2. Bijlagendocument Ontwerp Transitievisie Warmte_1.pdf

Bijlage H – Selectiecriteria en Multicriteria-analyse verkenningsbuurten De fasering en de keuze van de startbuurt is het resultaat van een zorgvuldig proces. De eerste stap is een multicriteria-analyse. Hierin worden alle relevante selectiecriteria om in een buurt aan de slag te gaan meegenomen. Zowel de keuze voor de criteria, als de uitkomsten van de analyse zijn met de betrokken partijen besproken.

Selectiecriteria verkenningsbuurten Om de verkenningsbuurten te selecteren zijn de volgende criteria gehanteerd.

Koppelkansen      

Corporatiebezit; VvE & hoogbouw; Draagvlak & sociale cohesie; Inwoners initiatieven; Duidelijke oplossingsrichting; Gelijkvormigheid.

Natuurlijke momenten     

Renovatieplan woningcorporatie (WoCo); Werkzaamheden openbare ruimte; Transformatie & nieuwbouw; Investeringsmoment woningen; Werkzaamheden netten.

Percentage corporatiebezit Hoe hoger het percentage corporatiewoningen, hoe groter het aandeel dat in bezit en beheer is van één partij. Dat heeft het voordeel dat snel verschil gemaakt kan worden. Daarnaast kan worden aangesloten op het onderhoud van deze woningen. Wanneer een groot deel in de buurt tegelijk aangepakt kan worden, wordt het interessant om de rest van de buurt hierbij te betrekken. Bijvoorbeeld bij grootschalige isolatieprojecten of de aanleg van een warmtenet. Veel hoogbouw en VvE’s Buurten met veel hoogbouw en daardoor een geconcentreerde warmtevraag, zijn vaak geschikt voor collectieve systemen. Er hoeft dan relatief weinig geïnvesteerd te worden in een warmteleiding om toch veel gebouwen van duurzame warmte te voorzien. Draagvlak en sociale cohesie In hoeverre vinden inwoners en ondernemers het belangrijk om aardgasvrij te worden? En in welke mate voelen inwoners in de buurt zich betrokken om samen aan de slag te gaan? Dit zijn twee belangrijke redenen om een buurtaanpak te maken. Initiatieven van inwoners en bedrijfsleven Inwoners en gebouweigenaren kunnen al bezig zijn met de verduurzaming van hun woning/gebouw. Of kunnen van plan zijn om dat te doen. Dan is dat ook een extra kans om aan de slag te gaan in een bepaalde buurt. Dit geldt natuurlijk ook voor bedrijventerreinen en ondernemersverenigingen.

33 Ontwerp Transitievisie Warmte Waddinxveen – April 2021

Duidelijke oplossingsrichting Niet in elke buurt van Waddinxveen is het al duidelijk welke aardgasvrije oplossingen er mogelijk zijn. Als een bepaalde oplossing in een buurt erg kansrijk en geschikt lijkt te zijn, is dat een reden om daar verder te gaan verkennen. Koppeling met warmtebronnen Sommige buurten liggen in de omgeving van een warmtebron, zoals geothermie en oppervlaktewater met thermische potentie. Deze worden vaak eenvoudiger en betaalbaarder van duurzame warmte voorzien. Daarom zijn buurten met omliggende warmtebron(nen) interessant om verder te verkennen. Gelijkvormigheid Er wordt liever voor een “eenvoudige” buurt gekozen, waar leerervaringen worden opgedaan. Voor buurten met veel gelijke woningen is het makkelijker een buurtaanpak op te zetten. Combinatie met andere werkzaamheden in de gebouwde omgeving en de openbare ruimte Redenen om tegelijkertijd de energie-infrastructuur aan te passen zijn:  Geplande werkzaamheden van woningbouwcorporaties;  Investeringen en groot onderhoud in de openbare ruimte;  Groot onderhoud aan de riolering. Transformatie- en nieuwbouwprojecten Er zijn in de komende jaren een aantal ontwikkelingsprojecten gepland in de gemeente Waddinxveen:  Nieuwbouw;  Inrichting van de openbare ruimte;  Uitbreiding van een bedrijventerrein;  Verdichting. Dit soort trajecten bieden koppelkansen voor een buurttransformatie.

