Presentatie Raadsessie 6 okt Wageningen Klimaatneutraal

Gemeente Wageningen Sessie gemeenteraad - 6 oktober 2021

> https://youtu.be/iuOsXyzU-ks

Klimaatplan projecten Energietransitie • Wijkplannen Transitievisie warmte • Energiebesparing door huurders • Financieringsfonds woningen en bedrijven • Benedenbuurt coöperatief naar duurzame warmte • Zon op particuliere daken • Stimuleren energieneutraal en duurzaam bouwen

• Grootschalige zonnevelden • Windvisie Wageningen • Warmtenet restwarmte Parenco • Energiebesparing en duurzame energie bij bedrijven • Winkeldeurenactie ‘Natuurlijk zijn wij open!’ • Uitvoering RES 1.0 • Komen tot 50% lokale participatie bij grote duurzame energieopwekprojecten 3

Klimaatplan projecten Mobiliteit • Delen van elektrische voertuigen • Stimuleren duurzaam woon-werk verkeer • Verbeteren fietsinfrastructuur • Opstellen laadbeleid

Voedsel

• Voedselagenda • Tegengaan van voedselverspilling • Eiwittransitie Groen & klimaatbestendigheid • Menu van morgen • Groene schoolpleinen • Eten van dichtbij – Wageningen Eet • Landschapsfonds Duurzaam, Streekwaar • Subsidieregeling groene tuinen/daken/gevels • Vergroening particuliere tuinen (Steenbreek) • Gezonde voeding • Groenbeleidsplan 4

Doel van vanavond > > > >

Informele avond! Informeren over cijfermatige kant van een klimaatneutraal Wageningen Delen van inbreng klimaatpartners Voeden discussie over klimaatneutraal Wageningen

> Werkwijze presentatie > Inleiding hoofdlijn > Verdieping op inhoud > Korte reflectie

> Foto invoegen; tijdbeheersing

Programma 1. Inleiding

19:30

2. Demo Energie Transitie Model

19:55

3. Eindbeeld Wageningen

20:10

4. Route naar het eindbeeld

20:30

PAUZE

21:00

5. Discussie doelstelling

21:15

6. Afronding

21:45

1. Inleiding > Klimaatplan 2017-2021 met Klimaatpartners > Klimaatneutraal 2030 > 50% energiebesparing > 25% duurzame opwekking > 25% inkoop > Mobiliteit 60% in 2030 en 100% in 2050 > Herijking 2021 met passende doelstelling > Actorenbenadering naar gebiedsbenadering > Cijfermatige update en actualisatie Klimaatplan > Inclusief uitsneden uit infographic

Uitgangspunten > We berekenen alleen energie-gerelateerde uitstoot in het ETM, dus geen methaan, veenoxidatie, stikstof, etc.

> Vrijwel alle benodigde energie wordt lokaal opgewekt; > Onbalans in vraag en aanbod niet meegenomen

> Waterstof wordt geïmporteerd buiten gemeente, uit NL

Overstap van actorenbenadering naar gebiedsbenadering > Argumenten en consequenties

Een paar vragen om op te warmen: > Hoeveel CO2 stoten we als gebied uit? > Hoeveel TJ energie gebruiken we? > Sorteer de categorieën op volgorde van energieverbruik in Wageningen > Mobiliteit > Landbouw > Gebouwen > Industrie

CO2 uitstoot en energiegebruik

Naar energiedrager

Verdieping CO2 (2018)

2. Demo Energie Transitie Model > Wat is het Energie Transitie Model (Quintel)? > Hoe komen we tot een klimaatneutraal scenario? > Demo

Energievraagstuk bij Gemeentes > “Hoe gaan wij lokaal om met de klimaatakkoord doelstellingen?” > “Hoe verhoudt een isolatie in huishoudens zich tot meer elektrische auto’s en zonnepanelen op het dak?” > “Mijn Raad vraagt of we wel genoeg doen?”

