Accountantsverslag 2022 - gemeente Venray
Tekst van het document
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Accountantsverslag 2022
Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Gemeente Venray
Jaarverslag
Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. 14 juni 2023
0I
1
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Aanbiedingsbrief Gemeente Venray T.a.v. de raad en het college van burgemeester en wethouders Postbus 500 5800 AM VENRAY
14 juni 2023 Referentie: 2ZYSJ77P4CXE-320522407-50 Geachte leden van de raad en het college,
Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat wij hebben opgesteld in het kader van onze opdracht om de jaarrekening 2022 (de ‘jaarrekening’) van gemeente Venray te controleren. We hebben de controle uitgevoerd in overeenstemming met de opdrachtbrief van 16 december 2022. Ons accountantsverslag gaat in op de belangrijkste bevindingen uit onze controle van uw jaarrekening en is met uw ambtelijke organisatie besproken op 8 mei 2023 en met uw wethouder met portefeuille financiën op 1 juni 2023. Wij bespreken de inhoud van dit verslag tijdens de vergadering van de auditcommissie op 14 juni 2023. Heeft u in de tussentijd nog vragen, neemt u dan gerust contact met ons op.
Wij bedanken u en uw medewerkers voor de medewerking tijdens onze controle. Hoogachtend, PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.
drs. T.A.G. van Boxtel RA senior director
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., Boschdijktunnel 10, 5611 AG, Postbus 6365, 5600 HJ Eindhoven, www.pwc.nl T: +31 (0) 88 792 00 20, F: +31 (0) 88 792 96 40, www.pwc.nl ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop)voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.
2
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Onze kernboodschappen In dit hoofdstuk hebben we onze kernboodschappen samengevat.
01
2I
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Onze kernboodschappen in één oogopslag Bevindingen
Onze conclusies
Jaarrekening
In onze nieuwe controleverklaring is voor het eerst gerapporteerd over fraude en de financiële positie (continuïteit) van uw gemeente.
Interne beheersing
Ontwikkelingen 2022
Vooruitblik
•
Onze samenwerking Bijlagen
•
Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2022 van gemeente Venray, met een eigen vermogen van €71,6 miljoen eind 2022, afgerond en zijn voornemens hierbij een goedkeurende accountantsverklaring op de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid te verstrekken.
•
Ruimtelijk domein: Per 31 december 2022 heeft Venray vier actieve projecten (2021: 5). De doorlooptijd is geraamd tot en met 2024. Het risicoprofiel is hierdoor verminderd. In 2023 staat de actualisatie van het beleid in de nota grondbeleid 2016 gepland. Sociaal domein: De uitgaven van het sociaal domein zijn in 2022 conform de begroting. De onzekerheden voor de prestatielevering blijven bestaan door het steunen op de verantwoordingen van de zorgaanbieders. In 2022 is de samenwerking uitgebreid in de regio via de MGR NoordLimburg voor onder andere beschermd wonen.
• • • Onze conclusies
Bevindingen
We hebben geen onrechtmatigheden geconstateerd uit de controle op de Europese aanbestedingen. In het sociaal domein hebben we €0,2 miljoen onzekerheden inzake getrouwheid geconstateerd en €0,6 miljoen aan onzekerheden inzake rechtmatigheid geconstateerd. De overschrijdingen op de investeringskredieten worden bondig toegelicht in de jaarrekening. Daarbij een analyse toevoegen van de oorzaak geeft meer informatiewaarde. Daarnaast geldt dat we geen indicaties van fraude en/of niet-naleving van wet- en regelgeving hebben geconstateerd. Observaties jaarrekening •
Ontwikkelingen 2022
Observaties jaarrekening
Audit gemeente Venray
• • •
Observaties jaarverslag
• •
Dit rapport is opgesteld uitsluitend voor gebruik door de raad en het college van burgemeester en wethouders van gemeente Venray. Op dit rapport kan niet door derden worden gesteund aangezien derden niet op de hoogte zijn van het doel van de werkzaamheden en de resultaten onjuist kunnen interpreteren. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid, zorgplicht en/of verantwoordelijkheid jegens andere partijen dan gemeente Venray.
•
•
Vooruitblik en samenwerking
De jaarrekening en het jaarverslag zijn met elkaar verenigbaar. De kwaliteit van het jaarverslag en de informatiewaarde zijn voldoende. Wij adviseren wel om bondiger en meer op hoofdlijnen te rapporteren. De nieuwe ‘wet open overheid’ is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. De toelichting geeft voldoende inzicht in de uitvoering van de beleidsvoornemens die u hebt geformuleerd in uw begroting. Breder inzicht in de gemeentebrede frauderisicoanalyse en risicobeheersing is mogelijk. Deze is vanuit individuele processen inzichtelijk, maar nog geen overkoepelend geheel.
Jaarverslag
De financiële positie is versterkt door een positief resultaat voor mutatie van de reserves van €15,8 miljoen, na mutaties €17,1 miljoen (begroot was resultaat voor mutatie van de reserves €4,3 miljoen, na mutaties €9,6 miljoen). Als gevolg daarvan is het eindvermogen 2022 €20 miljoen hoger dan de start in de begroting 2023. De kengetallen laten een positieve balans zien; in meerjarenperspectief is een inzet van reserves gepland. De schattingen van het college zijn gebaseerd op passende onderbouwingen en consistente overwegingen. Het aantal SiSa-regelingen is met 25 regelingen net als vorig jaar flink toegenomen. Van de 25 regelingen zijn er 10 nieuw ten opzichte van voorgaand jaar. Dit verhoogt de administratieve lasten en de controlekosten. We hebben hierop geen bevindingen geconstateerd.
Vooruitblik en samenwerking • •
•
We hebben een constructieve samenwerking ervaren tijdens het controleproces. De rechtmatigheidsverantwoording is effectief vanaf 2023. Er wordt goede voortgang geboekt rondom de verantwoording. De ambitie van implementatie nieuwe financiële administratie in 2025 heeft impact.
3
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Onze conclusies In dit hoofdstuk wordt uitleg gegeven over ons oordeel bij de jaarrekening. Hierin lichten we de geconstateerde fouten en onzekerheden voor de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid toe.
02
3I
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Ons oordeel bij uw jaarstukken 2022 is goedkeurend voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid
Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld
De totale rechtmatigheidsonzekerheid is €0,6 miljoen
Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2022 van gemeente Venray afgerond. Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring op het aspect getrouwheid en financiële rechtmatigheid, onder voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad.
Het totaal van de rechtmatigheidsonzekerheden komt neer op €0,6 miljoen (2021: €0,4 miljoen) en betreffen de prestatielevering in de zorgkosten. Er zijn geen rechtmatigheidsfouten geconstateerd. Afwijkingen van rechtmatigheidscriteria zijn veelal niet te corrigeren. Het detailoverzicht van fouten en onzekerheden inzake rechtmatigheid wordt hier getoond.
Fouten en onzekerheden geconstateerd in relatie tot getrouwheid We hebben een aantal cijfermatige controleverschillen geconstateerd in relatie tot getrouwheid die zijn gecorrigeerd. Van de ongecorrigeerde verschillen hebben we geconcludeerd dat het kwalitatieve- en kwantitatieve effect niet materieel is. Het overzicht van deze fouten en onzekerheden inzake rechtmatigheid worden hier getoond.
