01 Vaststelling van RES1.0 NML (raadsvoorstel)

Raadsvoorstel

Onderwerp

Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 (RES NML 1.0)

Zaaknummer

Raad datum

11 mei 2021

Openbaar

Ja

Ter advisering/

Ter advisering

Steller

Hanny van Dinther

Team

RO

Teammanager

Margon van den Hoek

Portefeuillehouder

Cor Vervoort

kennisneming/ bespreking

Voorstel 1. Vaststellen van de Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 (RES NML 1.0) en de daarin geformuleerde regionale ambities. 2. Instemmen met het aanbieden van de RES NML 1.0 met het regionale bod van 1,2 TWh aan het Nationaal Programma Regionale Energie Strategie (NP-RES). Samenvatting De vijftien gemeenten van Noord- en Midden Limburg vormen samen met de Provincie, Netbeheerder en het Waterschap onze RES-regio. Op 12 mei 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met de uitgangspuntennotitie van de RES NML. Op basis van de uitgangspuntennotitie is geschreven aan de ontwerp RES NML 1.0. In de periode februari en maart zijn de volksvertegenwoordigers, stakeholders en inwoners van onze regio geconsulteerd over de ontwerp RES NML 1.0. In Venray is deze gepresenteerd en besproken tijdens de raadsinformatieavond van 11 februari 2021. De uitkomsten van de consultatie staan in bijlage 2. Met de opgehaalde input is het ontwerp aangescherpt tot de definitieve RES NML 1.0 die nu voorligt ter besluitvorming, evenals bij de andere genoemde bestuursorganen. De RES 1.0 is een eerste versie van een document dat twee jaarlijks herzien zal worden. Er wordt omschreven welke informatie er al is en welke keuzes reeds gemaakt kunnen worden. Daarnaast wordt inzicht geboden in wat er nog moet gebeuren.

Uiteraard is er ook oog voor innovaties, deze zullen bij iedere herziening van het document bekeken worden en indien nodig worden opgenomen in de RES. De gemeenteraden, provinciale staten en het algemeen bestuur van het Waterschap hebben een belangrijke rol in de RES, zij dienen een akkoord te geven op de RES 1.0 alvorens deze door de RES NML op 1 juli 2021 wordt ingediend bij het rijk. Beoogd resultaat 1. Onderschrijven van de regionale ambities op het gebied van energiebesparing en de opwekking van duurzame energie en onderschrijven van de regionale samenwerking om deze ambities te realiseren. 2. Vaststellen van de RES NML 1.0 zodat deze namens de regio kan worden aangeboden aan het Rijk.

Pagina 1 van 6

Argumenten 1.1 Dit voorstel draagt bij aan de toekomstvisie 2030 ‘Venray loopt voorop’ De energietransitie is concreet onderdeel van ambitie 3 ‘IN 2030 ZORGT ONDERNEMERSCHAP MET AANDACHT VOOR MENS, DIER EN MILIEU VOOR NIEUWE ECONOMISCHE KANSEN.’ De opgave van de energietransitie is belangrijk voor de samenleving. Daar waar mensen samenleven en zich ontwikkelen, ontstaan nieuwe maatschappelijke opgaven en nieuwe vragen naar ruimte en energie. Ook vandaag de dag daagt onze samenleving ons uit. Door het rijk is dit vertaald naar een opgave voor de regio. Als Regio Noord- en Midden Limburg kijken we gezamenlijk naar de kansen voor de energietransitie. Samen werken we aan een regionaal plan om de opgave van de regio daar te laten landen waar kansen ontstaan. Samen stellen we kaders op die lokaal verder uitgevoerd zullen worden. We doen dit in afstemming met belanghebbenden en met inwoners uit het gebied. 1.2 De RES 1.0 ondersteunt de gemeentelijke ambitie van ‘Venray vergroent’ De opdracht is vanuit het Rijk en past uitstekend in de ambities van de gemeente Venray aangezien duurzaamheid een van de speerpunten is. In de RES geeft iedere regio aan op welke manier de regio concreet kan bijdragen aan de opgaven van de klimaattafels gebouwde omgeving en elektriciteit uit het Klimaatakkoord.

