2024 06 20 memo kindpakket aangepast

Datum

20 juni 2024

Van

Rijanne Mijnders en Saskia Monster

Voor

de leden van de gemeenteraad

Onderwerp

voorkeursoptie Kindpakket

Inleiding Op 9 april jl. heeft er een informatiebijeenkomst plaatsgevonden over het te ontwikkelen armoedebeleid. Uw raad is geïnformeerd over de evaluatie en de te nemen stappen. Door uw raad is de wens uitgesproken om vooruitlopend op de vaststelling van het nieuwe armoedebeleid inzicht te krijgen in de invulling van het Kindpakket. Het doel van het Kindpakket is dat alle kinderen mee kunnen blijven doen wanneer er weinig financiële middelen zijn in het gezin. De invulling van het Kindpakket bepaalt de gemeente zelf. Naar aanleiding van de evaluatie en de landelijke ontwikkelingen zijn de verschillende opties voor het Kindpakket onderzocht en de financiële consequenties in kaart gebracht. De voorkeur gaat uit naar een Kindpakket in natura met als aanvulling een geldbedrag per kind voor inwoners die al drie jaar of langer onder de 120% van de bijstandsnorm leven. In de kadernota zijn daarom de Klijnsma gelden van € 300.000,-- geclaimd voor de uitvoering van het Kindpakket. De verschillende opties met financiële gevolgen worden nader toegelicht in deze oplegger ter voorbereiding op de informatiebijeenkomst van 27 juni a.s. Huidig Kindpakket De gemeente Voorne aan Zee heeft 13.032 kinderen (peildatum 1 mei 2024), waarvan 10.456 kinderen van vier jaar of ouder. 8,9% van deze groep kinderen leeft in armoede.

Dat komt er op neer dat 931 kinderen tussen de 4 en 18 jaar opgroeien in een gezin dat leeft van minder dan 120% van de bijstandsnorm. De gemeente verstrekt jaarlijks een geldbedrag aan inwoners met een inkomen lager dan 120% van de bijstandsnorm met kinderen van 0 tot 18 jaar. Het gaat om een bedrag van € 200,00 voor kinderen tussen de 0 en 4 jaar, € 300,00 voor kinderen tussen de 4 en 12 jaar en € 400,00 voor kinderen tussen de 12 en 18 jaar. In 2023 heeft de gemeente hiermee 646 kinderen weten te bereiken (totaalbedrag aan uitgaven van € 216.800,00), waarvan 114 Kindpakketten aan ouders met kinderen in de leeftijdscategorie 0-4 jaar. Aan inwoners met kinderen tussen de 4 en 12 jaar zijn er 188 Kindpakketten verstrekt en aan inwoners met kinderen tussen de 12 en 18 jaar zijn er 344 Kindpakketten verstrekt. De gemeente heeft daarmee een bereik van 57% van de 931 kinderen die tussen de 4 en 18 jaar in armoede leven. Tot 2024 konden inwoners voor aanvullende ondersteuning terecht bij Stichting Leergeld. Stichting Leergeld biedt een basispakket aan voorzieningen in natura aan. Dit pakket bestaat uit een fiets, laptop, verjaardagsbox, kledingpas en schoolspullenpas. Stichting Leergeld heeft in het jaar 2023 379 kinderen bereikt. Dat betekent een percentage van 41% van het totaal aantal kinderen vanaf 4 jaar dat in armoede leeft.

De ondersteuning van Stichting Leergeld is met ingang van 2024 weggevallen en voor 2024 wordt door de gemeente tijdelijk extra ondersteuning geboden aan kinderen van 4 tot 18 jaar in de vorm van een eenmalige extra vergoeding.

