03 Toetsing beleidskaders

MEMO Aan

Datum 15 september 2021

B&W, raad

Van

Stijn Verwaaijen VTH

Onderwerp Toetsing beleidskaders zonneweide Spurkt (aanvraag Tomorrow Energy, inmiddels NRG2ALL)

Afdeling Pagina 1 van 2

KODE Van de zogenaamde zonkaart bij het Kader voor Opwekken Duurzame Energie (KODE) is af te leiden dat de ligging van het zonnepark voor een deel (strook langs de beek) ‘zilvergroene natuurzone’ (uitsluitgebied) overlapt.

Lichtgroen = zilvergroene natuurzone (uitsluitgebied)

De ‘zilvergroene natuurzone’ vormt een aanvulling op de ‘goudgroene natuurzone’, vanwege de hoge potenties voor de ontwikkeling van natuur. Om die reden is de ‘zilvergroene natuurzone’ in KODE opgenomen als uitsluitingsgebied. De ‘zilvergroene natuurzone’ is op deze locatie aangewezen vanwege de direct naastgelegen ‘goudgroene

Memo Toetsing beleidskaders zonneweide Spurkt (aanvraag Tomorrow Energy,

Pagina

2 van 3

inmiddels NRG2ALL)

natuurzone’ en natuurgebied Smakterveld met hoogwaardige natuur en bijzondere natuurwaarden. De ‘zilvergroene natuurzone’ heeft hier vergelijkbare potenties. De voorgestelde landschappelijke inpassing verhoudt zicht niet tot de omgeving. Het beekdal van de Loobeek bestaat hier namelijk uit elzenbroekbossen en open natte tot vochtige graslanden en moerassen met vergezichten. De aanwezige structuren uit de omgeving zijn niet gebruikt voor de inpassing. Om die reden zal het initiatief een opvallend en vreemd element in het landschap vormen. Daarnaast is de voorgestelde landschappelijke inpassing niet gebaseerd op de voorwaarden voor een goed functionerend beekdal volgens de Kaderrichtlijn water en Provinciaal Omgevingsplan Limburg 2014 (zie verderop). Van de zonkaart is eveneens af te leiden dat een aanzienlijk deel van het zonnepark is beoogd in het beekdal (‘bronsgroene landschapszone’, blauwgrijs op bovenstaande uitsnede). Volgens KODE is in deze zone een zonnepark toegestaan, mits wordt voldaan aan een aantal randvoorwaarden. De ‘bronsgroene zone’ maakt hier onderdeel uit van de ‘oude ontginningen’, waardoor Spoor 4 uit de KODE van toepassing is.

In dat spoor zijn een aantal uitgangspunten benoemd, waaraan het initiatief niet voldoet: • Omdat de ontwikkeling gedeeltelijk in ‘bronsgroene landschapszone’ is geprojecteerd, mag deze geen negatief effect hebben op de kernkwaliteiten groen, ruimtelijke visueel, cultuurhistorisch en reliëf. Het aanleggen van een zonnepark met de daarbij behorende landschappelijke inpassing en vanuit soortenbescherming gevraagde compensatieplichten (o.a. das) zorgt echter voor een aanzienlijke verandering vanuit ruimtelijk visueel oogpunt. Het nu open gebied met vergezichten verandert in een dicht gebied met zonnepanelen van 1,7 meter hoog, houtwallen en singels (ook vanuit de compensatieplicht voor de das wordt een wezenlijke verandering van het landschap voorzien). Dit staat haaks op de uitgangspunten van Spoor 4 uit KODE voor de ‘bronsgroene landschapszone’ (en op de uitgangspunten in het provinciale beleid, zie verderop). • Er gelden regels voor het behoud van de functionerende landschapsvormende processen, waarbij het beekdal een natuurlijke klimaatbuffer vormt. De klimaatbuffer op deze plek is van wezenlijk belang vanwege de opstuwende werking van de doorlaat van de Loobeek onder de A73. Bij overvloedige neerslag wordt aan deze zijde water opgestuwd met verhoogde beekpeilen en inundaties van de aanliggende percelen tot gevolg. Een grotere doorgang onder de A73 is niet bespreekbaar.

