Opzet Raadsbijeenkomst 20 januari 2026

Themabijeenkomst ‘Overdracht naar nieuwe raad’ op 20 januari 2025 van 19.30 uur tot 22:00 uur Inleiding

In het Presidium is afgesproken dat:  de eerste plaatsvervangend voorzitter van de raad samen met de griffier een themabijeenkomst voorbereidt waarin we de overdracht voorbereiden aan de nieuwe raad;  het thema cultuur/ omgangsvormen hierbij centraal staat;  een externe deze avond begeleidt. Die is inmiddels uitgekozen: Petra Boom. Op 20 januari 2026 is het zover, dan gaan raads- en collegeleden in gesprek om bouwstenen te verzamelen voor een kort overdrachtsdocument aan de nieuwe raad, bijvoorbeeld in de vorm van een brief. Het motto is: ‘goede voornemens’. De Raadsgriffie sluit ook aan en mag op uitnodiging van het Presidium reflecteren/advies geven. Dat heeft de Raadsgriffie in deze memo gedaan.

Opzet themabijeenkomst en leeswijzer 1.

Ruim een uur afwisselend in groepjes en plenair in gesprek over het hoofdthema cultuur/ omgangsvormen.

2.

Daarna een half uur in drie parallelle sessies in gesprek over:  volksvertegenwoordigende rol;  controlerende rol;  raadswerkgroepen. De uitkomsten bespreken we plenair.

3.

Een korte bespreking en stemming over de door raadsleden ingediende amendementen op de bijlage met aanbevelingen die bij de brief komt voor de nieuwe raad (zie pagina’s 4 - 6). Deze bijlage wordt op 20 januari verder niet besproken!

4.

Elke raadslid vragen we op deze avond een gouden tip voor de nieuwe raad(sleden) te formuleren.

Hieronder zijn deze vier onderdelen verder uitgewerkt. ‘We’ staat in deze memo voor de huidige raad, ‘u’ staat voor de nieuwe raad.

1. Waarover gaan we het hebben op 20 januari 2026? A

HOOFDTHEMA PLENAIR: CULTUUR/ OMGANGSVORMEN (ruim een uur)

We gaan over deze punten in ieder geval in gesprek:  Expliciet maken waar we trots op zijn: welke waarden en normen willen we warm overdragen?  Wat willen we de nieuwe raad meegeven over het spanningsveld tussen goed en constructief met elkaar samenwerken aan de ene kant en politieke profilering, de verschillen duidelijk maken en het scherpe debat op inhoud voeren aan de andere kant?  We kijken samen terug: wat ging goed, wat ging minder goed en wat hebben we daarvan geleerd?  Wat moet de nieuwe raad juist niet doen?  Wat is ons repertoire als het een keertje niet goed gaat? En: wat is daarbij bijvoorbeeld de rol van de verschillende spelers en de borrel na afloop? Wat willen we de nieuwe raad hierover meegeven? B

DRIE SUBTHEMA’S PARALLEL IN GROEPJES (circa half uur)

Aan het hoofd van de gemeente staat de gemeenteraad, aldus artikel 125 van de Grondwet. De gemeenteraad is dus de baas van de gemeente. De gemeenteraad heeft een aantal belangrijke rollen:  volksvertegenwoordigend: raadsleden vertegenwoordigen de inwoners van Wageningen in het gemeentehuis;  controlerend: de raad controleert de uitvoering door het college van B&W en de burgemeester;  kaderstellend: de raad stelt bijvoorbeeld verordeningen, beleidsplannen, visies en nota’s van uitgangspunten vast. Ook het budgetrecht hoort hierbij. De raad stelt de begroting vast en bepaalt dus in grote lijnen waaraan het college geld mag uitgeven.

1

De afgelopen jaren hebben wij op het vlak van kaderstelling heel veel gedaan. Er zijn veel visies en beleid vastgesteld. Onze rol bij de totstandkoming van deze producten is altijd goed geweest. We werden op tijd betrokken en hadden voldoende invloed door in een vroeg stadium kaders vast te stellen of wensen en bedenkingen aan het college mee te geven. Het was ook fijn dat het college ons betrok bij uitvoeringsplannen en -programma’s, waarbij we onze wensen en bedenkingen konden meegeven. Rond het budgetrecht en de rol van de gemeente in de Planning- en Controlcyclus zien we wel kansen voor verbetering, die staan in de bijlagen.

◊

Subthema 1 VOLKSVERTEGENWOORDIGENDE ROL: WAT DOEN WE ALS FRACTIE EN WAT DOEN WE ALS RAAD SAMEN?