De businesscase voor een warmtenet kan bijvoorbeeld verbeteren als er in een buurt meer woningen bij komen. Hierdoor neemt de warmtevraag toe. Vervanging elektra en aardgasnet Gebieden waar de aardgasleidingen vanwege standaardonderhoud vervangen moeten worden, zijn een mogelijk startpunt. In principe worden geen nieuwe aardgasleidingen meer aangelegd. Maar die worden vervangen door een duurzamere warmtevoorziening. In de komende jaren kan het wel zo zijn dat vervanging van de aardgasleiding voor een nieuwe leiding nog nodig is. Het kan zijn dat het op korte termijn nodig is dat het elektriciteitsnet verzwaard wordt of dat er onderhoud dient te worden gepleegd. Dan kan dat een aanleiding zijn om de infrastructuur direct geschikt te maken voor de toekomstige warmtevoorziening.

34 Ontwerp Transitievisie Warmte Waddinxveen – April 2021

Multicriteria-analyse De geanalyseerde gebieden uit de multicriteria-analyse zijn samenhangende ‘warmteclusters’ met dezelfde kernmerken (typologie, warmteprofiel en warmtevoorzieningen). Legenda:  Groen met +: Positief;  Rood met -: Negatief;  Blauw met 0: Neutraal.

Tabel 1 Logische warmteclusters.

35 Ontwerp Transitievisie Warmte Waddinxveen – April 2021

De manier waarop de criteria zijn berekend is toegelicht in de onderstaande tabel: Toelichting criteria Criterium

Toelichting

Corporatiebezit

+40% = ‘+’; tussen 20 en 40% = ‘0’ ; -20% = ‘-‘

VvE bezit & hoogbouw

Gebaseerd op ODMH gegevens: VvE’s en gestapelde woningen.

Draagvlak en sociale cohesie Initiatieven Duidelijkheid warmteoplossing Gelijkvormigheid Renovatieplannen WoCo Werkzaamheden openbare ruimte Transformatie & nieuwbouw Investeringsmoment woningen Werkzaamheden netten

Eigen beoordeling gebaseerd op vier verschillende bronnen: Motivaction profiel, vragenlijst voor alle Waddinxveners, analyse ‘samenhorigheid en sociale cohesie’ van de wijkregisseurs van de gemeente. Gebaseerd op het aantal deelnemers van de vragenlijst die van plan zijn om energiezuinige maatregelen in te voeren in de komende vijf jaar. Op basis van de warmtevoorziening analyse (hoofdstuk 5). Is er een duidelijke visie van de meest geschikte oplossing voor deze buurt? En zijn er verschillende omgevingsbron-opties naast de buurt? Op basis van visuele informatie, typologie gebouwen (eengezinswoning, meergezinswoning), bouwjaar, energielabel. Er zijn in de 10 komende jaar renovatieplannen in het buurtcluster GVPH. Er is ook een project in Zuidplas 80. Er zijn geen renovatieplannen in andere buurten. Is er een hoog risico van kapitaalvernietiging als wij in de komende vijf tot tien jaar gaan werken aan de openbare ruimte? De analyse is gebaseerd op het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024 van de gemeente Waddinxveen. Gebaseerd op de nieuwbouw- en transformatie projecten die gepland zijn in de gemeente Waddinxveen in de komende vijf jaar. Zitten de gebouwen (richting 2025 – 2030), in het gebied op een natuurlijk investeringsmoment? ‘+’ voor jaren 80-90, ‘0’ voor jaren 5060-70, ‘-’ voor jaren t/m 40 en vanaf 2000. + als werkzaamheden zijn gepland. 0 als niks is gepland.

Ontwerp Transitievisie Warmte Waddinxveen – April 2021

Bijlage I – Buurtoverzicht en handelingsperspectief Buurtoverzicht en handelingsperspectief Gebied

Aantal Warmtevraag bestaande bestaande woningen bouw 2050 (besparing %)

Dominante bouwperiode en warmteprofiel

Oplossingsrichting Indicatief tijdspad

Handelingsperspectief

Groenswaard, Vondelwijk en Peter Zuidlaan en Horstenbuurt (GVPH)

3.283

Bouwperiode jaren ‘70. Met een midden-temperatuur warmteprofiel in 2050.

