Document · PDF

Bijlage II: Waddinxveen Duurzaamheidsscans Integraal Huisvestingsplan Waddinxveen 2025-2044

Besluitvormende raadsvergadering 16 april 2025, gemeente WaddinxveenBij agendapunt: Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2024-202931.750 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Niet gevonden in dit document.

Bethelschool te Waddinxveen

Onderzoek naar mogelijkheden om het vastgoed te organiseren

Opdrachtgever organisatie

Datum 17 mei 2024

Project Duurzaamheidsscans Waddinxveen

Referentie 1575405-0012.0.1

Auteur(s) de heer D. van der Venne MSc - HEVO B.V.

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Statenlaan 8

5223 LA 's-Hertogenbosch

T 073 - 6 409 409

info@hevo.nl

KvK Brabant 16029774

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Burg. Roelenweg 40

8021 EW Zwolle

T 038 - 4 258 101

ISO 9001-gecertificeerd

BTW 0011.60.461.B01

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

Het onderzoek

3. 3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.4.4 3.4.5 3.4.6 3.5. 3.6. 3.7.

Huidige status gebouw Algemeen Bouwkundige kenmerken Bouwfysische kenmerken Installatietechnische kenmerken Ventilatie Verwarming Koeling Warm water Verlichting PV-panelen Huidige kwaliteit Frisse Scholen (ventilatie) Huidige energieverbruik en energiekosten Huidige situatie in relatie tot BENG eisen

5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 6 6 6 6

4. 4.1. 4.2. 4.3. 4.4. 4.5. 4.6. 4.7.

Verduurzamingsmaatregelen scenario A Te nemen maatregelen Aandachtspunten en risico’s Planning Investeringskostenraming Effect op exploitatiekosten Relatie uitvoering maatregelen met MJOP Financiering

7 7 7 7 7 8 9 9

5. 5.1. 5.2. 5.3. 5.4.

Verduurzamingsmaatregelen scenario B Te nemen maatregelen Aandachtspunten en risico’s Planning Investeringskostenraming

11 11 11 11 11

Referentie: 1575405-0012.0.1.

5.5. 5.6. 5.7.

Effect op exploitatiekosten Relatie uitvoering maatregelen met MJOP Financiering

12 14 14

Risico’s

Conclusie en advies HEVO

Bijlage I: Toelichting BENG en ENG

Bijlage II: Afkortingen en Begrippen Afkortingen Begrippen

18 18 18

Pagina 2 van 19

1. Inleiding In opdracht van de Gemeente Waddinxveen is door HEVO een verduurzamingsscan uitgevoerd voor de Bethelschool gelegen te Waddinxveen. De Bethelschool is een basisschool voor Nederlands Hervormd onderwijs aan ca. 295 leerlingen. De scan heeft als doel om een beeld te krijgen van de mogelijkheden voor het verduurzamen van het gebouw, de bijbehorende kosten en exploitatievoordelen, en de mogelijkheden om deze ingrepen te financieren. De scan start met een nulmeting van het gebouw, waarna twee verduurzamingsscenario’s zijn onderzocht. Het betreft de volgende twee scenario’s: • Het behalen van Frisse Scholen klasse B voor ventilatie en energielabel A. • Het behalen van Frisse Scholen klasse B voor ventilatie, BENG en gasloos. Voor beide scenario’s is onderzocht welke ingrepen nodig zijn om dit scenario te behalen. Daarnaast is voor beide scenario’s een kostenraming gemaakt, en is onderzocht hoe de maatregelen gefinancierd kunnen worden. Deze scan is onderdeel van een reeks scans welke uitgevoerd zijn voor de gemeente Waddinxveen. Voor elk gebouw is een separate scan met een separaat rapport opgesteld.

Referentie: 1575405-0012.0.1.

Pagina 3 van 19

2. Het onderzoek Voor het opstellen van deze scan zijn de volgende stappen doorlopen: • •

• •

•

Stap 1: Inventarisatie van het gebouw op basis van documenten en een schouw op locatie. Stap 2: Nulmeting van de huidige staat van het gebouw. a. Analyseren van huidige bouwfysische en installatietechnische prestaties van het gebouw; b. Bepalen van de huidige energetische prestaties (middels een NTA 8800berekening); c. Inzichtelijk maken van het huidige energieverbruik; Stap 3: Bekijken welke maatregelen haalbaar zijn bij het project. Stap 4: Bepalen van een pakket duurzaamheidsmaatregelen en deze maatregelen doorrekenen middels een NTA8800-berekening. Hierbij worden een tweetal kwaliteitsniveaus doorgerekend: a. Frisse Scholen klasse B voor ventilatie en energielabel A b. Frisse Scholen klasse B voor ventilatie, BENG en gasloos Stap 5: Opstellen van een business case voor beide duurzaamheidspakketten met daarin: a. De voorziene aandachtspunten en risico’s; b. De geraamde investeringskosten; c. Het effect van het pakket op de exploitatiekosten; d. De mogelijkheden tot financiering van het pakket. Stap 6: Een advies geven over de te nemen vervolgstappen.

Voor deze scan zijn de volgende bronnen geraadpleegd: • Bouwkundige tekeningen a. Plattegronden b. Geveltekeningen c. Dakaanzichten • Installatietechnische tekeningen a. Principeschema CV-installatie • Overige documenten a. MJOP Tevens is een schouw op locatie uitgevoerd.

N.B.: Het behalen van de ENG-eisen resulteert doorgaans in de noodzaak om (extra) zonnepanelen toe te voegen t.o.v. de maatregelen om de BENG-eisen te behalen. Gezien de huidige elektraprijzen en de beperkte capaciteit op het elektranet is dit scenario niet uitgewerkt.

Referentie: 1575405-0012.0.1.

Pagina 4 van 19

3. Huidige status gebouw

Isolatiewaarden gebouwschil

3.1. Algemeen

Bouwdeel 1 (…)

Het gebouw van de Bethelschool is gebouwd in 1971. In 2021 is het gebouw gerenoveerd. Het gebouw heeft een bruto vloeroppervlak van 1169 m².

Rc-waarde vloer

3 m2 K/W

Bekend

Rc-waarde gevel

4,5

m2 K/W

Bekend

Rc-waarde dak

6,3 m2 K/W

Bekend

U-waarde glas

1,1 W/m2 K

Benadering

HR++

Tabel 1: Isolatiewaarden gebouwschil

3.4. Installatietechnische kenmerken 3.4.1 Ventilatie

3.2. Bouwkundige kenmerken Het gebouw is gebouwd in 1971 en bestaat uit één bouwlaag. De constructie bestaat uit gemetselde dragende wanden. De vloeren zijn naar verwachting opgebouwd uit een houten constructie. Het gebouw heeft voor een groot gedeelte een plat dak met een stukje schuin dak. Het dak, de vloeren en wanden zijn geïsoleerd tijdens de verbouwing uit 2021. Het gebouw heeft houten kozijnen voorzien van HR++-glas. Het glas is vervangen tijdens de verbouwing van 2021. Het gebouw is voorzien van zonwering.

3.3. Bouwfysische kenmerken Tabel 1 toont de isolatiewaarden van de gebouwschil. Isolatiewaarden van bestaande gebouwen zijn niet altijd bekend. Daar waar de isolatiewaarden niet bekend zijn, zijn deze benaderd op basis van het bouwjaar. In de tabel is aangegeven of de waarden benaderd of bekend zijn.

De ventilatie van het gebouw bestaat uit natuurlijke luchttoevoer en mechanische luchtafvoer. Er is geen luchtbehandelingskast aanwezig. De mechanische afzuiging is enkele jaren geleden geplaatst, per lokaal regelbaar en is CO2-gestuurd. Specificaties van dit systeem zijn niet aanwezig. Het ventilatiedebiet van het systeem is eveneens onbekend. Met het inregelen en beter aanstuurbaar maken van de installaties is al veel waarschijnlijk al veel winst te behalen.

3.4.2 Verwarming Het gebouw wordt verwarmd middels twee gasgestookte CV-ketels (HR107), waarvan alle twee van het type Remeha Quinta ACE 65. Deze ketels zijn geplaatst in 2021. De warmte wordt afgegeven middels vloerverwarming in het gebouw. In de lokalen is de verwarming regelbaar middels een thermostaat per ruimte.

