MRDH Concept Jaarstukken MRDH 2020

22

Bij HTM Rail heeft de afrekening 2018 plaatsgevonden. Deze kwam voor het dagelijks beheer en onderhoud infrastructuur € 1,3 miljoen lager uit dan begroot. Dit is geen vrij geld maar blijft beschikbaar binnen het assetsbudget voor de concessie. Apparaatslasten Aan directe salariskosten is € 0,4 miljoen minder besteed dan begroot. Dit is veroorzaakt door lagere inschalingen dan begroot en de niet volledige invulling van vacatureruimte binnen de afdeling. De vacatureruimte is onder meer ingevuld door externe inhuur. Financiering De rente heeft betrekking op de rentelasten van de door de MRDH aangetrokken leningen. Deze leningen zijn aangetrokken om door te kunnen lenen aan de regionale ov-bedrijven Baten Marktconformiteitsopslag/Risico opslag De marktconformiteitsopslag ad € 7,8 miljoen betreft een opslag van een aantal basispunten op het rentepercentage van de leningen die MRDH verstrekt heeft aan regionale ov-bedrijven. Voor het jaar 2020 is de ontvangen marktconformiteitsopslag in zijn geheel toegevoegd aan de risico reserve financieringen. Rente Deze post heeft betrekking op de ontvangen rente op de leningen die verstrekt zijn aan regionale ov-bedrijven. Overige inkomsten (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 24,3 miljoen voordelig) Onder deze post is de Beschikbaarheidsvergoeding van het Rijk opgenomen.

In de begroting is rekening gehouden met 80% voorschot op deze regeling. In de werkelijke kosten is ook de resterende vordering van 20% opgenomen. Dit verklaart een verschil van € 23,7 miljoen. Het resterende verschil wordt verklaard door opbrengsten nachtmetro voor € 0,1 miljoen, hogere opbrengsten abricontract voor € 0,2 miljoen en een bijdrage van het Havenbedrijf aan het Havenstransferium voor € 0,2 miljoen. Het resterende verschil van € 0,1 miljoen betreft kleinere afwijkingen op diverse posten van afrekeningen uit voorgaande jaren. De hoogte van deze posten is pas bekend geworden na het opstellen van de tweede bestuursrapportage. Daardoor heeft hiervoor geen begrotingswijziging plaats kunnen vinden Resultaatbestemming Het resultaat vóór bestemming bedraagt € 7.764.408. Dit betreft de aan het verslagjaar toe te rekenen marktconformiteitsopslag wegens de aan de HTM, RET en EBS verstrekte geldleningen (zie ook de paragraaf financiering en treasury). Conform begroting wordt er € 7.569.089 toegevoegd aan de risicoreserve financieringen. Het verschil ad € 195.319 wordt middels een voorstel resultaatbestemming voorgelegd aan het AB om toe te voegen aan de risicoreserve financieringen.

23

Algemene toelichting De grootste mutaties in de afwijkingen van de begroting met de werkelijke kosten is gelegen in het feit dat subsidies die in vorige jaren zijn verleend in het huidige boekjaar verantwoord en vastgesteld worden. De grootste risicoposten vormen de vaststellingen van de RET Rail concessie. De vaststellingen over de jaren 2017, 2018 en 2019 zijn in 2020 niet of niet geheel vastgesteld. Dit komt doordat er een dispuut voorlag over het al dan niet vergoeden van interne verrekenrente tussen BV’s van RET. Dit dispuut is in 2020 afgerond. De RET kan voor de jaren 2016 t/m 2019 de interne verrekenrente verwerken in de aanvragen tot subsidievaststelling. Dit heeft geen resultaatseffect voor 2020, aangezien dit past binnen ons gesteld budget. De vaststellingen zullen in 2021 plaatsvinden naar aanleiding van de verantwoording van RET. Voor HTM Railconcessie is de subsidie over het jaar 2019 nog niet in 2020 vastgesteld. Dit is veroorzaakt door het feit dat HTM nog geen definitieve verantwoording heeft overgelegd. De Haagse stadsbusconcessie uitgevoerd door HTMbuzz is eveneens nog niet vastgesteld voor het jaar 2018. Hieruit kunnen nog verrekeningen voortvloeien inzake de opbrengstverantwoordelijkheid. De subsidie voor het jaar 2019 is eveneens nog niet vastgesteld. De Busconcessie Regio Haaglanden is nog niet vastgesteld over 2019.

Hier dienen nog verrekeningen plaats te vinden met betrekking tot de ZE opgaaf. De concessie Voorne-Putten Rozenburg is eveneens nog niet voor 2019 vastgesteld. Er is nog geen vaststellingsverzoek overgelegd door de vervoerder. Het verloop van de afrekeningen met de vervoerders wordt verder toegelicht bij de post nog te betalen concessies in de toelichting op de balans.

24

2.2 Programma Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer 2.2.1 Wat wilden we bereiken? De hoofddoelen van de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid zijn opgenomen in deze paragraaf. De topeisen en systeemeisen uit de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid zijn in 2017 geoperationaliseerd en er heeft een volledige nulmeting plaatsgevonden. Tevens zijn op de diverse thema’s en gebieden uitwerkings- en uitvoeringsprogramma’s vastgesteld, onder andere voor de metropolitane fietsroutes, duurzame mobiliteit en ketenmobiliteit. De Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid is ook geland in het MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Rotterdam Den Haag. Daarbij zijn de opgaven bepaald die de grootste bijdrage leveren aan de top-eisen en de versterking van de agglomeratiekracht. Deze zijn deels opgenomen in het gebiedsprogramma Mobiliteit en Verstedelijking (MoVe) dat is gestart in het BO-MIRT najaar 2017. Dit heeft geleid tot afspraken voor twee verkenningen (Oeververbindingen regio Rotterdam en CID Binckhorst) en twee gebiedsuitwerkingen (Voorne-Putten en Westland), die in 2020 verder zijn uitgewerkt. Daarnaast heeft het accent in 2020 gelegen op het programma Metropolitaan OV en Verstedelijking, als onderbouwing voor de propositie voor het Nationale Groeifonds.

Ook zijn de opgaven die bijdragen aan onze top-eisen opgenomen in de update van Uitvoeringsprogramma, dat begin 2021 op zijn effecten op de hoofddoelen zijn doorgerekend. Doelstellingen begroting 2020* Verbeteren bereikbaarheid toplocaties en banen De inzet is om in 2025 een verbetering van de bereikbaarheid van toplocaties en banen van minimaal 10% te realiseren via het OV, de fiets en ketenmobiliteit. De MRDH investeert daarvoor in het verhogen van de snelheid en de frequentie van het openbaar vervoer, het uitbreiden van de vervoerscapaciteit, de kwaliteitsverbetering van knooppunten en het realiseren van hoogwaardige fietsinfrastructuur.

Betrouwbaar op weg Een robuust en betrouwbaar samenhangend wegennetwerk realiseren. Versnellen van innovatie in mobiliteit Nieuwe technologie kan toekomstige ontwikkelingen en vervoerssystemen efficiënter, rendabeler en duurzamer maken. Vergroten verkeersveiligheid De 23 gemeenten van de Metropoolregio streven naar nul verkeersslachtoffers.

Bijdrage activiteiten aan doelstellingen In 2020 zijn 28 subsidies verstrekt in het kader van Fiets- en ketenmobiliteit voor een bedrag van € 6,7 miljoen. Vanuit het programma R-net is 1 subsidie verstrekt voor een bedrag van € 1,0 miljoen. De Hoekse lijn heeft 2 aanvullende subsidies gekregen voor een bedrag van € 5,9 miljoen. Voor andere OV-projecten zijn 3 subsidies afgegeven voor een bedrag van € 3,7 miljoen. In 2020 zijn 4 subsidies verleend voor Verkeersmanagement en Wegenstructuur voor een bedrag van € 12,7 miljoen. In 2020 is 1 subsidie verleend in het kader van Automatisch Vevoer op de Last Mile. In 2020 zijn 55 subsidies verleend voor verkeersveiligheid (infrastructuurprojecten) voor een bedrag van € 8,0 miljoen Daarnaast is er voor circa € 1 miljoen aan verkeerseducatie uitgegeven.

*In begroting 2020 stonden geen doelstellingen in het programma infrastructuur. Als alternatief zijn de doelstellingen van 2021 opgenomen

25

2.2.2 Wat is er voor gedaan? Acties De voortgang van de in de begroting 2020 geformuleerde concrete acties is samengevat in onderstaande tabel. Acties in 2020 Verbeteren bereikbaarheid toplocaties en banen Realisatie op delen van tramlijn 1 Delft-Scheveningen.

