Bijlage 1 Historie opdracht en proces
Tekst van het document
Bijlage 1: Historie en proces Het is voor de startnotitie belangrijk dat alle informatie en kennis samenkomt, om op die wijze een zorgvuldige route richting de toekomst uit te werken.
1
Historie en context van het proces
Tijdlijn vanaf juni 2023
Een eerste raadsvoorstel: juni 2023
Op basis van grondslagen in bijlage 2 (Omgevingsprogramma Wonen, de samenwerkingsafspraken en de crisisnoodopvang) heeft het college van B&W een projectgroep in het leven geroepen om de vraag naar flexwoningen verder te onderzoeken. Dit heeft tot een raadsvoorstel geleid dat op 27 juni 2023 in de gemeenteraad is behandeld. Het voorstel bedroeg voor amendering van de gemeenteraad: het ontwikkelen van 250 flexwoningen1 voor een brede doelgroep van ontheemden én lokale woningzoekenden2 op 3 kansrijke locaties. Deze drie locaties bestonden uit de Stationsweg in Oostrum, de Pauwweg/Oirloseweg in Oirlo en de Brabander/Korte Broekweg in Venray. Dit raadsvoorstel is door de gemeenteraad geamendeerd en deze heeft het college van B&W een aangepaste opdracht meegegeven: het realiseren van flexwoningen voor een brede doelgroep van ontheemden, lokale starters en spoedzoekers*. Met het amendement heeft de gemeenteraad ook een aantal aanvullende kaders meegegeven. Bijvoorbeeld de maximale termijn van 15 jaar,
Het aantal van 250 flexwoningen is destijds gebaseerd op de opgave waar Venray eind 2022, begin 2023 voor stond. In het eerste raadsvoorstel is – achteraf bezien– onvoldoende afgekaderd om welke vorm van flexwonen het ging, welke doelgroepen exact beoogd werden en wat bedoeld werd met de brede doelgroep van ontheemden of woonurgenten. Dit heeft ertoe geleid dat er spraakverwarring in de discussie en het proces is ontstaan. In het vervolg is het noodzakelijk om de juiste terminologie te hanteren, zodat een toekomstige opdrachtformulering helder uit een te zetten is. 1 2
1
spreiding en participatie. Ook zijn er minimale en maximale aantallen voor doelgroepen opgenomen: “het aantal flexwoningen te baseren op de voor Venray te verwachten verplichting voor de opvang van de brede doelgroep, waarvan de aantallen er als volgt uitzien: o
Maximaal 173 asielzoekers (waarvoor max. 190 bedden te realiseren zijn);
o
230 vluchtelingen (niet zijnde asielzoekers);
o
75 statushouders;
o
Minimaal 60 flexwoningen voor starters en spoedzoekers”
Het amendement sluit af met de concrete opdracht om in het vierde kwartaal van 2023 een totaalplan aan de gemeenteraad voor te leggen. Voor de exacte kaders wordt verwezen naar het amendement van 27 juni 2023. Een tweede raadsvoorstel: december 2023
Op 12 december 2023 heeft het college van B&W het totaalplan aan de gemeenteraad aangeboden en is de gemeenteraad akkoord gegaan met de inhoud van dit raadsvoorstel. Met beslispunt 1 is uitgesproken dat de visie gehanteerd wordt: “Venray staat voor haar opgave. Menswaardig en duurzaam en samen met onze partners”. Het college van B&W is daarbij de opdracht gegeven om: -
Eén AZC te realiseren op één locatie;
-
Extra tijdelijke woningen*3 te realiseren, bovenop de reguliere woningbouwopgave;
-
De huisvesting van vluchtelingen uit Oekraïne een lagere prioriteit te geven;
-
Een actieve bijdrage te leveren aan regionale afspraken over de verdeling van doelgroepen;
-
De definitieve aantallen woningen te baseren op actuele prognoses en regionale afspraken;
-
De voorgestelde criteria voor een AZC en de tijdelijke woningen als uitgangspunt te nemen voor de locatiekeuze;