3.4.3 Koeling Het gebouw is niet voorzien van koeling.

3.4.4 Warm water Het gebouw is voorzien van een elektrische close-in boiler van 10 liter en een elektrische boiler van 80 liter, die het warme water leveren.

3.4.5 Verlichting De verlichting van het gebouw is in 2021 vervangen door ledverlichting.

Referentie: 1575405-0012.0.1.

Pagina 5 van 19

3.4.6 PV-panelen

3.7. Huidige situatie in relatie tot BENG eisen

Het gebouw is in niet voorzien van PV-panelen. Ook is een groot gedeelte van het dak te licht voor het plaatsen van PV-panelen. Op een deel (ongeveer 70 m2) zouden wel zonnepanelen kunnen worden geplaatst.

Op basis van bovenstaande gegevens is een NTA 8800-berekening gemaakt. De NTA 8800-berekening is de nationale standaard voor het berekenen van de energieprestaties van een gebouw.

3.5. Huidige kwaliteit Frisse Scholen (ventilatie)

Tabel 3 geeft de resultaten van de NTA 8800-berekening weer. Deze resultaten worden tevens vergeleken met de eisen voor een bijna energieneutraal gebouw (BENG). In bijlage A vindt u een verdere toelichting op de BENG-eisen. Op basis van een vergelijk van de getallen valt te concluderen dat het gebouw op dit moment niet voldoet aan de BENG eisen. De resultaten komen overeen met de verwachting voor een gebouw dat in 2021 is gerenoveerd en de verwachtingen naar aanleiding van de schouw.

Het gebouw is voorzien natuurlijke toevoer en mechanische afvoer van lucht, deze afvoer is wel CO2-gestuurd. De frisse lucht van buiten wordt op natuurlijke wijze aangevoerd en over het verlaagd plafond naar de andere kant van het klaslokaal geleid. Daar valt de lucht naar beneden in het klaslokaal. Dit ontwerp zorgt ervoor dat de binnenkomende lucht eerst wordt opgewarmd voordat deze de ruimte bereikt. Het is hiermee aannemelijk dat de CO2-concentratie in klaslokalen vaak onder de 950ppm blijft zoals vereist in Frisse Scholen Klasse B, door de CO2-gestuurde afvoer. Toch geven de gebruikers aan soms last te hebben van een (te) hoge CO2-concentratie. Er zijn geen metingen uitgevoerd om dit te bevestigen.

Huidige situatie in relatie tot BENG-eisen Eis

Huidig

De gebruikers melden klachten over de warmte in de zomer en de koude in de winter. Dit komt mogelijk door de natuurlijke aanvoer van lucht. Ook krijgen gebruikers hoofdpijn van de warmte in de zomer. Met het inregelen van de installaties is al veel waarschijnlijk al veel winst te behalen.

BENG 1: Energiebehoefte

< 275 kWh/m2

195 kWh/m2

BENG 2: Primair fossiele energie

< 70 kWh/m2

275 kWh/m2

BENG 3: Aandeel hernieuwbare energie

> 40 %

3.6. Huidige energieverbruik en energiekosten

Tabel 3: Resultaten NTA-berekening

Energielabel

0 % C

Tabel 2 toont het overzicht van het werkelijke energiegebruik van het gebouw en bijbehorende kosten. Alle weergegeven bedragen zijn inclusief BTW.

Werkelijk jaarlijks energiegebruik Verbruik Elektraverbruik

36547 kWh / jaar 31,3

Elektraopbrengsten Gasverbruik

Verbruik per m2 BVO

0 kWh / jaar 11750 m3 / jaar

Totaal

Kosten

kWh / m2 / jaar

10.964 € / jaar

0 kWh / m2 / jaar

0 € / jaar

10,1 m3 / m2 / jaar

15.863 € / jaar 0 € / jaar

In bovenstaande berekening is gerekend met een elektratarief van €0,30 per kWh (afname), €0,21 per kWh (teruglevering), en een gastarief van €1,35 per m3.

Tabel 2: Energieverbruik en -kosten

Referentie: 1575405-0012.0.1.

Pagina 6 van 19

4. Verduurzamingsmaatregelen scenario A

BENG 3: Aandeel hernieuwbare energie

In dit hoofdstuk wordt de business case beschreven voor het verduurzamen van het gebouw naar Frisse Scholen klasse B voor luchtkwaliteit en energielabel A. De business case bevat de volgende onderdelen: • Te nemen maatregelen; • Aandachtspunten en risico’s; • Planning; • Investeringskostenraming; • Effect op exploitatiekosten (energie en onderhoud); • Financiering.

4.1. Te nemen maatregelen

> 40 %

Energielabel

0 %

A+

Tabel 4: Resultaten NTA 8800 berekening na doorvoeren maatregelen

4.2. Aandachtspunten en risico’s Het doorvoeren van de hiervoor genoemde maatregelen brengt risico’s met zich mee. Tevens zijn er een aantal zaken om rekening mee te houden. Men dient rekening te houden met de volgende risico’s en aandachtspunten: •

Mogelijk is een verzwaring van de constructie nodig voor het nieuw te plaatsen luchtbehandelingssysteem.

4.3. Planning

Om hieraan te voldoen dient een CO2-gestuurd mechanisch balansventilatiesysteem geïnstalleerd te worden.

Tabel 5 toont de verwachte investeringskosten van de te nemen maatregelen.

Daarnaast is het doel om het gebouw te upgraden naar energielabel A. Dit wordt al behaald met het plaatsen van een CO2-gestuurd mechanisch balansventilatiesysteem, aanvullende maatregelen zijn dus niet nodig. Deze maatregelen zijn verwerkt in de NTA 8800-berekening van het gebouw. In tabel 4 zijn de resultaten hiervan weergegeven.

De werkzaamheden worden bij voorkeur in een (of meerdere) vakantieperioden uitgevoerd. Mogelijk kunnen werkzaamheden gecombineerd worden met werkzaamheden uit het MJOP.

4.4. Investeringskostenraming

Investeringskostenraming scenario A

Omschrijving

Aantal

Prijs per eenheid

Subtotaal

1837 m2

€

36.740

1837 m2

€

348

€

639.276

1837 m2

€

81.030

1837 m

€

7.348

Directe bouwkosten Bouwkundige voorzieningen t.b.v. balansventilatiesysteem Aanbrengen van een gebalanceerd decentraal

Huidige situatie in relatie tot BENG-eisen Eis BENG 1: Energiebehoefte

< 224

BENG 2: Primair fossiele energie

< 70 kWh/m2

Referentie: 1575405-0012.0.1.

kWh/m2

Huidig 195

kWh/m2

275 kWh/m2

Na maatregelen 195

kWh/m2

172 kWh/m2

ventilatiesysteem, voorzien van warmteterugwinning, naverwarming met leidingwerk en CO2 regeling Het toevoegen van een regelinstallatie met GBS systeem en onderbemetering De installaties geheel opnieuw inregelen.

Pagina 7 van 19

Subtotaal directe bouwkosten (prijspeil 01-012024)

€

764.394

Wijziging in energieverbruik als gevolg van maatregelen

Indirecte bouwkosten Algemene bouwplaatskosten Algemene kosten Winst en risico

13% post

€

99.371

7% post

€

60.464

3% post

€

27.727

Subtotaal bouwkosten (prijspeil [tot (start bouw)])

€

951.956

Bijkomende kosten Verzekeringen CAR

0,50% post

Verzwaren nutsaansluiting

4.760

0 m2

€

1 post

€

4.000

€

4.000

1 post

€

4.000

€

4.000

1,50% post

€

14.279

7,70% post

€

73.301

0,50% post

€

4.760

0,70% post

€

6.664

€

111.763

Energieadvies Energielabel Installatieadvies

€

Elektraverbruik Elektraopbrengsten Gasverbruik

Huidig verbruik

Verwacht verbruik na maatregelen

Verschil

36.547 kWh / jaar

34.555 kWh / jaar

-5 %

0 kWh / jaar

0 %

m3 / jaar

-42 %

11.750

6.775

Tabel 6: Effect van maatregelen op energieverbruik

Het huidig verbruik in bovenstaande tabel is het gemiddelde verbruik van 2023. Het verwacht verbruik na maatregelen is berekend als het percentuele verschil tussen de NTA-berekening huidige situatie en de NTA-berekening na maatregelen, vermenigvuldigd met het huidig werkelijk verbruik. We zien vaak dat het werkelijk verbruik afwijkt van de NTA-berekening. Middels bovenstaande rekenmethode corrigeren we hiervoor. In de praktijk kan het daadwerkelijk verbruik na maatregelen echter substantieel afwijken van het verwacht verbruik na maatregelen.