Realisatie tram 19B naar TU Delft inclusief de Sint Sebastiaansbrug.

Het aanleggen van een keerspoor bij Pijnacker-Zuid. Realisatie en oplevering van het project OV-knoop Rotterdam-Alexander. Uitvoering verlenging Hoekse Lijn tot het strand. (Frequentieverhoging samenloopdeel RandstadRail is in uitvoering). Technische uitwerking Capaciteitsvergroting Samenloopdeel RandstadRail (planstudie). Realisatie van het OV-knooppunt Hart van Zuid (Rotterdam).

Realisatie R-net.

Realisatie van viersporigheid bij Schiedam Centrum.

Oplevering van het fietsviaduct over de A4 Den Haag (Ypenburg). Realisatie fietstunnel station Delft Zuid.

Status

Toelichting De tracédelen Den Haag zijn deels uit het budget lijn 1 gefinancierd (Scheveningseweg, Prins Willemstraat en rotonde Duinstraat) en deels uit INTHR (Gevers Deynootweg, Alexanderstraat en Jurriaan Kokstraat). Het werk is afgerond en vanaf 8 maart 2021 in gebruik genomen. Het tracédeel Delftweg in Rijswijk en tracédeel Delft (vanaf Spoorzone naar het eindpunt) zijn aan INTHR toegevoegd. De brug is conform bijgestelde planning opgeleverd in juni 2020. Met TU Delft en gemeente Delft is overeenstemming bereikt over aanvullende maatregelen op het TU terrein voor minimale hinder onderzoeksfaciliteiten. Onderdeel hiervan is een ander eindpunt nabij Sport en Cultuur. Doel is om in Q1 2021 afspraken (tijd, geld en kwaliteit) geformaliseerd te hebben. Het keerspoor wordt conform planning in 2021 opgeleverd. De OV-knoop is opgeleverd in 2020. De aanleg is met circa een jaar vertraagd vanwege procedures. Het project optimaliseren Samenloopdeel RandstadRail is ondergebracht in de Korte Termijn Aanpak Mobiliteit & Verstedelijking (KTA MoVe). Er is nog geen eenduidige planvorming en planning. De uitvoering van het OV knooppunt is vertraagd, omdat de start van het project afhankelijk is van voortgang van de gehele gebiedsontwikkeling die iets achter loopt bij de eerdere planning. De start wordt nu voorzien in 2021.

De realisatie loopt conform planning, waarbij er binnen de diverse lijnen soms in mindere mate investeringen zijn gepleegd. Dat betreft bijvoorbeeld het realiseren van iVRI’s wat onder het programma ITS valt. De realisatie ligt bij ProRail. Deze partij heeft voorbereidingen getroffen om de werkzaamheden in de periode 2021 t/m 2025 uit te voeren. Het viaduct is opgeleverd in 2020. De uitvoering verloopt conform planning van ProRail. De planning is nu dat het hele station Delft Campus eind 2021 opgeleverd zal worden.

26

Acties in 2020 Realisatie van een hoogwaardig en veilig Metropolitaan Fietsroutenetwerk, te beginnen met zes routes in het gebied tussen Den Haag, Zoetermeer, Rotterdam, Delft, Maassluis en Westland.

Betrouwbaar op weg Opening en ingebruikname van het project Rotterdamsebaan (de nieuwe verbindingsweg tussen knooppunt Ypenburg (A4/A13) en de Centrumring van Den Haag). De H6-weg (de nieuwe verbindingsweg tussen de Hoeksebaan en de stationsomgeving Hoek van Holland Haven) is gereed. Verbeteren van de doorstroming op vijf aansluitingen van het HWN-OWN.

Status

Toelichting In 2020 is de route Westland-Rotterdam bestuurlijk ondertekend en zijn voor enige delen subsidie verleend. Vertraging in realisatie van de overige routes door: Technische knelpunten / ontwerpopgaven op routeniveau; Beperkte financiële middelen en capaciteit bij wegbeheerders. Naar verwachting komen twee a drie routes in 2021 ter bestuurlijke ondertekening naar planuitwerking/ uitvoering. Een tweede tranche routes is in 2020 vastgesteld in BCVa. De Victory Boogie Woogietunnel is op 12 februari 2021 opengesteld voor verkeer. De eindafrekening loopt hier achteraan. Het project is in juli 2020 opgeleverd. Rijk en regio hebben besloten het programma aansluitingen te beëindigen en de middelen te laten vrijvallen. Het ministerie zet de vrijgevallen middelen in voor maatregelen aan de aansluiting A4/N11. Daarmee zijn of worden alle 5 de prioritaire aansluitingen opgepakt die in het programma waren benoemd.

De Oostelijke Randweg (Pijnacker) is gereed.

De Oostelijke Randweg is medio 2020 opgeleverd en opengesteld.

Realisatie van de reconstructie IJsselmondseknoop start in 2021.

De werkzaamheden starten in 2021. Het project is naar verwachting gereed in 2022 of 2023.

Versnellen van innovatie in mobiliteit Automatisch Vervoer introduceren op meerdere locaties in de regio, zoals de shuttle bij het Haga Ziekenhuis in Den Haag, Leidschenhage in LeidschendamVoorburg en op de campus van de TU Delft.

Ombouwen verkeerslichten tot intelligente verkeersregelinstallaties (iVRI’s)

We zitten midden in de looptijd van het programma Automatisch Vervoer op de Last Mile (hierna AVLM). Voor alle locaties worden haalbaarheidsstudies gedaan of wordt gewerkt aan een implementatieplan. Door een aantal redenen voorzien we dat de uitvoering minder snel zal gaan dan bij aanvang was voorzien zoals: toelatingsprocedure duurt langer, ontwikkelingen van voertuigen gaat minder snel, door de coronacrisis neemt investeringsbereidheid van andere actoren af, etc. In de voortgangsrapportage AVLM in Q2 2021 komen we hierop terug. We verlenen over de gehele regio subsidies voor het ombouwen, en verlenen ondersteuning via Bereik! bij het inhoudelijke (specialistische) werk. Op de corridors met Connected Transport zijn er nu een kleine 20 operationeel. 27

Acties in 2020 Verhogen verkeersveiligheid Het Regionale Ondersteuningsbureau Verkeersveiligheid Zuid-Holland (ROV-ZH) biedt namens de provincie Zuid-Holland en de MRDH het verkeersveiligheid- en verkeerseducatie-programma School op Seef aan alle basisscholen aan.

Specifieke Uitkering Verkeersveiligheid

Status

Toelichting Een aantal lessen is uitgevallen vanwege de coronacrisis. In 2020 waren er ruim 100 scholen actief met het programma SCHOOL op SEEF. Door de coronamaatregelen (o.a. lockdowns) werd op ca.20% niet het programma volledig gedraaid en is het doorgeschoven naar een volgend schooljaar. De meeste gemeenten binnen de MRDH hebben een extra subsidie aangevraagd voor infrastructurele verkeersveiligheidsmaatregelen. De projecten die in 2021 gereed moeten zijn, zijn beschikt in 2020.

Project loopt volgens begroting Project loopt niet volgens begroting

28

2.2.3 Wat heeft het gekost? Programma 2 Realisatie Verschil gewijzigde Gewijzigde Primaire Realisatie Infrastructuur Verkeer en Openbaar vervoer begroting en begroting begroting (euro's) 2020 realisatie 2020 2020 2020 2019 Lasten: Projectkosten Verkeer Verkeersmanagement en wegenstructuur 100.939.029 -13.123.563 114.062.592 152.998.463 155.251.208 Fiets- en ketenmobiliteit 12.321.227 -20.697.804 33.019.031 31.774.973 18.044.612 Verkeersveiligheid 8.587.707 -6.811.726 15.399.433 14.230.970 9.685.892 Subtotaal Verkeer 121.847.964 -40.633.092 162.481.056 199.004.406 182.981.712 Projectkosten OV Netwerk Openbaar Vervoer Subtotaal OV

57.259.306 57.259.306

-26.967.809 -26.967.809

84.227.115 84.227.115

83.659.233 83.659.233

79.907.030 79.907.030

Apparaatslasten Directe kosten personeel Subtotaal Apparaatslasten

948.874 948.874

-359.774 -359.774

1.308.648 1.308.648

1.343.100 1.343.100

1.651.655 1.651.655

Totaal lasten

180.056.143

-67.960.676 248.016.819 284.006.739 264.540.397

Baten: Onttrekking fonds BDU Onttrekking mobiliteitsfonds Overige inkomsten

128.406.425 3.637.665 48.012.054

-73.283.461 201.689.885 204.845.844 202.197.409 3.637.665 0 0 24.691.217 1.685.120 46.326.934 79.160.895 37.651.771

