5.1.4 Bijlage 4
Tekst van het document
Nader onderzoek Huismussen Heidseweg 56, Heide Venterra
B.V.
20 april 2026
Nader onderzoek Huismussen, Heidseweg 56 Heide.
Opdrachtgever:
Venterra B.V. Noorderpoort 11 - A 5916 PJ Venlo
Rapportnummer Ven.Hei.Hei.26.NO Status Definitief
- 01
Projectnummer 202 50155 Datum 20 april 2026
Embridge
Vanwege de AVG-regelgeving worden de namen van de projectleider en auteur(s) niet opgenomen in deze rapportage. Het rapport is tot stand gekomen door middel van het vierogen-principe.
Embridge Nederland BV Willem II Singel 42 6041 HT Roermond Telefoon: E - mail: KvK: IBAN:
0475 - 420191 info@embridge.nl 13036743 NL53RABO0303441194
Dit document is eigendom van de opdrachtgever en mag door hem/haar gebruikt worden voor het doel waarvoor het is opgesteld, met inachtneming van de rechten die voortvloeien uit de wetgeving op het gebied van het intellectuele eigendom.
1
Samenvatting In het kader van de voorgenomen werkzaamheden binnen het werkgebied , gelegen aan de Heidseweg 56 te Heide , is een nader onderzoek uitgevoerd naar de aanwezigheid en het gebruik van het gebied door de huismus, conform het Kennisdocument Huismus (BIJ12, 2022). Het doel van dit onderzoek was het vaststellen van de aanwezigheid van de soort, de functie van het wer kgebied als leefgebied en het beoordelen van mogelijke effecten van de geplande ingrepen. Het werkgebied bestaat uit een woning met twee schuren en wordt omgeven door groenstructuren zoals struiken, bomen en gras, waardoor het in potentie geschikt is als leefgebied voor huismussen. Tijdens twee veldbezoeken in de periode van eind maart tot half mei zijn echter slechts enkele huismussen waargenomen, die het gebied uitsluitend gebruikten om te foerageren. Er zijn geen aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van nesten of andere vaste rust - en verblijfplaatsen binnen het werkgebied. De voorgenomen werkzaamheden bestaan uit het splitsen van de woning en het slopen van schuren. Aangezien het werkgebied geen essentiële functie vervult voor de huismus en er in de directe omgeving voldoende alternatief leefgebied aanwezig is, worden geen negatieve effecten op de soort verwacht. Mitigerende of compenserende maatregelen voor de huismus noodzakelijk.
twee
zijn niet
De werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd zonder dat er sprake is van een flora - en fauna activiteit ten aanzien van de huismus. Een vergunning flora - en fauna - activiteit is niet vereist voor de huismus . Wel dient rekening te worden gehouden met de algemene zorgplicht voor broedvogels.
1. Inleiding In het kader van de voorgenomen herontwikkeling van een perceel aan de Heidseweg 56 te Heide, is naar aanleiding van de uitgevoerde QuickScan flora en fauna besloten om aanvullend onderzoek uit te voeren naar de aanwezigheid van huismussen. Dit onderzoek is noodzakelijk in het kader van het vergunningstraject en om te beoordelen of de geplande werkzaamheden mogelijk in strijd zijn met de Omgevingswet . De QuickScan heeft onder andere aangetoond dat het plangebied geschikt leefgebied vormt voor de huismus. Tijdens de QuickScan zijn meerdere grasnesten aangetroffen in de aanwezige schuren . Bij het nader veldbezoek bleken twee van deze nesten niet langer aanwezig, waardoor het totaal aantal waargenomen nesten is afgenomen. De aangetroffen nesten bevonden zich in de noordelijke schuur. In de woning en de zuidelijk gelegen schuur zijn geen nesten van huismussen vastgesteld tijdens de QuickScan. Hoewel in de QuickScan is geconcludeerd dat de aangetroffen nesten in de noordelijke schuur niet actief waren en er derhalve geen directe negatieve effecten op broedende huismussen werden verwacht, is door het bevoegd gezag alsnog bepaald dat aanvullend on noodzakelijk is om dit met zekerheid vast te stellen.