De energietransitie gaat over gemeentegrenzen heen en de opgaven zijn te groot voor gemeenten alleen. Het doorlopen van het proces, samen met maatschappelijke partners en klankbordgroep van regionale stakeholders, leidt tot regionale keuzes voor de hoofdthema’s: besparing van energie, opwekking van duurzame energie, de warmtetransitie in de gebouwde omgeving en de daarvoor benodigde opslag en energie infrastructuur. De regio bestaat uit gemeenten die ook ieder eigen speerpunten op het gebied van de energietransitie hebben. De gemeente Venray heeft bijvoorbeeld vanaf 2013 beleid om de energietransitie te faciliteren (Energiestrategie 2030 en KODE). In de RES 1.0 worden op strategisch niveau regionale afspraken gemaakt, wat er toe moet leiden dat het eigen beleid hiermee wordt ondersteund. De RES kan uitgangspunten opleveren die we vervolgens weer opnemen bij een herziening van het gemeentelijke beleid. 1.3 Door middel van energiebesparing en kleinschalige opwek (minder dan 50 panelen) zet de RES in op minimaal 25% minder CO2 uitstoot in 2030 ten opzichte van 2015. De RES NML heeft er bewust voor gekozen om ook in te zetten op energiebesparing. Immers, wat niet aan energie verbruikt wordt, hoeft ook niet opgewerkt te worden. De aanpak van de RES sluit grotendeels aan bij de aanpak uit het uitvoeringsprogramma Energie van de gemeente Venray.

Ten aanzien van de aanpak voor bedrijven kent de gemeente Venray een pilot energiebesparingsconvenant met bedrijven op bedrijventerrein Smakterheide. De ervaringen kunnen worden gedeeld binnen de RES en als inspiratie dienen. 1.4

Met het vaststellen van de RES 1.0 committeren we ons als regio aan het bod van 1,2 TWh.

Door het ontwikkelen van duurzame zon- en windprojecten in de regio realiseren we in 2030 1.200 gigawatt uur aan duurzame energie. Projecten dienen in 2025 vergund te zijn. Momenteel wordt er gewerkt aan een regionaal afsprakenkader met betrekking tot de samenwerking en programmering van grootschalige opwek projecten. Hierbij speelt de netimpactanalyse van Enexis een belangrijk uitgangspunt. De uitwerking van het bod dient zich te vertalen in lokale projecten. Bij de aanpak voor grootschalige opwek is het Kader Opwekking Duurzame Energie (KODE) gemeente Venray ingebracht bij de ontwikkeling van de RES 1.0. Aangezien de RES meer strategisch van aard is en gericht is op de echt grootschalige opwek door zon en wind, is het gemeentelijk beleid KODE meer op hoofdlijnen terug te zien in de RES 1.0.

Pagina 2 van 6

We constateren dat op basis van de huidige cijfers in de RES – NML voor de grootschalige opwek van zon de gemeente Venray al een substantiële bijdrage levert aan de opwek, middels zon op daken. Ten aanzien van opslag en omslag van energie met het oog op de beperkte netcapaciteit in de regio wordt er onder de vlag van de Regiovisie Noord- Limburg een onderzoek gestart naar de mogelijkheden voor opslag en omslag van energie. Waterstof wordt hierbij meegenomen als een van de toepassingen. 1.5

De RES brengt regionale warmtebronnen in beeld en ondersteunt daarmee de transitievisie warmte.

