26-27 Bijlage 1 - Voorjaarsnota 2026

Voorjaarsnota 2026

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ......................................................................................................... 3 Inleiding ..................................................................................................................... 4 Financieel perspectief .............................................................................................. 6 Proces richting begroting ........................................................................................ 8 Kaders en uitgangspunten begroting 2026-2029 ................................................. 10

3

Inleiding Geachte leden van de raad, De komende jaren staat Vlaardingen voor belangrijke keuzes. De stad groeit en ontwikkelt zich, terwijl maatschappelijke, economische en technologische ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgen. Vergrijzing, stijgende kosten, digitalisering en artificiële intelligentie, klimaatverandering en veranderingen op de arbeidsmarkt hebben direct invloed op hoe inwoners leven, wonen en werken. Tegelijkertijd brengen landelijke ontwikkelingen, wet- en regelgeving en veranderende verwachtingen richting gemeenten nieuwe verantwoordelijkheden en opgaven met zich mee. Deze Voorjaarsnota 2027–2030 vormt het financiële vertrekpunt voor de programmabegroting 2027. Gezien de fase van coalitievorming heeft deze Voorjaarsnota een beleidsarm karakter. Nieuwe beleidskeuzes, ambities en inhoudelijke prioriteiten worden nadrukkelijk overgelaten aan het nieuwe college en de gemeenteraad en krijgen hun verdere uitwerking in het coalitieakkoord en de programmabegroting 2027. Toenemende druk op het financieel perspectief Voor het jaar 2026 is sprake van een structureel sluitende begroting en voldoet Vlaardingen aan de eisen van de Gemeentewet en het reguliere toezicht van de provincie Zuid-Holland. Tegelijkertijd laat het meerjarenperspectief een toenemende kwetsbaarheid zien.

De kosten in onder meer het sociaal domein blijven stijgen (met name voor jeugdhulp), de investeringsopgaven in de stad zijn omvangrijk en de onzekerheden rondom de ontwikkeling van het gemeentefonds nemen toe. Hierdoor wordt het voor ons steeds ingewikkelder om een structureel sluitende begroting op te stellen. De financiële effecten van deze ontwikkelingen zijn ook zichtbaar in deze Voorjaarsnota. Op dit moment is nog geen sprake van een structureel sluitend meerjarenperspectief. Het uitgangspunt blijft echter om bij de programmabegroting 2027 in het najaar te komen tot een structureel sluitende begroting, waarbij ombuigingen noodzakelijk zullen zijn. Realistisch begroten en financieel gezond blijven De financiële situatie vraagt om realistisch begroten en het maken van scherpe keuzes. Het college houdt daarom vast aan de financiële uitgangspunten zoals eerder vastgesteld, waaronder een minimale weerstandsratio van 1,0 en een solvabiliteitsratio van minimaal 20 procent. Ook wordt de begroting vanaf 2027 ingericht op basis van constante prijzen in plaats van lopende prijzen, inclusief een structurele werkwijze voor jaarlijkse indexering van budgetten. Hiermee wordt ingezet op een transparanter, realistischer en beter beheersbaar financieel beeld.

De afgelopen jaren is gebleken dat het gehanteerde standaardpercentage voor indexeringen onvoldoende aansloot bij de daadwerkelijke prijsontwikkelingen. Hierdoor gaf de begroting op onderdelen geen volledig realistisch beeld van de werkelijke kostenontwikkeling. Keuzes en prioritering zijn noodzakelijk De spanning tussen maatschappelijke ambities, beschikbare middelen en uitvoeringskracht neemt de komende jaren verder toe. Niet alles kan meer. Nieuwe plannen vragen niet alleen om financiële dekking, maar ook om capaciteit binnen de organisatie en uitvoerbaarheid in de praktijk. Zonder duidelijke prioritering ontstaat het risico dat ambities zich opstapelen, terwijl middelen en personele capaciteit beperkt blijven. In deze Voorjaarsnota worden daarom uitsluitend autonome en onontkoombare ontwikkelingen binnen bestaand beleid verwerkt die naar het oordeel van het college in de begroting moeten landen. Tegelijkertijd is duidelijk dat aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn om ook op langere termijn te komen tot een structureel sluitende begroting. Daarom worden richting de begroting 2027 voorstellen voor ombuigingen voorbereid. In deze nota wordt op hoofdlijnen het proces geschetst waarlangs deze voorstellen de komende periode verder worden uitgewerkt.

De inhoudelijke en bestuurlijke keuzes die hieruit voortvloeien, worden nadrukkelijk overgelaten aan het nieuwe college en de gemeenteraad.