De opgave is met het raadsvoorstel gesplitst in twee opdrachten: enerzijds het realiseren van één AZC en anderzijds het realiseren van tijdelijke woningen4. Aanvullend zijn er een aantal algemene uitgangspunten opgenomen en zijn er per deelopdracht verschillende criteria opgenomen. Voor de volledigheid wordt verwezen naar pagina 5 van 7 van het raadsvoorstel d.d. 12 december 2023. De doelgroep vluchtelingen / Oekraïners is gelijktijdig op een lagere prioriteit gezet, omdat deze doelgroep grotendeels geborgd was tot eind 20245. In het raadsvoorstel is ook aangegeven dat de getallen met betrekking tot de doelgroepen uit het amendement van juni 2023, als uitgangspunt gehanteerd worden. Temeer omdat de cijfers een momentopname zijn en de opgave door de tijd heen verandert door ontwikkelingen in de regio of op landelijk niveau. Een raadinformatiebrief: 25 april 2024
In april 2024 heeft het college van B&W de gemeenteraad een raadsinformatiebrief gestuurd. Met deze RIB heeft het college van B&W de gemeenteraad geïnformeerd over de voortgang van de aangenomen opdracht van december 2023 en de aspecten omtrent draagvlak- en draagkracht. In de eerste maanden van 2024 is met verschillende vertegenwoordigers van dorps- en wijkraden gesproken over de wegingsmatrixen en het participatieplan. Enkele bewonersgroepen hebben in april een brief gestuurd naar de gemeenteraad en dit heeft tot onrust en vragen over het proces
Sinds het raadsvoorstel van december 2023 wordt gesproken van tijdelijke woningen in plaats van flexwonen. Dit zijn echter twee verschillende termen. Tijdelijke woningen zijn een onderdeel van flexwonen. Voor het vervolg is de afbakening noodzakelijk en de begrippenlijst ondersteunend hieraan. Voor de gehele opdracht en notitie geldt dat wordt uitgegaan van flexwonen, zodat alle drie de opties mogelijk zijn. 4 Om die reden worden de scenario’s en de daarbij behorende beslispunten ook op die wijze gepresenteerd: een keuze voor het AZC én de keuze voor flexwonen. 5 Zie paragraaf stand van zaken doelgroepen: momenteel is deze doelgroep urgenter wegens herhuisvesting door de locatie Servaashof. 3
2
geleid. Het college van B&W heeft toen aangeboden om met de vertegenwoordigers van de bewonersgroepen in gesprek te gaan. Ook heeft het college van B&W de raad geïnformeerd over het feit dat de situatie in Ter Apel steeds nijpender werd. De vraag naar noodopvang werd steeds urgenter. Desondanks hield het college van B&W vast aan de opdracht van de gemeenteraad om een duurzaam AZC te realiseren, temeer omdat de ambtelijke capaciteit die gepaard gaat met de opdracht(en) veel inzet vraagt. Een traject om noodopvang te realiseren is daarin – op dat moment - niet haalbaar gebleken. Tot slot is de raad geïnformeerd over de planning in 2024 en 2025. Uitgangspunt is daarin zorgvuldigheid geweest, waarbij ook de inwoners nadrukkelijk betrokken zouden worden. Dit zou ertoe leiden dat in juni 2024 de gemeenteraad zich diende te buigen over het vaststellen van het participatieplan en de afwegingsmatrix. Voor het verdere proces wordt verwezen naar de RIB d.d. van 25 april 2024. Een tweede raadinformatiebrief: 28 mei 2024
Naar aanleiding van de brief (d.d. 9 april) van enkele bewonersgroepen aan de gemeenteraad, is het college van B&W in gesprek gegaan met de briefschrijvers. Op basis van de inzichten tijdens dit gesprek heeft het college van B&W de gemeenteraad een raadsinformatiebrief verzonden op 28 mei 2024. Het raadsvoorstel met de afwegingsmatrix en het participatieplan is op dat moment echter al in handen van de gemeenteraad ter behandeling in de raadsvergadering van 27 juni 2024. In de RIB licht het college van B&W toe dat naar aanleiding van het gesprek, de inzichten en de reflectie, het proces en het raadsvoorstel nog een keer tegen het licht gehouden moeten worden. De suggestie die het college van B&W doet om het raadsvoorstel niet te behandelen op 27 juni 2024 neemt de gemeenteraad over. In plaats daarvan wordt de RIB geagendeerd. Een aanvullende memo: 27 juni 2024
