad. De verwachting is dat dit scenario weinig risico met zich meebrengt in de zin van te verwachten juridische procedures. Door de projecten uit te voeren binnen de bestaande rollen van de gemeente behoren de projecten immers tot de taken die de gemeente normaliter ook had uit dienen te voeren. Dit kan mogelijk een positief effect hebben op de besluitvorming in het licht van het Arhi protocol. Samenvattend Risico’s: beperkt Arhi: mogelijk probleem voor deel dorpsvisies en integraal kindcentrum

Voorbeeld keuzes in dit scenario Strategische projecten: - Duinovergangen (€ 325.000,-) - Kust ZHE (€ 1.000.000,-) - Regiodeal (€ 70.000,-) - Onderwijshuisvesting (€ 4.000.000,- + € 6.000.000,-) - Ontsluiting Westvoorne (n.t.b.) - Realiseren bouwopgave (n.t.b.) Dorpsvisies: een deel is in boven- en onderstaande gerealiseerd Moties: - Begraafplaats aula (€ 400.000,-) - 30 km zone (n.t.b) - Verkeersveiligheid Oostvoorne (n.t.b) Budget: € 11.795.000,- + een bedrag n.t.b

Scenario 2: Uitvoeringsprogramma dorpsvisies In het tweede scenario is gekozen uitvoering te geven aan de uitkomsten van de dorpsvisies. Naar verwachting zijn de dorpsvisies in juni 2021 gereed. Daaropvolgend kan een uitvoeringsprogramma worden opgesteld met wat gewenst is, hoe de gemeente dat gaat realiseren en vervolgens een fasering van de uitvoering. Eventueel kan monitoring worden toegevoegd om te onderzoeken of de uitvoering aansluit bij de wensen van de inwoners en of de uitvoering binnen de financiële grenzen blijft. Reeds is duidelijk dat het realiseren van een integraal kindcentrum in Oostvoorne en het aanpakken van parkeerproblemen past binnen de dorpsvisies. Ook het kustproject kan worden ondergebracht in het uitvoeringsprogramma nu het de wens van inwoners is de bestaande kwaliteit van natuur te behouden en versterken. De wens tot verduurzaming uit de dorpsvisies is een brede formulering en biedt eventueel ruimte voor de gemeenteraad om een gewenste richting uit te spreken (gedacht kan worden aan verduurzaming van woningen van het woonbedrijf, gemeentelijke accommodaties en materieel of stimuleren van verduurzaming van particulier eigendom). Dit scenario heeft een sterke democratische legitimering nu de dorpsvisies direct zijn opgehaald bij inwoners. De kans is daarmee tevens groot dat inwoners de uit te voeren projecten zullen waarderen.

Het scenario biedt geen ruimte om uitvoering te geven aan de andere strategische projecten en moties hoewel sommigen wel overlap met elkaar hebben. Verder wordt op deze wijze geïnvesteerd in projecten waar de inwoners op de lange termijn van profiteren, maar is er ook ruimte voor effect op korte termijn (extra activiteiten in de Stuifakkers en Leemgaarde gedurende corona). De verwachting is daarnaast dat enkele punten uit de dorpsvisies voor een relatief klein deel van het budget kunnen worden gerealiseerd (wifi punt voor jeugd, openbare toiletten voor toeristen, tappunten water, ondersteuning vrijwilligers). Het realiseren van de wens tot een betere afstemming van zorgaanbod tussen zorginstanties is mogelijk zelfs budgetneutraal wanneer de gemeente hierin een bemiddelende rol op zich zou nemen. Voor kleinere projecten is geen instemming van de fusiegemeenten vereist. Hierbij valt te denken aan verlevendigen dorpscentra, speelvoorzieningen/ontmoetingsplekken jeugd en senioren, tappunten drinkwater, stimuleren huiskamertraject, openbaar toilet vakantiegasten, activiteiten tijdens corona, ondersteuning Push en Wi-fi plek voor jeugd. Deze projecten zijn onder een bedrag van € 100.000,- of kunnen onder dat bedrag worden gehouden om te voorkomen dat toestemming van de fusiegemeenten nodig is.

Wel is toestemming van de fusiegemeenten nodig voor het realiseren van betaalbare woningen voor alle leeftijdsklassen en naar verwachting ook voor het verbeteren van verkeersveiligheid, parkeren en verkeersdoorstroming. De kans wordt groot geacht dat de fusiegemeenten zullen instemmen met deze projecten nu alle gemeenten hier baat bij hebben na de fusie. Indien onder het op peil houden van de voorzieningen ook het integraal kindcentrum wordt geschaard, zal ook daar toestemming van de fusiegemeenten benodigd zijn. Ook dit scenario vindt plaats binnen de bestaande rollen van de gemeente en de verwachting is daarom ook bij dit scenario dat het risico op juridische procedures klein is.