Totaal baten

180.056.143

-67.960.676 248.016.819 284.006.739 264.540.397

Gerealiseerd resultaat

0

0

0

0

0

29

Lasten In de onderstaande stuk zal worden ingegaan op de diverse onderdelen van het programma infrastructuur verkeer en openbaar. Voor alle vier de onderdelen geldt dat de realisatie van kleinere projecten onder de € 1 miljoen achterblijft bij de verwachtingen. Dit heeft een aantal oorzaken: - De beschikbare € 30 miljoen aan verplichtingenruimte voor het programma kleine projecten is in 2020 voor € 25 miljoen aangevraagd. Dit leidt tot een lagere realisatie in 2020. De resterende ruimte is eind 2020 gereserveerd voor enerzijds het programma prioritaire Metropolitane Fietsroutes (€ 3 miljoen) in 2021 en om de gevolgen van corona voor het openbaar vervoer te (€ 2 miljoen) in 2021. - Daarnaast geldt voor de kleinere projecten dat er 50% gedeclareerd mag worden bij de start van een project. Hier wordt ook rekening mee gehouden bij het opstellen van de begroting. In de realiteit komt het regelmatig voor dat het voorschot niet vooraf wordt gedeclareerd, maar pas op het moment dat het project gereed is. Hierdoor blijft de realisatie achter t.o.v. de begroting. - Verder is er sprake van planningsoptimisme vanuit de subsidieaanvragers over de uitvoeringstermijnen, waardoor de realisatie achterblijft.

Projectkosten verkeer Verkeersmanagement en wegenstructuur (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 13 miljoen voordelig) In 2020 zijn 20 subsidiebeschikkingen vastgesteld en betaald. Deze beschikkingen stammen allemaal van voor 2020, waarbij de wegenprojecten in Pijnacker en de ontsluiting Kickersbloem in Hellevoetsluis de grootste zijn. Er is slechts één beschikking in 2020 afgegeven: voor het duurzaam veilig maken van de N223 tussen De Lier en Delft (fase 3, conform afspraken 2010). Daarnaast is een project ondergebracht in de Korte Termijn Aanpak, een vervallen project en zijn twee projecten door de wegbeheerders doorgeschoven naar 2021. De grootste projecten die in 2020 hebben geleid tot een last in het onderdeel Verkeersmanagement en wegenstructuur zijn de Rotterdamsebaan € 83 miljoen, bijdrage A13/A16 € 12 miljoen, herinrichting Reinier de Graafweg € 2 miljoen. en aanleg H6 weg € 1 miljoen. De realisatie is lager (€ 13 miljoen) dan die van de gewijzigde begroting. De belangrijkste wijziging is: - De realisatie van de Rotterdamsebaan ligt € 3 miljoen hoger dan begroot als gevolg van de indexering die nog niet was meegenomen in de begroting. - De realisatie van kleinere projecten in 2020 (< € 1 miljoen) is vertraagd (€ 12 miljoen), waardoor deze lasten naar 2021 doorschuiven.

Dit komt door: o Vertraging in de programma’s Automatisch Vervoer op de Last Mile (AVLM) en Intelligente TransportSystemen (ITS). Bij AVLM neemt de het omzetten van plannen naar uitvoering meer tijd in dan gepland. Voor ITS geldt dat in 2021 het programma zal worden herzien, omdat een deel van projecten inmiddels onderdeel zijn van het programma kleine projecten. Uit programma KTA is het project Mobiliteitsverbetering Algeracorridor fase 1 en 2 uiteindelijk opgenomen bij het onderdeel Openbaar Vervoer, terwijl het begroot was voor het onderdeel Verkeersmanagement en wegenstructuur. o Niet alle aangemelde projecten voor het programma kleine projecten zijn omgezet in subsidieverleningen of hebben geleid tot realisatie in 2020. o De realisatie van lopende projecten is vertraagd. 30

De lagere realisatie in 2020 ten opzichte van 2019 wordt mede veroorzaakt door - Minder bestedingen aan de Rotterdamsebaan. Het verschil tussen de lasten 2020 en 2019 van de Rotterdamsebaan is € 20 miljoen. - In 2019 is er vanuit de MRDH € 20 miljoen besteed aan het programma Nieuw Waterland. - In 2019 aan de afronding het programma Beter benutten Vervolg € 7 miljoen besteed. - Het resterende verschil kan worden verklaard doordat er in 2020 minder is besteed aan projecten zoals Komkommerweg fase 1 en 2, H6 weg en ontsluiting Kickersbloem, omdat 2020 vooral in het teken stond van de afronding van deze projecten. Fiets en ketenmobiliteit (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 21 miljoen voordelig) In 2020 zijn 26 subsidiebeschikkingen vastgesteld en betaald. Deze beschikkingen stammen allemaal van voor 2020, en hebben betrekking op de verbetering of aanleg van fietspaden, en uitbreiding van stallingscapaciteit bij OV-haltes. Een aantal van de grootste projecten waren de fietsenstalling bij Den Haag Centraal Station, fietsviaduct A4 – Ypenburg, sterroutes Den Haag – Wateringseveld, fietspad Madesteinweg, fietstunnel Komkommerweg/Parallelweg N470 en snelfietsroutes Naaldwijk-wateringen-Rijswijk en Midden-Delfland-Delft-PijnackerZoetermeer.

Er zijn in 2020 twee beschikkingen afgegeven uitbreiding van de capaciteit fietsparkeren bij OV, en 21 beschikkingen voor het opwaarderen van fietspaden. De provincie Zuid-Holland heeft qua financiën het grootste aandeel van de beschikkingen gekregen. Daarnaast hebben de wegbeheerders circa 15 fietsprojecten teruggetrokken of ondergebracht in een ander programma. 13 Fietsprojecten zijn door de wegbeheerders doorgeschoven naar 2021. De lagere realisatie (€ 21 miljoen) ten opzichte van de gewijzigde begroting, komt grotendeels door: - In de begroting was rekening gehouden met de realisatie van € 7 miljoen. van projecten in het kader van de metropolitane fietsroutes. In 2020 is de route Westland-Rotterdam bestuurlijk vastgesteld, alleen heeft dat nog niet geleid tot daadwerkelijke realisatie. - Vertraging in de realisatie van kleinere projecten (< € 1 miljoen) van € 14 miljoen, waardoor deze lasten naar 2021 doorschuiven. Dit komt door: o Niet alle aangemelde projecten voor het programma kleine projecten zijn omgezet in subsidieverleningen of hebben geleid tot realisatie in 2020. o De realisatie van lopende projecten is vertraagd. De lagere lasten in 2020 ten opzichte van 2019 kan voor het grootste gedeelte worden verklaard de hogere bestedingen aan het project Fietsviaduct A4 bij Ypenburg in 2019.

31

Verkeersveiligheid (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 7 miljoen voordelig) In 2020 zijn 46 subsidiebeschikkingen en opdrachten vastgesteld en betaald. Deze beschikkingen stammen grotendeels van voor 2020, en hebben betrekking op zowel educatie als het verbeteren van de infrastructuur: onder andere de aanpak van black-spots en schoolzones. In 2020 zijn 13 opdrachten en subsidies verleend in het kader van verkeerseducatie. Voor het veilig maken van infrastructuur zijn 31 subsidiebeschikkingen afgegeven, waaronder de 13 Specifieke Uitkeringen (SPUK) waarbij gemeenten tot 90% subsidie kregen voor de aanpak van onveilige wegen en locaties. Daarnaast hebben de wegbeheerders 12 infrastructurele projecten teruggetrokken, waarvan de kruising Rijnstraat-Bezuidenhoudseweg in Den Haag de grootste was. Vier projecten zijn door de wegbeheerders doorgeschoven naar 2021. In 2020 zijn er in het kader van verkeersveiligheid diverse rotondes aangelegd, verkeerskuispunten en blackspots aangepakt en verkeerseducatie gegeven op scholen. De grootste projecten inzake verkeersveiligheid met lasten in 2020 waren de rotonde Monster € 1,8 miljoen, fietsveilige rotondes € 1,5 miljoen, ontsluiting Nesselande € 0,5 miljoen en rotonde Coldenhovelaan/Herenlaan € 0,5 miljoen. -

Vertraging in de realisatie van kleinere projecten (< € 1 miljoen) van € 7 miljoen, waardoor deze lasten naar 2021 doorschuiven. Dit komt door: o Niet alle aangemelde projecten voor het programma kleine projecten zijn omgezet in subsidieverleningen of hebben geleid tot realisatie in 2020. o De realisatie van lopende projecten is vertraagd.