Begeleidingskosten voorbereiding en uitvoering Kostenadvies Bouwfysisch advies Subtotaal bijkomende kosten

Een wijziging in energieverbruik resulteert in een wijziging in energiekosten. Het verschil in energiekosten voor en na maatregelen is weergegeven in tabel 7. Alle bedragen zijn inclusief BTW.

Onvoorzien Onvoorziene kosten

5% post

Investeringskosten inclusief BTW

€

53.186

€

1.351.455

Tabel 5: Investeringskosten voor de door te voeren maatregelen

4.5. Effect op exploitatiekosten De voorgestelde maatregelen hebben een effect op het energieverbruik. Het verschil in energieverbruik voor en na maatregelen is weergegeven in tabel 6.

Referentie: 1575405-0012.0.1.

Pagina 8 van 19

4.6. Relatie uitvoering maatregelen met MJOP

Wijziging in energieverbruik als gevolg van maatregelen Verwachte Huidige jaarlijkse jaarlijkse kosten na kosten maatregelen Elektraverbruik

€

Elektraopbrengsten €

In het MJOP kunnen in de komende 20 jaar posten opgenomen zijn voor (vervangings)onderhoud welke komen te vervallen door de voorgestelde maatregelen. Dit is hier niet van toepassing.

Verschil

10.964

€

10.367

€

(597)

€

Gasverbruik

€

15.863

€

9.146

€

(6.717)

Totaal

€

26.827

€

19.513

€

(7.314)

In bovenstaande berekening is gerekend met een elektratarief van €0,3 per kWh (afname), €0,21 per kWh (teruglevering), en een gastarief van €1,35 per m3.

Tabel 7: Effect van maatregelen op energiekosten

Naast dat de voorgestelde maatregelen effect hebben op het energieverbruik zullen de maatregelen effect hebben op de onderhoudskosten. De volgende gevolgen in onderhoudskosten kan men verwachten als gevolg van de maatregelen: • Een CO2-gestuurd balansventilatiesysteem heeft onderhoud nodig met bijbehorende kosten. Het verwachte verschil in onderhoudskosten is inzichtelijk gemaakt in tabel 8. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in preventief onderhoud (periodiek onderhoud om de systemen werkend te houden) en vervangingsonderhoud (een jaarlijkse reservering voor het vervangen van (delen van) het systeem wanneer deze afgeschreven is). Voor het vervangingsonderhoud zijn alleen kosten voor vervanging opgenomen van die onderdelen, die binnen 20 jaar vervangen moeten worden. Alle bedragen zijn inclusief BTW.

4.7. Financiering Deze eindbedragen zijn gebaseerd op kengetallen. Om te voorkomen dat deze bedragen worden gezien als exacte waardes, is in deze paragraaf gekozen om af te ronden op ronde getallen. De voorgestelde ingrepen vragen om een initiële investering van €1.351.500 (incl. BTW). De exploitatiekosten (energie en onderhoud) zullen hierdoor afnemen met €2.450 per jaar. Op basis hiervan is een berekening gemaakt van de total cost of ownership (TCO) van de maatregelen. In de TCO-berekening zijn de kapitaalkosten (afschrijving en rente) en de exploitatiekosten (energie en onderhoud inclusief indexering) meegenomen. Hierbij zijn we uitgegaan van de volgende variabelen: • Een afschrijving van 20 jaar; • Een financiering met een rente van 4%; • Een jaarlijkse indexering van energiekosten van 5%; • Een jaarlijkse indexering van onderhoudskosten van 3%; • Een discontovoet van 0%. De total cost of ownership (TCO) van de maatregelen komt uit op €1.754.000. Het Primair Onderwijs mag alleen investeren in het gebouw en installaties, mits dit een besparing op de exploitatiekosten met zich meebrengt, dit is hier wel het geval.

Wijziging in onderhoudskosten als gevolg van maatregelen Verschil ∆ Preventief onderhoud

€

3.773

Vervangingsonderhoud

€

1.099

Totaal

€

4.872

Tabel 8: Wijziging in onderhoudskosten als gevolg van maatregelen

Referentie: 1575405-0012.0.1.

Het is veelal gebruikelijk dat de school bijdraagt in de investering met een bedrag dat overeenkomt met een exploitatievermindering gedurende een periode van 20 jaar. De exploitatievermindering bestaat uit de som van de volgende onderdelen: • Wijziging in energiekosten; • Wijziging in onderhoudskosten; • Posten uit het MJOP die zijn te komen vervallen.

Pagina 9 van 19

In dat geval zou NHS Waddinxveen € 111.000 inbrengen. Hiermee resteert een onrendabele top van € 1.240.500. Deze onrendabele top zou gefinancierd kunnen worden door de gemeente vanuit het IHP. Er zijn tevens verschillende subsidies welke gebruikt kunnen worden voor de bekostiging van het verduurzamen van (school)gebouwen. Enkele subsidies waar de school mogelijk voor in aanmerking komt zijn: • DUMAVA; 30% subsidie op CO2 besparende maatregelen voor maatschappelijk vastgoed. De huidige inschrijfperiode van deze maatregel is al verlopen, mogelijk komt er nog een nieuwe inschrijfperiode. • SDE++; subsidie op de onrendabele top op opbrengsten van duurzame energie. Vanwege de hoge energieprijzen is deze subsidie mogelijk niet interessant. • ISDE; investeringssubsidie op energiebesparende maatregelen, bijvoorbeeld warmtepompen, isolatie. Dit is een beperkte subsidie en fabricaat/leverancier afhankelijk.

Referentie: 1575405-0012.0.1.

Pagina 10 van 19

5. Verduurzamingsmaatregelen scenario B In dit hoofdstuk wordt de business case beschreven voor het verduurzamen van het gebouw naar Frisse Scholen klasse B voor luchtkwaliteit, BENG, en gasloos. De business case bevat de volgende onderdelen: • Te nemen maatregelen; • Aandachtspunten en risico’s; • Planning; • Investeringskostenraming; • Effect op exploitatiekosten (energie en onderhoud); • Financiering.

5.1. Te nemen maatregelen Het doel is om de luchtkwaliteit in het gebouw te laten voldoen aan Frisse Scholen klasse B met betrekking tot luchtkwaliteit. De eisen hiervoor zijn als volgt: • De CO2-concentratie in de leslokalen is tijdens de gebruikstijd maximaal 950ppm. • Het ventilatiedebiet – dat is de hoeveelheid verse luchttoe- en afvoer – is minimaal 30,6 m3 per uur per persoon.

Huidige situatie in relatie tot BENG-eisen Eis

Huidig

Na maatregelen

BENG 1: Energiebehoefte

< 224 kWh/m2

195 kWh/m2

BENG 2: Primair fossiele energie BENG 3: Aandeel hernieuwbare energie

< 70 kWh/m2

275 kWh/m2

69 kWh/m2

Energielabel

Deze maatregelen zijn verwerkt in de NTA 8800-berekening van het gebouw. In tabel 10 zijn de resultaten hiervan weergegeven.

0 %

65,3 %

A+++

Tabel 10: Resultaten NTA 8800 berekening na doorvoeren maatregelen

5.2. Aandachtspunten en risico’s Het doorvoeren van de hiervoor genoemde maatregelen brengt risico’s met zich mee. Tevens zijn er een aantal zaken om rekening mee te houden. Men dient rekening te houden met de volgende risico’s en aandachtspunten: • •

Om hieraan te voldoen dient een CO2-gestuurd mechanisch balansventilatiesysteem geïnstalleerd te worden. Daarnaast is het doel om het gebouw te upgraden naar gasloos BENG-gebouw. Hiervoor dienen de volgende maatregelen genomen te worden: • Het vervangen van de CV-installatie door een lucht-water warmtepomp en elektrische ketel. Hierbij wordt tevens actieve koeling toegevoegd middels een change-oversysteem. • Het plaatsen van 115 m2 PV-panelen.