Samenvattend Risico’s: beperkt Arhi: mogelijk probleem voor integraal kindcentrum. Waar mogelijk projecten onder het bedrag van € 100.000,- houden

Voorbeeld keuzes in dit scenario Strategische projecten: - Duinovergangen (€ 325.000,-) - Kust ZHE (€ 1.000.000,-) - Onderwijshuisvesting (€ 4.000.000,- + € 6.000.000,-) - Ontsluiting Westvoorne (n.t.b.) - Realiseren bouwopgave (n.t.b.) Dorpsvisies: zie lijst initiatieven Moties: - Schaapjes op het droge (n.t.b) - Verkeersveiligheid Oostvoorne (n.t.b) - 30 km zone (n.t.b) - Doorbreek eenzaamheid met begeleide uitstapjes (€ 100.000) Budget: € 11.425.000,- + een bedrag n.t.b

Scenario 3: Nazorg corona In dit scenario worden de beschikbare gelden aangewend om de negatieve gevolgen van corona te compenseren. Thans loopt project nafase waarin de gevolgen van de coronacrisis op lokaal niveau worden gemonitord. Bij het afsluiten van het project zal duidelijk worden of en zo ja, welke financiële consequenties de coronacrisis heeft gehad voor bijvoorbeeld het onderwijs, de jeugd en ondernemers. De verwachting is dat extra investering op één of meerdere onderwerpen nodig is. Gedacht kan worden aan investeringen op het gebied van communicatie, preventie en doorverwijzing. Het is van belang hier duidelijke kaders voor op te stellen. Het is niet de bedoeling dat er directe financiële steun wordt verleend aan ondernemers of organisaties. Wel kan gedacht worden aan het investeren in een digitaliseringscoach, lasten verlichting, extra activiteiten in de kernen, MKB werkt trajecten, investeren in omscholing, lokaal ondernemerschap stimuleren, recreatieve seizoen aanjagen en extra promotie regio. Het is nog onduidelijk wat de omvang van de financiële consequenties is en daarmee ook onduidelijk of het beschikbare budget tekort schiet en er keuzes gemaakt moeten worden in de wijze van besteding of dat er budget zal resteren. Bovendien is het ook nog onduidelijk wanneer het project nafase ten einde zal lopen.

In dit stadium gaat het dan ook vooral om het reserveren van middelen voor activiteiten en projecten die nog ontwikkeld kunnen worden om de gemeente slagvaardiger uit de Corona crisis te helpen. Het uitvoeren van dit scenario heeft tot gevolg dat minder uitvoering kan worden gegeven aan projecten die al langer gewenst zijn. Daarnaast zonder aanvullende steun van de gemeente is het immers de verwachting dat de economie, het verenigingsleven en onderwijs zich zullen herstellen. Dit scenario brengt daarnaast meer risico met zich mee. Enerzijds is het van belang goed te inventariseren welke steun al wordt ontvangen om te voorkomen dat verboden staatssteun wordt verstrekt. In dat geval bestaat het risico dat de ontvangende partij het geld nadien moet terugbetalen terwijl deze juist op het geld had gerekend en mogelijk al had uitgegeven. Op deze wijze verergert de gemeente de schade in plaats van dat zij deze verzacht. Anderzijds moet zeer goed worden nagedacht over aan welke sectoren het geld wordt besteed. Er mag geen willekeur ontstaan en er moet worden voorkomen dat bepaalde groepen of sectoren zonder legitieme reden geen steun krijgen en anderen wel. Het is de vraag of dit dusdanig valt af te kaderen. Tot slot is het moment van aanvang van dit scenario nog onduidelijk, hetgeen onwenselijk geacht zou kunnen worden met het oog op de

naderende fusie. Dit maakt dat over de eventuele instemming van de fusiegemeenten nog niets kan worden gezegd; mogelijk is de fusie dan al een feit, de hoogte van de investeringen zijn nog onduidelijk en ook is het onzeker in hoeverre fusiegemeenten tegenover de benodigde investeringen staan. Samenvattend Risico’s: hoog Arhi: onzeker

Voorbeeld keuzes in dit scenario Strategische projecten: n.v.t. Dorpsvisies: - Verlevendigen dorpscentra (n.t.b) - Meer activiteiten in Leemgaarde en Stuijfakkers (n.t.b) - Push ondersteunen bij activiteiten jeugd (n.t.b) Moties: - Doorbreek eenzaamheid met begeleide uitstapjes (€ 100.000,-) Budget: € 100.000,- + een bedrag n.t.b