1

Opties invulling Kindpakket Gelet op de resultaten van de evaluatie en de landelijke ontwikkelingen dient het huidige Kindpakket aangepast te worden. Enkel het huidige Kindpakket is onvoldoende om ook bijvoorbeeld de zwemlessen van te bekostigen, de aanschaf van een goede fiets of laptop. Vier opties voor de invulling van het Kindpakket zijn nader onderzocht. Hieronder worden de opties met de financiële consequenties toegelicht. Hierbij is uitgegaan van de cijfers van 2023. Optie 1 Kindpakket behouden + verhogen Een optie is om het Kindpakket te behouden en op te hogen. Het advies zou dan zijn om het bedrag voor de 0-4 jarigen op te hogen met € 100,00 en de andere bedragen met € 300,00. Ouders zijn met die € 600,00 respectievelijk € 700,00 financieel in staat om ook de zwemlessen, een laptop en een fiets te betalen. Evenals de extra schoolkosten. Uitgaande van de cijfers van 2023 komt dit jaarlijks ongeveer op het volgende neer:

Kosten verhogen Kindpakket Leeftijdscategorie Leeftijdscategorie 0-4 leeftijdscategorie 4-12 leeftijdscategorie 12-18 Subtotaal Uitvoeringskosten Totaal

Aantal 114 344 188

bedrag € 300,00 € 600,00 € 700,00

Totaal € 34.200,00 € 206.400,00 € 131.600,00 € 372.200,00 € 1.980,00 € 374.180,00

Vanwege de automatische betaling van het Kindpakket vanaf 2025 zijn de uitvoeringskosten beperkt. De totale uitvoeringskosten voor optie 1 bedragen ca. € 1.980,--. De totale kosten voor deze optie bedragen dan ook € 374.180,00. Voor- en nadelen Met het ophogen van het Kindpakket ga je uit van de kracht en de zelfredzaamheid van de inwoner. Bij het ophogen van de bedragen Kindpakket ontvangen inwoners namelijk in één keer een groot geldbedrag. Dit vraagt van de ouders de nodige vaardigheden om de uitgaven uit dit budget goed te ramen, de uitgaven te plannen en geld opzij te zetten voor uitgaven later in het jaar conform de doelstellingen van het Kindpakket. Bij het verstrekken van een geldbedrag is niet met zekerheid te zeggen dat het geld ook daadwerkelijk ingezet wordt voor gelijke kansen voor kinderen, zoals dat met het Kindpakket bedoeld is. Optie 2 Kindpakket behouden + extra bijzondere bijstand De tweede optie is om het Kindpakket en de bedragen te behouden zoals nu gelden en extra bijzondere bijstand te verstrekken voor bijvoorbeeld zwemlessen, laptop en fiets1. Een indicatie van de extra uitgaven wordt hieronder weergegeven.

1

Bij de berekening van de hoogte van de bijzondere bijstand is uitgegaan van de gegevens die door Stichting Leergeld zijn aangeleverd.

2

Kosten bijzondere bijstand Voorziening Fiets Laptop Zwemdiploma A Totaal bijzondere bijstand Uitgaven Kindpakket Uitvoeringskosten Totaal

Aantal 146 53 88

287

Bedrag € 285,00 € 400,00 € 600,00

Subtotaal € 41.610,00 € 21.200,00 € 52.800,00 € 115.610,00 € 216.800,00 € 17.600,00 € 350.010,00

Wanneer gekozen wordt voor deze optie bedragen de kosten ongeveer € 115.610,00 + € 216.800,00 (totale uitgaven Kindpakket 2023) = € 332.410,00. De uitvoeringskosten komen hier nog bij. De totale uitvoeringskosten bedragen ca. € 17.600,00. Deze kosten bestaan uit het afhandelen aanvragen bijzondere bijstand, de automatische betaling Kindpakket en de afwikkeling van de nieuwe aanvragen Kindpakket. Totaal kan men uitgaan van ongeveer € 350.000,00 aan kosten voor een combinatie van het Kindpakket en het verstrekken van bijzondere bijstand voor de fiets, laptop en zwemles. Voor- en nadelen Met het behouden van het huidige Kindpakket ga je uit van de kracht en de zelfredzaamheid van de inwoner en door het daarnaast verstrekken van bijzondere bijstand voor een fiets, laptop en zwemdiploma wordt er verder maatwerk geboden aan de inwoners die het daadwerkelijk nodig hebben. Anderzijds wordt met het verstrekken van bijzondere bijstand minimaal bijgedragen aan een laagdrempelige dienstverlening. Inwoners worden geconfronteerd met administratieve lasten. Net als bij optie 1 is het niet met zekerheid te zeggen dat het geld ook daadwerkelijk ingezet wordt voor gelijke kansen voor kinderen, zoals dat met het Kindpakket bedoeld is. Optie 3 Kindpakket in natura De derde optie is om het Kindpakket in natura te verstrekken.