De lagere lasten in 2020 ten opzichte van 2019 kan voor het grootste gedeelte worden verklaard de hogere bestedingen aan het project Noordwestelijke Hoofdroute fase 1 in 2019. Projectkosten openbaar vervoer In 2020 zijn 7 OV-projecten vastgesteld en betaald. Hier zitten twee grote bij: het opknappen van de Randstadrail halte Zoetermeer Stadhuis € 1 miljoen en het proefbedrijf Hoekselijn € 24 miljoen. Er zijn 7 subsidiebeschikkingen voor openbaar vervoer verleend, waarvan vier overigens ten laste van exploitatie. Van de overige drie is de tramkeerlus Wilhelminaplein te Rotterdam de grootste met een omvang van bijna € 3,6 miljoen. Verder is er op basis van projectvoortgang nog lasten geboekt voor de aanleg van lijn 19 € 11 miljoen, frequentie E-lijn randstadrail € 7 miljoen, mobiliteitsverbetering Algeracorridor € 5,4 miljoen en systeemsprong sneltramtraject € 5,1 miljoen.

32

Netwerk openbaar vervoer (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 27 miljoen voordelig) De realisatie is lager (€ 27 miljoen) dan die van de gewijzigde begroting. De belangrijkste wijzigingen zijn: - Bij een aantal grotere projecten ligt de realisatie hoger dan begroot (€ 10 miljoen) Hierbij gaat het onder andere om Tramkeerlus Wilhelminaplein, Mobiliteitsverbetering Algeracorridor fase 1 en 2, Systeemsprong Sneltramtraject en lijn 19. Dit komt doordat de realisatie hoger is dan halverwege 2020 door de projectleiders was ingeschat binnen de bestaande projectbudgetten. - De realisatie van de verlenging van de Hoekse Lijn is een jaar vertraagd vanwege procedures, waardoor er € 15 miljoen aan lasten doorschuiven naar 2021. - In 2020 is bestuurlijk besloten om het programma Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio (INTHR) te starten. De geplande bestedingen in 2020 zijn € 5 miljoen lager uitgevallen. Dit komt enerzijds doordat de verwachting was dat er voor lijn 16 al aanvragen in 2020 zou worden ingediend, maar dat is niet gebeurd, omdat de gemeente Den Haag en HTM meer voorbereidingstijd nodig hadden. Voor Lijn 1 is afhandeling van de binnengekomen aanvragen vertraagd i.v.m. toegenomen werkdruk door Covid-19. - De verwachting was dat het resterende deel van Lijn 1 wat niet is opgenomen in het programma INTHR in 2020 zou worden afgerond.

Dat is niet het geval dat wordt het eerste kwartaal van 2021, waardoor de lasten in 2020 € 5 miljoen lager uitvallen. - Het programma NRR/AROV was al in 2019 volledig uitgevoerd. Binnen het programma is sprake van vrijval. De vrijval was nog niet meegenomen in de begroting, wat leidt € 5 miljoen lagere lasten. Overigens wordt deze vrijval deels gebruikt voor het bekostigen van het programma INTHR. - Vertraging in de realisatie van kleinere projecten (< € 1 miljoen) van € 7 miljoen, waardoor deze lasten naar 2021 doorschuiven. Dit komt door: o Lagere realisatie binnen het programma R-net. Dit komt doordat projecten wel in voorbereiding zijn conform planning, maar nog niet tot realisatie hebben geleid. o Niet alle aangemelde projecten voor het programma kleine projecten zijn omgezet in subsidieverleningen of hebben geleid tot realisatie in 2020. o De realisatie van lopende projecten is vertraagd. De lagere lasten in 2020 ten opzichte van 2019 kan voor het grootste gedeelte worden verklaard de hogere bestedingen aan de Hoekse Lijn in 2019.

33

De realisatiecijfers van het programma infrastructuur worden voor een belangrijk gedeelte bepaald door een aantal grote projecten. De onderstaande tabel laat de voortgangspercentages zien van de grootste 7 projecten die op dit moment in de realisatiefase zitten. Totale bijdrage Voortgang project Voortgang project MRDH voor project in 2019 in 2020 Lasten 2020 Rotterdamsebaan (incl. Rijksbijdrage) € 504.483.318 84% 100% € 80.717.331 - Indexering Rotterdamsebaan € 2.145.402 Hoekse Lijn € 405.584.200 90% 96% € 24.267.820 Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio € 129.600.000 0% 2% € 2.511.886 A16 € 64.895.302 10% 28% € 11.681.154 Lijn19 € 53.600.000 73% 83% € 5.378.656 Sebastiaansbrug (incl bijdrage Delft en PZH) € 27.000.000 80% 95% € 5.638.374 Systeemsprong Sneltramtraject € 13.730.000 17% 54% € 5.080.100 Totaal € 137.420.723

De Rotterdamsebaan is in 2020 fysiek afgerond en is in februari 2021 geopend. Het project de Hoekse lijn is grotendeels afgerond, alleen de verlenging moet nog worden gerealiseerd in 2021. Het programma Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio is in 2020 gestart met de realisatie. De bijdrage van de MRDH aan de A16 is reeds volledig betaald, maar de realisatie loopt nog door tot 2025. Lijn 19 is momenteel in uitvoering, de aansluiting op de TU Delft moet nog worden gerealiseerd. De St. Sebastiaansbrug is 2020 opgeleverd, in 2021 staan alleen nog de restwerkzaamheden gepland. Het project systeemsprong sneltramtraject is momenteel in uitvoering. Het programma NRR/AROV is niet in de lijst opgenomen, omdat de projecten reeds in 2019 zijn gerealiseerd en alleen de definitieve vaststellingen nog volgen. Apparaatslasten Aan directe salariskosten is € 0,4 miljoen minder besteed dan begroot. Dit is veroorzaakt door de niet volledige invulling van vacatureruimte binnen de afdeling (€ 0,2 miljoen) en de ontvangen vergoedingen voor personeel (€ 0,2 miljoen). De vergoedingen betreffen zwangerschappen en detachering van MRDH medewerkers aan het Rijk en aan gemeenten.

34

Baten Overige inkomsten (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 2 miljoen voordelig) De overige inkomsten bestaan uit bijdrage vanuit het Rijk aan de Rotterdamsebaan ad € 44,7 miljoen, bijdrage vanuit de provincie Zuid-Holland en de gemeente Delft inzake de St. Sebastiaansbrug ad € 3 miljoen en overige inkomsten ad € 0,3 miljoen. Het verschil in de realisatie tussen 2020 en de gewijzigde begroting is de indexering van de Rijksbijdrage van de Rotterdamsebaan die nog niet was meegenomen in de begroting en een bijdrage van de Provincie Zuid-Holland voor het kwartiermaken voor OV Impuls als onderdeel van Beter Benutten vervolg. De lagere lasten in 2020 ten opzichte van 2019 komen door de hogere bijdragen van € 7 miljoen. in 2019 van de gemeente Delft en Provincie Zuid-Holland voor het project Sebastiaansbrug. Daarnaast ontvangen we een lagere bijdrage van € 3 miljoen. in 2020 van het Rijk voor de Rotterdamsebaan in vergelijking met 2019.

35

2.3 Programma Economisch Vestigingsklimaat 2.3.1 Wat wilden we bereiken? Doelstellingen begroting 2020 Stimuleren van innovatie en economische groei Fieldlabs De MRDH heeft, samen met de provincie Zuid-Holland, InnovationQuarter en TNO, de afgelopen jaren geïnvesteerd in fieldlabs. Dit zijn praktijkomgevingen waar ondernemers en kennisinstellingen samenwerken aan robotisering, sensortechnologie, big data en 3D printing. Via regionale innovatieprogramma’s worden ondernemers gestimuleerd gebruik te maken van de mogelijkheden die fieldlabs te bieden hebben.