De ervaring leert dat raadsleden het Stadhuis in gezogen worden. Zij zijn veel tijd kwijt aan (het voorbereiden van) vergaderingen. Het is goed vanaf de start tijd vrij te maken voor contact met de inwoners en organisaties in Wageningen. Dat is de kern van het raadslidmaatschap en daar zit ook de meerwaarde van een raadslid. Elk raadslid bepaalt natuurlijk zelf hoe hij, zij of hen de rol van volksvertegenwoordiger invult. Vaak gebeurt dit in fractie- of partijverband. Het kan ook in raadsverband georganiseerd worden, bijvoorbeeld via werkbezoeken of andere vormen. Dat is fijn voor inwoners en organisaties. Die hoeven immers maar één keer hun verhaal te houden om alle fracties te bereiken. De animo voor deze activiteiten was wisselend de afgelopen jaren. Een werkbezoek aan het COA en rondleiding/ gesprek met bewoners over Beter Bereikbaar Wageningen trok bijvoorbeeld veel deelnemers, maar het op de markt staan kwam niet van de grond. Vragen voor 20 januari 2026:  Waarom was de animo de aflopen jaar wisselend?  Welke zaken kun je als fractie oppakken en welke beter als raad?  Wat willen we de nieuwe raad hierover adviseren/ meegeven?

◊

Subthema 2 VERSTERKEN CONTROLERENDE ROL VAN DE RAAD

Wij adviseren u de komende jaren meer en beter te gaan controleren en de focus op de uitvoering en prioritering te leggen. Dat laatste is ook aanbevolen in het rapport over de bestuurskracht uit 2024. Hoe kan die controle eruit zien? U kunt in de gaten houden of de bestuurders afspraken over nieuw of bij te stellen beleid nakomen, of die plannen in lijn zijn met de ambities (dat verschilt natuurlijk per fractie) en of het college die plannen conform het besluit uitvoert. Dit kunt u eenvoudig doen door informatienota’s van het college actief te agenderen op de Politieke Avond, daarover bestuurlijke vragen te stellen en via het ontlokken van toezeggingen desgewenst bij te sturen. In de uitvoering kunnen onbedoelde en ongewenste effecten optreden waar je als raad(slid) aandacht voor kunt vragen, bijvoorbeeld bij een nieuwe ontwikkeling als het Maatschappelijk Meedoen Budget. Raadsleden toetsen de uitvoering als het ware aan de samenleving. Wat moet er in Wageningen anders? Is de gemeente daarbij nodig, en zo ja, hoe dan? Op een meer praktisch niveau zien wij ook veel kansen voor verbetering van de controle. Wij adviseren u actief en scherp toe te zien op de tijdige opvolging van aangenomen moties én toezeggingen. In november 2025 is een motie aangenomen die hierbij helpt. Ook in regionaal verband speelt veel.

We hebben gewerkt met raadsrapporteurs voor de Omgevingsdienst de Vallei (ODDV) en de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM). Daarnaast is er een Regiocommissie Foodvalley. Elke gemeente binnen Foodvalley heeft enkele raads(commissie)leden aangewezen als raadsrapporteurs die het betreffende samenwerkingsverband actief hebben gevolgd door de raadsbijeenkomsten te bezoeken en de begroting en belangrijke beleidsdocumenten te volgen en daarover te rapporteren aan de rest van de raad/commissie. Zij kwamen regelmatig bij elkaar en konden ook aanbevelingen doen voor het inbrengen van zienswijzen of wensen en bedenkingen. Wij adviseren u hiermee door te gaan, omdat dit de informatiepositie van de raad versterkt en er mede voor zorgt dat de raden meer op het netvlies van de samenwerkingsverbanden komen te staan. Ook adviseren wij u om u goed te verdiepen en bekwamen in het regionaal samenwerken. Vragen voor 20 januari 2026:  Kunnen we bovenstaande adviezen opnemen in de brief voor de nieuwe raad?  Wat willen we verder nog meegeven?

2

◊

Subthema 3 RAADSWERKGROEPEN

We hebben de afgelopen periode een aantal raadswerkgroepen gehad: a) economische visie (procesmatige rol) b) kansengelijkheid (inhoudelijk, vooral gericht op kennisuitwisseling) c) integriteit (inhoudelijk, vooral gericht op het voorbereiden van protocollen/ gedragscodes en uitwisseling) d) democratische kwaliteit (inhoudelijk en aantal keren bestuurlijk opdrachtgever) Enkele raadswerkgroepen hebben kort gereflecteerd op hun rol (wat ging goed, wat kon beter en wat wil je de nieuwe raad meegeven?). Dit zijn de uitkomsten: Raadswerkgroep Democratische Kwaliteit  een raadswerkgroep is een goed instrument om zelf als raad met een thema aan de slag te gaan;  beslis als raad niet te snel voor welke onderwerpen je raadswerkgroepen instelt, en voor hoelang.

