02 presentatie Gebiedsgerichte Aanpak Stikstof

Gebiedsgerichte Aanpak Stikstof

Aanleiding Gevolgen/effecten stikstofdepositie – KNNV Oorzaken/Bronnen GGA Stikstof – vier sporen

Aanleiding

- Natuurdoelstellingen worden niet gehaald - Soortenbescherming komt in gevaar - Raad van State haalt een streep door Programmatische Aanpak Stikstof (PAS)

Wat is er gebeurd? Opdracht vanuit het kabinet tot GGA: In kamerbrief Stikstof (okt ’19) agendeert Rijk de gebiedsgerichte aanpak te ontwikkelen als onderdeel aanpak stikstof, met regierol voor provincie. In januari 2020 op initiatief van gemeente Westvoorne een brede bestuurlijk tafel georganiseerd. Deelnemers: – Provincie – Gemeente Goeree-Overflakkee – DCMR – ZHL – NM

GGA Duinen Eilanden

Doelstellingen De ambitie van het kabinet is een ondergrens van: 26% minder emissie, leidend tot 50% hexagonen onder de kritische depositiewaarden (KDW) in 2030. In de gebiedsgerichte aanpak gaan partners in het gebied invulling geven aan maatregelen en de instrumenten en middelen inzetten die het Rijk ter beschikking heeft gesteld. Per gebied wordt bekeken welke doelen gerealiseerd kunnen worden en welke rijksmaatregelen wel en welke niet meegenomen kunnen worden in het gebiedsproces.

Wat is er aan de hand? Voo

Overschrijdingen KDW in Voornes Duin Afstand tot de KDW

Wat zijn de gevolgen van de huidige depositie? Stikstof is een meststof en verzuurt de bodem, waardoor kwetsbare soorten verdwijnen. Een (bio)divers landschap verandert in een homogeen landschap met minder soorten

De effecten Wat zijn de gevolgen van een te hoge stikstofdepositie op Voornes Duin?

Natuurvereniging Hollandse Delta, een afdeling van de KNNV

Theo Briggeman & Piet Mout

Effecten hoge Stikstofdepositie op Voornes Duin • Stikstofdepositie is een complex probleem; • Er zijn daarnaast nog veel andere factoren van invloed: • Verminderde salt spray • Warmer wordend klimaat • Natuurlijke successie • Recreatiedruk • Beheer

Effecten hoge Stikstofdepositie op Voornes Duin Te hoge stikstofdepositie is allereerst een probleem voor de bodem • • • •

Vervolgens voor de planten Daarna voor de insecten Daarna voor vogels en andere dieren En tot slot voor het gehele ecosysteem

Effecten hoge Stikstofdepositie op Voornes Duin • De Planten • Verstoorde balans van voedingsstoffen heeft tot gevolg dat gevoelige soorten minder goed groeien en kwetsbaar worden voor verdroging, insectenplagen en bodemziektes • Gevoelige plantensoorten worden weggeconcurreerd door minder gevoelige soorten en door stikstofliefhebbers • Algemene soorten worden algemener, zeldzame soorten worden zeldzamer

Effecten hoge Stikstofdepositie op Voornes Duin • Sterke verhouting van het duin: toename van struweel en bos • Ongewenst want soortenarm • Afname van duinvalleien en duingrasland • Ongewenst want dat is juist soortenrijkste deel

Effecten hoge Stikstofdepositie op Voornes Duin • De stikstofwinnaars zijn: • Bramen • Koninginnenkruid • Brandnetels • Grassen (algemene soorten) • Bomen • Struiken (meidoorn, zuurbes, vlier, duindoorn)

Effecten hoge Stikstofdepositie op Voornes Duin •

De Dieren

•

In het verleden is de zandhagedis op Voorne een veel voorkomende verschijning geweest. Medio jaren zeventig kende bijvoorbeeld het voormalige waterwingebied bij Oostvoorne (nu: Kaapduin) een hoge populatiedichtheid. In het kader van door het RIN in de periode maart – oktober 1975 uitgevoerd onderzoek blijkt dat in die periode 724 waarnemingen werden gedaan en 201 dieren met de hand c.q. vallen werden gevangen. Nu: bijna geen waarnemingen meer.