> 40 %

• •

•

Mogelijk is een verzwaring van de constructie nodig voor het nieuw te plaatsen luchtbehandelingssysteem. De warmtepomp en PV-panelen zorgen voor een zwaardere belasting van de nutsaansluiting, mogelijk moet deze aansluiting verzwaard worden. Hier zitten kosten aan verbonden, en de wachttijden hiervan kunnen lang zijn. Dit dient nader onderzocht te worden. Voor de nieuw te plaatsen warmtepomp en PV-panelen is mogelijk een constructieverzwaring nodig indien deze op het dak geplaatst worden. Uit een eerste inschatting volgt dat het dak voldoende ruimte biedt op het aan de te plaatsen installaties en PV-panelen, op het gedeelte dat sterk genoeg is om de zonnepanelen te plaatsen. Dit dient echter nader onderzocht te worden. Mogelijk moeten akoestische maatregelen genomen worden om te voorkomen dat de warmtepomp geluidsoverlast geeft in het gebouw. Dit dient nader onderzocht te worden.

5.3. Planning De werkzaamheden worden bij voorkeur in een (of meerdere) vakantieperioden uitgevoerd. Mogelijk kunnen werkzaamheden gecombineerd worden met werkzaamheden uit het MJOP.

Referentie: 1575405-0012.0.1.

Pagina 11 van 19

5.4. Investeringskostenraming

Energieadvies

Tabel 11 toont de verwachte investeringskosten van de te nemen maatregelen.

Energielabel

Investeringskostenraming scenario B

Installatieadvies Begeleidingskosten voorbereiding en uitvoering

Omschrijving Directe bouwkosten Bouwkundige voorzieningen t.b.v. balansventilatiesysteem Aanbrengen van een gebalanceerd decentraal ventilatiesysteem, voorzien van warmteterugwinning, naverwarming met leidingwerk en CO2 regeling Het toevoegen van een regelinstallatie met GBS systeem en onderbemetering De installaties geheel opnieuw inregelen. Demonteren van bestaande CV-installatie Het toepassen van een lucht-water warmtepomp en elektrische ketel incl. actieve koeling (d.m.v. een change-oversysteem) Aanpassen hoofdverdeelkast en voedingen voor warmtepomp, elektrische ketel en PV panelen. PV-panelen aanbrengen

Aantal

Subtotaal

Prijs per eenheid

Kostenadvies Bouwfysisch advies

1837 m2

€

36.740

1837 m2

€

348

€

639.276

1837 m2

€

81.030

1837 m2

€

7.348

1837 m2

€

9.185

1837 m2

€

101.035

1837 m2

€

16.533

30 m

€

250

€

7.500

€

898.647

13% post

€

116.824

7% post

€

71.083

3% post

€

32.597

€

1.119.151

€

5.596

€

27.555

Subtotaal directe bouwkosten (prijspeil 01-012024)

€

4.000

€

4.000

1 post

€

4.000

€

4.000

1,50% post

€

16.787

7,70% post

€

86.175

0,50% post

€

5.596

0,70% post

€

7.834

€

157.542

€

63.835

€

1.340.528

€

281.511

€

1.622.039

Subtotaal bijkomende kosten

Onvoorzien Onvoorziene kosten

5% post

Investeringskosten exclusief BTW BTW

1 post

21% post

Investeringskosten inclusief BTW

Tabel 11: Investeringskosten voor de door te voeren maatregelen

Indirecte bouwkosten Algemene bouwplaatskosten Algemene kosten Winst en risico Subtotaal bouwkosten (prijspeil 00-01-1900)

Bijkomende kosten Verzekeringen CAR Verzwaren nutsaansluiting

Referentie: 1575405-0012.0.1.

0,50% post 1837 m

€

Pagina 12 van 19

5.5. Effect op exploitatiekosten De voorgestelde maatregelen hebben een effect op het energieverbruik. Het verschil in energieverbruik voor en na maatregelen is weergegeven in tabel 12.

Gasverbruik

€

15.863

€

(15.863)

Totaal

€

26.827

€

25.499

€

(1.328)

In bovenstaande berekening is gerekend met een elektratarief van €0,3 per kWh (afname), €0,21 per kWh (teruglevering), en een gastarief van €1,35 per m3.

Wijziging in energieverbruik als gevolg van maatregelen

Elektraverbruik Elektraopbrengsten Gasverbruik

Tabel 13: Effect van maatregelen op energiekosten

Huidig verbruik

Verwacht verbruik na maatregelen

Verschil

36.547 kWh / jaar

102.721 kWh / jaar

+181 %

0 kWh / jaar

25.018 kWh / jaar

∞ %

11.750 m3 / jaar

0 m3 / jaar

-100 %

Tabel 12: Effect van maatregelen op energieverbruik

Wijziging in energieverbruik als gevolg van maatregelen Verwachte Huidige jaarlijkse jaarlijkse kosten na kosten maatregelen Elektraverbruik

€

Elektraopbrengsten €

Referentie: 1575405-0012.0.1.

Naast dat de voorgestelde maatregelen effect hebben op het energieverbruik zullen de maatregelen effect hebben op de onderhoudskosten. De volgende gevolgen in onderhoudskosten kan men verwachten als gevolg van de maatregelen: • Een CO2-gestuurd balansventilatiesysteem heeft onderhoud nodig met bijbehorende kosten. • Door het verwijderen van de CV-ketels vervallen de onderhoudskosten hiervoor. • Een warmtepomp heeft onderhoud nodig met bijbehorende kosten. • PV-panelen hebben onderhoud nodig met bijbehorende kosten. Het verwachte verschil in onderhoudskosten is inzichtelijk gemaakt in tabel 14. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in preventief onderhoud (periodiek onderhoud om de systemen werkend te houden) en vervangingsonderhoud (een jaarlijkse reservering voor het vervangen van (delen van) het systeem wanneer deze afgeschreven is). Voor het vervangingsonderhoud zijn alleen kosten voor vervanging opgenomen van die onderdelen, die binnen 20 jaar vervangen moeten worden. Alle bedragen zijn inclusief BTW.

Wijziging in onderhoudskosten als gevolg van maatregelen Verschil ∆

Verschil

10.964

€

30.816

€

19.852

€

5.017

€

5.317

Preventief onderhoud

€

4.166

Vervangingsonderhoud

€

1.179

Totaal

€

5.345

Tabel 14: Wijziging in onderhoudskosten als gevolg van maatregelen

Pagina 13 van 19

5.6. Relatie uitvoering maatregelen met MJOP In het MJOP kunnen in de komende 20 jaar posten opgenomen zijn voor (vervangings)onderhoud welke komen te vervallen door de voorgestelde maatregelen. Dit is hier niet van toepassing.

5.7. Financiering Deze eindbedragen zijn gebaseerd op kengetallen. Om te voorkomen dat deze bedragen worden gezien als exacte waardes, is in deze paragraaf gekozen om af te ronden op ronde getallen. Deze eindbedragen zijn gebaseerd op kengetallen. Om te voorkomen dat deze bedragen worden gezien als exacte waardes, is in deze paragraaf gekozen om af te ronden op ronde getallen. De voorgestelde ingrepen vragen om een initiële investering van €1.622.000 (incl. BTW). De exploitatiekosten (energie en onderhoud) zullen hierdoor toenemen met €4.000 per jaar.

Het is veelal gebruikelijk dat de school bijdraagt in de investering met een bedrag dat overeenkomt met een exploitatievermindering gedurende een periode van 20 jaar. In dit scenario is er geen sprake van een exploitatievermindering. Hiermee resteert een onrendabele top van €1.622.000. Deze onrendabele top zou gefinancierd kunnen worden door de gemeente vanuit het IHP. Er zijn tevens verschillende subsidies welke gebruikt kunnen worden voor de bekostiging van het verduurzamen van (school)gebouwen. Enkele subsidies waar de school mogelijk voor in aanmerking komt zijn: • DUMAVA; 30% subsidie op CO2 besparende maatregelen voor maatschappelijk vastgoed. De huidige inschrijfperiode van deze maatregel is al verlopen, mogelijk komt er nog een nieuwe inschrijfperiode. • SDE++; subsidie op de onrendabele top op opbrengsten van duurzame energie. Vanwege de hoge energieprijzen is deze subsidie mogelijk niet interessant. • ISDE; investeringssubsidie op energiebesparende maatregelen, bijvoorbeeld warmtepompen, isolatie. Dit is een beperkte subsidie en fabricaat/leverancier afhankelijk.