Warmtenet Midden Temperatuur voor het grootste deel.



Zuidplas 80

2.262

85 TJ (30%)

61 TJ (15%)

Bouwperiode jaren ‘80. Met een lage tot midden temperatuur warmteprofiel in 2050.

2022- 2035



Groen gas of individuele oplossing aan de westelijk rand van dit gebied.



Individuele of kleincollectieve oplossingen (kans voor eventueel warmtenet wordt verder onderzocht)

2025 – 2035 



 

Park Triangel

617

34 TJ (1%)

Bouwperiode jaren 2000 en later, met een lage

Individuele of kleincollectieve oplossingen

12

2025 - 2035

Zoveel mogelijk op natuurlijke momenten isoleren naar minimaal schillabel12 C-D; Voor het grootste deel van GVPH komt mogelijk binnen tien jaar een warmtenet; Gebouweigenaren die liever een individuele oplossing kiezen, moeten zoveel mogelijk op natuurlijke momenten isoleren naar schilniveau A-B; Voor de eigenaren van de oudere gebouwen, isolatie naar minimaal schillabel C-D. In de komende 3 jaar duidelijkheid over wel of geen kans voor een warmtenet (voorwaarden: kostprijs is gunstig voor inwoners en er is voldoende draagvlak); Isolatie naar energielabel A-B op natuurlijk moment; Een hybride warmtepomp is een mogelijke tussenoplossing.

Bij het vervangmoment van de Cv-ketel direct overstappen naar aardgasvrije oplossingen.

Schilniveau betekent het energielabel, maar zonder een labelbonus voor het aanleggen van zonnepanelen of ander opwekapparatuur. Dus het label door alleen te kijken naar het isolatieniveau.

Ontwerp Transitievisie Warmte Waddinxveen – April 2021

Buurtoverzicht en handelingsperspectief temperatuur warmteprofiel in 2050. Oostpolderwijk, GouwePlein en Coenecoop 3

952

26 TJ (15%)

Bouwperiode deels jaren Warmtenet lage ‘80, in een ander deel 2010, temperatuur met een lage tot midden temperatuur warmteprofiel in 2050.

2027 -2040

Oranjewijk Noord en Zuid

1.327

27 TJ (37%)

Bouwperiode jaren ‘50-‘60, met een midden temperatuur warmteprofiel in 2050.

Warmtenet midden temperatuur

2030 – 2040 Isolatie zoveel mogelijk op natuurlijke momenten naar energielabel C/D (schilniveau).

In deze buurt speelt op langere termijn een herstructureringsopgave. Welke gebouwen er staan in de toekomst is op dit moment nog onzeker.

Onzeker

Het Centrum van Waddinxveen bestaat uit een combinatie van oude en nieuwe gebouwen met verschillende warmteprofielen.

Onzeker

Bouwperiode jaren ‘40-‘50. Met een midden tot hoge temperatuur profiel.

Warmtenet midden temperatuur of groen gas

Noordkade

Centrum

Bomenwijk

275

698

828

Onbekend

19 TJ (17%)

21 TJ (27%)

Isolatie zoveel mogelijk op natuurlijke momenten naar energielabel B (schilniveau) voor gebouwen gebouwd voor 2005. Cv-ketel vervangen:  (Hybride) warmtepomp voor na 2005 gebouwde of goed na geïsoleerde woningen;  HR-gasketel voor overige.

Hybride warmtepomp is een mogelijke tussenoplossing. 2035 – 2050 Isolatie naar energielabel C/D (schilniveau) op natuurlijk momenten. Hybride warmtepomp is een mogelijke tussenoplossing. 2035 – 2050 Isolatie naar energielabel C/D (schilniveau) op natuurlijke momenten. Hybride warmtepomp is een mogelijke tussenoplossing. 2035 - 2050

Isolatie naar energielabel C/D (schilniveau) op natuurlijke momenten. Hybride warmtepomp is een mogelijke tussenoplossing.