Overige informatie in uw jaarverslag is consistent met uw jaarrekening Als accountants zijn wij ervoor verantwoordelijk dat wij in onze controleverklaring verslag uitbrengen over de overige informatie die in het jaarverslag is opgenomen. De overige informatie omvat uw jaarverslag, de programmaverantwoording, de paragrafen en de bijlagen. Wij hebben geen materiële inconsistenties, materiële onjuistheden en/of omissies opgemerkt in de informatie die op grond van het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) moet worden verstrekt.
Getrouwheid Oordeel:
Rechtmatigheid
Goedkeurend
Oordeel:
6.000
6.000
4.000
4.000
2.000
2.000
-
Goedkeurend
Fouten
◼ = absoluut bedrag fouten of onzekerheden x €1.000
Onzekerheden ◼ = door u vastgestelde goedkeuringstolerantie x €1.000
Fouten
Onzekerheden
3II
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Jaarrekening Interne beheersing
Overzicht van gecorrigeerde fouten inzake getrouwheid De volgende geconstateerde afwijkingen betreffen de gecorrigeerde fouten in relatie tot getrouwheid boven de gestelde rapporteringstolerantie van €50.000.
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Onzekerheden (x €1.000)
Fouten (x €1.000)
#
Beschrijving
1
Bedrijfskosten – Uitgaande subsidie onterecht in bedrijfskosten
735
2
Sociaal Domein – Kosten voor 2022 onterecht geboekt in 2023
265
3
Crediteuren – Onjuiste correctieboeking crediteuren/ debiteuren
1.105
Totaal
2.105
0
3III
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Jaarrekening Interne beheersing
Overzicht van ongecorrigeerde fouten en onzekerheden inzake getrouwheid De volgende geconstateerde afwijkingen betreffende de ongecorrigeerde fouten en onzekerheden in relatie tot getrouwheid boven de rapporteringstolerantie van €50.000.
Het college heeft geconcludeerd dat het kwalitatieve en kwantitatieve effect niet materieel is. Wij zijn het eens met deze beoordeling van het college.
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Onzekerheden (x €1.000)
Fouten (x €1.000)
#
Beschrijving
1
Sociaal Domein – Onzekerheden Jeugd en WMO ZIN
185
2
Sociaal Domein – Onzekerheden Jeugd en WMO PGB
43
3
Overlopende activa – Onjuist nog te ontvangen bedrag MGR
414
4
Overlopende activa – Onjuist nog te ontvangen bedrag Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
630
Totaal
1.044
228
3IV
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Overzicht van fouten en onzekerheden inzake rechtmatigheid De volgende geconstateerde afwijkingen betreffende de geconstateerde fouten en onzekerheden in relatie tot rechtmatigheid boven de gestelde rapporteringstolerantie van €50.000. Afwijkingen in relatie tot rechtmatigheid zijn niet te
corrigeren. Het college heeft geconcludeerd dat het kwalitatieve en kwantitatieve effect niet materieel is. Wij zijn het eens met deze beoordeling van het college.
Onzekerheden (x €1.000)
Fouten (x €1.000)
#
Beschrijving
1
Sociaal Domein – Onzekerheden Jeugd en WWO ZIN
185
2
Sociaal Domein – Prestatielevering PGB niet vast te stellen
444
Totaal
0
629
4
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Ontwikkelingen 2022
Ruimtelijk domein
In dit hoofdstuk beschrijven we relevante ontwikkelingen voor het ruimtelijke domein, het sociaal domein en lichten we specifieke dossiers toe.
Sociaal domein Specifieke dossiers Jaarverslag Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
04
5
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein Herrijking van het bestaand grondbeleid in 2023
Ontwikkelingen 2022 Ruimtelijk domein
Sociaal domein Specifieke dossiers Jaarverslag Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Het risicoprofiel van de grondexploitaties is verminderd In 2022 heeft de gemeente twee grondexploitaties afgesloten (Ysselsteyn fase 2 en Oirlo Zuid-Oost) en één nieuwe exploitatie geopend (Smakt). Dit resulteert erin dat er per 31 december 2022 vier actieve projecten zijn (2021: 5). In de paragraaf grondbeleid is nog één toekomstige grondexploitatie aangegeven, namelijk Wanssum. In 2022 is een winstneming in het grondbedrijf behaald van €2 miljoen (2021: €1,3 miljoen ). Dit positieve resultaat wordt met name gerealiseerd in het afsluiten van het project Ysselsteyn fase 2. Door het afsluiten van project Oirlo ZuidOost is de voorziening voor de lopende grondexploitaties vrijgevallen (€0,2 miljoen). De project-gerelateerde risico’s zijn conform de stand algemene reserve grondbedrijf in 2022 verbeterd (2022: €0,5 miljoen, 2021: €0,6 miljoen). In de nog actieve projecten, met een doorlooptijd geraamd tot 2024, resteert €2,4 miljoen (2021: €4,1 miljoen) nog te realiseren kosten, €1,3 miljoen (2021: €3,2 miljoen nog te realiseren opbrengsten en conform de Percentage-ofCompletion methode wordt gedurende de komende jaren nog €0,5 miljoen winst genomen op deze projecten.
De actieve grondexploitaties sluiten aan met het beleid uit de nota grondbeleid 2016 waarin de gemeente Venray aangeeft terughoudend te zijn bij het aangaan van nieuwe grondexploitaties en bij het voeren van actief grondbeleid. Investeringen worden alleen gemaakt waar het kwantitatieve aanbod niet voldoet aan de behoefte en de markt het initiatief niet oppakt. Of wanneer vanuit kwalitatief oogpunt gekozen wordt voor een actieve gemeentelijke rol (bijvoorbeeld bij een herstructurering). De gemeente is voornemens om in 2023 de nota grondbeleid te actualiseren. Dit sluit aan, en is benodigd, gezien het actuele beeld dat de huidige grondexploitaties eind 2024 afgerond worden.
Op basis hiervan kunnen in 2023 een of meerdere locaties aangewezen gaan worden ten behoeve van de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen. In 2023 is een raadswerkgroep opgezet om de uitgangspunten en randvoorwaarden van de ontwikkeling van een of meerdere locaties uit te werken. Positieve ontwikkelingen in de exploitaties
Uit de actualisatie blijkt een positieve bijstelling van het resultaat op eindwaarde van €6,6 miljoen ten opzichte van de jaarrekening 2021 (€6,3 miljoen). Dit ontstaat enerzijds door de verbeterde positie van €0,1 miljoen bij het afsluiten van de grondexploitatie Ysselsteyn fase 2. Daarnaast is het nieuwe project Smakt toegevoegd, wat een positieve eindwaarde van €0,2 miljoen heeft.
Ontwikkeling risicoprofiel grondexploitaties 2,5 2 2022
2021
1,5 1 0,5 0 Prognose resultaat eindwaarde
Figuur 1 Risicoprofiel grondexploitaties
Risico's
Verliesvoorziening
5I
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein Herrijking van het bestaand grondbeleid in 2023
Ontwikkelingen 2022 Ruimtelijk domein
Sociaal domein Specifieke dossiers Jaarverslag Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Negatieve boekwaarde grondexploitaties verklaard
Ontwikkeling in BV Ontwikkelbedrijf Greenport Venlo
De boekwaarde van de grondexploitaties is negatief (2022: - €1,5 miljoen; 2021: - €2,9 miljoen). Het negatieve saldo ontstaat doordat de gerealiseerde opbrengsten significant hoger zijn dan de gerealiseerde kosten. Dit wordt met name veroorzaakt door het feit dat in de meeste projecten de opbrengsten reeds zijn gemaakt, wat een negatieve boeking is, waardoor de boekwaarde per 31 december 2022 negatief is. De nog te realiseren kosten bedragen €2,4 miljoen, waar de nog te realiseren opbrengsten nog €1,3 miljoen zijn. Bij afsluiting van de projecten zal de boekwaarde nihil zijn door het realiseren van de winsten (op eindwaarde €0,4 miljoen) op basis van de Percentage-of-Completion methode.