We hebben hierbij onderzocht of wij dit als gemeente zelf kunnen uitvoeren. Hierbij hebben wij ook gekeken naar de omliggende gemeenten en hoe zij dit doen. Goeree-Overflakkee voert zelf het Kindpakket in natura uit. Dit vraagt continue inspanning van collega’s. De uitvoeringskosten zullen hoog zijn in verband met de implementatie en de voortdurende monitoring hiervan. Daarnaast heeft Nissewaard een samenwerking met Stichting Leergeld en Jeugdfonds Sport en Cultuur. Hier hebben zij goede ervaringen mee. Het is van belang om de uitvoeringskosten zo laag mogelijk te houden, zodat het geld zoveel mogelijk in voorzieningen toekomt aan kinderen in armoede. Er is daarom gekeken of Stichting Leergeld dan wel het Jeugdfonds Sport en Cultuur een rol kan vervullen bij de uitvoering. Wanneer deze taak bij Stichting Leergeld wordt belegd, brengt dit ongeveer de volgende kosten met zich mee:

3

Stichting Leergeld Voorziening Bereik* (aantal kinderen) Kosten Kindpas 0-4 149 € 75,00 Kindpakket 605 € 250,00 Sport 127 € 250,00 Cultuur 21 € 400,00 Zwemdiploma A en B 64 € 530,00 Uitje 605 kinderen + ouders Totale kosten voorzieningen natura Inleg Stichting Leergeld uit fondsen** Totaal *Stichting Leergeld gaat uit van 65% bereik van het aantal kinderen in armoede ** Stichting Leergeld legt zelf ongeveer 10% bij uit fondsen

Kosten € 11.175,00 € 151.250,00 € 31.750,00 € 8.400,00 € 33.920,00 € 25.000,00 € 261.495,00 € 26.149,50 € 235.345,50

Stichting Leergeld gaat (op termijn) uit van een bereik van 65% van de kinderen waarvan de ouders een inkomen hebben tot 120% van de toepasselijke bijstandsnorm. Stichting Leergeld bereikt hiermee 754 kinderen in de leeftijdscategorie 0-18 jaar (149 kinderen van 0-4 en 605 kinderen van 4-18). Er wordt van uitgegaan dat alle kinderen gebruik maken van een kindpas of kindpakket en slechts een deel van deze kinderen gebruik maakt van sport, cultuur of het behalen van een zwemdiploma. De genoemde bedragen zijn inclusief de uitvoeringskosten door Stichting Leergeld en vanuit ontvangen fondsen en rijksmiddelen legt Stichting Leergeld ongeveer 10% zelf bij. Het aangeboden basis kindpakket bestaat uit een fiets, laptop, kindpas (kledingpas), schoolspullenpas en een verjaardagsbox. De manier waarop dit invulling krijgt, wordt afgestemd met de gemeente (bijvoorbeeld de specifieke voorwaarden wanneer een kind in aanmerking komt). In bovenstaand schema is als extra optie ook een uitje en de kindpas voor 0 tot 4-jarigen opgenomen. Uit de resultaten van de enquête onder de inwoners is namelijk gebleken dat daar behoefte aan is. Het “basispakket” van Stichting Leergeld kan uitgebreid worden met eenmalige of tijdelijke acties, bijvoorbeeld rondom de vakantie of Sinterklaas.