Maak aan nieuwe raadsleden duidelijk wat zo’n raadswerkgroep en deelname daaraan inhoudt;  geef een raadswerkgroep een duidelijk doel/ beoogd resultaat en mandaat, evalueer regelmatig hoe het gaat en houdt de andere raadsleden goed op de hoogte, bijvoorbeeld via de Raadsflits of het Informeel Overleg;  maak de verwachtingen heel helder als een raadswerkgroep fungeert als bestuurlijk opdrachtgever;  vergader fysiek (heeft sterke voorkeur bij inhoudelijke gesprekken) of digitaal, hybride werkt niet goed;  denk goed na over de deelname van collegeleden en welke rol die krijgen;  formeer opnieuw een raadswerkgroep die met dit thema aan de slag gaat. Raadswerkgroep Kansengelijkheid  doe een training DIG voor raads- en steunfractieleden  ga op bezoek bij scholen (bespreek kansengelijkheid bij schooladvisering)  formeer opnieuw een raadswerkgroep kansengelijkheid Raadswerkgroep Integriteit  formeer opnieuw een raadswerkgroep Integriteit Vragen voor 20 januari:  Kunnen we ons vinden in de reflectie en het advies van de raadswerkgroepen?  Wat willen we de nieuwe raad verder nog meegeven? C

VAN RAADSLID TOT RAADSLID ELKE DEELNEMER GEEFT EEN GOUDEN TIP VOOR DE NIEUWE RAADSLEDEN

We formuleren deze tips op de 20ste. D

KORTE BESPREKING EN STEMMING INGEDIENDE AMENDEMENTEN OVER BIJLAGE 1 en 2 (ZIE PAGINA’S 4 - 6)

2. Vervolg op deze avond We maken een brief met de adviezen voor de nieuwe raad. We maken ook een mooi aanbiedingsfilmpje met de plaatsvervangend voorzitter van de raad. De gouden tips van de raadsleden gaan ook mooi vormgegeven mee met de brief voor de nieuwe raad.

3

Bijlage 1 bij de brief aan de nieuwe raad amendementen van raadsleden kunnen op 20 januari 2026 besproken worden (vooraf indienen bij Raadsgriffie tot 16 januari 2026) ◊ Participatie Onder begeleiding van een raadswerkgroep is gewerkt aan een visie op participatie. Wij hebben op het concept gereageerd. Het is aan u om de visie vast te stellen. Wij adviseren u dit thema en de conceptvisie in het inwerkweekend te bespreken en af te spreken waar u als raad zelf mee aan de slag wilt gaan. ◊ Wijze van vergaderen We werken met een BOB-model. BOB staat voor: beeld-, oordeels- en besluitvorming. Kern van het model is de Politieke Avond. Deze avond vindt op donderdag plaats. Wij adviseren u het huidige vergadermodel in tact te laten, omdat het efficiënt, effectief en flexibel is. U vergadert met dit model snel waar mogelijk en uitgebreid(er) waar nodig. Bovendien is het mogelijk om elke twee weken nieuwe raadsvoorstellen in behandeling te nemen, waardoor voorstellen nooit lang op de plank liggen en de doorlooptijd goed is. De Statafel in de pauze werkt goed. Het is een laagdrempelige manier voor inwoners en organisaties om met de raad in gesprek te gaan. Er is veel gebruik van gemaakt. ◊ Raad aan zet In de vorige periode is geïnvesteerd in het opstellen van een Lange Termijnagenda. Het is nu zaak deze goed gevuld en actueel te krijgen.