Op basis hiervan is een berekening gemaakt van de total cost of ownership (TCO) van de maatregelen. In de TCO-berekening zijn de kapitaalkosten (afschrijving en rente) en de exploitatiekosten (energie en onderhoud inclusief indexering) meegenomen. Hierbij zijn we uitgegaan van de volgende variabelen: • Een afschrijving van 20 jaar; • Een financiering met een rente van 4%; • Een jaarlijkse indexering van energiekosten van 5%; • Een jaarlijkse indexering van onderhoudskosten van 3%; • Een discontovoet van 0%. De total cost of ownership (TCO) van de maatregelen komt uit op €2.344.00. Het Primair Onderwijs mag alleen investeren in het gebouw en installaties, mits dit een besparing op de exploitatiekosten met zich meebrengt, dit is hier niet het geval. Dit investeringsverbod zal naar verwachting op korte termijn opgeheven worden.

Referentie: 1575405-0012.0.1.

Pagina 14 van 19

6. Risico’s Met de voorgestelde ingrepen gaan tevens risico’s gepaard. Naast de maatregelspecifieke risico’s en aandachtspunten toegelicht in paragraaf 4.2. en 5.2., worden de belangrijkste mogelijke risico’s in dit hoofdstuk (nogmaals) benoemd. Vergunningen Het veranderen van een bouwwerk mag in sommige gevallen gebeuren zonder dat hier een omgevingsvergunning voor nodig is. Een van de voorwaarden is dat het volume van het bouwwerk niet toeneemt. Door de plaatsing van een luchtbehandelingskast neemt het volume van het bouwwerk echter in de meeste gevallen toe. Dit betekent dat voor deze ingreep een omgevingsvergunning nodig is. Ook is een omgevingsvergunning nodig wanneer het gebouw in kwestie een monument betreft, of wanneer het gebouw constructief aangepast wordt. Beeld Het plaatsen van installaties buiten de schil van het gebouw kan door gebruikers en omwonenden als storend worden ervaren. Dit kan in sommige gevallen tot weerstand leiden. Constructie Bij de plaatsing van luchtbehandelingsinstallaties en PV-panelen neemt het gewicht dat rust op de constructie toe. Hierdoor zal deze mogelijk versterkt moeten worden. Hoogte plafonds Bij aanpassing van het luchtbehandelingssysteem zullen ventilatiekanalen mogelijkerwijs geplaatst, aangepast of vervangen moeten worden.

Wegens de grote omvang van ventilatiekanalen is de inpassing hiervan in sommige gevallen complex of ingewikkeld. Er dient daarom geïnventariseerd te worden of er voldoende ruimte is in het gebouw, bijvoorbeeld boven het plafond. Het inpassen van kanalen kan aanzienlijk kostenverhogend werken, afhankelijk van het gebouw.

Referentie: 1575405-0012.0.1.

Geluidseisen Sommige luchtbehandelingskasten en warmtepompen kunnen enorm veel geluid produceren. Bij plaatsing van deze installaties dienen daarom de geluideisen in acht te worden genomen. Nutsaansluiting Bij het terugdringen van het gebruik van gas komt een hoger gebruik van elektriciteit kijken. Mogelijk dient hiervoor de elektra-aansluiting verzwaard te worden. Er dient daarom een nauwkeurige inventarisatie van het huidige en toekomstige gebruik gemaakt te worden. Nutsbedrijven hebben lange wachttijden voor het verzwaren van de elektra-aansluiting. Met name PV-panelen en warmtepompen zorgen voor een aanzienlijke belasting op het elektranet. Er moet een afweging worden gemaakt of de aanzienlijke belasting op het elektranet wenselijk is. Gebruikers Wij zien regelmatig dat dure luchtbehandelingssystemen worden geplaatst, waarna deze niet of nauwelijks worden gebruikt doordat de gebruikers van het gebouw (hier de docenten) niet geïnstrueerd zijn over de werking van het systeem. Het instrueren en informeren van gebruikers is belangrijk voor een goede werking van nieuwe installaties. Onderhoud Nieuwe – vaak complexe – installaties dienen onderhouden te worden voor een goede werking in de toekomst. Dit dient in gang gezet te worden en hier zijn kosten aan verbonden. Wij hebben deze kosten meegenomen in dit rapport.

U dient hier echter in uw eigen beheer en administratie rekening mee te houden.

Pagina 15 van 19

7. Conclusie en advies HEVO In dit rapport is op basis van beschikbare archiefgegevens en een schouw inzichtelijk gemaakt wat de huidige bouwfysische en installatietechnische staat van het gebouw is. Op basis hiervan zijn de huidige energieprestaties van het gebouw bepaald. Hierna is onderzocht hoe het gebouw verduurzaamd kan worden, waarbij twee scenario’s zijn uitgewerkt: • Scenario A: Frisse Scholen klasse B m.b.t. luchtkwaliteit & energielabel A. • Scenario B: Frisse Scholen klasse B m.b.t. luchtkwaliteit, BENG & gasloos. Beide scenario’s zijn technisch uitvoerbaar. In onderstaande tabel is inzichtelijk gemaakt wat de kosten zijn van beide scenario’s, en hoe deze kosten mogelijk gefinancierd kunnen worden. Financiering van de voorgestelde maatregelen Scenario A

Scenario B

€1.351.500

€1.622.000

Uit verlaging exploitatiekosten (20 jaar)

€ 111.000

€-

Uit vervallen posten MJOP (20 jaar)

€ -

€-

€ 1.240.500

€ 1.622.000

€-

Investeringskosten (incl. BTW) Waarvan bijdrage schoolbestuur

Waarvan bijdrage gemeente Uit IHP

Relatie tot andere ingrepen In dit rapport is gekeken naar de mogelijkheden om het gebouw te verduurzamen. Naast verduurzaming is ook renovatie of vervanging een optie. Om te besluiten welke optie de voorkeur heeft, dienen ook andere aspecten in acht genomen te worden. Denk hierbij aan de functionaliteit van het gebouw in relatie tot het onderwijsconcept, de technische staat van het gebouw, en de esthetische kwaliteit van het gebouw. Ook de resterende levensduur van het gebouw en de levensduurverlenging van de verschillende ingrepen zijn hierbij van belang. Wij adviseren om in het integrale huisvestingsplan van de gemeente Waddinxveen een integrale afweging te maken tussen de aspecten duurzaamheid, technische staat van het gebouw, functionaliteit in relatie tot het onderwijsconcept, en esthetische kwaliteit, en op basis hiervan te besluiten of het gebouw wordt verduurzaamd, gerenoveerd, of vervangen. Voor deze afweging is dit onderzoek belangrijke input. Vervolgstappen In dit rapport zijn de mogelijkheden tot verduurzaming van het gebouw bekeken. Het is daarmee een instrument om te inventariseren of verduurzaming interessant is, en zo ja, waar men bij verduurzaming rekening mee dient te houden. Wanneer men kiest voor het verduurzamen van het gebouw dient men de volgende vervolgstappen te nemen: 1.

Het opstellen van een programma van eisen waarin wordt vastgesteld welke maatregelen genomen worden, en welke eisen men verbindt aan deze maatregelen. 2. Het uitwerken van een ontwerp op basis van het programma van eisen. 3. Het realiseren van het ontwerp.

Waarvan bijdrage Rijksoverheid Uit SUVIS-subsidie

Referentie: 1575405-0012.0.1.

Pagina 16 van 19

Bijlage I: Toelichting BENG en ENG

De geldende BENG eisen voor functie onderwijs staan vermeld in de bijgaande tabel.

Definitie BENG en ENG Een BENG gebouw is een Bijna Energie Neutraal gebouw, de BENG eisen zijn opgedeeld in drie onderdelen te weten:

BENG 1 Energiebehoefte Voor het bepalen van de energiebehoefte wordt de energiebehoefte voor verwarming en koeling opgeteld. Deze kijkt naar een optimale kwaliteit van de gebouwschil waarbij zowel de verhouding glas ten opzichte van dichte gevel, de mate van isolatie, de mate van kierdichting als de aanwezigheid van koudebruggen een rol speelt. Niet alleen isolatie, maar juist het samenspel van bovenstaande factoren, de vorm (geometrie) en de ligging van een gebouw zijn van belang om de energiebehoefte van een gebouw zo veel mogelijk te beperken. BENG 1 gaat over al deze factoren. Hierbij wordt gerekend met een vastgesteld ‘neutraal’ ventilatiesysteem. De energiebehoefte invullen kan met hernieuwbare of fossiele energie.