Wanneer Stichting Leergeld het Kindpakket in natura uitvoert voor de gemeente probeert zij de doelgroep zo goed mogelijk te bereiken door middel van social media, persberichten, actieve benadering van scholen en maatschappelijke organisaties, deur tot deur flyeren enz. Verder worden inwoners persoonlijk geïnformeerd over tijdelijke acties, ouders van kinderen die naar de middelbare school gaan ontvangen een mail enz. Stichting Leergeld werkt met een gedegen aanvraag- en toetsingssysteem. De doelgroep en groei van de doelgroep wordt regelmatig gemonitord met de gemeente. Alle gegevens kunnen desgevraagd geanonimiseerd gedeeld worden met de gemeente. Stichting Leergeld vervult hiermee een signaalfunctie in het kader van armoedebestrijding. Gezinnen worden door Stichting Leergeld doorverwezen naar andere maatschappelijke partners en/of gemeentelijke regelingen. Tot slot is Stichting Leergeld ook bezig met het opzetten van financiële educatie op scholen. De onderdelen sport, cultuur en zwemlessen zouden ook bij Jeugdfonds Sport en Cultuur belegd kunnen worden. Het Jeugdfonds hanteert ongeveer gelijke bedragen voor deze voorzieningen als Stichting Leergeld, maar rekenen wel per aanvraag een bedrag van € 46,59 aan administratie-/coördinatiekosten. Zie hieronder.

4

Jeugdfonds Sport en Cultuur Voorziening Sport Cultuur Zwemregeling diploma A Administratie/ coördinatiekosten Totaal

Bereik (aantal kinderen) 127 21 64

Kosten € 245,00 € 420,00 € 530,00

Kosten € 31.115,00 € 8.820,00 € 33.920,00

212

€ 46,59

€ 9.877,08 € 83.732,08

Voor- en nadelen Het voordeel van verstrekken van Kindpakket in natura is dat voorzieningen worden verstrekt die daadwerkelijk nodig zijn en inwoners zo min mogelijk belast worden. Met deze optie wordt het doel “gelijke kansen voor alle kinderen” zo goed mogelijk nagestreefd. Wanneer de samenwerking aangegaan zou worden met Stichting Leergeld is er sprake van één loket waartoe inwoners zich kunnen wenden. Het pakket zou verder nog uitgebreid kunnen worden met bijvoorbeeld een jaarlijks uitje voor de gezinnen (bioscoop, dierentuin, pretpark). In geval van samenwerking met het Jeugdfonds Sport en Cultuur dient door de inwoner middels een intermediair een aanvraag ingediend te worden bij het Jeugdfonds. Voor het aanvragen van voorzieningen zou de inwoner dan zowel naar Stichting Leergeld moeten als naar een intermediair voor sport, cultuur en zwemlessen. Het nadeel van in natura verstrekken, is dat inwoners geen invloed kunnen uitoefenen op het aanbod en zij gebonden zijn aan de samenwerkingen die zijn aangegaan door bijvoorbeeld Stichting Leergeld met andere organisaties (in geval van bijvoorbeeld de kledingpas gaat het om de samenwerking met de winkels). Inwoners hebben daarom minder vrijheid dan bij het huidige Kindpakket.

Optie 4 Kindpakket in natura + geldbedrag Tot slot kan ervoor gekozen worden om zowel het Kindpakket in natura te verstrekken (optie 3) als een geldbedrag uit te keren. Dit geldbedrag wordt alleen verstrekt aan ouders van kinderen die al langere tijd in armoede leven en geen zicht hebben dat de situatie op korte termijn zal veranderen. Dit extraatje kan gebruikt worden voor bijvoorbeeld (her)inrichten kinderkamer, nieuw bed, extra kleding vanwege groeispurt etc. Het geldbedrag biedt extra ondersteuning voor de basisbehoeften van het kind. De uitkering van het geldbedrag wordt gekoppeld aan de individuele inkomenstoeslag. Bij de individuele inkomenstoeslag wordt een aanvulling verstrekt van € 200,00 per kind als er sprake is van kinderen van 0 tot en met 17 jaar. In totaal hebben 652 inwoners in 2023 de individuele inkomenstoeslag ontvangen. Deze groep inwoners hebben in totaal 340 kinderen in de leeftijdscategorie 4 -18 jaar: 4-12 jaar = 159 kinderen en 12- 18 jaar = 181 kinderen. In 2023 waren er geen kinderen tussen de 0 en 4 jaar binnen deze doelgroep. Wanneer een bedrag wordt uitgekeerd van € 200,00 gaat het om ongeveer € 68.000,00. De totale kosten voor optie 4 komen daarmee neer op ca. € 300.000,00. Met deze optie wordt aansluiting gezocht bij de werkwijze van de regiogemeente die een Kindpakket in natura aanbiedt.