Op de dag van de behandeling van de raadsinformatiebrief, stuurt het college van B&W de gemeenteraad nog een aanvullende memo. In de memo wordt de gemeenteraad geïnformeerd over het besluit van de burgemeester: het openen van een noodopvang in een crisissituatie. Eerder is dit besluit mondeling toegelicht in het seniorenconvent en kort daarop aan de raadsleden. Met de memo deelt het college van B&W dat het van mening is dat het openen van de noodopvang ervoor zorgt dat deelopdracht 1 voor nu komt ter vervallen: het realiseren van een AZC. Als motivering hiervoor geldt dat de ambtelijke capaciteit onvoldoende is om beide trajecten gelijktijdig te doorlopen: het realiseren van een AZC én een noodopvang. In de raadsinformatiebrief van 25 april 2024 is dezelfde motivering gebruikt met als gevolg dat de noodopvang destijds niet opgepakt werd, maar juist een duurzaam AZC. De crisis in de asielketen werd in mei en juni echter dusdanig hoog, dat gehoor is gegeven aan de oproep van de commissaris van koning (naar aanleiding van de oproep van het ministerie). De ambtelijke capaciteit is derhalve nog steeds hetzelfde en dat heeft het college van B&W doen besluiten de gemeenteraad te informeren over het standpunt. Het college van B&W geeft daarbij ook aan dat het nog steeds achter de doelstelling staat van deelopdracht 2: het versnellen van de huisvestingsopgave voor iedereen6.
Door de noodopvang en de zomerperiode heeft het college van B&W ook geconstateerd dat voor de uitvoering van deze
Hier vindt een andere omschrijving plaats van de opdracht. Er wordt niet meer gesproken over flexwonen of tijdelijke woningen, maar over ‘het versnellen van de huisvestingsopgave voor iedereen’ om zoveel mogelijk aan te sluiten bij het Omgevingsprogramma Wonen. 6
3
opdracht er op dat moment onvoldoende ambtelijke capaciteit beschikbaar is. Het college van B&W doet het voorstel om deelopdracht 2 dan ook te bevriezen en om na het zomerreces te bezien waar we nu staan en hoe er invulling wordt gegeven aan de doelstelling van deelopdracht 2. De startnotitie is daar een eerste aanzet voor. De behandeling op 27 juni 2024
De behandeling op 27 juni 2024 leidt ertoe dat de gemeenteraad een motie aanneemt. Deze motie draagt het college van B&W op om vóór de raadsvergadering van 24 september een startnotitie voor te bereiden met mogelijke scenario’s om uitvoering te geven aan de bestaande opdracht zoals verwoord in het raadsbesluit van 12 december 2023. Tijdens de behandeling wordt door een aantal partijen opgemerkt dat de noodopvang er niet toe moet leiden dat de zoektocht naar een duurzaam AZC als opdracht opgeheven wordt. Een aantal partijen zijn het erover eens dat er een permanente, duurzame oplossing moet komen. Daarbij geven zij echter ook aan dat de zoektocht naar deze locatie op een ‘lager pitje’ gezet kan worden, wegens de ambtelijke capaciteit en realisatie van de noodopvang. Er zijn daarentegen ook enkele partijen die zich hier nog niet over uitspreken of aangeven dat ze door de noodopvang de verantwoordelijkheid nu nemen en dat er daarmee geen duurzaam AZC gerealiseerd hoeft te worden. Als het gaat om het realiseren van flexwonen (opdracht 2) dan spreken de meeste partijen uit achter deze opdracht te blijven staan. Er wordt daarbij aangegeven dat het wenselijk is om voor de uitvoering van deze opdracht goed de tijd te nemen en het noodzaak is dat duidelijk wordt waarover precies gesproken wordt en wat de opdracht behelst.
4