derzoek
Voorliggend rapport beschrijft het wettelijk kader, de gehanteerde onderzoeksmethode en de resultaten van het uitgevoerde huismusonderzoek. Tevens wordt ingegaan op de eventuele maatregelen die noodzakelijk zijn om negatieve effecten op de soort te voorkom en. Werkgebied De planlocatie betreft een particulier perceel aan de Heidseweg 56 te Heide, dat momenteel in gebruik is als landbouwgrond en bebouwd is met enkele schuren en een woning. In het kader van de voorgenomen ontwikkeling zullen twee schuren worden gesloopt en zal een deel van de bestaande woning worden afgebroken en opnieuw w orden opgebouwd. Het perceel zal na uitvoering van de werkzaamheden worden heringericht met een sterke nadruk op natuurontwikkeling. Hierbij wordt gedacht aan de aanleg van bosschages, kruidenrijke graslanden en diverse waterelementen. Deze inrichting kan op termijn bijdra gen aan een verbetering van het leefgebied voor verschillende soorten, waaronder de huismus.
Figuur 1, Locatie werkgebied Heidseweg te Heide.
2. We ttelijk kader D e huismus is een beschermde inheemse vogelsoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen, zijn huismussen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de huismus wordt in Nederland geregeld door Omgevingswet.
de
Algemene regels De wet verbiedt het om zonder omgevingsvergunning voor een flora - en fauna - activiteit: • huismussen opzettelijk te doden of vangen; • nesten, rustplaatsen en eieren van huismussen opzettelijk te vernielen of beschadigen of nesten weg te nemen; • eieren van huismussen te rapen en onder zich hebben; • huismussen opzettelijk te storen; • huismussen , dood of levend, dan wel delen of producten daarvan in bezit te hebben, te vervoeren en in de handel te brengen. Uitzonderingen op de vergunningplicht zijn opgenomen in de wet en bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) kan een omgevingsvergunning verlenen die toestaat in strijd verboden te handelen. Daarnaast kan de provincie (en in sommige gevallen het Rijk) vergunning s vrije gevallen aanwijzen. Aan beide zijn strenge voorwaarden verbonden.
met de
De wet bevat daarnaast algemene regels voor in het wild levende vogels: • de algemene zorgplicht die stelt dat iedereen voldoende zorg moet dragen voor de fysieke leefomgeving; • de specifieke zorgplichten voor natuurgebieden en inheemse vogels die erop gericht zijn om nadelige effecten te voorkomen, beperken of herstellen; • de verplichting om onnodig lijden te voorkomen bij het legaal doden of vangen van dieren in het wild; • het algemene verbod op dierenmishandeling (Wet dieren). Bijzondere regels De wet biedt bescherming aan alle in gebruik zijnde nesten en rustplaatsen van vogels, inclusief de functionele omgeving om het broeden succesvol te laten zijn. De nestbescherming geldt voor alle soorten gedurende het broedseizoen en voor een beperkt aanta l soorten jaarrond. Nesten van huismussen zijn het gehele jaar beschermd, omdat zij als koloniebroeders elk broedseizoen op dezelfde plaats broeden en daarin zeer honkvast of afhankelijk van bebouwing of biotoop zijn. De nesten zijn daarom, voor zover ze n iet permanent verlaten zijn, jaarrond beschermd. Vergunning Flora en fauna - activiteit Voor een aantal nationaal beschermde soorten kunnen provincies vrijstelling verlenen bij ruimtelijke ontwikkelingen, beheer en onderhoud. Dit geldt echter niet voor strikt beschermde soorten zoals de huismus.
Indien bij voorgenomen werkzaamheden sprake is van overtreding van de verbodsbepalingen, dient een ontheffing te worden aangevraagd bij het bevoegd gezag (meestal de provincie). Voor het verkrijgen van een ontheffing moet worden aangetoond dat: • • •
er geen andere bevredigende oplossing bestaat; sprake is van een wettelijk belang; de gunstige staat van instandhouding van de soort niet in het geding komt.
Daarnaast dient in een activiteitenplan te worden onderbouwd op welke wijze negatieve effecten worden voorkomen of beperkt, en of mitigerende of compenserende maatregelen noodzakelijk zijn. Relevantie voor het plangebied Gezien de voorgenomen sloop van bebouwing binnen het plangebied en de mogelijke aanwezigheid van nestlocaties van de huismus, is het noodzakelijk om middels nader onderzoek vast te stellen of sprake is van beschermde verblijfplaatsen. Op basis hiervan kan worden bepaald of de werkzaamheden uitvoerbaar zijn binnen de kaders van de Omgevingswet en of aanvullende maatregelen of een ontheffing vereist zijn .