De RES geeft een beeld van warmtebronnen die regionaal inzetbaar zijn en zoekt afstemming over de inzet van deze bronnen. Om een beter beeld te krijgen van de mogelijkheden in de regio is het ook van belang dat gemeenten aan de slag gaan met hun lokale transitievisie warmte. De gemeente Venray heeft een technisch onderzoek laten uitvoeren naar de alternatieven voor aardgas in de gebouwde omgeving. Op basis daarvan wordt nu gestart met de uitwerking van de Transitievisie Warmte. Belangrijk onderdeel hierin is het maken van keuzes samen met de stakeholders (woningcorporatie en eigen woningbezitters). Eind 2021 dienen alle gemeenten een lokale transitievisie te hebben, deze resultaten worden dan ook weer gedeeld met de RES organisatie. Om zo een beter beeld te krijgen van de mogelijkheden in de Regio. Daarnaast zijn we als regio sterk afhankelijk van de uitkomsten van het SCAN-onderzoek, dit moet uitsluitsel geven in de mogelijkheden voor geothermie in onze regio. 1.6

De RES streeft naar een vorm van lokale medezeggenschap bij alle grootschalige zon- en

windprojecten. De energietransitie is meer dan alleen een technische oplossing voor een klimaatvraagstuk. Niet de kortste weg naar ons doel, maar de mens staat hierin centraal. Iedere inwoner en organisatie, in de breedste zin van het woord, moet op zijn eigen manier kunnen meepraten, mee kunnen denken en mee kunnen doen. Zo wordt een duurzamere manier van leven onderdeel van de samenleving en ontstaat er meer acceptatie en draagvlak. Het duurzaamheidsbeleid ‘Venray Vergroent’ van de gemeente Venray spreekt over participatie en communicatie als een van de sleutel elementen voor deze transitie. De RES laat nadrukkelijk de vrijheid aan de individuele gemeenten om te communiceren met hun eigen inwoners en overige belanghebbenden. De vertaling van de RES en het gesprek hierover met de inwoners wordt meegenomen in onze eigen trajecten zoals in de transitievisie warmte, de projecten die voortvloeien uit KODE, maar ook de activiteiten rondom Venray Bespaart met de bewoners. 1.7

De afspraken worden, na vaststelling van de RES 1.0, vastgelegd in een uitvoeringsconvenant.

In de RES 1.0 is een nieuw hoofdstuk opgenomen met betrekking tot de uitvoering. De gemeenten, provincie, het waterschap en Enexis staan samen met de omgeving aan de lat om de afspraken uit de RES waar te maken. Onderdeel van het convenant zijn in ieder geval de bestuursafspraken over de verankering van de RES in het omgevingsbeleid en de afspraken over de toekomstige regionale samenwerking. Onderdeel van dit uitvoeringsdocument vormt ook een monitoringsysteem, waarmee de voortgang van de RES gevolgd kan worden. 2.1 Het opstellen van de RES is een opdracht van het Rijk in het Klimaatakkoord. Het klimaatakkoord verplicht de gemeente om deel te nemen aan de Regionale Energiestrategie en in de regio een gedeelde opgave vast te stellen en samenwerking te zoeken op het verduurzamen van de gebouwde omgeving. Risico’s Als er geen RES 1.0 wordt vastgesteld, dan krijgt de regio een opgave vanuit het Rijk opgelegd.

Pagina 3 van 6

Kanttekeningen 1.1 Samenwerken in de regio lukt alleen als alle partijen in gezamenlijkheid meewerken. Het gaat om een regionaal proces, waarbij regionale overeenstemming moet worden bereikt over de ambities, doelen en straks de uitvoeringsorganisatie. Dit kan alleen ontstaan, als alle partijen in gezamenlijkheid meewerken. Dat kan betekenen dat niet alle wensen en behoeftes van afzonderlijke partijen kunnen worden meegenomen. 1.2 We staan aan het begin van de transitie naar een duurzame gebouwde omgeving. Het wettelijk kader krijgt vorm terwijl we in het proces binnen de RES van ambities naar uitvoering gaan. Het is nog niet duidelijk hoe de structuur, middelen en organisatie vanuit het Rijk eruit komen te zien. Dit brengt risico’s en vragen met zich mee waar we nu nog onvoldoende antwoord op kunnen geven. De RES blijft zich hiervan bewust. En vraagt hiervoor aandacht in o.a. de landelijke overleggen waar de RES aan deelt neemt. Het is van groot belang dat we ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving op de voet volgen en dit blijven agenderen. 1.3 De komende jaren is er transportschaarste op het elektriciteitsnet Eind november 2020 berichtten de netwerkbeheerders Enexis en Tennet dat het stroomnet in Noord-Limburg ‘vol’ zit.