Het waterschap, Rijkswaterstaat en de kernen van Smakt en Holthees hebben namelijk een maximaal debiet van de beek afgesproken om de kernen te behoeden voor wateroverlast. Het verhogen van de panelen om een dergelijk retentiegebied mogelijk te maken, botst echter met het uitgangspunt dat het ruimtelijk-visuele karakter niet verstoord mag worden. Daardoor zou een compensatie van de verstoorde kernmerken plaats moeten vinden, maar die ontbreekt. Overigens heeft het Waterschap Limburg haar zorgen geuit over het toenemende aantal initiatieven voor de realisatie van zonneparken in beekdalen. • Ten behoeve van enige spreiding liggen zonneparken groter dan 5 ha minimaal 1.000 m uit elkaar. Aan de overzijde van de A73 ligt een nagenoeg uitgewerkt

Memo Toetsing beleidskaders zonneweide Spurkt (aanvraag Tomorrow Energy,

Pagina

3 van 3

inmiddels NRG2ALL)

initiatief van > 5 ha. Het initiatief van Tomorrow Energy beslaat 14 ha en de afstand tussen de twee parken is plaatselijk slechts 100 meter. Indien het plan aan de overzijde doorgang vindt (waar het op dit moment overigens niet naar uitziet), is onderhavig plan ook op dit punt in strijd met KODE. Provinciale omgevingsverordening Limburg 2014 en –visie Een aanzienlijk deel van het beoogde zonnepark in het dal van de Loobeek ligt volgens de Provinciale Omgevingsverordening Limburg 2014 (POL2014) in de ‘bronsgroene landschapszone’. In artikel 2.7.2 van POL2014 staat dat de toelichting bij het plan dat betrekking heeft op een ontwikkeling in de ‘bronsgroene landschapszone’ moet bevatten: een beschrijving van de in het plangebied voorkomende kernkwaliteiten, de wijze waarop deze worden beschermd en versterkt en hoe negatieve effecten hiervan worden gecompenseerd. Kernkwaliteiten zijn het groene karakter, visueel-ruimtelijk karakter, cultuurhistorisch erfgoed en het reliëf. De realisatie van een zonnepark doet wat ons betreft geen recht aan het visueel-ruimtelijke karakter dat wordt gekenmerkt door een open landschap met vergezichten vanuit de beek richting het beekdal en andersom. Integendeel, de aanleg van zonnepanelen doet hier afbreuk aan. Er worden geen voorstellen gedaan hoe deze negatieve effecten (kunnen) worden gecompenseerd.

Daarnaast wordt de landschappelijke inpassing vormgegeven door een gebiedsvreemde structuur van struwelen hagen. De inbreuk op het visueel-ruimtelijke karakter wordt daarmee versterkt. Terzijde: In het ontwerp van de nieuwe provinciale omgevingsvisie (POVI) is deze zone omgedoopt tot ‘blauwgroene mantel’. Voor deze zone heeft de provincie wederom regels opgesteld, waaraan moet worden voldaan om ruimtelijke ingrepen in deze gebieden mogelijk te maken. Kaderrichtlijn water Het initiatief gaat uit van een zone van 20 meter vanaf de beek die wordt vrijgehouden voor een eventuele natuurlijke herinrichting van de beek. De zone van 20 meter is echter arbitrair, omdat het POL2014 uitgaat van een beekdal dat aanzienlijk breder is en nodig kan zijn voor een herinrichting van de beek, maar ook voor een ecologisch en klimaatadaptief goed functioneren van de beek en het beekdal. Dit is een doelstelling vanuit de Kaderrichtlijn Water.