Bijdrage activiteiten aan doelstellingen Fieldlabs Ook in 2020 is er aan de versterking van de fieldlabs gewerkt door middel van de innovatieprogramma’s (Smart Manufacturing Industriele toepassing of wel SMITZH, Energie & Klimaat en Zorgtech). In 2020 is het vierde programma, Agritech, ontwikkeld. Via deze innovatieprogramma’s wordt financiering beschikbaar gesteld voor ondernemers (consortia) om samen met fieldlabs en andere partijen open innovatieplekken projecten te starten. Sterker uit de crisis Om de gevolgen voor de regionale economie van de coronacrisis te beperken zijn extra middelen beschikbaar gesteld om juist nu te investeren. Deze middelen zijn oa ingezet als versterking op twee innovatieprogramma’s. Zo is er een extra stimulans naar het innovatieprogramma Zorgtech gegaan om de toepassing van technologie in het sociaal domein te versnellen. Ook is er een tweetal projecten op het gebied van de maakindustrie ontwikkeld die weer bijdragen aan de doelstellingen van het innovatieprogramma SMITZH. Tenslotte is een viertal projecten in voorbereiding met als doel: het stimuleren van het MKB om over te gaan tot toekomstgericht ondernemen door middel van digitalisering.

Ondersteuning voor startende en groeiende bedrijven Het is van belang dat startende bedrijven én bedrijven die willen doorgroeien optimale ondersteuning krijgen. Dat kan door het aanbieden van goede inhoudelijke programma’s om ondernemersvaardigheden te ontwikkelen, voldoende financieringsopties om een volgende fase in de groei te bereiken en door het verbinden van startups met de test- en ontwikkelmogelijkheden die bijvoorbeeld Fieldlabs te bieden hebben.

Support voor startende en groeiende bedrijven In de samenwerking met gemeenten koppelt YES!Delft uitdagingen van gemeenten aan technologische oplossingen binnen haar internationale netwerk. Het programma is daarmee een innovatieplatform voor alle 23 gemeenten in de metropoolregio. Gemeenten kunnen met alle uitdagingen waarbij innovatie en technologie een rol spelen, gebruik maken van dit programma. Resultaten van dit programma zijn oplossingen die voor gemeenten besparingen opleveren of bijdragen aan verbetering van de leefomgeving van de inwoners. Het programma draagt ook bij aan het versterken van het netwerk van startups in de metropoolregio. Daarnaast groeit binnen de gemeenten de kennis over startups en kunnen zij elkaar beter vinden. Doordat gemeenten rechtstreeks zijn aangesloten op het start-up-netwerk van YES!Delft, kunnen ze rechtstreeks uitdagingen aandragen.

36

Doelstellingen begroting 2020 Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt

Bijdrage activiteiten aan doelstellingen

Interactie tussen het bedrijfsleven en onderwijsinstellingen zorgt voor eigentijdse onderwijsprogramma’s met toekomst. Studenten én medewerkers delen kennis en ervaring. Dat is een win-win situatie. Studenten gaan zo met meer praktische kennis en vaardigheden aan de slag in het regionale bedrijfsleven. Als bedrijfsleven en kennisinstellingen nog meer verbinding zoeken zal dat de impact van campussen vergroten.

In 2020 zijn wederom campusnetwerk bijeenkomsten georganiseerd voor gemeenten, bedrijven en onderwijsinstellingen. Met als doel kennisdeling, ervaringen uitwisselen, inspiratie opdoen, samenwerking stimuleren en de verbinding met het Human Capital Akkoord (HCA) versterken op het gebied van een Leven Lang Ontwikkelen. Daarnaast is de ontwikkeling van nieuwe campusprojecten begeleid op het gebied van IT, Tuinbouw en Energie, die ook goed aansluiten bij de sectorfocus van het HCA. Zij richten zich niet alleen op nieuwe studenten en samenwerking met bedrijven, maar ook op de om- en bijscholing van bestaand personeel. Dit draagt weer bij aan een veerkrachtige arbeidsmarkt in de regio. De inmiddels 10 campussen vormen gezamenlijk een ecosysteem van MBO- en HBO campussen in Zuid-Holland, dat in hoge mate bijdraagt aan de transitieopgaven van de regio. Om de gevolgen voor de regionale economie van de coronacrisis te beperken zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor 2 projecten in het kader van Leven Lang Ontwikkelen .

Goede digitale connectiviteit Goede digitale connectiviteit is een belangrijke economische vestigingsvoorwaarde. Onze regio scoort hier tot nu toe goed op in vergelijking met andere Europese regio’s: 98% van de adressen in Zuid-Holland beschikt over ‘snel internet’. Deze positie willen we behouden en verbeteren. Daarom werken we aan de digitale bereikbaarheid van onze regio.

Met een kennisnetwerk van gemeenten wordt op de verschillende actielijnen (digitale strategie, glasvezel, 5G) kennis uitgewisseld en worden gemeenten ondersteund om de digitale bereikbaarheid van de regio te verbeteren.

37

Doelstellingen begroting 2020 Ruimte om te werken Ondernemers willen de beste plek voor hun onderneming. Hoe kunnen we hen dan winnen voor de metropoolregio? Aan welke ruimte is behoefte? En hoe koppelen we dit aan voldoende en verantwoorde energie, bereikbaarheid en de toenemende woningbouwopgave? Aan de hand van dit soort vragen brengt de MRDH advies uit aan de provincie Zuid-Holland. Want dáar worden de uiteindelijke besluiten genomen over de ontwikkeling van nieuwe en bestaande werklocaties. Samen met de provincie Zuid-Holland werken we vervolgens aan het realiseren van gebieden waar wonen en werken gecombineerd zijn. De vraag hiernaar wordt steeds groter. Vaak gaat het om werklocaties met beperkte (milieu)hinder en een bescheiden hoeveelheid vrachtverkeer. We richten ons hierbij op zowel grootstedelijke locaties, als op meer landelijke locaties in de metropoolregio. De focus ligt op de werklocaties met grote regionale impact. Stimuleren van groengebruik en recreatie als vestigingsfactor Gemeenten en de provincie Zuid-Holland zijn aan zet voor het creëren van bekendheid en het vergroten van ruimtelijke kwaliteiten. In de Metropoolregio Rotterdam Den Haag kunnen gemeenten kennis delen en gezamenlijk optrekken, maar bijvoorbeeld ook elkaar een zetje geven als het nodig is.

Samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties In de Verstedelijkingsalliantie en de Alliantie Middengebied heeft de MRDH een rol vanuit bereikbaarheid en economie. Naast de ontwikkeling van de dertien locaties van de Verstedelijkingsalliantie en de locaties van de Alliantie Middengebied zijn ook andere locaties in de regio nodig om de groei van woonen werklocaties op een gebalanceerde wijze te kunnen realiseren. Waar dit mogelijk is binnen bebouwde gebieden nabij bestaande infrastructuur, wil de MRDH graag ondersteunen bij de uitwerking en realisatie van deze plannen vanuit onze verantwoordelijkheid voor bereikbaarheid en economisch vestigingsklimaat.

Bijdrage activiteiten aan doelstellingen De MRDH organiseerde in 2020 regionale afstemming over de volgende adviesaanvragen: - Compensatieplannen voor de transformatie van bedrijventerreinen in Capelle aan den IJssel, Delft, Rijswijk, Rotterdam, Vlaardingen en Zoetermeer; - gewenste uitbreidingen van detailhandel in Lansingerland en Nissewaard. De MRDH heeft financiële, inhoudelijke en procesmatige ondersteuning verleend aan Rijswijk (Plaspoelpolder), Krimpen aan den IJssel (Stormpolder), Schiedam (economische visie) en Pijnacker-Nootdorp (winkelgebieden). De MRDH is regionaal partner van de provincie inzake werklocaties, en betrokken bij een NWO-onderzoek naar werkgelegenheid op transformatielocaties en de verkenning van kansen voor een circulaire bouw- en afvalstoffenhub in de regio.

In 2020 zijn de maandelijkse bijeenkomsten voor gemeenten digitaal gehouden. Doel van deze bijeenkomsten is kennis te delen, ervaringen uit te wisselen, inspiratie op te doen en samenwerking te stimuleren. Ook hebben zeven gemeenten gebruik gemaakt van het aanbod om een adviestraject van het NBTC (Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen) te doorlopen. Het adviestraject helpt gemeenten om kansen en mogelijkheden op het gebied van vrijetijdseconomie inzichtelijk te krijgen en projecten te gaan ontwikkelen.