BENG 2. Primair fossiel energiegebruik Het primair fossiel energiegebruik is een optelsom van het primair energiegebruik voor verwarming, koeling, warmtapwaterbereiding en ventilatoren. Voor utiliteitsgebouwen telt ook het primair energiegebruik voor verlichting en voor bevochtiging (indien aanwezig) mee. Voor zowel woningen en utiliteitsgebouwen geldt dat, als er PVpanelen of andere hernieuwbare energiebronnen aanwezig zijn, de opgewekte energie van het primair energiegebruik wordt afgetrokken.

BENG

Eis

BENG 1*

190 kWh/m2

BENG 2 BENG 3

70 kWh/m2 40%

Tabel 2 * In gevallen waar het oppervlak van de gebouwschil hoog is in verhouding tot het bruto vloeroppervlak geldt een hogere eis. Daar waar dit van toepassing is, is dit meegenomen in de berekeningen. Een ENG gebouw is een Energie Neutraal Gebouw waarbij het primair fossiel energiegebruik (BENG 2) nul is en het een aandeel hernieuwbare energie (BENG 3) 100% is. Ter referentie • Een nieuwbouw uit 2024 conform bouwbesluit (BENG) heeft een energielabel van A++++. • Een nieuwbouw uit 2024 conform ENG heeft een energielabel van A+++++. • Een gebouw conform bouwbesluit 2012 heeft een energielabel van A/A+.

BENG 3. Aandeel hernieuwbare energie Het aandeel hernieuwbare energie wordt bepaald door de hoeveelheid hernieuwbare energie te delen door het totaal van hernieuwbare energie en primair fossiel energiegebruik. Hernieuwbare energie is afkomstig uit zon, biomassa, buitenlucht en bodem en vergroten het aandeel hernieuwbare energie.

Referentie: 1575405-0012.0.1.

Pagina 17 van 19

Bijlage II: Afkortingen en Begrippen Afkortingen BENG BVO ENG GBS IHP LBK MJ MJOP NTA ppm TCO Wp WTW

Bijna energieneutraal gebouw Bruto vloeroppervlak Energieneutraal gebouw Gebouwbeheerssysteem Integraal huisvestingsplan Luchtbehandelingskast Megajoule Meerjarig onderhoudsplan Nederlandse technische afspraak parts per million Total cost of ownership Wattpiek Warmteterugwinning

PV-paneel: Zonnepaneel. TCO: Total Cost of Ownership, de optelsom van de investeringskosten en de operationele kosten van een systeem. VAV-klep: Variable Air Volume-klep, een luchtbehandelingssyteem dat de hoeveelheid toegevoerde lucht variabel kan regelen afhankelijk van de luchtbehoefte. Deze wordt vaak bepaald op basis van een CO2 meting Wattpiek: De capaciteit van een zonnepaneel om zonlicht om te zetten in elektrische energie. Het aantal Watt energie dat een zonnepaneel kan leveren onder standaard testomstandigheden.

Begrippen Change-oversysteem: Het klimaatbeheerssysteem in het gebouw kan alleen volledig omschakelen van verwarmen naar koelen. Frisse scholen: Een richtlijn met eisen aan verschillende aspecten van het binnenklimaat van een school met als doel het bereiken van een goed binnenklimaat binnen een schoolgebouw. Het betreft de aspecten Energie, Lucht, Temperatuur, Licht en Geluid. HR(++)-beglazing: Een type beglazing met een hogere isolatiewaarde dan standaardbeglazing. HR107-ketel: Een ketel met een rendement van minimaal 107%. Alle warmte uit gasverbranding wordt nuttig gebruikt en daarnaast wordt de restwarmte uit de condensatie van waterdamp benut. IHP: Integraal huisvestingsplan, een gemeentelijk beleidsdocument met daarin alle voorgenomen investeringen in onderwijshuisvesting over een bepaalde periode. NTA-8800: Een formeel vastgestelde methode voor het bepalen van de energieprestatie van een gebouw.* * Indien men in dit rapport enkel over een ‘NTA-berekening’ spreekt bedoelt men een NTA-8800 berekening.

Referentie: 1575405-0012.0.1.

Pagina 18 van 19

Colofon Uitgave: Datum:

HEVO B.V. 17 mei 2024

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Contact Statenlaan 8 5223 LA 's-Hertogenbosch

Burg. Roelenweg 40 8021 EW Zwolle

T 073 - 6 409 409 info@hevo.nl

T 038 - 4 258 101

www.hevo.nl ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Niets uit deze uitgave mag zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van HEVO B.V. worden gekopieerd, noch aan derden ter inzage worden gegeven

Referentie: 1575405-0012.0.1.

Pagina 19 van 19

Kardinaal Alfinkschool / de KAS te Waddinxveen Onderzoek naar mogelijkheden om het vastgoed te organiseren

Opdrachtgever organisatie

Datum 17 mei 2024

Project Duurzaamheidsscans Waddinxveen

Referentie 1575405-0010.0.1

Auteur(s) de heer D. van der Venne MSc - HEVO B.V.

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Statenlaan 8

5223 LA 's-Hertogenbosch

T 073 - 6 409 409

info@hevo.nl

KvK Brabant 16029774

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Burg. Roelenweg 40

8021 EW Zwolle

T 038 - 4 258 101

ISO 9001-gecertificeerd

BTW 0011.60.461.B01

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

Het onderzoek

3. 3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.4.4 3.4.5 3.4.6 3.5. 3.6. 3.7.

5 5 5 5 5 5 5 5 6 6 6 6 6 6

4. 4.1. 4.2. 4.3. 4.4. 4.5. 4.6. 4.7.

7 7 7 7 7 8 9 9

5. 5.1. 5.2. 5.3. 5.4.

Verduurzamingsmaatregelen scenario B Te nemen maatregelen Aandachtspunten en risico’s Planning Investeringskostenraming

11 11 11 12 12

Referentie: 1575405-0010.0.1.

5.5. 5.6. 5.7.

Effect op exploitatiekosten Relatie uitvoering maatregelen met MJOP Financiering

13 14 14

Risico’s

Conclusie en advies HEVO

Bijlage I: Toelichting BENG en ENG

Bijlage II: Afkortingen en Begrippen Afkortingen Begrippen

18 18 18

Pagina 2 van 19

1. Inleiding In opdracht van de Gemeente Waddinxveen is door HEVO een verduurzamingsscan uitgevoerd voor de Kardinaal Alfrinkschool gelegen te Waddinxveen. De Kardinaal Alfrinkschool is een basisschool voor ca. 365 leerlingen. De scan heeft als doel om een beeld te krijgen van de mogelijkheden voor het verduurzamen van het gebouw, de bijbehorende kosten en exploitatievoordelen, en de mogelijkheden om deze ingrepen te financieren. De scan start met een nulmeting van het gebouw, waarna twee verduurzamingsscenario’s zijn onderzocht. Het betreft de volgende twee scenario’s: • Het behalen van Frisse Scholen klasse B voor ventilatie en energielabel A. • Het behalen van Frisse Scholen klasse B voor ventilatie, BENG en gasloos. Voor beide scenario’s is onderzocht welke ingrepen nodig zijn om dit scenario te behalen. Daarnaast is voor beide scenario’s een kostenraming gemaakt, en is onderzocht hoe de maatregelen gefinancierd kunnen worden. Deze scan is onderdeel van een reeks scans welke uitgevoerd zijn voor de gemeente Waddinxveen. Voor elk gebouw is een separate scan met een separaat rapport opgesteld.

Referentie: 1575405-0010.0.1.