Wij adviseren u daarop actief te sturen in de agendacommissie en het Presidium. Wij adviseren u verder deze agenda te gebruiken om uw eigen rol proactief in te vullen, bijvoorbeeld door een raadswerkgroep een bepaalde beleidsontwikkeling procesmatig te laten volgen of inhoudelijk met een thema aan de slag te gaan, voordat het college dit oppakt (kaderstellend). ◊ Versterken rol van de raad in de Planning- en Control cyclus Aan het begin van onze raadsperiode, in 2022, hebben wij een aantal wijzigingen doorgevoerd. Die hebben wij in 2025 uitgebreid geëvalueerd. Wij adviseren u de aanbevelingen over te nemen en er meteen mee aan de slag te gaan. De aanbevelingen zijn als bijlage 2 aan dit document toegevoegd. ◊ Dynamische Raadsagenda Wij hebben gewerkt met een dynamische Raadsagenda. In deze agenda hebben wij een aantal doelen over onder meer responsiviteit, participatie, samen leren, basis op orde en slimmer werken geformuleerd, en daaraan activiteiten gekoppeld. Die activiteiten(planning) hebben we regelmatig geactualiseerd. De voortgang bespraken we enkele keren per jaar in het Presidium. Deze werkwijze is goed bevallen. We hielden koers en waren flexibel in de uitvoering. Wij adviseren u hiermee door te gaan.

4

Bijlage 2 bij de brief aan de nieuwe raad amendementen van raadsleden kunnen op 20 januari 2026 besproken worden (vooraf indienen bij Raadsgriffie tot 16 januari 2026) Aanbevelingen n.a.v. evaluatie P&C cyclus Via een vragenlijst (oktober 2025) en een gesprek op 16 december 2026 hebben de raadsfracties de P&C cyclus van de afgelopen raadsperiode geëvalueerd. Uit deze evaluatie zijn de volgende aanbevelingen voortgekomen, die de raadsfracties willen meegeven in het overdrachtsdocument van de gemeenteraad: Algemeen Zorg ervoor dat er, wanneer de raad beleid vaststelt, duidelijke indicatoren zijn opgenomen waarop het beleid wordt geëvalueerd. Deze indicatoren komen vervolgens terug in de P&C cyclus (begroting en jaarrekening). Vraag het college om in de kadernota en begroting aan te geven op welke vlakken er beleidsmatige aanpassingen zijn opgenomen (per programma) en waarom hierop wordt bijgestuurd; Zorg voor structurele aandacht en uitleg van de werking van de P&C cyclus en doel/inhoud van de P&C-producten richting (nieuwe) raads- en steunfractieleden in het inwerkprogramma en in een jaarlijkse scholing; De raad adviseert om een auditcommissie in te stellen, die de voorbereiding van en afstemming over de P&C producten en met de accountant kan voorbereiden.

De griffie kan een taakomschrijving voor de commissie opstellen, waarbij het uitgangspunt is dat deze periodiek vergadert en niet politiek is. Algemene beschouwingen Koppel de algemene beschouwingen aan een P&C product, waarbij de Kadernota het meest voor de hand liggende P&C product is; Plan ieder jaar, behalve in het verkiezingsjaar, de Algemene Beschouwingen in; Ga de dialoog met het college aan, op welke wijze de raad invloed heeft op het beleid; Kadernota/Voorjaarsbrief Zorg ervoor dat het college in de Kadernota helder weergeeft wat er, aanvullend op het reguliere gemeentelijk beleid, aan nieuwe wensen en ambities zijn voor het opstellen van de begroting. Laat hierbij ook de voorstellen zien die het niet gehaald hebben; Maak ieder jaar, behalve in het verkiezingsjaar, een Kadernota. De voorjaarsbrief vervalt dan in het 2e kalenderjaar van de raadsperiode; Houd de bespreking van de Kadernota op aparte avonden. Begroting De raadsleden vinden 3 programma’s, waarbinnen het college zelf kan schuiven met middelen, te algemeen. De wens is om met meer programma’s (5 a 6) te werken, zodat er meer overzicht voor de raadsleden komt; Geef het college de opdracht om met één overzichtelijk raadsvoorstel te komen, waarin zowel de programmabegroting als de eerste begrotingswijziging zijn verwerkt.

Het effect van de eerste begrotingswijziging op de totale programmabegroting moet helder en inzichtelijk in het raadsvoorstel zijn aangegeven; Bestuursrapportages De raad is positief over dit P&C product. Wel zou de raad graag zien dat er ook aansluiting wordt gezocht met de financiële vertaling van de wijzigingen naar de ambities (i.p.v. alleen op product en taakveld) uit de begroting. Behandeling van de bestuursrapportages in 2 bespreekmomenten (rondetafel- en opiniegesprek en besluitvorming in de raadsvergadering) is als positief ervaren. Het advies is om dit door te zetten.

Verantwoordingsgesprek

5

-

6

De raad is positief over de opzet van het verantwoordingsgesprek. Het is fijn dat er op die manier een dialoog ontstaat tussen college en raad over de behaalde resultaten. Dit is een voorbeeld voor de andere momenten dat college en raad met elkaar in debat gaan.