Ontwikkeld door Quintel Open source en transparant Méér dan 400 knoppen om aan te draaien Gebiedsbenadering Wetenschappelijk geverifieert door o.a. TNO

Wie zit er aan de knoppen? Wordt gebruikt in landelijke systeemstudies: > Urgenda > TenneT > GasUnie

Maar ook regionale studies door: > Berenschot > CE Delft En nog vele anderen…

Provincie Gelderland overeenkomst met Over Morgen

Voorbeeld – Urgenda 2030

3. Eindbeeld Wageningen

Klimaatneutraal scenario Routepad bekijken we later!!!

Energievraag

Stip op de horizon: klimaatneutraal

Eindbeeld Dit is een prognose en niet in beton gegoten! Onzeker wat de toekomst gaat brengen en open voor discussie…

2024 TJ (= 37 grote windmolens)

Energievraag

-31%

1394 TJ (= 25 grote windmolens)

Energievraag 100%

Biobrandstof: 5%

Energievraag

Waterstof (indiv. & industrie): 10% TJ

Collectieve warmte + individueel: 35%

Elektriciteit: 50%

We moeten méér opwekken dan dat we zelf gebruiken door onbalans in tijden van overvloed en tekort (zomer-winter bijv.) = 3 extra windmoles

Duurzame energie 1545 TJ

Energievraag

10 %

Omzettingsverlies Transportverlies

Gebruik duurzame energie 90 %

Eindbeeld TJ

Gebruik

Bronnen

Mobiliteit > Vergaande elektrificatie auto’s en bussen; > Transport: waarschijnlijk mix elektrisch, waterstof en biodiesel; > Afspraken maken over andere vorm van vervoer & thuiswerken; > Voornamelijk landelijk / internationaal beleid en ontwikkelingen bepalend eindbeeld.

Verwarmen van gebouwde omgeving

/

Verwarmen van gebouwde omgeving 50/50: individuele / collectief Warmtenet

Individueel Waterstof (piek) (20%)

Hybride warmtepomp (40%)

Collectieve warmtepomp (20%)

All-electric warmtepomp (60%)

Diepe geothermie (60%)

(Grootschalige) opwekking van energie > Woningen: Maximale potentie benut zon PV en deel thermisch (PVT) > Zonpotentie bedrijfsdaken wordt 50% benut > Zonnevelden: 70 - 90 ha > Windturbines conform RES-bod: 3 grote turbines

Wat kan ik ermee als raadslid? > Was dit duidelijk, zijn er nog vragen? > Wat vinden jullie van dit eindbeeld? Herkenbaar?

4. De route naar het eindbeeld

> https://youtu.be/9_lT5VSPq8I

Hoe werkt een transitie? Late adopters

Grote adoptie

Bescherming overheid en pilots Marktrijp Niches Nieuwe innovaties

Beter dan voorloper

Versneld klimaatneutraal Versneld elektrificeren Budget & organisatie gemeente x10 Extra besparen

Energievraag

Extra stimulatie zon op daken

Effect van versneld klimaatneutraal

Landelijke E-mix is nog fossiel

Niet wachten op wind op zee

Méér zelf opwekken

Waterstof import is fossiel

Versnelde uitrol warmtenetten

Overcompensatie fossiele warmte met duurzame elektriciteit

Huizen afsluiten van aardgas? Versneld netcapaciteit aanleggen

Energievraag

Klimaatneutraal: timing

Stip op de horizon: klimaatneutraal

2030 TVW, RES, pijplijn, Green Deal, huidige technieken etc.

2040 Prognoses, innovaties, trends en scenario’s

2050

Opgave lineair per jaar Een transitie verloopt per definitie niet lineair. Ter indicatie hebben we wel lineair berekend welke aantallen per jaar nodig zijn om in 2040 of 2050 klimaatneutraal te zijn. Wageningen 2040

Wageningen 2050

Woningen transitiegereed

900

550

All-electric oplossingen

450

275

Collectieve oplossingen

450

275

PV Panelen op dak

17.000

11.000

Zonneparken

4 ha

2,5 ha

5. Discussie doelstelling

Transitie in de gebouwde omgeving

Laaghangend fruit Eerder betaalbaar

Volledige verduurzaming Later betaalbaar

Hoe snel gaat de warmtetransitie verlopen?