Scenario 4: Verenigingsleven In het vierde scenario wordt ervoor gekozen het budget te besteden aan het verenigingsleven. Op deze wijze kunnen lokale verenigingen sterk de fusie in. Dit kan door hen te steunen op het gebied van accommodatie (aankoop, renovatie, groot onderhoud of verduurzaming) maar ook op het gebied van materiaal. Dit scenario behelst een gerichte keuze en maakt dat de overige initiatieven op de bijgevoegde lijst mogelijk niet worden gerealiseerd. Het budget zal worden verstrekt via subsidies waarbij de Algemene Subsidieverordening Westvoorne 2018 en de Beleidsregels subsidie van toepassing zullen zijn. Het huidige beleid staat in de Beleidsregels subsidie. Dit beleid omvat algemene beleidslijnen en specifieke beleidsregels zoals voor bijvoorbeeld jeugd en jongeren en kunst en cultuur. Naar verwachting kunnen de te verlenen subsidies worden geschaard onder eenmalige subsidies. De eenmalige subsidies zijn onderverdeeld in vijf varianten met ieder een eigen plafond: incidentele subsidie € 500,-, lustrumsubsidie € 250,-, projectsubsidie € 500,-, uitwisselingssubsidie € 1.000,- per keer tot maximaal € 5.000,- per jaar, investeringssubsidie tot 50% van de kosten tot € 20.000,- per keer en maximaal € 40.000,per jaar. Indien het huidige beleid zal worden gebruikt om de subsidies voor dit project onder te brengen, is er sprake van gebondenheid aan deze plafonds.

De investeringssubsidie biedt financieel gezien de meeste ruimte voor het realiseren van grotere projecten. Deze subsidie is bestemd voor verwerving, nieuwbouw of verbouwing van een accommodatie. Naast dat de subsidie enkel daarvoor kan worden gebruikt, gelden diverse criteria om ervoor in aanmerking te kunnen komen. Zo wordt onder meer van de instelling verwacht dat zij zelf minimaal 50% van de kosten uit eigen middelen betalen en moet het een noodzakelijke investering betreffen. Voor buitensportaccommodaties geldt tot 1 april 2022 een aanvullende beleidsregel waarbij eenmalig een subsidie tot maximaal € 50.000,- kan worden verstrekt per vereniging met een plafond voor alle verenigingen bij elkaar van € 300.000,- per jaar. Voorwaarde is dat de subsidie dient bij te dragen aan de toekomstbestendigheid van de sportaccommodatie. Het huidige beleid is niet geschikt om te gebruiken voor het maatschappelijk project; de plafonds en criteria werken beperkend en met de aanvullende beleidsregel voor buitensportaccommodaties worden andere soorten verenigingen uitgesloten.

Beleidsaanpassing is nodig bijvoorbeeld via aanvullende beleidsregels waarin het plafond voor een subsidieverlening wordt verhoogd voor sport en/of cultuur. Uiteraard geldt dit dan voor alle sport- en verenigingen. Een andere mogelijkheid is een hoofdstuk aan het beleid toe te voegen waarin de subsidies worden verdeeld in verschillende categorieën die ook weer een verschillende financiële omvang kennen en dus ook andere voorwaarden en verantwoording. Indien voor dit scenario wordt gekozen wordt dit uiteraard verder uitgewerkt en via commissie en raad aan u voorgelegd. De wijze van formulering van het beleid leidt ertoe dat de rechtsgelijkheid gewaarborgd blijft. Tegelijkertijd bestaat de kans dat in dit scenario niet de projecten worden gerealiseerd waaraan vooraf werd gedacht. Het is mogelijk dat andere verenigingen een aanvraag doen die meer voldoen aan de voorwaarden, randvoorwaarden en objectieve maatstaven. Beide varianten zien erop toe dat de bestedingen binnen budget blijven door plafonds in te stellen. De uit te voeren projecten binnen dit scenario kunnen klein van aard zijn, zoals de aankoop van materialen of de verduurzaming van een verenigingsgebouw, en behoeven dan geen instemming van de fusiegemeenten. Indien er grotere projecten gewenst zijn, is niet alleen toestemming van de fusiegemeenten nodig maar mogelijk ook van de Gedeputeerde Staten.

De toestemming van de laatste is nodig bij het verstrekken van geldleningen. Ook is het de vraag of de Gedeputeerde Staten dergelijke uitgaven noodzakelijk zullen vinden vlak voor de fusie. Dit scenario is relatief risicovol. De kans is aanwezig dat er meer aanvragen voor subsidie binnen zullen komen dan het budget toelaat. In het kader van het gelijkheidsbeginsel moet goed gemotiveerd kunnen worden waarom een aanvraag voor de ene maatschappelijke organisatie wordt toegekend en die van een andere niet, zeker als de aanvragers zich in hetzelfde domein bevinden, zoals sport. Ondanks zorgvuldig geformuleerd beleid kan niet altijd worden ingeschat hoeveel en door welke verenigingen aanvragen worden gedaan en kunnen eventuele juridische procedures hieromtrent niet worden uitgesloten. Verder bestaat het risico dat het verstrekken van een renteloze lening als verboden staatssteun wordt aangemerkt. Samenvattend

Voorbeeld keuzes in dit scenario Strategische projecten: n.v.t.

Risico’s: hoog Dorpsvisies: n.v.t. Arhi: mogelijk probleem Moties: - Doorontwikkeling paardensport Westvoorne (€ 450.000,-) - Toekomstbestendige buitensportaccommodaties (€ 300.000,-) - Korenmolen ‘de Maalderij’ (€ 425.000,-) - Museaal platform (€ 12.500,-) Budget: € 1.187.500,-

Advies Deze memo en de presentatie worden opiniërend voorgelegd in de raadscommissie zodat op basis daarvan een gericht voorstel kan worden opgesteld.