38 Ontwerp Transitievisie Warmte Waddinxveen – April 2021

Buurtoverzicht en handelingsperspectief Zuidplas 90

622

18 TJ (13%)

Bouwperiode jaren ‘90 en later, met een lage temperatuur warmteprofiel in 2050.

Individuele of kleincollectieve oplossingen

2022 - 2050

Isolatie naar energielabel A (voornamelijk glas/kierdichting) op een natuurlijk moment. Een hybride warmtepomp is een mogelijke tussenoplossing.

Zeeheldenbuurt

270

8 TJ (27%)

Bouwperiode van voor de oorlog. Met hogere temperatuur warmteprofiel in 2050.

Individuele oplossingen of groen gas

2035 – 2050 Isolatie naar energielabel C/D (schilniveau) op natuurlijke momenten.

Buitengebied (West, Oost, Zuid, ’t Weegje)

816

36 TJ (920%)

Er is in het buitengebied een grote diversiteit aan gebouwen. Gebouwen staan ver uit elkaar.

Individuele of kleincollectieve oplossingen

2022 - 2050

 

Isolatie naar minimaal energielabel C/D (schilniveau); Voor de meeste recente woningen (jaren ‘60 en later), isolatie naar energielabel A/B (schilniveau).

Hybride warmtepomp is een mogelijke tussenoplossing.

39 Ontwerp Transitievisie Warmte Waddinxveen – April 2021

Bijlage J – Infographics Warmtetechnieken

Figuur 1 Factsheet individuele warmtevoorziening.

Ontwerp Transitievisie Warmte Waddinxveen – April 2021

Figuur 2 Factsheet warmtenet.

41 Ontwerp Transitievisie Warmte Waddinxveen – April 2021

Figuur 3 Factsheet duurzaam gas.

42 Ontwerp Transitievisie Warmte Waddinxveen – April 2021

Bijlage K – Overzicht regelingen voor het verduurzamen van de gebouwde omgeving Overzicht regelingen verduurzamen gebouwde omgeving Naam Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE)

Type Subsidie

Stimulering Aardgasvrije koopwoningen Salderingsregeling zonnepanelen

Subsidie

Subsidie Energiebesparing Eigen Huis (SEEH) Nationaal energiebesparingsfonds (NEF) / Warmtefonds

Subsidie

Regeling Reductie Energieverbruik

Diversen (vouchers etc.)

Subsidieregeling Aardgasvrije Huurwoningen (SAH) Stimuleringsregeling Energieprestatie Huursector (STEP)

Subsidie

Fiscaal13

Financiering

Subsidie

Doelgroep Eigenaarbewoners, VvE’s en zakelijke gebruikers. Eigenaarbewoners en VvE’s. Eigenaarbewoners en VvE’s Eigenaarbewoners en VvE’s Eigenaarbewoners en VvE’s Eigenaarbewoners en (ver)huurders vanaf 2021 Verhuurders Verhuurders, onder de liberalisatiegrens

Maatregelen (Kleine) warmtepompen, zonneboilers, isolatie (vanaf 2021). Ongeveer 20% van totale kosten.

Budget 1,1 miljoen euro t/m 2030.

Begroting EZK

Uitvoering RVO

Tegemoetkoming kosten aansluiting warmtenet bestaande woningen Zonnepanelen

25 miljoen euro in 2021

BZK/EZK

RVO

2,6 miljoen euro t/m 2030

EZK

Energieleveranciers en Belastingdienst

Isolatie. Ongeveer 20% van totale kosten.

138,7 miljoen euro t/m 2023

BZK

RVO

Isolatie en warmte-opties (100%); zonnepanelen (maximaal 75%). Maximaal €25.000,- per woning; 15 / 30 jaar. Kleine maatregelen, zoals inregelen van de Cv-installatie, radiatorfolie, tochtstrips, ledlampen en isolatieadvies. Aansluiting bestaande huurwoningen op warmtenetten

900 miljoen euro tot 2030.