De Verstedelijkingsalliantie heeft voor 5 locaties een bijdrage vanuit het ministerie van BZK ontvangen. Met deze co-financiering voor de onrendabele top van ontwikkellocaties kan de realisatie hier versneld worden. Voor de Hoekse Lijn is een rapport met ontwikkelkansen opgesteld. De samenwerkende overheden gaan hiermee in 2021 verder werken aan stationsgebieden aan deze metrolijn. Ook bij andere OV- locaties waar ontwikkelplannen voor worden opgesteld adviseert de MRDH over knooppuntontwikkeling, werklocaties en woningbouw.

38

Doelstellingen begroting 2020 Meer regionale samenwerking bij de energietransitie Met de juiste kennis en ervaring is een versnelling van de energietransitie mogelijk. Kennisdeling is dan ook een belangrijke succesfactor. Zo zijn er gemeenten die veel ervaring hebben met aardwarmtebronnen. En er zijn gemeenten die deze kennis hard nodig hebben. Hetzelfde geldt voor het delen van kennis over verduurzaming van kantoren- en bedrijventerreinen. Of over energiezuinige mobiliteitsoplossingen voor een wagenpark. Het energienetwerk van de 23 gemeenten is het ideale platform om kennis te delen en inspiratie op te doen.

Bijdrage activiteiten aan doelstellingen Via de bijeenkomsten van het ambtelijk en bestuurlijk netwerk energie, waarin de gemeenten best practices op het gebied van energietransitie hebben uitgewisseld en thema’s als klimaat adaptatie, innovatieprogramma Energie & Klimaat en de regionale energiestrategie (RES) hebben besproken, is de regionale samenwerking bij de energietransitie verbeterd.

2.3.2 Wat is er voor gedaan? Acties in 2020 Stimuleren van innovatie en economische groei Bedrijfsleven stimuleren om bij fieldlabs aan te sluiten en te innoveren, door de ontwikkeling van regionale innovatieprogramma’s.

Status

Toelichting Het innovatieprogramma Agritech is ontwikkeld en de bestuurscommissie EV heeft op 2 december 2020 een startbijdrage hieraan verleend. Om de gevolgen voor de regionale economie van de coronacrisis te beperken is tevens een extra financiële impuls gegeven aan het innovatieprogramma Zorgtech voor de toepassing van technologie in het sociaal domein en is er een financiële bijdrage geleverd aan twee projecten die passen bij de doelstellingen van het innovatieprogramma SMITZH.

Verbinden van maatschappelijke vraagstukken van gemeenten aan de oplossingen die startende bedrijven ontwikkelen.

In 2020 is samen met YES!Delft gewerkt aan de opstart van de challenge parkeerdruk en zijn diverse techlabs gestart, o.a. fietsparkeren, afvalscheiding in hoogbouw, matrasinzameling en voorspelbaar onderhoud bij kademuren. Medio 2020 is het YES!Delft programma met 2 jaar verlengd en zijn nieuwe challenges uitgezet en techlabs gestart, o.a. gassificatie afval. Verder zijn er verkennende gesprekken geweest met verschillende gemeenten omtrent nieuwe uitdagingen, o.a. stalling scootmobiels. Verder is gewerkt aan een leerprogramma voor gemeenten ‘making innovation work!’ en is een masterclass ontwikkeld in aanloop daar naar toe.

39

Acties in 2020 Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Met een netwerk ondersteuning bieden aan regionale mbo- en hbo-campussen.

Regionale campussen stimuleren om bij te dragen aan de opgaven van onze metropoolregio.

Status

Toelichting In 2020 zijn 1 offline en 3 online campusnetwerkbijeenkomsten georganiseerd waarin zowel gemeenten als onderwijsinstellingen kennis en ervaring konden uitwisselen op het gebied van duurzame businesscases, een leven lang ontwikkelen, subsidies en triple helix samenwerking. Hierbij is nauw samengewerkt met het Human Capital Akkoord. De uit 2019 doorgeschoven campusprojecten van Westland en Rotterdam zijn goedgekeurd door de bestuurscommissie en dat geldt ook voor het voorstel groene chemie campus Brielle. Daarnaast is in het kader van de opgaven van de metropoolregio een nulmeting uitgevoerd onder negen MBO en HBO campussen, die eerder een financiële bijdrage van de MRDH hebben ontvangen. Op basis van de nulmeting is een eerste economische impact bepaald en is tevens een Plan Regionale Campusondersteuning opgesteld voor 2021-2022, in nauwe afstemming met de ambtelijke- en bestuurlijke campuswerkgroepen. In het kader van dit plan is er eind 2020 gestart met het maatwerksubsidiescan traject om voor elk van de 10 campussen die eerder een bijdrage van de MRDH hebben ontvangen, in kaart te brengen wat kansrijke subsidies zijn. Dit traject loopt door in 2021.

Goede digitale connectiviteit Vormen van een kennisnetwerk en bieden van ondersteuning aan gemeenten die werken aan de digitale connectiviteit in de regio.

Bijdragen aan het realiseren van projectlocaties met een 5G-opstelling, zoals Living Lab Scheveningen en het 5G fieldlab Zuid-Holland op The Green Village Delft/Campus TU Delft.

Op 5 maart vond het kennisevent plaats met 100 deelnemers van overheden in de provincie Zuid-Holland. In het kennisnetwerk zijn inmiddels 16 gemeenten in meer of mindere mate actief. Sinds de coronacrisis zijn de 3 maandelijkse netwerkbijeenkomsten digitaal voortgezet en zijn twee Webinars georganiseerd. De onlineomgeving heeft inmiddels ca 60 leden. Op verschillende actielijnen (digitale strategie, glasvezel, 5G) zijn werkgroepjes van start gegaan en worden enkele externe opdrachten uitgevoerd ter ondersteuning aan gemeenten. Dit heeft de basis versterkt voor verdere samenwerking. De projecten waar de MRDH een bijdrage aan heeft verleend hebben hun ervaringen met elkaar gedeeld. Hiermee versterken we de innovatiekracht ten aanzien van digitale toepassingen. 40

Acties in 2020 Ruimte om te werken Uitvoering van regionale Strategie Werklocaties: we zorgen voor regionale afstemming, bijvoorbeeld op het gebied van Hogere Milieu Categorie (HMC) en watergebonden terreinen, gebiedsvisies en transformatieopgaven.

We werken gebiedsgericht aan werklocaties van regionaal belang, onder meer door procesadvisering en het verlenen van projectbijdragen.

Stimuleren van groen en recreatie als vestigingsfactor Inzichtelijk maken van kansen en mogelijkheden in onze regio op het gebied van vrijetijdseconomie

Status

Toelichting De MRDH organiseerde in 2020 regionale afstemming over de volgende adviesaanvragen: - Compensatieplannen voor de transformatie van bedrijventerreinen in Capelle aan den IJssel, Delft, Rijswijk, Rotterdam, Vlaardingen en Zoetermeer; - gewenste uitbreidingen van detailhandel in Lansingerland en Nissewaard. De MRDH heeft financiële, inhoudelijke en procesmatige ondersteuning verleend aan Rijswijk (Plaspoelpolder), Krimpen aan den IJssel (Stormpolder), Schiedam (economische visie) en PijnackerNootdorp (winkelgebieden).

Zeven gemeenten hebben het hele adviestraject van het NBTC (Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen) doorlopen. In het adviestraject is onderzocht op welke manier de vrijetijdseconomie het beste kan worden ontwikkeld, zodat bezoekers bijdragen aan de opgaven en ambities van hun gebied. Een aantal andere gemeenten is hier nog mee bezig. Op basis van de opgedane inzichten gaat de MRDH verder om de kansen en mogelijkheden in de hele regio op het gebied van vrijetijdseconomie verder inzichtelijk te maken. Dit overzicht wordt gebruikt om projecten te ontwikkelen. De coronacrisis heeft voor enige vertraging op dit traject gezorgd omdat de bijeenkomsten met de gemeenten niet fysiek konden plaatsvinden en omdat de prioriteiten van gemeenten tijdelijk ergens anders kwamen te liggen. Om de samenwerking tussen de gemeenten en met de provincie op het gebied van vrijetijdseconomie te markeren zou er in de week van het Eurovisiesongfestival een netwerkevent plaatsvinden. Dat netwerkevent schuift nu op in de tijd.

Stimuleren van netwerkvorming en bieden van ondersteuning aan gemeenten die werken aan vrijetijdseconomie en toerisme.

De MRDH heeft maandelijkse bijeenkomsten georganiseerde voor de gemeenten om kennis te delen en ervaringen uit te wisselen. Ook is steun verleend aan gemeenten om een subsidieaanvraag op het gebied van vrijedtijdseconomie en toerisme in te dienen bij de provincie. 41

Acties in 2020 Samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties Ondersteuning bieden bij het maken van een samenhangende aanpak en planning voor wonen, werken, bereikbaarheid en duurzaamheid per woningbouwlocatie van de Verstedelijkingsalliantie en de Alliantie Middengebied.