4

Tot slot Vlaardingen heeft volop kansen en ambities voor de toekomst. De stad is in beweging en staat voor belangrijke maatschappelijke en ruimtelijke opgaven die vragen om investeringen en richtinggevende keuzes. Tegelijkertijd vraagt de huidige financiële en organisatorische context om realisme, bestuurlijke scherpte en zorgvuldige prioritering. Niet alles kan en keuzes zijn noodzakelijk om ambities uitvoerbaar en financieel houdbaar te houden. Deze Voorjaarsnota biedt daarvoor het financiële en beleidsmatige vertrekpunt. Met een behoedzame financiële koers, aandacht voor structurele houdbaarheid en oog voor uitvoerbaarheid wordt gewerkt aan een solide basis voor de komende bestuursperiode. Zo blijft Vlaardingen bouwen aan een stad die veerkrachtig, financieel gezond en aantrekkelijk blijft voor huidige en toekomstige generaties. Leeswijzer In deze Voorjaarsnota vindt u de meest actuele stand van zaken en een vooruitblik op ontwikkelingen waar we de komende jaren mee aan de slag moeten. De opbouw van de Voorjaarsnota is als volgt: •

Een actualisatie van het financiële perspectief van de gemeente

•

Het verdere proces om te komen tot de begroting in het najaar inclusief de (financiële) kaders en uitgangspunten

•

Kaders en uitgangspunten voor de begroting 2027 - 2030

5

Financieel perspectief Financieel perspectief gemeente Vlaardingen In onderstaande tabel treft u in meerjarenperspectief de financiële positie van de gemeente Vlaardingen aan. In deze tabel zijn de vastgestelde meerjarenbegroting 2026-2029, de genomen raadsbesluiten tot april (2e VGR 2025) en de concept 1e voortgangsrapportage 2026 verwerkt. Bij het opstellen van deze Voorjaarsnota is de meicirculaire van het gemeentefonds nog niet ontvangen. De financiële effecten hiervan, waaronder eventuele compensatie vanuit het Rijk, zijn daarom nog niet verwerkt in deze Voorjaarsnota en worden betrokken bij de verdere uitwerking van de begroting 2027. Financiele positie gemeente Vlaardingen (bedragen x € 1.000)

2027

2028

2029

2030

Meerjarenbegroting 2026 - 2029

3.760

1.962

-1.499

-1.499

2e voortgangsrapportage 2025

-2.280

-2.830

-2.557

-2.557

Vastgestelde begrotingssaldi na 2e voortgangsrapportage 2025

1.480

-868

-4.057

-4.057

1e voortgangsrapportage 2026

-3.814

-5.561

-5.896

-6.135

Geactualiseerde begrotingssaldi na 1e VGR 2026

-2.334

-6.429

-9.952

-10.192

Nog vast te stellen door de raad:

Structureel begrotingssaldo Als gemeente streven wij naar een begroting die structureel in evenwicht is, omdat we dan niet afhankelijk zijn van incidentele mee- of tegenvallers en gesteld staan tegen eventuele risico’s en onzekerheden. De begroting is in alle jaren van het meerjarenperspectief niet structureel sluitend. Daarmee voldoen wij niet aan de wetgeving van de BBV waaraan de provincie de gemeentebegroting toetst. De provincie toetst de begroting dan ook op het structureel evenwicht in het eerstvolgende (2027) of laatste jaar (2030). Een structureel sluitende begroting betekent dat alle structurele lasten worden gedekt door structurele baten, zoals het hoort bij solide financiën. Het structureel evenwicht geeft een beeld van het begrotingssaldo na eliminatie van alle incidentele lasten, baten en reservemutaties. Hierdoor ontstaat inzicht in de robuustheid van de begroting. De achterliggende gedachte hierbij is dat een begroting waarin structurele lasten worden gedekt door incidentele baten op termijn niet houdbaar is en leidt tot een ongunstige financiële positie. Om een structureel sluitende begroting te realiseren zijn ombuigingen nodig. Van belang daarbij is dat de ombuigingen met concrete maatregelen op programmaniveau in de begroting 2027 moeten worden opgenomen.