De belangrijkste activiteit van dit ontwikkelbedrijf is het ontwikkelen van grondexploitaties voor bedrijventerreinen, waardoor deze grondexploitaties niet op de gemeentelijke balans naar voren komen. De gemeente Venray is sinds 1 januari 2017 voor 5,4% aandeelhouder. De gemeente heeft de aandelen tegen de verkrijgingsprijs van €2,5 miljoen gewaardeerd.
Interne beheersing grondexploitaties Wij hebben vanuit de controle op de grondexploitaties ook, in beperkte mate, gekeken naar de projectbeheersing. We zien hierbij een organisatie die actief stuurt op planexploitaties en de daarmee samenhangende risico’s. De exploitaties worden minimaal twee keer per jaar in zijn geheel geactualiseerd, bij de tweede bestuursrapportage en de jaarrekening. Uit besprekingen en onderbouwingen hebben wij geconstateerd dat er voldoende aandacht is voor de inrichting van projectbeheersing. Vanzelfsprekend blijft beheersing van de grondexploitaties ook richting de toekomst een belangrijk aandachtspunt. Gezien er dit jaar, en komende jaren, diverse projecten worden afgesloten en restkavels worden opgenomen onder de voorzieningen, willen wij ook aandacht vragen voor een periodieke validatie of de kosten en opbrengsten die hierbij zijn ingerekend actueel zijn.
De gemeente heeft in de jaarrekening een reserve opgesteld die gevoed wordt door het jaarlijks rendement (2%) op het ingebrachte eigen vermogen, evenals het surplus op het ingebrachte vreemd vermogen. In de geactualiseerde grondexploitatie is de ontwikkeling van klaver 15 (De Spurkt) geneutraliseerd. Mocht de besluitvorming in de gemeente Venray leiden tot een ontwikkeling, dan zal dat tot een nieuwe opname van die business case in de grondexploitatie moeten leiden. In 2022 betreffen de ontwikkeling de circa 30 hectera bedrijventerrein in Venray. Op basis van de actualisatie hebben wij vastgesteld dat deze financiële positie van BV Ontwikkelbedrijf Greenport Venlo adequaat is verwerkt in de jaarrekening. Het Didam arrest heeft impact; Venray heeft hierop geacteerd In zijn uitspraak in de zaak ‘Didam’ bepaalde de Hoge Raad vorig jaar dat overheden bij de verkoop van grond gelegenheid moeten bieden aan mogelijke gegadigden om mee te dingen. In gebiedsontwikkelingen moeten o.a. gemeenten sinds eind november 2021 rekening houden met het arrest-Didam. De gemeente Venray geeft inzicht in de te verkopen gronden via de website www.venrayverkoopt.nl. Hier worden ook de voornemens van uitgifte bekend gemaakt. Hiermee voldoet gemeente Venray aan het arrest.
5II
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Schattingen De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig ingeschat
Ontwikkelingen 2022 Ruimtelijk domein
Sociaal domein
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten
en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig ingeschat.
Specifieke dossiers Waarde
Jaarverslag Jaarrekening
Oordeel
Schatting
Opmerkingen 2022
2021
2,7%
3,10%
Dit percentage is gekoppeld aan de feitelijk betaalde rente voor financiering en het resultaat van een berekening die we hebben gecontroleerd.
De kostenstijging
2%
2%
De huidige grondexploitaties lopen tot 2024 waardoor het effect van de kostenstijgingen gering zijn. De nog te maken kosten betreffen met name nog civiele werken en salariskosten. Deze zijn op basis van het prijspeil in 2022 geactualiseerd. Voor de civiele werken zijn recent afgesloten aanbestedingen geanalyseerd om zo actueel mogelijke tarieven in te rekenen. Daarnaast heeft de gemeente de bandbreedte van de benodigde reserve grondbedrijf verruimd (van -5% tot 5% naar -5% tot 15%) om zo het effect van kostenstijgingen op te vangen. Wij kunnen instemmen met de kostenstijgingen.
De opbrengstenstijging
0%
0%
De grondprijzen die zijn ingerekend in de grondexploitaties zijn marktconform en gebaseerd op de grondprijzen nota 2022 welke door het college is vastgesteld. De gemeente heeft geen opbrengstenstijging in de grondexploitaties ingerekend omdat de grondprijzen enkele jaren niet meer zijn verhoogd. De verwachting is dat dit in de komende jaren ook niet zal gebeuren. Gezien ook de geringe nog uit te geven gronden tot en met 2024 zijn ingerekend, is de impact ook beperkt. Doordat de gemeente gebruik maakt van de vaste grondprijzen op basis van een vastgestelde nota en geringe nog uit te brengen gronden, kunnen wij ons in deze inschatting vinden.
De gehanteerde rekenrente
Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
2022
2021
5III
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Schattingen De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig ingeschat
Ontwikkelingen 2022 Ruimtelijk domein
Sociaal domein
Oordeel Schatting
Opmerkingen 2022
Specifieke dossiers Jaarverslag
2021
Gehanteerde programmering
De programmering wordt in de controle van de grondexploitaties gecontroleerd. De gemeente heeft rekening gehouden met de woonwensen in de regio, resultaten uit het verleden en de toekomstige verwachte behoefte. De nog uit te geven gronden zijn ingerekend op basis van reserveringen en verwachtingen tot 2024. Wij kunnen instemmen met deze actualisatie op basis van de marktontwikkelingen.
Verkoopprijzen
De verkoopprijzen zijn vastgesteld in kaders door de raad per exploitatie. Het is de gemeente toegestaan om een beperkte afwijking van deze prijzen te hanteren, afhankelijk van bepaalde variabelen zoals is vastgelegd in de nota grondbeleid 2016.
Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
6
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Sociaal domein Het sociaal domein kent een stevige opgave
Ontwikkelingen 2022 Ruimtelijk domein
Het sociaal domein – Cijfermatig
Interne beheersing
Sinds 2015 is er sprake van een stijging van het aantal inwoners dat gebruik maakt van maatwerkvoorzieningen (Jeugd en Wmo) en daarmee stijgende lasten. In bijgevoegde tabel is zichtbaar dat in 2022 de werkelijke lasten in lijn liggen met de begroting. WMO zorg in natura is iets hoger dan de begroting door een sterkere stijging in de lasten voor woningaanpassingen. Tijdens BERAP II was er geen zicht op drie grote aanpassingen die begin 2022 zijn toegekend. In voorgaande jaren speelde dit niet omdat er voldoende ruimte binnen het budget aanwezig was. Verder is er tijdens BERAP II teveel afgeraamd met betrekking tot groepsbegeleiding en individuele begeleiding voor 18+.