3. De Huismus Huismussen zijn bekende broedvogels binnen dorpen en steden. Hierbij worden rommelige, menselijke omgevingen geprefereerd , onder andere locaties als schuren, struikgewassen en rommelige tuinen. Huismussen kunnen zich nestelen in een variëteit aan loca ties binnen deze menselijke omgevingen, bijvoorbeeld onder daken , in spleten van gebouwen, in de klim op die langs een gevel groeit , of in aanwezige nestkasten. Hiernaast word t de aanwezigheid van zandbaden, drinkwater en voldoende voedsel binnen de nabije omgev ing ook gewaardeerd. Verspreiding van de huismus is in Nederland in brede schaal aanwezig. Grotendeels van de huismussen spenderen hun hele leven dicht in de buurt van de geboortelocatie . Hierdoor ontstaan relatief stabiele, lokale populaties die sterk gebonden zijn aan bepaalde regio’s . Over het algemeen zijn hogere aantallen van huismussen in midden van het land te vinden, waar meer aaneengesloten bebouwing en voedselbronnen aanwezig zijn. Echter is ook binnen stedelijke gebieden de verspreiding ongelijk. Waar sommige wijken grote populaties van huismussen onderhouden, ontbreekt de soort in andere omliggende wijken. Deze variat ie hangt samen met verschillen binnen de leefomgeving en besc hikbaarheid van voedsel en dekking, waardoor de huismus in Nederland weliswaar wijd verspreid is , maar niet overal even talrijk voorkomt.
Figuur 2, Dichtheid van huismussen binnen Nederland. Bron: Sovon.
4. Onderzoeksvragen Gedurende het huismussenonderzoek worden diverse onderzoeksvragen systematisch in kaart gebracht en geanalyseerd: • Dient het werkgebied als geschikt leefgebied voor de huismus? • Komt de huismus voor binnen het werkgebied? • Welke rol vervult het werkgebied voor de huismus • Blijft de functie van potentiële vaste rust - of verblijfplaatsen behouden na uitvoering van de plannen binnen het werkgebied? • Welke kenmerken van het werkgebied vragen om mitigatie of compensatie betref fende huismussen? • Welk wettelijk belang rechtvaardigt de uitvoering van de voorgenomen activiteiten? • Is een vergunning Flora - en Fauna - activiteit vereist voor de werkzaamheden betref fende huismussen?
5. Werkwijze en veldbezoeken Het nader onderzoek voor huismussen is uitgevoerd volgens de richtlijnen van het Kennisdocument Huismus ( Passer domesticus), BIJ12 (2022) . H ierbij wordt de aan - of afwezigheid van huismussen en geschikt leefgebied bepaald, worden mogelijke schadelijke effecten op functionaliteit van rust - , verblijf - en voortplantingslocaties binnen het werkgebied in kaart gebracht en w orden potentiële effecten op de staat van instandhouding van de huismus bepaald. Hiervoor zijn twee gerichte veldbezoeken uitgevoerd binnen d e periode van eind maart tot half mei rond 1 á 2 uur na zonsopkomst , met een tussenperiode van minimaal 10 dagen. De veldbezoeken zijn uitgevoerd door twee ecologisch deskundigen van Embridge Nederland. Hierbij is het werkgebied inclusief omliggende percelen onderzocht door hier rustig en zorgvuldig rond te lopen en goed te observeren en luisteren. Hierbij is specifiek gelet op de aanwezigheid van huismussen en op nest - indicatieve waarnemingen, zoals nestmateriaal, invliegbewegingen en territoriaal gedrag. Tevens zijn alle potentiële nestlocaties zorgvuldig geïnspecteerd, waaronder ruimtes onder dakpannen, houten constructies in schuren, kieren en naden in bebouwing en aanwezige nestkasten. Ter ondersteuning van het onderzoek is gebruik gemaakt van een verrekijker en camera .
6. Resultaten Geschiktheid van het werkgebied als leefgebied Het werkgebied bestaat uit een woning met twee bijbehorende schuren, omgeven door diverse groenelementen zoals struiken, bomen en gras. Hierdoor zijn in het gebied voldoende voedselbronnen aanwezig voor huismussen. Daarnaast zijn er binnen het werkgebied m potentiële schuilmogelijkheden aanwezig, met name in één van de schuren.