BZK

NEF en SVn

243 miljoen euro in 20202023

BZK

Gemeenten, via specifieke uitkering

200 miljoen euro in 20202023 156,4 miljoen euro 2020-

BZK

RVO

BZK

RVO

Diverse maatregelen gericht op het verbeteren van energieprestatie14

13

Het tegen elkaar wegstrepen van op het net ingevoede elektriciteit en de eigen afname op dezelfde kleinverbruik aansluiting. Voor invoeding meer dan het jaarverbruik is wettelijk verplicht dat de leverancier een redelijke terugleververgoeding betaalt. 14 Hoogte van de STEP-subsidie en RVV-heffingsvermindering is gebaseerd op de verbetering in de energieprestaties van een huurwoning. Dit gebeurt door het vergelijken van het niveau voor de renovatie en na de renovatie. In de meeste gevallen zijn minimaal 3 stappen verbetering in de Energie-Index vereist. In bepaalde gevallen zijn twee stappen ook voldoende.

Ontwerp Transitievisie Warmte Waddinxveen – April 2021

Overzicht regelingen verduurzamen gebouwde omgeving

15

Regeling Vermindering Verhuurderheffing

Fiscaal

Verhuurders, onder de liberalisatiegrens Verhuurders, eigenaarbewoners (gespikkeld bezit) en VvE’s Consortia van bedrijven en/of kennisinstellingen

Subsidieregeling Renovatieversneller

Subsidie

Missiegedreven onderzoek, ontwikkeling en innovatie (MOOI) – gebouwde omgeving + Demonstratie Energie en Klimaatinnovatie (DEI+)

Subsidie

Energieinvesteringsaftrek voor ondernemers (EIA)

Fiscaal

Bedrijven

Regeling ontzorgingsprogramma maatschappelijk vastgoed

Specifieke uitkering

Provincies.

Diverse maatregelen gericht op het verbeteren van energieprestatie. 2.500 - 10.000 euro per woning. Projecten die zorgen voor opschaling van en continue vraag naar integrale energierenovaties. Innovatieve methoden worden gestimuleerd. Projectontwikkeling van innovatieve en integrale oplossingen gericht op CO2-vrij maken van woningen en ubouw, zoals renovatiearrangementen, verduurzaming van de collectieve warmte- en koudevoorzieningen en betrouwbaarheid, betaalbaarheid en eerlijkheid van de elektriciteitsvoorziening. Aftrek tot 45% van de investeringskosten in CO2-reductie, energiezuinige technieken en duurzame energie van de fiscale winst. Alle maatregelen die in aanmerking komen staan op de energielijst. Ondersteuning van kleine eigenaren van maatschappelijk vastgoed bij de verduurzaming (w.o. gemeenten met minder dan 25.000 inwoners, schoolbesturen in het PO en VO, zorgaanbieders,

2022 (plafond al bereikt) 150 miljoen euro t/m 2030

BZK

RVO

130 miljoen euro15 t/m 2025

BZK

RVO

Ongeveer 230 miljoen euro t/m 2030

BZK

RVO – MOOI RVO – DEI+

149 miljoen euro in 2021

EZK

RVO

24 miljoen euro t/m 2021

BZK

RVO

Waarvan 30 miljoen euro voor het ondersteuningsprogramma om verhuurders en marktpartijen te helpen bij het bundelen van vraag en aanbod.

44 Ontwerp Transitievisie Warmte Waddinxveen – April 2021

Overzicht regelingen verduurzamen gebouwde omgeving Aanvulling van regeling Bouw en Onderhoud Sportaccomodaties (BOSA)

Subsidie

Sportverenigingen

Specifieke uitkering ventilatie in scholen (SUVIS)

Specifieke uitkering (nog in ontwikkeling / consultatie)

Eigenaren schoolgebouwen

Extra energietransitie

Specifieke uitkering

Gemeenten

Proeftuinen aardgasvrije wijken

Rijksuitkering gemeenten

Extern Advies Warmtetransitie (EAW)