Vooruitblik
Raadsmonitor sociaal domein
Sociaal domein Specifieke dossiers Jaarverslag Jaarrekening
Onze samenwerking Bijlagen
De raad wordt middels de 'Monitor Sociaal Domein' twee maal per jaar geïnformeerd over de realisatie van de doelstellingen uit de kadernota. De jaarrapportage 2021 was de eerste monitor die is opgeleverd in de nieuwe stijl. De monitor sociaal domein is geheel in de stijl van de kadernota sociaal domein opgebouwd en wordt ieder kwartaal cijfermatig bijgewerkt. Een inhoudelijke toelichting vindt ieder half jaar plaats.
Op 25 april 2022 heeft de laatste gemeente ingestemd met de samenwerking waardoor de samenwerking echt gestart is. Op basis van de financiële verantwoording van de MGR is het de verwachting dat de rechtmatigheid en de getrouwheid van de lasten beschermd wonen worden afgedekt. Wij hebben tijdens de procesbespreking over het sociaal domein geconstateerd dat gemeeente Venray weinig zicht heeft op wat er bij de MGR gebeurt. Wij adviseren dan ook om in de toekomst actief deel te nemen in het besluitvormingsproces van de MGR, de lasten van de MGR komen namelijk tot uitdrukking in de jaarrekening van de deelnemende gemeenten. Een belangrijk aspect is en blijft hierbij de borging van de prestatielevering.
Realisatie 2022 (x €1.000)
Begroting 2022 (x €1.000)
Realisatie 2021 (x €1.000)
Jeugdzorg ZIN
12.551
12.642
12.342
Jeugdzorg pgb
161
194
212
Wmo ZIN
10.787
10.462
10.138
Wmo pgb
284
254
242
Totaal
23.783
23.552
22.934
Sociaal Domein
Samenwerking uitgebreid in de regio Vanaf 1 januari 2022 is de uitvoering van het onderdeel beschermd wonen, maatschappelijke opvang en bemoeizorg en preventie belegd bij de MGR Sociaal Domein Limburg-Noord. Hiermee is de MGR uitgebreid van zeven Noord-Limburgse gemeenten naar in totaal veertien Noord- en MiddenLimburgse gemeenten.
Tabel 2 Sociaal Domein
6I
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Sociaal domein Het sociaal domein kent een stevige opgave.
Ontwikkelingen 2022 Ruimtelijk domein
Sociaal domein Specifieke dossiers Jaarverslag Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
In 2022 blijken onzekerheden rondom de prestatielevering Zorg in Natura
onzekerheid wordt bepaald uit hoofde van pgb’s.
De gemeente Venray heeft voor boekjaar 2022 gekozen om de prestatielevering van de zorg vast te stellen op basis van de verantwoordingen van zorgaanbieders. Hierdoor wordt nog volledig gesteund op de productieverklaringen van aanbieders. De gemeente is wel bezig met een set aan interne beheersingsmaatregelen om de prestatielevering van zorg in natura zelf zelfstandig vast te stellen. Wij adviseren de ambtelijke organisatie om voor boekjaar 2023 de uitgevoerde controles op de prestatielevering juist en volledig te documenteren waardoor ze geschikt zijn als interne beheersmaatregel voor onder andere de rechtmatigheidsverantwoording. Denk hierbij aan bijvoorbeeld standaardagenda’s en templates voor de vastlegging van de gesprekken.
De controle of de prestatie is geleverd voor de gedeclareerde zorgkosten (‘de prestatielevering’) dient door de ambtelijke organisatie gecontroleerd te worden, dit om een conclusie te kunnen geven over de rechtmatigheid van deze zorgkosten. In uw gemeente is dit proces in ontwikkeling. Team kwaliteit is met de eerste lijn teams de controle van de prestatielevering aan het verbeteren. Dit heeft te maken met het feit dat de bestaande werkzaamheden gestructureerd en zichtbaar vastgelegd moet worden om als controle-informatie te kunnen dienen. Wij adviseren dit proces prioriteit te blijven geven om onzekerheden te voorkomen.
Op basis van de verantwoordingen van zorgaanbieders constateren wij een onzekerheid van €0,2 miljoen (2021: €0,4 miljoen). De opgenomen onzekerheden in de Zorg in Natura heeft voor 60% betrekking op zorgaanbieders waarvoor geen productieverantwoording inclusief controleverklaring is ontvangen of waarbij geen documenten zijn ontvangen.
2022 (x €1.000)
2021 (x €1.000)
Fout
Fout
Getrouwheid Onzeker
Onzeker
Jeugd en WMO (ZIN)
-
185
-
418
Prestatielevering pgb niet vastgesteld
Jeugd en WMO (PGB)
-
43
-
25
Voor alle cliënten die een pgb ontvangen, worden door de gemeente beschikkingen verstrekt aan de cliënt. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) verzorgt het administratieproces en legt daarvoor verantwoording af, maar controleert niet of de prestatie is geleverd voor de gedeclareerde zorgkosten. Voor 2022 geldt dat op basis van de SVB projectbrief rechtmatigheid 2022 de
Totaal
-
228
-
443
Tabel 3 Overzicht van fouten en onzekerheden sociaal domein
7
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Toelichting specifieke dossiers In deze paragraaf lichten we specifieke dossiers in de jaarrekening toe
Ontwikkelingen 2022 Ruimtelijk domein
Sociaal domein Specifieke dossiers Jaarverslag Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Actualiseren opgenomen stukken verordening 212 Financiële verordening Wij constateren dat de financiële verordening 212 (2018), de Verordening 213 voor de controle op het financieel beheer en op de financiële organisatie (2019) en de Verordening 213a onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid van de gemeente Venray (2012) verouderd zijn. Deze verordeningen vormen de basis voor onze controle, en vanaf volgend jaar ook bij de formele invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij constateren daarnaast dat aanverwante nota’s, zoals onderstaand zijn weergegeven, sterk verouderd zijn: • artikel 10: de beleidsnota oninbare vorderingen (2014 meest recent); • artikel 15: het treasury statuut (2014 meest recent); • artikel 18: de nota risicobeleid (2017 meest recent); • artikel 20: de nota/beleid verbonden partijen (niet ontvangen); • artikel 24: de nota misbruik en oneigenlijk gebruik (lijkt 2006 te zijn). De ambtelijke organisatie heeft de verordeningen en nota’s onderhanden, zo is bijvoorbeeld afgelopen jaar de nota voorzieningen en reserves geactualiseerd. Wij adviseren dringend de bovenstaande verordeningen en nota’s te actualiseren en de periodieke actualisatie hiervan in een proces te borgen. Gemeente Venray heeft een voorziening verlofsparen opgenomen voor €0,2 miljoen
Conform het BBV moet voor arbeidskostengelateerde verplichtingen van niet gelijke omvang een voorziening worden gevormd. In 2022 is op basis van de CAO een nieuwe regeling spaarverlof (of verlofsparen) geïntroduceerd.