5

Kindpakket in natura + geldbedrag Voorziening € 200,00 Stichting Leergeld Totaal

Bereik aantal kinderen 340 754

Subtotaal € 68.000,00 € 235.345,50 € 303.345,50

De uitbetaling van het extra geldbedrag bij de individuele inkomenstoeslag leidt niet tot extra uitvoeringskosten, behalve de kosten voor de eenmalige aanpassing van het systeem. Deze kosten zijn minimaal. Voor- en nadelen De voor- en nadelen van optie 4 komen overeen met de voor- en nadelen van optie 3. Daarnaast heeft optie 4 als voordeel dat het geldbedrag van € 200,00 per kind automatisch wordt uitbetaald bij de individuele inkomenstoeslag. Dit sluit aan bij een laagdrempelige en toegankelijke dienstverlening. De uitvoeringskosten voor de uitbetaling van het geldbedrag zijn minimaal want dit loopt mee met de afwikkeling van een verzoek om individuele inkomenstoeslag. Met deze optie komen we tegemoet aan de wens van de inwoner om een geldbedrag te ontvangen en de behoefte van zowel interne als externe partners om het Kindpakket in natura te verstrekken. Kinderen in armoede kunnen op deze manier mee doen in de samenleving en zich maximaal ontwikkelen. Daarnaast is er ook sprake van keuzevrijheid voor de ouder. Advies Het huidige Kindpakket sluit onvoldoende aan op de behoefte van de inwoner. Gelet op de uitkomst van de evaluatie en de landelijke ontwikkelingen gaat de voorkeur uit naar verstrekking van het Kindpakket in natura en bij toekenning van de individuele inkomenstoeslag een extra bedrag van € 200,00 uit te keren aan inwoners met kinderen van 0 tot 18 jaar (optie 4).

Het is wenselijk dat inwoners de regelingen op het gebied van school, sport, cultuur en zwemmen bij één loket kunnen aanvragen, zodat er sprake is van een laagdrempelige en toegankelijke dienstverlening. Hetgeen wat Stichting Leergeld kan bieden, sluit hier het beste op aan. Onze voorkeur gaat dan ook uit naar een samenwerking met Stichting Leergeld. Ook vanuit financieel oogpunt gaat de voorkeur uit naar optie 4. De opties 1 en 2 zouden leiden tot inzet van extra financiële middelen waarvoor dekking gezocht moet worden. Voor het verstrekken van het Kindpakket in natura is wel dekking. Vanaf het jaar 2017 ontvangen gemeenten namelijk Klijnsma gelden voor de bestrijding van kinderarmoede. Onderdeel van de afspraken tussen het Rijk en VNG met betrekking tot de Klijnsma gelden is dat de middelen bovenop de bestaande middelen moeten komen (dus de middelen die reeds besteed worden aan het huidige Kindpakket) en in natura voor kinderen ingezet moeten worden. De Klijnsma gelden (een bedrag van circa € 300.665,00 per jaar voor de gemeente Voorne aan Zee) kunnen aangewend worden voor de voorzieningen die door een externe partij (zoals Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport en Cultuur) in natura worden verstrekt.

Een deel van de middelen dat momenteel ingezet wordt voor het huidige gemeentelijk Kindpakket, kan ingezet worden voor het verstrekken van een geldbedrag aan inwoners die in aanmerking komen voor de individuele inkomenstoeslag en kinderen hebben in de leeftijd van 0 – 18 jaar. Het resterende bedrag dat momenteel is gereserveerd voor het huidige Kindpakket, willen wij inzetten voor nieuwe ontwikkelingen/initiatieven op het gebied van armoede om zo te komen tot een volledig pakket aan ondersteuningsmiddelen voor kinderen in armoede.

6