Gemeenten die vergelijkbare locaties (mogelijkheid tot verdichting in bestaand stedelijk of dorpsgebied, nabij bestaande infrastructuur) hebben, biedt de MRDH dezelfde ondersteuning aan als aan de gemeenten in de Verstedelijkingsalliantie en de Alliantie Middengebied.

Meer regionale samenwerking bij de energietransitie Het ondersteunen van warmteprojecten in gemeenten met regionale effecten om te kunnen opschalen en van elkaar te kunnen leren.

Bieden van ondersteuning aan het netwerk van gemeenten dat werkt aan de energietransitie.

Status

Toelichting De MRDH heeft een actieve rol in kernteam en het directeurenoverleg van de Verstedelijkingsalliantie. Daar brengen we ook consequent het belang in van OV locaties langs de aanvoerlijnen van de centrale spoorlijn Leiden-Dordrecht. De MRDH heeft contact met alle gemeenten die werken aan verstedelijking rond OV-locaties. Voor de Hoekse Lijn is door een stedenbouwkundig bureau een rapport met ontwikkelkansen opgesteld. Dit vormt de basis voor vervolgstappen in o.a. Maassluis in 2021. Bij stationsgebieden Barendrecht en Lansingerland-Zoetermeer is MRDH eveneens als adviseur betrokken.

Gedurende het afgelopen jaar heeft een adviesbureau in opdracht van de MRDH, Brielle en Westvoorne een studie afgerond voor aanleg van een warmtenet in Brielle en Oostvoorne. Conclusie is dat bij veel partijen én de gemeenten een goed begrip is welke criteria moeten gelden en aan welke randvoorwaarden de aanbesteding en aanleg van een warmtenet moeten voldoen. Het is (nog) niet gelukt om tot een groep partijen te komen die in gezamenlijkheid de warmte leveringsketen samen met de gemeente gaan ontwikkelen. Hiervoor is een aanbestedings- / selectieprocedure nodig rekening houdend met de aankomende Warmtewet 2.0. De gemeenten bepalen of ze een vervolg willen geven aan de conclusies van dit onderzoek. Ook in 2020 zijn de bijeenkomsten van het netwerk energie voortgezet. Dit netwerk bestaat uit de 23 MRDH gemeenten, de provincie ZuidHolland en de vier waterschappen in de regio. Zowel het ambtelijk als het bestuurlijk netwerk zijn ieder 5 keer bijeen gekomen. Naast uitwisseling over best practices uit gemeenten op het gebied van energietranstie, zijn thema’s als klimaat adaptatie, innovatieprogramma Energie & Klimaat en de regionale energiestrategie besproken.

Project loopt volgens begroting Project loopt niet volgens begroting 42

2.3.3 Wat heeft het gekost? Programma 3 Economisch vestigingsklimaat

Realisatie 2020

Verschil gewijzigde Gewijzigde begroting en begroting realisatie 2020 2020

Primaire begroting 2020

Realisatie

Lasten Subtotaal programmakosten Subsidie InnovationQuarter Subsidie YES! Delft Subtotaal directe kosten personeel

2.755.131 873.192 166.250 779.171

-678.437 0 0 -165.821

3.433.568 873.192 166.250 944.992

4.019.600 3.276.426 0 937.000 0 0 945.000 935.175

Totaal lasten

4.573.744

-844.258

5.418.002

4.964.600 5.148.601

Baten Inwonerbijdrage Overige inkomensoverdrachten gemeenten Overige inkomensoverdrachten Europese Unie

4.991.673 37.594 6.156

88.166 7.594 6.156

4.903.507 30.000 0

4.934.600 4.757.485 30.000 48.996 0 60.446

Totaal baten

5.035.423

101.916

4.933.507

4.964.600 4.866.927

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

461.679

946.174

-484.495

0

-281.674

Onttrekking aan Egalisatiereserve EV Geaccordeerd bij bestuursrapportage

-119.926

364.569

-484.495

0

-281.674

Gerealiseerd resultaat

581.605

581.605

0

0

0

2019

43

Samengevat is uit bovenstaande tabel op te maken dat het positieve saldo van baten en lasten ten opzichte van de begroting € 946.000 voordelig bedraagt. Dit bedrag bestaat uit de volgende onderwerpen (afgerond op duizendtallen): Lasten  Onderbesteding bijdragen aan gemeentelijke projecten (o.b.v. projectvoortgang)  Onderbesteding projectontwikkeling  Onderbesteding directe kosten personeel

€ 364.000 € 314.000 € 166.000

Baten  Extra programmabaten vanwege onderbesteding overhead EV  Overige inkomensoverdrachten

€ 88.000 € 14.000

Totaal

€ 946.000

Hierna volgt een uitgebreide verschillenanalyse. Toelichting financiën: verschillen tussen gewijzigde begroting 2020 en realisatie 2020: Lasten Er is binnen dit programma in 2020 € 844.258 minder besteed aan lasten dan begroot. In de volgende tabel is een verschillen-analyse opgenomen per onderwerp:

1 2 3 4 5

Onderwerp

Begroting 2020

Verschil 2020

€ 2.733.750

Realisatie lasten 2020 € 2.369.181

ProgrammakostenBijdrageregeling ProgrammakostenProjectontwikkeling Subsidie InnovationQuarter Subsidie YES!Delft Directe kosten personeel Totaal

€ 699.818

€ 385.950

€ 313.868

€ 873.192

€ 873.192

€0

€ 166.250 € 944.992 € 5.418.002

€ 166.250 € 779.171 € 4.573.744

€0 € 165.821 € 844.258

€ 364.569

44

Ad 1 Programmakosten – Bijdrageregeling Op grond van de Bijdrageregeling versterking economisch vestigingsklimaat MRDH 2020 (Bijdrageregeling) is in 2020 ten laste van het programmabudget voor € 2.549.000 aan projectbijdragen verleend door de bestuurscommissie Economisch vestigingsklimaat: Doelstelling Verbeteren aansluiting onderwijsarbeidsmarkt Verbeteren aansluiting onderwijsarbeidsmarkt Verbeteren aansluiting onderwijsarbeidsmarkt Stimuleren van innovatie en economische groei/ Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Stimuleren van innovatie en economische groei/ Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Stimuleren van innovatie en economische groei/ Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Stimuleren van innovatie en economische groei

Stimuleren van innovatie en economische groei

Stimuleren van innovatie en economische groei

Stimuleren van innovatie en economische groei

Subdoelstelling

Projectnaam Learningcommunity Greenport West Holland Next Maritime Professional IT campus Rotterdam Campus Groene Chemie

Sterker uit de crisis Leven Lang Ontwikkelen

Ontvangende gemeente

Bedrag (€)

Westland

225.000

Rotterdam

150.000

Brielle

275.000 650.000

Delft

69.000

Leidschendam-Voorburg

60.000

Vlaardingen

70.000

Rotterdam

250.000

Den Haag

200.000

Delft

250.000 899.000

Delft

1.000.000 1.000.000 2.549.000 2.733.750 184.750

Subtotaal Campusvorming Samen sterk voor duurzaam werk

Sterker uit de crisis Regionale retailsector klaar voor de toekomst Leven Lang Ontwikkelen Sterker uit de crisis Passend MBO een leven Lang voor Food & Leven Lang Ontwikkelen Agrologistiek Sterker uit de crisis Flexibele productie en productiesoevereiniteit in de maakindustrie Sterker uit de crisis Flexibele productie en productiesoevereiniteit in de maakindustrie Sterker uit de crisis Innovatieprogramma Zorgtechnologie

Lascobot voor 3D printen en reparatie van metalen onderdelen

Technology Parc Ypenburg

Ophoging bijdrage Innovatieprogramma Zorgtechnologie fase 2 Subtotaal Sterker uit de crisis Innovatieprogramma Agritech fase II Subtotaal innovatieprogramma’s Totaal verleende bijdragen 2020 Totaal budget 2020 Budgetruimte 45

De bestuurscommissie economisch vestigingsklimaat stelde binnen de programmakosten economisch vestigingsklimaat voor projectbijdragen aan gemeenten een budget van € 2.733.750 beschikbaar. Ten opzichte van het budget is er voor € 184.750 minder aan projectbijdragen verleend. Van dit bedrag is € 83.750 ingezet als budget voor de meerjarige subsidieverlening aan YES!Delft. Voor het onderwerp Sterker uit de crisis gaat het om een budgetruimte van € 101.000. De bestuurscommissie had daarvoor in 2020 een budget van € 1.000.000 vrijgemaakt. Op basis van goede projectvoorstellen van gemeenten kon de bestuurscommissie € 899.000 aan projectbijdragen toekennen. Sterker uit de crisis loopt door in 2021 en bij de resultaatbestemming wordt voorgesteld hiervoor middelen beschikbaar te houden. Het door de bestuurscommissie beschikbaar gestelde budget van € 2.733.750 voor het verlenen van projectbijdragen is ook bedoeld voor bevoorschotting en afrekening van alle tot en met 2020 verleende bijdragen. De in 2020 verantwoorde last van € 2.369.181 houdt naast bevoorschotting en afrekening ook rekening met de daadwerkelijke voortgang van de projecten. De onderbesteding bedraagt uiteindelijk € 364.569. Voor zover hiervoor verplichtingen zijn aangegaan wordt dit budget toegevoegd aan de Egalisatiereserve economisch vestigingsklimaat.