Aangezien er geen sprake is van een gelijkmatige omvang per jaar is hiervoor per 31 december 2022 een nieuwe voorziening voor getroffen (€0,2 miljoen). Op basis van de controlewerkzaamheden kunnen wij instemmen met de aannames en inschatting die zijn gemaakt voor het opstellen van deze nieuwe voorziening, namelijk dat de voorziening is opgesteld op basis van de daadwerkelijke registratie van medewerkers die gebruik willen maken van deze mogelijkheid om de bovenwettelijke uren in verlofsparen op te nemen. De gemeente hanteert een gemiddeld uurtarief op basis van de schaalperiodiek van de medewerker. De gemeente dient dit proces te borgen in het salarisproces. Afschrijvingsduur van een bijdrage aan activa in eigendom van derden Gemeenten en provincies doen bijdragen aan het Rijk of andere lokale overheden voor de investeringen die zij doen. Artikel 64 lid 6 van het BBV stelt dat voor deze bijdragen aan de activa in eigendom van derden de afschrijvingsduur die door de gemeente wordt gehanteerd maximaal gelijk is aan de afschrijvingsduur van de derde partij (bijvoorbeeld het rijk). Indien er een bijdrage wordt gedaan aan het Rijk, waar over het algemeen niet wordt afgeschreven, kan deze bijdrage niet meer worden geactiveerd op de balans en dient de bijdrage te worden verantwoord als last. Bij gemeente Venray hebben we geen bijdrages geconstateerd.
7I
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Toelichting specifieke dossiers In deze paragraaf lichten we specifieke dossiers in de jaarrekening toe
Ontwikkelingen 2022 Ruimtelijk domein
Sociaal domein Specifieke dossiers Jaarverslag Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Ontwikkeling interne beheersing investeringskredieten In paragraaf H ‘Investeringen en majeure projecten’ in het jaarverslag wordt de voortgang van de investeringskredieten weergegeven. We constateren dat in 2022 €51,8 miljoen (2021: €23,4 miljoen) beschikbaar was om geïnvesteerd te worden op basis van de uitgestelde uitgaven planning. Uiteindelijk is €27,5 miljoen (2021: €9,5 miljoen) gerealiseerd. Het restant krediet wat doorschuift, is €24,3 miljoen (2021: €13,9 miljoen). We constateren in de begroting 2023 dat de begrote totalen voor 2022 (€41,9 miljoen) hoger zijn dan de gerealiseerde uitgaven van 2022 (€27,5 miljoen). Daarnaast constateren we dat de toekomstige begrote uitgaven vanaf 2023 in lijn liggen met de werkelijke uitgaven in 2022. Dit sluit aan met de ontwikkelingen in de interne beheersing van de investeringskredieten. Sinds 2021 eist de ambtelijke organisatie bij aanvang van een investeringskrediet een concrete fasering. Daarbij wordt de voortgang van de kredieten opgenomen in de formele rapportages. Hierin is nu ook aangegeven waarom een investeringskrediet langer doorloopt. Daarnaast worden er minder nieuwe investeringskredieten geopend. De versterkte aandacht voor de fasering en voortgang en het rapporteren hiervan geeft beter inzicht en beheersing. Nieuwe accountant GR WSW
Wij hebben tijdens de conrole op de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) vastgesteld dat de gemeenschappelijke regling werkvoorzieningschap NoordLimburg West een nieuwe accountant heeft aangesteld voor 2022. De jaarrekeningcontrole is dit jaar uitgevoerd door ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.
Wij hebben contact met de accountant opgenomen om het controleplan af te stemmen. Wij adviseren de gemeente de monitoring op de gemeenschappelijke regeling goed binnen het planning- en control proces in te regelen om inzicht te houden in de (financiele) ontwikkeling bij de gemeenschapelijke regeling. Werkplein
De afdeling werkplein is samen met gemeente Venlo opgezet om samen te werken op het terrein rondom de participatiewet. Vanaf 1 oktober 2021 is de samenwerking tussen de gemeenten beëindigd en zijn de taken en werkzaamheden in de eigen organisatie opgepakt. De formele ontbinding heeft plaastgevonden op 1 november 2021 en hierbij is afgesproken dat gemeente Venray nog tot eind januari 2022 gebruik zou maken van de systemen van gemeente Venlo. Wij adviseren om de uitkomsten en aanbevelingen uit de verschillende interne controle-rapporten over te nemen en hiermee de processen rondom de participatiewet te borgen in de verschillende line-of-defences. Dit jaar lag dit met name nog bij team kwaliteit. Hierbij is het van belang om de rechtmatigheidsverantwoording in 2023 in oogschouw te nemen.
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Toelichting specifieke dossiers In deze paragraaf lichten we specifieke dossiers in de jaarrekening toe
Ontwikkelingen 2022 Ruimtelijk domein
Sociaal domein Specifieke dossiers Jaarverslag Jaarrekening Interne beheersing
Proces en uitkomsten Energietoeslag gedegen ingericht In 2022 hebben de inwoners van gemeente Venray de mogelijkheid om energietoeslag aan te vragen. De omvang van de uitgekeerde bedragen in 2022 is €2,5 miljoen. Het proces volgt in de basis dezelfde structuur als de reguliere uitkeringsstromen. Op basis van een collegebesluit zijn heldere kaders en randvoorwaarden opgesteld wanneer inwoners recht hebben op de toeslag. We hebben deelwaarnemingen verricht op dit nieuwe proces waarbij we hebben gevalideerd dat de verstrekte toeslagen voldoen aan de vereisten vanuit het collegebesluit. Tijdens de controle van de energietoeslag hebben wij geen bijzonderheden geconstateerd.
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Proces en uitkomsten leefgeld Oekraïners gedegen ingericht Binnen de controle hebben wij eveneens aandacht besteed aan het verstrekken van leefgelden aan Oekraïnse vluchtelingen. De omvang van de uitgekeerde leefgelden in 2022 is €0,4 miljoen. Wij stellen vast dat de gemeente vanuit een spoedsituatie de processen heeft ingericht en oog heeft gehouden voor beheersmaatregelen. Tijdens de controle van de uitgekeerde leefgelden hebben wij geen bijzonderheden geconstateerd. Tevens zien wij dat gemeente Venray geen leefgelden in contanten heeft uitgegeven maar enkel middels prepaid kaarten of directe overboekingen naar bankrekeningnummers.
7II
8
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Jaarverslag In dit hoofdstuk beschrijven we wat ons is is opgevallen opgevallen in in relatie relatie tottot dede informatiewaarde van het jaarverslag. Daarnaast beschrijven we onze visie op de financiële positie.van de gemeente X.
05
9
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Financiële positie De kengetallen laten een positieve balans zien; in meerjaren perspectief inzet reserves verwacht
Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Het resultaat voor mutaties van de reserves is €15,8 miljoen waar in de begroting na wijziging €4,3 miljoen was verwacht (primaire begroting 2022 -€2,1 miljoen). Na mutatie van de reserves is een saldo gerealiseerd van €17,1 miljoen, waar dit in de begroting na wijzigingen €9,6 miljoen was (primaire begroting 2022: €0). Dit houdt in dat de reservepositie in de jaarrekening 2022 op €71,6 miljoen uitkomt, wat hoger is dan de verwachte stand van €50,8 miljoen in de meerjarenbegroting 2024– 2026.
Het inzicht in de jaarrekening 2022 staat haaks op het beeld dat wordt weergegeven in de programmabegroting 2023–2026, waarin de reserves afnemen van €55 miljoen naar €39 miljoen in 2026, de netto schuld stijgt naar 102% en de solvabiliteit bijna halveert naar 18%. Dit is echter wel een momentopname. De meerjarenbegroting laat de druk en de financiële onzekerheid zien die binnen de gemeente afspeelt.