•

Bron: Jaarboek KNNV afd. Voorne 2019

Populatie-ontwikkeling zandhagedis in Voornes Duin

Dagvlinders Van het aantal soorten dagvlinders op Voorne is de laatste decennia een vijfde deel verdwenen. Een aantal soorten dreigt de komende jaren te verdwenen. Vooral de soorten van het open duingebied zijn verdwenen. Dagvlinders reageren relatief snel op veranderingen in hun milieu. Zij zijn de spreekwoordelijke kanarie in de kolenmijn.

Vogels

De boomleeuwerik was als gevolg van het dichtgroeien van het duingebied helemaal verdwenen. Met behulp van de PAS gelden is Voornes Duin opengemaakt en keerde deze fraaie insecteneter weer helemaal terug (foto: Peter Vermaas).

Oplossingen @ Bronbestrijding: op Voorne-Putten is dat relatief lasting. Het grootste deel van de oorzaak ligt buiten het eiland. @ Beheersmaatregelen: openmaken van dichtgegroeide duinvalleien bijvoorbeeld en/of begrazing. Onderzoek heeft aangetoond dat dit maar een paar keer kan, daarna is de bodem dusdanig verarmd dat het middel erger is dan de kwaal.

Waar liggen oorzaken/bronnen?

Welke stappen worden ondernomen? • • •

• •

In beeld brengen wat aanvullend nodig is voor het bereiken van de per habitatgebied geldende KDW en voldoende natuurherstel. In beeld brengen hoeveel stikstofruimte op korte termijn nodig is om de lokale ontwikkeling in het gebied weer op gang te helpen. De resultaten worden door de provincie (namens de gebiedspartners) ingebracht in de bespreking en de onderhandeling met het Rijk en andere verantwoordelijke partijen. De afspraken worden vastgelegd in het gebiedsplan. In de uitwerking van het gebiedsplan wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met koppelkansen in het gebied.

Vier sporen binnen GGA • Analyse van lokale bronnen • Opzetten meetnet stikstof depositie • In beeld brengen welke projecten stagneren door stikstofproblematiek • Natuurontwikkeling

Analyse stikstofbronnen Onderzoek naar lokale bronnen door provincie en DCMR Lokale aanpak opzetten

Opzetten meetnetwerk stikstof

DCMR heeft in samenwerking met gemeente een opzet gemaakt Doel meetnet: check of modellen kloppen met werkelijkheid en afname stikstofdepositie meten

Stagnatie (bouw-)ontwikkelingen Verder in beeld brengen gevolgen stikstofproblematiek voor (bouw-) ontwikkelingen Hoe knelpunten op te lossen?

Wat kan nog wel? Alles met werkelijke depositie < 0,005 mol/ha/jaar • ‘Schoon’ bouwen • Duurzame alternatieven Stikstofregistratiesysteem Provincie • Provinciaal beleid • Mogelijk nieuwe drempelwaarde Intern- & Extern salderen • Bij extern salderen maximaal 70% benutten

Natuurontwikkeling

Doel: robuuster maken van de natuur rondom Natura2000-gebieden - bufferzones creëren - natuur kan meer aan/minder gevoelig maken - ‘stikstofruimte’ creëren door koppelkansen met andere ontwikkelingen Locaties in omgeving van Voornes Duin worden in beeld gebracht Zoveel mogelijk koppelkansen benutten (bijv. recreatie) bij projecten

Bronnen buiten invloedsfeer regio 85 tot 90% van depositie ligt niet in de directe invloedsfeer van het gebied zelf; wat doen we daar mee? •

Het Rijk aanspreken op de verantwoordelijkheid die zij neemt t.a.v. het verschil met huidige opgave voor Zuid Holland

•

Bevorderen van –het klimaat in Zuid Holland voor –reductie via innovatie binnen sectoren

•

Zorgen voor communiceren stand van zaken GGA aan rijk.

Planning opstellen Gebiedsplan Bestuurlijk overleg heeft eind 2020 a.d.h.v. PvA opdracht gegeven voor opstellen Gebiedsplan Zomer 2021 opleveren Gebiedsplan en bestuurlijke besluitvorming Tweede helft 2021 start Uitvoeringsprogramma

VRAGEN ?