Gasverbruik

Transitiegereed Wachten op maken woonlastenneutraal

Noodzakelijke isolatie

Overstap hybride

Waterstof of groen gas beschikbaar

All-electric warmtepompen

Individuele overstap met extra stimulering Duurzame gassen

Volledig isoleren 2040 2030 All-electric warmtepompen

2050

Wat denken wij? Woonlastenneutraal moeilijk – vertraagt transitie > Individuele stap is langzaam zonder financiële stimulering

> Hybride <1975: eerst isoleren! > Hybride >1975: snelle besparing, niet aardgasvrij. > Collectief verwarmen kan snel meters maken voor oude woningen en utiliteitsbouw

Gebouwde omgeving klimaatneutraal

Routekaart 550 per jaar

20% verduurzaamd (klimaatakkoord)

16.000 woningen

Woningen transitiegereed Hybride tussenstap

Overstap naar All-electric

Energielabel A kantoren Zonnepanelen op daken

Isolatie oude woningen

Start warmtenetten in clusters

Industrialisatie isolatie

Wijken zonder aardgasinfrastructuur

Nieuwe innovaties

Landelijke kaders op orde

Ultradiepe Geothermie

Uitbreiding warmtenetten

Wet Collectieve Warmte

2030

2040

2050

Versnellen? Gebouwde omgeving klimaatneutraal

900 per jaar Groot deel woningen transitiegereed

16.000 woningen Strenge handhaving omgevingsdienst

Woonlastenneutraliteit niet mogelijk

Bedrijven verplichten duurzame opwek

Financiële steun (hard nodig!)

Aansluitplicht

Nul op de meter woningen

Opschaling gemeente Zonder restwarmte versnellen

2030

Lokaal opslag energie mogelijk maken

Parallel ontwikkelen Niet wachten op uitrol warmtenet innovaties

2040

2050

Hoe snel gaan we duurzame elektriciteit opwekken?

Realisatie zon/wind De ontwikkeling van duurzame projecten is niet in één dag geregeld.

> Continu, techniek beschikbaar, opschaalbaarheid lastig vanwege verdeeld bezit, financieel aantrekkelijk met salderingsregeling (tijdelijk!!), vinden geschikte daken

> 1-3 jaar ontwikkeltijd, claim op de buitenruimte, maatschappelijk gesprek, elektriciteitsnet, SDE++ (tot ‘25!), postcoderoos, ruimtelijke inpassing > 5-7 jaar (snelste) ontwikkeltijd, maatschappelijk gesprek, beter voor elektriciteitsnet, SDE++, goedkoper

Hoe snel gaat de opwekking verlopen? Duurzame energie

Opslag van elektriciteit Versnellen met RES en visie buitengebied

Zon op daken versneld

Netcongestie

Netcapaciteit reserveren

Daken liggen vol

Windturbines Gebruikmaken plaatsen van subsidie 2030

2040

2050

2.500

2.000

2.500

1.000

500

0

6. Afronding

Volgende stappen (Muriel) > Uitwerking routekaart > Herijking Klimaatplan > Input meenemen > Vorming proces stakeholders & inwoners (o.a. Klimaatpartners)

Wat willen jullie ons meegeven? > Nieuw samenwerkingsmodel nodig? Hoe verder met klimaatpartners, burgers en andere stakeholders? Hoe kunnen we iedereen in samenleving activeren om mee te doen? > Hoe kijken jullie nu naar klimaatneutraal?

> Wat willen jullie ons verder nog meegeven?

volg ons en blijf op de hoogte. www.overmorgen.nl/aanmelden @OverMorgen OverMorgen