In de meerjarenbegroting wordt in 2024 en 2025 uitgegaan van een positief resultaat, waarbij tot 2025 ook het incidentele baten ten overstaan van de lasten stijgen. Vanaf 2026 is een negatief resultaat voor mutaties begroot van €3 miljoen. Dit betekent dat vanaf 2026 de reserves worden aangesproken. Vanaf 2027 gaat de nieuwe financieringssystematiek in van het Rijk waardoor er structureel geld bijkomt, maar waarbij ook de opschalingskorting in stand blijft. Zaak blijft dus voor de gemeente om de impact van deze wijziging goed te volgen, door te rekenen en te borgen in de P&C-cyclus.
Kengetallen
Wij hebben uw financiële positie aan de hand van zes kengetallen onder elkaar gezet. Hierbij hebben wij tevens de landelijke cijfers gepresenteerd. De solvabiliteit is in 2022 37% en blijft boven het landelijk gemiddelde. Het is belangrijk om de solvabiliteit in relatie te zien met het weerstandsvermogen om te beoordelen hoe de gemeente in kan spelen op toekomstige risico’s. De structurele exploitatieruimte met een saldo van 7% laat zien dat de structurele lasten door structurele baten worden gedekt met ruimte om risico’s en incidentele nadelen op te vangen. De andere kengetallen gerelateerd aan de weerbaarheid en wendbaarheid van de gemeente weergeven een gezond financieel beleid.
Gemeente Venray
Landelijk**
2022
2021
2022*
2021
Solvabiliteit
48%
32%
30%
31%
Grondexploitaties
-1%
-2%
7%
9%
Structurele exploitatieruimte
7%
6%
0,2%
1%
Nettoschuldquote
48%
51%
74%
73%
Nettoschuldquote gecorrigeerd
38%
40%
68%
67%
Belastingcapaciteit***
90%
101%
105%
105%
Weerbaarheid
Wendbaarheid
* op basis van de begroting 2022 ** Bron: https://findo.nl/jive *** Geen kleur toegevoegd gekozen belastingcapaciteit, is een raadskeuze
Solide Blijft achter bij norm
9I
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Financiële positie Het weerstandsvermogen is toegenomen in 2022
Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
In de paragraaf weerstandsvermogen in het jaarverslag is een duidelijke uitwerking opgenomen van de opgenomen risico’s. De weerstandscapaciteit bestaat uit de beschikbare reserves om risico’s op te kunnen vangen. Gemeente Venray stuurt voor de ratio weerstandsvermogen op een waarde van 1,0 zodat de berekende risico’s zijn afgedekt door de aanwezige weerstandscapaciteit. Tevens is een minimumgrens van €12 miljoen als streefwaarde vastgesteld (10% van de jaarexploitatie). In 2022 was de werkelijke capaciteit €33 miljoen, waarvan na aftrek van de geïdentificeerde risico’s €30 miljoen vrije ruimte is voor de gemeente. In 2022 was het weerstandsratio 10,56 (2021: 6,53). Dit betekent dat de geïnventariseerde risico’s meer dan voldoende zijn afgedekt en dat de weerstandscapaciteit boven de minimumgrens ligt. Dit is ook een significante stijging van het ratio ten opzichte van 2021, die met name ontstaat door het positieve exploitatieresultaat en positieve financiele ontwikkelingen in het grondbedrijf. In 2022 zijn met name de risico’s verminderd op het gebied van Covid-19 en het grondbedrijf. De actuele thema’s uit het nieuwe collegeprogramma met grote opgaven op gebied van wonen, financiele onzekerheid, energie, klimaat, duurzaamheid en stikstof komen in beperkte mate terug in de risico’s.
Ontwikkeling van het weerstandsvermogen
€ 33.121 2022 € 3.137
€ 22.969 2021 € 3.518
€ 23.043 2020 € 7.679
Weerstandscapaciteit (x €1.000)
Figuur 5 Ontwikkeling weerstandsvermogen
Risico's (x €1.000)
9II
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Financiële positie Resultaat voor bestemming laat incidentele voordelen zien
Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
De grafiek hiernaast laat het verschil tussen het begrote en gerealiseerde saldo van baten en lasten zien van 2019 tot en met 2022 (het resultaat voor toevoegingen en onttrekkingen uit reserves). Er is een trend te zien waaruit blijkt dat gemeente Venray consistent voorzichtig begroot en er vanaf 2020 met name incidentele voordelen naar voren komen. Dit herkennen wij ook vanuit het landelijke beeld. In de begroting na wijzigingen werd nog rekening gehouden met een voordeel van €4,3 miljoen voor mutatie van de reserves, waar uiteindelijk een resultaat wordt behaald van €15,9 miljoen voor mutatie van de reserves. Het resultaat kent grotendeels een incidenteel karakter. Dit is kenbaar gemaakt in paragraaf 2.3 Overzicht incidentele baten en lasten in de jaarrekening. Echter, in dit hoofdstuk wordt de analyse per programma inclusief reservemutatie uitgewerkt terwijl in de staat van baten en lasten de toevoegingen en onttrekkingen niet per programma zijn toegespitst. Hierdoor kan de gebruiker van de jaarrekening de verschillen tussen de begroting en realisatie uit de staat van baten en lasten niet aansluiten. Een mogelijkheid hierin zou zijn om de verschillen in de reserves additioneel toe te lichten. Geconcludeerd kan worden dat het resultaat van de gemeente lastig te voorspellen is. Deze casuïstiek speelt binnen de gehele gemeentesector.
Hierbij moet voorop worden gesteld dat 2022 een bijzonder jaar was, met aan de ene kant incidentele voordelen en aan de andere kant prijsinflatie en een tekort aan personeel en materialen.
Resultaat voor bestemming x€1.000 20.000 15.000 10.000 5.000 -5.000 -10.000 2019
2020
2021
Resultaat voor bestemming begroting (x€1.000) Resultaat voor bestemming realisatie (x €1.000) Figuur 6 Voorspellend vermogen
2022
10
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Observaties jaarverslag De kwaliteit van uw jaarverslag blijft voldoende tot goed
Ontwikkelingen 2022 Jaarrekening en jaarverslag zijn verenigbaar
Jaarverslag
Financiële positie
Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn. In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag, waaronder de nieuwe paragraaf ‘Wet open overheid’. De ‘Wet open overheid’ is nieuw per 2022, de ontwikkelingen rondom deze nieuwe wet zijn opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering en in deelprogramma 4.2 dienstverlening en bedrijfsvoering.
Jaarrekening en jaarverslag zijn verenigbaar
Observaties jaarverslag Jaarrekening
Onze samenwerking Bijlagen
Jaarverslag voldoet aan eisen BBV
Vooruitblik
Kwaliteit paragrafen
Interne beheersing
Informatiewaarde is goed
Jaarverslag voldoet aan eisen BBV In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan het BBV. Kwaliteit paragrafen op orde Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen. Daarnaast hebben wij de informatiewaarde van de paragrafen beoordeeld. Deze geven informatie over de realisatie ten opzichte van de uitgangspunten van het beleid. Daarnaast zijn paragrafen opgesteld over specifieke onderwerpen. Wij adviseren om ontwikkelingen, constateringen of fluctuaties in de cijfers goed toe te lichten. Dit zijn nu vaak constateringen. Daarnaast kan er bondiger geschreven worden.