Pagina 3 van 19

2. Het onderzoek Voor het opstellen van deze scan zijn de volgende stappen doorlopen: • •

• •

•

Voor deze scan zijn de volgende bronnen geraadpleegd: • Bouwkundige tekeningen a. Plattegronden b. Geveltekeningen c. Doorsneden d. Dakaanzichten • Installatietechnische tekeningen a. Principeschema CV-installatie Het MJOP is helaas niet aangeleverd, vandaar dat met de financieringen geen gebruik is gemaakt van het MJOP van de school.Tevens is een schouw op locatie uitgevoerd.

Referentie: 1575405-0010.0.1.

Pagina 4 van 19

3. Huidige status gebouw

Isolatiewaarden gebouwschil

3.1. Algemeen

Bouwdeel 1 (1987)

Het gebouw van de Kardinaal Alfrinkschool is gebouwd in 1987. In 2003 is het gebouw uitgebreid en in 2019 is het gebouw gerenoveerd. Het gebouw heeft een bruto vloeroppervlak van 1987m².

Rc-waarde vloer

1,3 m2 K/W

Benadering

Rc-waarde gevel

m2 K/W

Benadering

Rc-waarde dak

2 m2 K/W

Benadering

U-waarde glas

W/m2 K

Benadering

Rc-waarde vloer

2,5 m2 K/W

Benadering

Rc-waarde gevel

2,5

m2 K/W

Benadering

Rc-waarde dak

2,5 m2 K/W

Benadering

U-waarde glas

2,9 W/m2 K

Benadering

2,9

Dubbel glas

Bouwdeel 2 (2003)

Dubbel glas

Tabel 1: Isolatiewaarden gebouwschil

3.4. Installatietechnische kenmerken 3.2. Bouwkundige kenmerken Het gebouw is gebouwd in 1971 en beslaat twee bouwlagen. De constructie bestaat uit gemetselde dragende wanden. De vloeren zijn naar verwachting opgebouwd uit een massief betonnen constructie. Het gebouw heeft een plat dak. Het gebouw heeft houten kozijnen, de meeste kozijnen voorzien van dubbel glas. Een enkel (deur)kozijn is voorzien van enkel glas of HR++ glas. Het glas van de meeste kozijnen is waarschijnlijk vervangen tijdens de verbouwing van 2019. Het gebouw is voorzien van zonwering.

Referentie: 1575405-0010.0.1.

3.4.1 Ventilatie De ventilatie van het gebouw bestaat voor een groot gedeelte uit natuurlijke luchttoevoer en mechanische luchtafvoer. Één klaslokaal is voorzien van mechanische ventilatie middels een luchtzak en twee lokalen zijn voorzien van decentrale ventilatieunits in het verlaagd plafond. De mechanische afzuiging is enkele jaren geleden geplaatst, waarbij CO2 regeling aanwezig is. Specificaties van dit systeem zijn niet aanwezig. Het ventilatiedebiet van het systeem is eveneens onbekend.

3.4.2 Verwarming Het gebouw wordt verwarmd middels drie gasgestookte CV-ketels (HR107), waarvan alle drie van het type Remeha Quinta ACE 90. Deze ketels zijn geplaatst tijdens de renovatie van 2019. De warmte wordt afgegeven middels radiatoren in elke ruimte. Op de radiatoren zit een thermostaatkraan, om zo de verwarming te regelen.

3.4.3 Koeling Zeven klaslokalen in het gebouw zijn voorzien van airco-units. De rest van het gebouw is niet voorzien van koeling.

Pagina 5 van 19

3.4.4 Warm water Het gebouw is voorzien van twee elektrische boilers. Één elektrische close-in boiler van 10 liter en één van elektrische boiler van 50 liter. De boiler van 50 liter heeft een circulatieleiding voor warm tapwater en levert warmt tapwater door het gebouw.

In bovenstaande berekening is gerekend met een elektratarief van €0,3 per kWh (afname), €0,21 per kWh (teruglevering), en een gastarief van €1,35 per m3.

Tabel 2: Energieverbruik en -kosten

3.7. Huidige situatie in relatie tot BENG eisen

3.4.5 Verlichting De verlichting van het gebouw is recentelijk vervangen door ledverlichting. Dit is handgeschakeld. Er is geen daglichtregeling aanwezig.

3.4.6 PV-panelen Het gebouw is voorzien van 208 m2 PV-panelen. Deze PV-panelen zijn georiënteerd op het zuidwesten.

3.5. Huidige kwaliteit Frisse Scholen (ventilatie) Het gebouw is voorzien van natuurlijke toevoer en mechanische afvoer van lucht. De afvoer is CO2-gestuurd. Het is hiermee aannemelijk dat de CO2-concentratie in klaslokalen onder de 950ppm blijft zoals vereist in Frisse Scholen Klasse B. Er zijn geen metingen uitgevoerd om dit te bevestigen. Het is niet bekend hoe het huidige binnenklimaat van het gebouw wordt ervaren door de gebruikers van het gebouw.

Op basis van bovenstaande gegevens is een NTA 8800-berekening gemaakt. De NTA 8800-berekening is de nationale standaard voor het berekenen van de energieprestaties van een gebouw. Tabel 3 geeft de resultaten van de NTA 8800-berekening weer. Deze resultaten worden tevens vergeleken met de eisen voor een bijna energieneutraal gebouw (BENG). In bijlage A vindt u een verdere toelichting op de BENG-eisen. Op basis van een vergelijk van de getallen valt te concluderen dat het gebouw op dit moment niet voldoet aan de BENG eisen. De resultaten komen overeen met de verwachting voor een gebouw met dit renovatiejaar en de verwachtingen naar aanleiding van de schouw.

Huidige situatie in relatie tot BENG-eisen Eis

Huidig

BENG 1: Energiebehoefte

< 205

kWh/m2

193 kWh/m2

3.6. Huidige energieverbruik en energiekosten

BENG 2: Primair fossiele energie

< 70 kWh/m2

267 kWh/m2

Tabel 2 toont het overzicht van het werkelijke energiegebruik van het gebouw en bijbehorende kosten. Alle weergegeven bedragen zijn inclusief BTW.

BENG 3: Aandeel hernieuwbare energie

> 40 %

Energielabel

8 % C

Tabel 3: Resultaten NTA-berekening

Werkelijk jaarlijks energiegebruik (2023) Verbruik Elektraverbruik

Verbruik per m2 BVO

37.305 kWh / jaar 15,7 kWh / m2 / jaar

11.192 € / jaar

kWh / m2 / jaar

2344 € / jaar

Elektraopbrengsten

11.162 kWh / jaar

4,7

Gasverbruik

18.537 m3 / jaar

7,8 m3 / m2 / jaar

Totaal

Referentie: 1575405-0010.0.1.

Kosten

25.025 € / jaar 38.561 € / jaar

Pagina 6 van 19

4. Verduurzamingsmaatregelen scenario A

energie

Het doel is om de luchtkwaliteit in het gebouw te laten voldoen aan Frisse Scholen klasse B met betrekking tot luchtkwaliteit. De eisen hiervoor zijn als volgt: • De CO2-concentratie in de leslokalen is tijdens de gebruikstijd maximaal 950ppm. • Het ventilatiedebiet – dat is de hoeveelheid verse luchttoe- en afvoer – is minimaal 30,6 m3 per uur per persoon. Om hieraan te voldoen dient een CO2-gestuurd mechanisch balansventilatiesysteem geïnstalleerd te worden. Daarnaast is het doel om het gebouw te upgraden naar energielabel A. Hiervoor zijn verder geen maatregelen nodig. Deze maatregelen zijn verwerkt in de NTA 8800-berekening van het gebouw. In tabel 4 zijn de resultaten hiervan weergegeven.

Huidige situatie in relatie tot BENG-eisen Na maatregelen

BENG 2: Primair fossiele energie

< 70 kWh/m2 267 kWh/m2

163 kWh/m2

BENG 3: Aandeel hernieuwbare

> 40 %

Referentie: 1575405-0010.0.1.

8 %

193

kWh/m2

12 %

A+

Het doorvoeren van de hiervoor genoemde maatregelen brengt risico’s met zich mee. Tevens zijn er een aantal zaken om rekening mee te houden. Men dient rekening te houden met de volgende risico’s en aandachtspunten: •

Mogelijk is een verzwaring van de constructie nodig voor het nieuw te plaatsen luchtbehandelingssysteem. Vanwege het verhoogde ventilatiedebiet dienen de huidige kanalen mogelijk vervangen te worden door kanalen met een hoger ventilatiedebiet. Op basis van de tekeningen verwachten wij dat hier voldoende fysieke ruimte voor is. Men dient nader te onderzoek of dit ook daadwerkelijk het geval is.