6

Structureel begrotingsresultaat na 1e VGR 2026 Bedragen x € 1.000)

2026

Saldo van baten en lasten

2027

2028

2029

2030

1.480

-868

-4.057

-4.057

Incidentele baten en lasten (saldo)

139

-2.450

-1.287

-1.287

Incidentele mutaties met reserves (saldo)

-403

-42

439

439

-2.250

-2.250

-2.250

-2.250

-231

-2.467

-2.467

-2.467

0

0

0

-3.500

-1.265

-8.077

-9.622

-13.122

-3.792

-5.558

-5.896

-6.184

-5.057

-13.635

-15.518

-19.306

Te corrigeren taakstelling verbonden partijen Te corrigeren taakstelling jeugd Toename kapitaallasten zwembad en IHP Structureel begrotingsresultaat na 2e VGR 2025

0

Structurele voorstellen 1e voortgangsrapportage 2026 Structureel saldo na 1e Voortgangsrapportage 2026

0

Risico's en weerstandsvermogen Ten behoeve van de jaarrekening 2025 is in het voorjaar van 2026 de risico-inventarisatie opnieuw herijkt. Hierbij zijn zowel bestaande risico’s als nieuwe ontwikkelingen beoordeeld op kans en financieel effect. Op basis hiervan is een geactualiseerde Monte Carlo-analyse uitgevoerd. Uit deze analyse volgt dat het benodigd weerstandsvermogen uitkomt op € 33,68 miljoen. De beschikbare reserve voor resultaatbestemming 2025 bedraagt € 57,5 miljoen. Dit resulteert in een weerstandsratio van 1,7, waarmee op dit moment sprake is van voldoende buffer om de geïdentificeerde risico’s op te vangen. Hiermee voldoet de gemeente aan haar beleidsmatige uitgangspunten ten aanzien van het weerstandsvermogen. In de 1e Voortgangsrapportage 2026 en de Voorjaarsnota 2026 is slechts een beperkt aantal mutaties in de risico’s te benoemen. Zo is het in de begroting opgenomen risico met betrekking tot de bestrijding van de Japanse duizendknoop bij Park Vijfsluizen komen te vervallen in de risicoparagraaf, aangezien hiervoor in de 1e Voortgangsrapportage aanvullend budget beschikbaar wordt gesteld. De Japanse duizendknoop blijft op zich inhoudelijk nog wel punt van aandacht (risico). Tegelijkertijd moet worden vastgesteld dat er dit jaar en in de aankomende jaren sprake is van structurele tekorten.

Deze ontwikkeling zal een neerwaarts effect hebben op de beschikbare reserves en daarmee op het weerstandsvermogen. Indien de huidige financiële ontwikkelingen zich voortzetten, wordt verwacht dat de weerstandsratio in 2028 onder de 1 zal dalen. Dit betekent dat de beschikbare weerstandscapaciteit dan onvoldoende is om de geïnventariseerde risico’s volledig af te dekken. Deze prognose onderstreept het belang van blijvende aandacht voor risicobeheersing, financiële discipline en het tijdig bijsturen van beleid. Bij toekomstige P&C-momenten zal de raad hierover nader worden geïnformeerd, mede op basis van geactualiseerde financiële vooruitzichten en een eventuele herijking van het risicoprofiel.

7

Proces richting begroting Proces De Voorjaarsnota vormt het vertrekpunt voor de verdere uitwerking van de begroting 2027. Het college blijft onverminderd inzetten op een structureel sluitende begroting. Ons uitgangspunt is en blijft om in het najaar een structureel sluitende begroting te presenteren in het eerstvolgende (2027) of laatste jaar (2030) van het meerjarenperspectief. Dat is niet alleen van belang voor een financieel gezonde en toekomstbestendige gemeente, maar ook om te blijven voldoen aan de uitgangspunten van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en het toezichtskader van de provincie. Hiermee blijft Vlaardingen onder regulier provinciaal toezicht en behouden we maximale bestuurlijke en financiële handelingsruimte. Kaders De Voorjaarsnota biedt niet alleen inzicht in de actuele financiële ontwikkelingen, maar vormt ook het kaderstellende vertrekpunt voor de verdere uitwerking van de begroting 2027. Voor de verdere uitwerking van de begroting 2027 wordt ervan uitgegaan dat er een nieuw coalitieakkoord beschikbaar is. De daarin opgenomen ambities, prioriteiten en beleidskeuzes zullen richtinggevend zijn voor de inhoudelijke uitwerking van de begroting en het meerjarig financieel perspectief. Tegelijkertijd vraagt de financiële situatie om duidelijke financiële kaders en realistisch begroten.

Daarom houdt het college vast aan de eerder door de raad vastgestelde financiële uitgangspunten. Deze blijven leidend bij het opstellen van de begroting en zijn noodzakelijk om te blijven sturen op een financieel gezonde en structureel houdbare meerjarenbegroting. Bij de verdere uitwerking van de begroting 2027 hanteert het college daarom de volgende uitgangspunten: •

We sturen op een structureel sluitende begroting binnen de termijn van het meerjarenperspectief.