10I
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Observaties jaarverslag Breder inzicht in gemeentebrede frauderisicoanalyse en risicobeheersing mogelijk
Ontwikkelingen 2022
Informatiewaarde is goed Ons oordeel is gebaseerd op de leesbaarheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses. Wij zijn van mening dat het jaarverslag de raad de gewenste informatie per beleidsterrein verschaft. Er zijn echter nog verbeteringen mogelijk in de leesbaarheid van de realisatie van de doelen en van de samenhang tussen de verschillende tabellen.
Jaarverslag
Financiële positie
Jaarrekening en jaarverslag zijn verenigbaar
Observaties jaarverslag
De programmaverantwoording is uitgewerkt aan de hand van een stoplichtenmethode. De belangrijkste ontwikkelingen zijn toegelicht, maar deze zijn algemeen en kunnen specifieker voor Venray gemaakt worden. Daarnaast kan bondiger en meer in ‘lekentaal’ geschreven worden ten behoeve van de begrijpbaarheid van het jaarverslag.
Jaarrekening
Onze samenwerking Bijlagen
Jaarverslag voldoet aan eisen BBV
Vooruitblik
Kwaliteit paragrafen
Interne beheersing
Informatiewaarde is goed
Uw paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de ontwikkelingen rondom financiële rechtmatigheid en de gemeentebrede frauderisicoanalyse In onze controleverklaring hebben wij gerapporteerd over de risico-inschatting, onze verrichte werkzaamheden en materiele bevindingen ten aanzien van fraude. Daarbij hebben we ook aandacht besteed aan de toelichtingen die Venray heeft opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. We constateren dat er per materieel proces een conclusie, constatering en aanbeveling met betrekking tot rechtmatigheid wordt gemaakt. Dit geeft per proces een goed inzicht waar de gemeente staat. Een alinea frauderisico’s, misbruik en oneigenlijk gebruik is toegevoegd. Zie de analyse en aanbeveling bij de frauderisicoanalyse. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft voldoende inzicht in het vermogen voor het financieel opvangen van risico’s uit de bedrijfsvoering Naast het onderwerp fraude hebben wij in onze controleverklaring ook gerapporteerd over de financiele positie van gemeente Venray. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente alle relevante informatie heeft opgenomen in paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing, daarnaast zijn alle relevante ontwikkelingen uit de sector en de impact daarvan op Venray opgenomen in de paragraaf.
Wij vinden dat de gemeente in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing een goede reflectie heeft gegeven van het vermogen om de risico’s vanuit de bedrijfsvoering financieel op te vangen. Daarbij kan de gemeente de risico’s nog vollediger maken op basis van onder andere het nieuwe collegeprogramma.
11
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Jaarrekening Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen Fraude en wet- & regelgeving Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Jaarrekening In dit hoofdstuk geven we een beschrijving voor de verrichte werkzaamheden met betrekking tot de verhoogde risico’s, rechtmatigheid en schattingen. Tot slot staan we stil bij fraude en het niet naleven van wet -en regelgeving.
06
12
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Jaarrekening
Verhoogde risico’s Bij de uitvoering van de werkzaamheden ten aanzien van de verhoogde risico’s hebben we geen uitzonderingen of aanwijzingen van frauduleuze activiteiten opgemerkt. In de onderstaande tabel geven wij een samenvatting van de bevindingen van verrichte werkzaamheden met betrekking tot de significante Risico
Uitkomst controlewerkzaamheden
Managementbeïnvloeding: het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het management
Het doorbreken van beheersingsmaatregelen door het management is op basis van de controlestandaarden altijd een significant risico. Interne beheersingsmaatregelen, ongeacht hoe goed in opzet en bestaan, kunnen risico's van materiële onjuistheden in de jaarrekeningen slechts beperken, niet volledig afdekken, wegens de inherente beperkingen van interne beheersingsmaatregelen. We hebben een data-analyse uitgevoerd op (handmatige) boekingen 2022 voor de gemeente Venray. We hebben uit hoofde van deze test geen ongebruikelijke transacties geconstateerd.
Waardering voorraden: het risico in relatie tot de waardering van de grondexploitaties
Het risico van waardering van de grondexploitaties is doorgaans bij gemeenten een verhoogd risico. Dit komt omdat er veel schattingsposten zijn gemoeid bij deze balanspost. Behalve de parameters (zoals de kostenstijging en opbrengstenstijging) is de waardering gebaseerd op een raming van nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten. We hebben controlewerkzaamheden uitgevoerd op de waardering en we hebben uit hoofde van deze test geen bijzonderheden geconstateerd.
Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen
(inherente) risico’s die in ons controleplan zijn vastgesteld. Ten opzichte van ons controleplan hebben wij geen nieuwe risico’s geïdentificeerd.
Risiconiveau
Normaal
Significant
Normaal
Significant
Normaal
Significant
Normaal
Significant
Fraude en wet- & regelgeving Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Rechtmatigheid van de aanbestedingen: het risico van het De aanbestedingsrichtlijnen zijn complex. We hebben de de controlewerkzaamheden uitgevoerd en hieruit niet nakomen van komen geen onrechtmatigheden. aanbestedingsrichtlijnen
Opbrengstverantwoording: het risico van fraude in de opbrengstverantwoording
Het frauderisico in deze opbrengststroom is dat over het algemeen geldt dat men uit wil komen op de begroting. Begrotingsoverschrijdingen wil men dan zoveel mogelijk vermijden. Wij hebben werkzaamheden verricht op de afgrenzing van inkomende subsidies waarbij wij de ontvangen subsidies in het boekjaar 2022 en 2023 hebben gecontroleerd. Uit onze werkzaamheden zijn geen bijzonderheden naar voren gekomen.
Accountantsverslag | gemeente Venray
13
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Rechtmatigheid Geen onrechtmatige Europese aanbestedingen geconstateerd
Ontwikkelingen 2022
Jaarrekening
In onze controle op de naleving van Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij geen onrechtmatigheid geïdentificeerd (2021: geen onrechtmatigheden geïdentificeerd).
Verhoogde risico's
Beheersing gaan borgen in het primaire proces
Jaarverslag
Rechtmatigheid Schattingen Fraude en wet- & regelgeving Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Veel controles om de volledigheid van de EU-aanbestedingen vast te stellen vinden nog achteraf plaats (door team kwaliteit). Wij constateren dat de spendanalyse komend jaar aandacht behoeft voor een uitgebreide analyse om scherper de risicovolle populaties te identificeren. We constateren wel dat de aanlevering van de dossiers dit jaar goed is gegaan. Het is nu belangrijk de beheersing van de rechtmatigheid van de inkopen controleerbaar te borgen in het primaire proces (de eerste lijn) in samenhang met de adviseurs inkoop en aanbestedingen. Het contractenregister geeft hiervoor de mogelijkheid. De verantwoordelijkheid dient zodanig te worden belegd dat periodiek gerapporteerd wordt naar een centrale plek (zoals het team concern control) zodat periodiek centraal inzicht ontstaat in de status van de interne beheersing en de geconstateerde rechtmatigheidsfouten. Dit geeft tevens de basis voor de rechtmatigheidsverantwoording. Gemeente Venray heeft met dwingende spoed aanbestedingen verricht inzake Oekraine Gemeente Venray heeft gebruik gemaakt van de dwingende spoedregel, hiermee is er geen Europese aanbesteding gedaan voor de inkopen gerelateerd aan de opvang en bijbehorende dienstverlening van vluchtelingen uit Oekraïne.