4.3. Planning De werkzaamheden worden bij voorkeur in een (of meerdere) vakantieperioden uitgevoerd. Mogelijk kunnen werkzaamheden gecombineerd worden met werkzaamheden uit het MJOP.

4.4. Investeringskostenraming Tabel 5 toont de verwachte investeringskosten van de te nemen maatregelen. Investeringskostenraming scenario A

Omschrijving

Eis Huidig < 2 kWh/m 193 kWh/m2 205

4.2. Aandachtspunten en risico’s

•

4.1. Te nemen maatregelen

BENG 1: Energiebehoefte

Energielabel

Tabel 4: Resultaten NTA 8800 berekening na doorvoeren maatregelen

Directe bouwkosten Bouwkundige voorzieningen t.b.v. balansventilatiesysteem Verwijderen van bestaande LBK Verwijderen van bestaande luchtbehandelingskanalen Het toevoegen van een regelinstallatie met GBS systeem en onderbemetering

Aantal

2370 m2

Subtotaal

Prijs per eenheid

€

47.400

€

2.500

€

2.500

2370 m2

€

28.440

2370 m2

€

104.541

1 post

Pagina 7 van 19

De installaties geheel opnieuw inregelen.

2370 m2

€

Subtotaal directe bouwkosten (prijspeil 01-012024)

€

9.480

€

1.017.121

Algemene kosten Winst en risico

13% post

€

132.226

7% post

€

80.454

3% post

€

36.894

€

1.266.695

Subtotaal bouwkosten (prijspeil [tot (start bouw)]) Bijkomende kosten Verzekeringen CAR Energieadvies Energielabel Installatieadvies Begeleidingskosten voorbereiding en uitvoering Kostenadvies Bouwfysisch advies

De voorgestelde maatregelen hebben een effect op het energieverbruik. Het verschil in energieverbruik voor en na maatregelen is weergegeven in tabel 6.

Wijziging in energieverbruik als gevolg van maatregelen

Indirecte bouwkosten Algemene bouwplaatskosten

4.5. Effect op exploitatiekosten

Huidig verbruik Elektraverbruik

37.305 kWh / jaar

Elektraopbrengsten

11.162 kWh / jaar

Gasverbruik 0,50% post

€

6.333

1 post

€

4.000

€

4.000

1 post

€

4.000

€

4.000

1,50% post

€

19.000

7,70% post

€

97.535

0,50% post

€

6.333

0,70% post

€

8.867

€

146.070

Subtotaal bijkomende kosten

18.537

m3 / jaar

Verwacht verbruik na maatregelen kWh / 38.957 jaar kWh / 11.162 jaar 10.573

m3 / jaar

Verschil +4 % 0 % -43 %

Tabel 6: Effect van maatregelen op energieverbruik

Onvoorzien Onvoorziene kosten

5% post

Investeringskosten exclusief BTW BTW

21% post

Investeringskosten inclusief BTW

€

70.638

€

1.483.403

€

311.515

€

1.794.917

Een wijziging in energieverbruik resulteert in een wijziging in energiekosten. Het verschil in energiekosten voor en na maatregelen is weergegeven in tabel 7. Alle bedragen zijn inclusief BTW.

Wijziging in energieverbruik als gevolg van maatregelen Verwachte Huidige jaarlijkse jaarlijkse kosten na kosten maatregelen

Verschil

Tabel 5: Investeringskosten voor de door te voeren maatregelen

Referentie: 1575405-0010.0.1.

Pagina 8 van 19

Elektraverbruik

€

11.192

€

11.687

€

495

Elektraopbrengsten €

2.344

€

2.344

€

Gasverbruik

€

25.025

€

14.274

€

(10.751)

Totaal

€

33.873

€

23.617

€

(10.256)

In bovenstaande berekening is gerekend met een elektratarief van €0,3 per kWh (afname), €0,21 per kWh (teruglevering), en een gastarief van €1,35 per m3.

Tabel 7: Effect van maatregelen op energiekosten

Naast dat de voorgestelde maatregelen effect hebben op het energieverbruik zullen de maatregelen effect hebben op de onderhoudskosten. De volgende gevolgen in onderhoudskosten kan men verwachten als gevolg van de maatregelen: • Door het verwijderen van de bestaande luchtbehandelingskast vervallen de onderhoudskosten hiervoor. • Een CO2-gestuurd balansventilatiesysteem heeft onderhoud nodig met bijbehorende kosten. Het verwachte verschil in onderhoudskosten is inzichtelijk gemaakt in tabel 8. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in preventief onderhoud (periodiek onderhoud om de systemen werkend te houden) en vervangingsonderhoud (een jaarlijkse reservering voor het vervangen van (delen van) het systeem wanneer deze afgeschreven is). Voor het vervangingsonderhoud zijn alleen kosten voor vervanging opgenomen van die onderdelen, die binnen 20 jaar vervangen moeten worden. Alle bedragen zijn inclusief BTW.

Wijziging in onderhoudskosten als gevolg van maatregelen Verschil ∆ Preventief onderhoud

€

851

Vervangingsonderhoud

€

400

Totaal

€

1.251

Tabel 8: Wijziging in onderhoudskosten als gevolg van maatregelen

Referentie: 1575405-0010.0.1.

4.6. Relatie uitvoering maatregelen met MJOP Er is geen MJOP aangeleverd, vandaar dat deze buiten beschouwing is gelaten in deze alinea en in de financiering hieronder.

4.7. Financiering Deze eindbedragen zijn gebaseerd op kengetallen. Om te voorkomen dat deze bedragen worden gezien als exacte waardes, is in deze paragraaf gekozen om af te ronden op ronde getallen. De voorgestelde ingrepen vragen om een initiële investering van €1.795.000 (incl. BTW). De exploitatiekosten (energie en onderhoud) zullen hierdoor afnemen met € 9.000 per jaar. Op basis hiervan is een berekening gemaakt van de total cost of ownership (TCO) van de maatregelen. In de TCO-berekening zijn de kapitaalkosten (afschrijving en rente) en de exploitatiekosten (energie en onderhoud inclusief indexering) meegenomen. Hierbij zijn we uitgegaan van de volgende variabelen: • Een afschrijving van 20 jaar; • Een financiering met een rente van 4%; • Een jaarlijkse indexering van energiekosten van 5%; • Een jaarlijkse indexering van onderhoudskosten van 3%; • Een discontovoet van 0%. De total cost of ownership (TCO) van de maatregelen komt uit op €2.171.500. Het Primair Onderwijs mag alleen investeren in het gebouw en installaties, mits dit een besparing op de exploitatiekosten met zich meebrengt, dit is hier wel het geval. Het is veelal gebruikelijk dat de school bijdraagt in de investering met een bedrag dat overeenkomt met een exploitatievermindering gedurende een periode van 20 jaar.

De exploitatievermindering bestaat uit de som van de volgende onderdelen: • Wijziging in energiekosten; • Wijziging in onderhoudskosten; • Posten uit het MJOP die zijn te komen vervallen. In dat geval zou De Groeiling € 305.500 inbrengen.

Pagina 9 van 19

Hiermee resteert een onrendabele top van € 1.489.500. Deze onrendabele top zou gefinancierd kunnen worden door de gemeente vanuit het IHP. Er zijn tevens verschillende subsidies welke gebruikt kunnen worden voor de bekostiging van het verduurzamen van (school)gebouwen. Enkele subsidies waar de school mogelijk voor in aanmerking komt zijn: • DUMAVA; 30% subsidie op CO2 besparende maatregelen voor maatschappelijk vastgoed. De huidige inschrijfperiode van deze maatregel is al verlopen, mogelijk komt er nog een nieuwe inschrijfperiode. • SDE++; subsidie op de onrendabele top op opbrengsten van duurzame energie. Vanwege de hoge energieprijzen is deze subsidie mogelijk niet interessant. • ISDE; investeringssubsidie op energiebesparende maatregelen, bijvoorbeeld warmtepompen, isolatie. Dit is een beperkte subsidie en fabricaat/leverancier afhankelijk.

Referentie: 1575405-0010.0.1.

Pagina 10 van 19

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15320555/3