•

We hanteren voor de weerstandsratio een absolute ondergrens van 1,0.

•

We streven naar een minimale solvabiliteitsratio van 20%.

•

We laten de lokale heffingen meebewegen met de inflatieontwikkeling. Bij financiële tegenvallers zoeken we eerst naar oplossingen binnen de bestaande begroting; verhoging van lokale lasten zien wij als uiterste middel.

•

We zoeken oplossingen voor structurele tekorten eerst binnen de begroting.

•

We richten de begroting 2027 in op basis van constante prijzen in plaats van lopende prijzen. Daarbij hanteren we een gestructureerde werkwijze voor het jaarlijks indexeren van budgetten.

Ombuigingen Om voorbereid te zijn op de financiële ontwikkelingen op de langere termijn en te komen tot een structureel sluitende begroting, voeren we een brede verkenning uit van de financiële mogelijkheden van de gemeente. Daarbij wordt zowel gekeken naar de ontwikkeling van inkomsten en uitgaven als naar de wijze waarop werkzaamheden doelmatiger, efficiënter of soberder kunnen worden uitgevoerd. Het college acht het van belang dat eventuele ombuigingsmaatregelen niet alleen financieel effect hebben, maar ook realistisch, uitvoerbaar en bestuurlijk houdbaar zijn. Daarom worden de voorstellen de komende periode zorgvuldig geconcretiseerd, inclusief financiële onderbouwing, uitwerking op programmaniveau en een helder proces voor besluitvorming en monitoring. Hiermee wordt ook invulling gegeven aan de eisen die de provincie stelt aan de realiteit en haalbaarheid van ombuigingen binnen het financieel toezicht.

8

Het maken van keuzes is niet eenvoudig. Financiële middelen zijn immers geen doel op zich, maar een middel om te investeren in de stad, haar inwoners en de maatschappelijke opgaven waar Vlaardingen voor staat. Tegelijkertijd mogen inwoners verwachten dat de gemeente haar financiën op orde heeft en op een verantwoorde manier omgaat met publieke middelen. Juist daarom zijn scherpe keuzes en prioritering noodzakelijk. Het college kiest voor een beleidsarme Voorjaarsnota om eerst scherp inzicht te krijgen in de structurele financiële ruimte. Daarmee wordt de basis gelegd voor een zorgvuldige afweging van ambities, uitvoerbaarheid en financiële houdbaarheid bij de begroting 2027. De uiteindelijke keuzes over prioriteiten, investeringen en eventuele ombuigingen worden gemaakt bij de behandeling van de begroting 2027 door het nieuwe college en de nieuwe gemeenteraad. Het college geeft daarbij nadrukkelijk mee dat, gezien de financiële opgaven waar de gemeente voor staat, weloverwogen keuzes noodzakelijk zijn om ook op langere termijn te kunnen blijven sturen op een financieel gezonde en houdbare gemeente.

9

Kaders en uitgangspunten begroting 2026-2029 Gehanteerde indexeringen Gehanteerde indexeringen

2027

Loonpeil en sociale lasten

3,00%

Materiele uitgaven

3,00%

Subsidies

3,00%

Gemeenschappelijke regelingen

3,00%

GR: DCMR/GGD/GRJR/VRR/ROGplus/SOW

3,41%

GR: MRDH

3,80%

Verzekeringen

3,00%

Belastingen (lasten)

3,00%

Kapitaallasten

1,50%

Inkomsten

3,00%

Lokale heffingen

2,40%

Indexatie begroting 2027 Begroting 2027 in constante prijzen We richten de begroting 2027 in op basis van constante prijzen met een bijbehorende methodiek voor jaarlijkse indexatie. Dat wil zeggen dat de begroting wordt geraamd tegen het prijspeil van dat begrotingsjaar, maar de jaren erna worden geraamd tegen hetzelfde prijspeil. Er wordt geen verdere correctie naar prijspeil meer toegepast. Daarnaast wordt geraamd wat er nodig is om toekomstige prijsstijgingen op te vangen. Dit wordt apart in beeld gebracht, tezamen met de verwachte stijging van inkomsten als gevolg van indexatie. Deze methodiek gaat ons helpen om alle budgetten in de begroting op dezelfde wijze en op hetzelfde moment te indexeren, waar nodig en met de meest actuele percentages. Dat maakt dat we een meer consistente en consequente inrichting organiseren van ons financieel meerjarenbeeld. In de begroting 2027 doen we een voorstel voor de te hanteren werkwijze en geven we inzicht in de financiële vertaling.

10