eerdere
De geschiktheid als broedlocatie is echter beperkt. Onder de dakpannen van de woning is vogelschroot aanwezig, waardoor toegang tot potentiële nestlocaties wordt verhinderd. De twee schuren zijn voorzien van golfplaten daken. Eén van deze schuren is vrijwe l volledig afgedicht met purschuim en piepschuim, waardoor deze ongeschikt is als nestlocatie. De andere schuur is groter, bevat openingen en bestaat uit houten balken, waardoor deze in potentie geschikt zou kunnen zijn als nestlocatie. Aanwezigheid van de huismus Tijdens de veldbezoeken zijn enkele huismussen waargenomen binnen het werkgebied. Het betrof een beperkt aantal individuen, voornamelijk mannetjes, die zich foeragerend in het gebied ophielden. De waargenomen huismussen vlogen af en aan vanuit een locatie aan de overzijde van de straat, waar wel geschikte nestgelegenheid aanwezig is en waar nes t- indicerend gedrag is waargenomen en dus nesten aanwezig zijn . Functie van het werkgebied Op basis van de uitgevoerde veldbezoeken vervult het werkgebied uitsluitend een functie als foerageergebied voor de huismus. Er zijn geen aanwijzingen gevonden voor broedactiviteiten binnen het werkgebied. In de grotere schuur zijn vier n on - actieve grasnesten aangetroffen. Aangezien huismussen geen grasnesten bouwen, worden deze niet toegeschreven aan de huismus.
Tevens zijn geen nest indicatieve gedragingen waargenomen, zoals invliegbewegingen of territoriaal gedrag nabij potentiële nestloc aties.
Figuur 3 , Visualisatie waargenomen grasnesten in noordelijke schuur.
Effecten van de werkzaamheden De voorgenomen werkzaamheden bestaan uit het splitsen van de woning en het slopen van beide schuren. Aangezien binnen het werkgebied geen vaste rust - of verblijfplaatsen van huismussen aanwezig zijn, leidt de uitvoering van de werkzaamheden niet tot het ve rlies van essentiële functies voor de soort.
-
Daarnaast is in de directe omgeving ruim voldoende alternatief leefgebied aanwezig, waardoor eventuele tijdelijke verstoring geen negatief effect zal hebben op de lokale staat van instandhouding van de huismus of het broedsucces van de soort. Mitigatie en compensatie Gezien het ontbreken van vaste nest - , rust - en verblijfplaatsen en de beperkte functie van het werkgebied voor de huismus, zijn mitigerende of compenserende maatregelen niet noodzakelijk. Wel dient in het kader van de algemene zorgplicht rekening te worden gehouden met algemene broedvogels. Dit betekent dat het werkgebied voorafgaand aan het broedseizoen ongeschikt gemaakt dient te worden, zodat vestiging van broedende vogels wordt voorkome n. Wettelijk kader en vergunning Flora - en Fauna - activiteit Bij uitvoering van de voorgenomen werkzaamheden worden geen verbodsbepalingen uit de Omgevingswet overtreden ten aanzien van de huismus. Er gaan geen nesten verloren en er worden geen individuen gedood of opzettelijk verstoord. Aangezien binnen het werkgebied geen vaste nest - , rust - of verblijfplaatsen van de huismus aanwezig zijn, is een vergunning Flora - en Fauna - activiteit niet vereist.
7. Conclusies Op basis van het uitgevoerde nader onderzoek kan worden geconcludeerd dat het werkgebied slechts een beperkte functie vervult voor de huismus. De soort is incidenteel waargenomen binnen het werkgebied, waarbij het uitsluitend gaat om foeragerende individue n. Er zijn geen aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van voortplantingsplaatsen of vaste nest - , rust en verblijfplaatsen binnen het werkgebied. Hoewel delen van het werkgebied in potentie geschikt zijn als leefgebied, wordt het gebied in de huidige situatie niet als zodanig benut voor essentiële functies zoals broeden. De voorgenomen werkzaamheden, waaronder het splitsen van de woning en de sloop van de schuren, leiden derhalve niet tot aantasting van functioneel leefgebied dat van belang is voor de instandhouding van de huismus. Gezien het ontbreken van vaste rust - en verblijfplaatsen en de aanwezigheid van voldoende alternatief leefgebied in de directe omgeving, worden geen negatieve effecten op de lokale staat van instandhouding van de huismus verwacht. Mitigerende of compensere nde maatregelen zijn daarom niet noodzakelijk. De voorgenomen werkzaamheden zijn uitvoerbaar zonder overtreding van de Omgevingswet ten aanzien van de huismus. Een vergunning Flora - en Fauna - activiteit is in dit kader niet vereist.
Wel dient, conform de al gemene zorgplicht, rekening te worden gehouden met algemeen voorkomende broedvogels.