Het financiële verloop van de tot en met 2020 verleende projectbijdragen aan gemeenten is als volgt: Jaar

2015 2016 2017 2018 2019 2020 Totaal

Verleend t/m 2020 1.892.340 2.394.654 2.200.000 3.044.850 2.143.219 2.549.000 14.224.063

Bevoorschot Vrijval t/m Nog te bevoorBevoorschot Vrijval 2020 Nog te bevooren afgerekend 2019 schotten en af te en afgerekend schotten en af t/m 2019 rekenen t/m 2019 2020 te rekenen 1.719.094 2.196.965 1.671.273 2.078.191 674.575 8.340.098

27.246 72.689 195.727 61.169 0 356.831

146.000 125.000 333.000 905.490 1.468.644 2.978.134

121.975 40.040 147.775 199.736 880.000 623.200 2.012.725

24.025 48.960 18.725 52.464

144.175

0 36.000 166.500 653.290 588.644 1.925.800 3.370.234

Correctie bestedingen *

-356.456 3.013.778

* vanwege het voorgeschreven baten en lasten stelsel, waarbij de lasten de daadwerkelijk projectvoortgang dienen te volgen, zijn de lasten in boekjaar 2020 verhoogd met € 356.456. Dit bedrag hoeft daardoor niet beschikbaar te blijven in de Egalisatiereserve economisch vestigingsklimaat.

Per jaareinde dient € 3.013.778 beschikbaar te zijn voor bevoorschotting en afrekening van tot en met 2020 verleende bijdragen. Hiervoor is de Egalisatiereserve economisch vestigingsklimaat beschikbaar. Zie verder de toelichting bij de reserves.

46

Ad 2 Programmakosten – Projectwikkeling Binnen het onderdeel programmakosten kenden de middelen voor projectontwikkeling een onderbesteding van € 313.868. Onder meer doordat fysieke bijeenkomsten niet konden doorgaan, waren sommige activiteiten lastiger te organiseren. Voorbeeld hiervan is de vertraging op het doorlopen van het hele adviestraject van het NBTC (Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen) om de kansen en mogelijkheden in de hele regio op het gebied van vrijetijdseconomie verder inzichtelijk te maken. Ten laste van dit budget voor projectontwikkeling is per jaareinde wel reeds voor ongeveer € 263.000 aan verplichtingen aangegaan die over de jaargrens heenlopen. Ad 3 Subsidie InnovationQuarter De begrote subsidie aan InnovationQuarter van € 873.192 is volledig besteed. InnovationQuarter (IQ) is als regionale ontwikkelingsmaatschappij in Zuid-Holland een belangrijke partner in het realiseren van de doelstellingen van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) met betrekking tot versterking van het Economisch Vestigingsklimaat. Voortbouwend op de samenwerking van de afgelopen jaren heeft IQ in 2020 ingezet op 4 pijlers: Innoveren, Secretariaat Economic Board Zuid-Holland (EBZ), Investor Relations Programma (Internationaliseren) en het Zuid-Hollands Investeringsplatform (ZIP). Dit heeft de volgende resultaten opgeleverd: 1.

Vanuit Innoveren zijn 58 businesscases en innovatieprojecten gerealiseerd met een investeringsvolume van € 48 miljoen. Daarnaast heeft IQ afgelopen jaar samen met partners TNO, MRDH, Greenport West-Holland en de provincie Zuid-Holland het innovatieprogramma AgriTech ontwikkeld en opgestart. 2. Vanuit Internationaliseren zijn 43 buitenlandse bedrijven geassisteerd bij vestiging dan wel uitbreiding in de regio. Daarnaast heeft IQ 134 Investor Relations en 92 Trade Relations gesprekken gevoerd. 3. Vanuit het Secretariaat voor de EBZ is afgelopen jaar onder andere gewerkt aan de Groeiagenda Zuid-Holland en bijbehorende regionale lobby, aan de ondersteuning van de taskforces op het terrein van Human Capital, Energie, Circulair, Digitaal en Technologische Industrie en aan de uitvoering van het Human Capital-akkoord. 4. Vanuit ZIP is in 2020 mede-uitvoering gegeven aan de Corona-OverbruggingsLeningen (COL) en zijn verschillende businesscases doorgerekend. Ad 4 Subsidie Yes!Delft De begrote subsidie aan YES!Delft (jaarschijf 2020) van € 166.250 is volledig besteed. Zie ook de inhoudelijke toelichting op de samenwerking met YES!Delft bij Wat wilden we bereiken? en Wat is er voor gedaan?

Ad 5 Directe kosten personeel De hier verantwoorde onderbesteding van € 165.821 wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door lagere inschalingen dan begroot.

47

Baten Inwonerbijdrage De inwonerbijdrage Economisch Vestigingsklimaat bedraagt in de begroting 2020 € 6.341.065 en is conform begroting gerealiseerd. Deze inwonerbijdrage wordt deels verantwoord binnen het programma economisch vestigingsklimaat (€ 4.991.673) en is voor het overige deel beschikbaar als dekking voor de aan het Economisch Vestigingsklimaat gerelateerde overhead (€ 1.349.392 zie hoofdstuk 2.4). Vanwege onderbesteding op de overhead (zie hoofdstuk 2.4) is binnen het programma Economisch Vestigingsklimaat een groter deel van de inwonerbijdrage verantwoord (€ 88.166 meer baten gerealiseerd dan begroot). Overige inkomensoverdrachten gemeenten De licentieovereenkomsten voor databestanden detailhandel zijn in 2020 herzien. De gemeenten nemen iets meer gegevens af ten opzichte van eerdere jaren. In de begroting was hier nog geen rekening mee gehouden (€ 7.594 meer baten gerealiseerd dan begroot). Overige inkomensoverdrachten EU Het opstellen van een regionale skills agenda binnen het EU project BRIDGE was reeds afgerond in 2018. Met de laatste betaling van de EU subsidie was in de begroting geen rekening gehouden (€ 6.156 meer baten gerealiseerd dan begroot).

Reserves De begrote reserve-onttrekking van € 484.495 was enerzijds benodigd ter dekking van het plafond voor het verlenen van projectbijdragen aan gemeenten en anderzijds ter dekking voor het bevoorschotten en afrekenen van deze projectbijdragen. De bevoorschotting en afrekening van verleende projectbijdragen (inclusief projectvoortgang) was € 364.569 lager dan begroot. De begrote onttrekking wordt daarom verlaagd met € 364.569 en bedraagt € 119.926. Na de benodigde reserve onttrekking van € 119.926 bedraagt de stand van de egalisatiereserve EV € 3.651.445. Toelichting verloop en bestemming egalisatiereserve EV: De egalisatiereserve EV bestond per 1 januari 2020 uit de volgende onderdelen: Nog af te rekenen tot en met 2019 verleende projectbijdragen Campusprojecten 2020 Meerjarige afspraken YES!Delft Onvoorzien Saldo 1 januari 2020

€ 2.978.134 € 406.781 € 320.000 € 66.456 € 3.771.371

48

Aan de campusprojecten is in 2020 een bijdrage verleend, de reservering hiervoor kan nu vervallen. Per 31 december 2020 bestaat de reserve dan uit de volgende onderdelen: Nog af te rekenen tot en met 2020 verleende projectbijdragen Meerjarige afspraken YES!Delft (incl. restant 2020 € 83.750) Onvoorzien Saldo 31 december 2020 Beschikbaar per 31 december 2020 Ruimte