Rijksuitkering gemeenten

Hele wijken (woningen en andere bestaande gebouwen Gemeenten

Regeling voor MKB-ers

Subsidie

taken

MKB-ers

sportbedrijven, culturele ANBI’s en dorps- en buurthuizen). Energiebesparing en circulaire maatregelen. 20% subsidie op kosten van de investering in bouw/onderhoud van sportaccommodaties. Ondersteuning van verbetering van energiezuinige ventilatie in schoolgebouwen in het PO, VO en SO. Voorwaarde is dat scholen nu niet voldoen aan de wettelijke eisen voor ventilatie. Ondersteuning van de decentrale overheden bij het realiseren van de RES en de Transitievisies Warmte Via wijkgerichte aanpak 50 tot 100 wijken aardgasvrij(ready) maken. Financiële tegemoetkoming voor de inkoop van externe expertise bij het opstellen van Transitievisies Warmte.

Ontzorging van MKB-ers bij de verduurzaming van hun vastgoed door middel van informatievoorziening,

16

79 miljoen euro in 2020

VWS

Dus i

100 miljoen euro per 1 januari 2021 t/m 30 juni 2021

BZK

Gemeenten

150 miljoen euro in 2019 t/m 2021 185 miljoen euro in 2020 202816

BZK

Gemeenten

BZK

Interbestuurlijk programma PAW

8,8 miljoen euro (4 miljoen euro in 2020, 4,8 miljoen euro in 2021). Ongeveer 20.000 euro per gemeente 30 miljoen euro in 2021

EZK

RVO

BZK

RVO

Voor PAW is vanuit de klimaatenvelop t/m 2020 in totaal 435 miljoen euro beschikbaar gesteld. In 2018-2019 is hiervan 130 miljoen uitgekeerd en in 2020 70 miljoen en 50 miljoen vrijgemaakt voor Urgenda-uitspraak. Daarmee is voor 2021-2028 nog 185 miljoen beschikbaar.

45 Ontwerp Transitievisie Warmte Waddinxveen – April 2021

Overzicht regelingen verduurzamen gebouwde omgeving Nationaal Isolatieprogramma (NIP) Volkshuisvestingsfonds voor investeringen in leefbaarheid en verduurzaming van kwetsbare gebieden

Subsidie, publiekscampagne Specifieke uitkering aan gemeenten op basis van concrete investeringspla nnen

Nog te bepalen. I.o.m. partijen w.o. VNG Alle gemeenten kunnen hierop inschrijven. Waarbij in het bijzonder wordt gekeken naar de 16 stedelijke vernieuwingsgebi eden17 en naar de grensen krimpregio’s waar leefbaarheid onder druk komt te staan18.

energiecoaches en het subsidiëren van kleine maatregelen. Nog te bepalen. Maatregelen waarmee de leefbaarheid, duurzaamheid en veiligheid in deze gebieden verbetert. Bijvoorbeeld vervanging van bestaande door nieuwe woningen, ingrijpende verbouwingen en het opknappen van de openbare ruimte. Verduurzaming maakt een belangrijk onderdeel uit van al deze plannen.

17

-

BZK

Nog te bepalen

450 miljoen euro (streven 1e tranche in 1e kwartaal 2021 toekennen)

BZK

Gemeenten

Amsterdam Zuidoost, Amsterdam Nieuw-West, Lelystad Oost, Zaandam Oost, Schiedam Nieuwland-Oost, Rotterdam-Zuid, Den Haag Zuid-West, Utrecht Overvecht, Nieuwegein Centrale-As, Groningen Noord, Eindhoven Woensel Zuid, Arnhem Oost, Tilburg Noord-West, Breda Noord, Leeuwarden Centrum-Oost en Heerlen-Noord. 18 Eemsdelta, Oost-Groningen, Het Hogeland, Parkstad Limburg, Midden-Limburg, Maastricht-Mergelland, Westelijke Mijnstreek, Zeeuws-Vlaanderen, Achterhoek, Noordoost-Friesland, Zuid- en Oost Drenthe, Twente en Noord-Limburg.

46 Ontwerp Transitievisie Warmte Waddinxveen – April 2021

Ontwerp Transitievisie Warmte Waddinxveen – April 2021