Gemeente Venray heeft conform de wet- en regelgeving de gegunde opdracht aangekondigd. Hierdoor zijn de gemaakte kosten die hiermee verband houden rechtmatig besteed. De dwingende spoedregel kan één jaar gehanteerd worden, na deze periode is deze niet meer rechtmatig. Het is essentieel dat deze contracten indien nog benodigd binnen dit jaar aanbesteed worden.
13I
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Jaarrekening Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen Fraude en wet- & regelgeving Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Rechtmatigheid Geen sprake van onrechtmatigheden in het kader van begrotingsrechtmatigheid
Regels voor begrotingsonrechtmatigheid dienen in de financiële verantwoording te worden vastgelegd
Een onderdeel van onze rechtmatigheidscontrole betreft de naleving van het budgetrecht van de raad. Is op programma of kredietniveau niet meer besteed dan waar u als raad toe besloten heeft? Op basis van artikel 5 van uw financiële verordening 212 blijkt dat de begroting wordt vastgesteld op programmaniveau. Ook uitgaven voor investeringen moeten worden geautoriseerd. De autorisatie van deze investeringskredieten vindt plaats bij de begrotingsbehandeling. Wel kan de raad bij de begrotingsbehandeling aangeven welke investeringskredieten hij op een later tijdstip wenst te autoriseren. Zo kan de raad de autorisatie van politiek belangrijke investeringen combineren met de behandeling van de inhoudelijke kant van het investeringsvoorstel. Begrotingsoverschrijdingen (op programmaniveau) kúnnen dus, in sommige gevallen, als onrechtmatig worden aangemerkt.
In de verantwoording dienen het college en de raad toe te lichten wat de begrotingsonrechtmatigheden zijn. De commissie BBV adviseert om tussen raad en college af te spreken hoe afwijkingen van de begroting geïnterpreteerd worden in het kader van het uitoefenen van het budgetrecht door de raad. Begrotingsonrechtmatigheden die binnen de beleidskaders van de raad passen, moeten worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (voor zover de verantwoordingsgrens is overschreden), maar worden dan niet nader toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording.
Wij hebben het proces en de resultaten gevalideerd. Tevens hebben wij onze gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. Wij hebben geen bijzonderheden geconstateerd.
Mogelijke inhoud van de paragraaf bedrijfsvoering De paragraaf bedrijfsvoering kent geen voorgeschreven wettelijke structuur. Feitelijk kunnen alle onderwerpen met een overkoepelend karakter die de gemeentelijke bedrijfsvoering en organisatie betreffen in deze paragraaf aan de orde komen. Zo kunnen in deze paragraaf onderwerpen als integriteit, innovatie en privacy aan de orde komen. Maar ook de organisatiestructuur, personeelsbeleid, duurzaamheidsbeleid en investeringsbeleid kunnen aan de orde komen. Voorop staat dat de eigenheid van de gemeente en de wens van de raad bepalend is voor de onderwerpen in de paragraaf bedrijfsvoering.
13II
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Jaarrekening
Rechtmatigheid Investeringskredieten In de onderstaande tabel hebben wij vastgesteld en weergegeven dat er overschrijdingen hebben plaatsgevonden van investeringskredieten. De overschrijdingen voldoen aan de eisen van rechtmatigheid en zijn toegelicht in de jaarrekening. De raad moet deze overschrijdingen nog wel autoriseren bij het vaststellen van de jaarrekening.
Daarom nemen wij deze overschrijdingen die boven de rapporteringstolerantie uitkomen van de investeringskredieten op in het accountantsverslag. We hebben vastgesteld dat deze overschrijding voldoen aan de eisen uit de kadernota rechtmatigheid. In bijlage vier van de jaarrekening worden de overschrijdingen beknopt toegelicht. Gezien de significante positie restant uitgaven (€63 miljoen), adviseren wij de toelichting in de komende jaren diepgaander te maken en de oorzaak te analyseren.
Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen
Programma/krediet
Overschrijdingen Telt overschrijding Lasten werkelijk t.o.v. begroting mee voor het Toelichting (na wijziging) oordeel?
Fraude en wet- & regelgeving Acaciastraat 17 (pand)
€591.500
€591.500
Nee
Overschrijding wordt verklaard doordat de opbrengsten nog niet volledig zijn gerealiseerd.
Interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking
Verk overstappunt openbaar vervoer ip2018
€508.934
€283.923
Nee
Overschrijding wordt verklaard door: - Lasten: Vereiste aanpassingen door opmerkingen NS en ProRail. - Baten: Nog niet afgerekende provinciale subsidie.
GOW Uitbreiding haven ip2012
€8.747.967
€397.967
Nee
Overschrijding wordt verklaard doordat de provinciale subsidie nog niet is afgerekend.
GOW Ontsluiting haven Geijstersew. Ip2012
€2.697.126
€2.030.186
Nee
Overschrijding wordt verklaard doordat de opbrengsten nog niet volledig zijn gerealiseerd.
SDDP De Linde Oirlo
€1.369.651
€60.000
Nee
Overschrijding wordt verklaard doordat de provinciale subsidie nog niet is afgerekend.
Bijlagen
14
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht
Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Jaarrekening Verhoogde risico's
Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames die door het college zijn gedaan beoordeeld en concluderen dat
Rechtmatigheid Schatting
Waarde (x €1 miljoen)
deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. De onderstaande tabel bevat een overzicht van onze bevindingen met betrekking tot die schattingen en oordelen.
Oordeel Opmerkingen
Schattingen Fraude en wet- & regelgeving Interne beheersing
2022
2021
2022
De waardering van de financiële vaste activa
17
19
Wij hebben de waardering van uw financiële vaste activa in detail gecontroleerd. Ook de deelnemingen hebben we specifiek gecontroleerd. Wij concluderen dat de inschattingen van het college ten aanzien van deze deelnemingen en (gerelateerde) leningen evenwichtig tot stand gekomen zijn.
De waardering van de materiele vaste activa
143
127
Vastgoed kan een economische of een maatschappelijke functie hebben en op vastgoed met een maatschappelijke functie (bijvoorbeeld een schoolgebouw) mag niet worden afgewaardeerd. De waardering van het vastgoed met een economische functie hebben we in detail gecontroleerd.
Afschrijvingen van materiële vaste activa
6
6
Het activabeleid van de gemeente ligt ten grondslag aan de wijze van afschrijven op materiële vaste activa. De gehanteerde afschrijvingspercentages zijn gebruikelijk in de sector.
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Controleverschil
Optimistisch
2021
Evenwichtig
Voorzichtig
14I
Accountantsverslag | gemeente Venray
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht
Ontwikkelingen 2022 Jaarverslag
Jaarrekening
Schatting
Oordeel Opmerkingen
2022
2021
-1,5
-3
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. Zie voor de toelichting de uitwerking van de parameters van de grondexploitaties.
De juistheid en volledigheid van de onderhoudsvoorziening
3
3
Met betrekking tot de voorziening onderhoud hebben wij geconstateerd dat de onttrekkingen achterblijven op het onderhoudsplan. Uit nader onderzoek blijkt dat dit achterwege blijft als gevolg van tekorten aan personeel in de bouw. Het verschil t.o.v. de begroting is lager dan in voorgaand jaar, maar bedraagt nog steeds ruim €280k (2021: €350k).