De komende vijf jaar kunnen geen grote installaties met een grootzakelijke elektriciteitsaansluiting van meer dan 3 X 80 ampère worden aangesloten op het openbare stroomnet. Een uitzondering is er voor installaties waarvoor de eigenaar al voor november 2020 een overeenkomst met Enexis had afgesloten. Alle installaties op kleinzakelijke aansluiting kunnen wel worden aangesloten. Het maakt niet uit of het een bedrijf is of een particuliere zonnepaneelinstallatie. Om de doelstellingen van de energietransitie van de regio te kunnen halen is een verzwaring van het elektriciteitsnet nodig. Enexis en Tennet richten zich bij de uitbreiding van het net op de plannen van de RESsen. Zie ook bijlage 3. Deze randvoorwaarde wordt meegegeven aan de NP RES bij het indienen van de RES NML 1.0 1.4 Onzekere route De route naar een CO2 neutrale regio is lang en nog onzeker en afhankelijk van landelijke ontwikkelingen: We zetten met deze RES een omvangrijk en langdurig traject in. De precieze uitwerking daarvan, inclusief de kosten en andere consequenties, krijgt pas langzamerhand vorm. 1.5 Participatie bij het opstellen van de RES en de vertaling hiervan in lokaal beleid is geen garantie voor draagvlak. We kunnen niet iedereen uit de samenleving betrekken in de totstandkoming van de RES.

Door gebruik te maken van diverse (digitale) momenten hebben we een zo goed mogelijk beeld gekregen van de diverse belanghebbenden en hun rol in het proces. 1.6 De energietransitie is sterk aan verandering onderhevig De veranderende nationale en regionale context is kaderstellend voor de lokale opgaven en de mogelijkheden. We proberen hier zoveel mogelijk op te anticiperen en in een vroegtijdig stadium eventuele wijzigingen te erkennen en toe te passen. Via het kennis- en leerprogramma en het Nationaal Programma RES worden de innovaties op de voet gevolgd en gedeeld met de gemeenten. Communicatie In februari en maart hebben we de volksvertegenwoordigers, stakeholders en inwoners van onze regio geconsulteerd over de ontwerp RES. Door middel van een webinar en informatiebijeenkomsten zijn zij

Pagina 4 van 6

geïnformeerd over de RES, vervolgens hebben veel mensen gebruik gemaakt van de mogelijkheid om te reageren. De energietransitie in onze regio biedt veel kansen, maar er zal ook nog discussie over worden gevoerd. Na de vaststelling van de RES 1.0 wordt doorgegaan met actief communiceren, want alleen samen kunnen wij zorgen voor een haalbare en betaalbare energietransitie in onze regio. Lokaal draagvlaak is van belang voor de uitvoering van de transitie opgave. Financiële gevolgen Onderhavig voorstel heeft geen financiële gevolgen. De uitvoeringsorganisatie die nodig is om de RES uit te voeren wel. Aangezien nog wordt onderzocht hoe deze er uit komt te zien en tevens nog onbekend is wat de financiële bijdrage vanuit het Rijk zal zijn, kunnen de financiële gevolgen nu nog niet worden aangegeven. In de Kadernota 2022 wordt de uitvoeringsorganisatie RES als mogelijke kostenpost aangekondigd. Ten aanzien van de financiering van het vervolg proces heeft de rijksoverheid een onderzoek uit laten voeren. Op basis van de resultaten van dit onderzoek, zal er door de nieuw de vormen coalitie nav de landelijke verkiezingen gekeken worden welke middelen beschikbaar komen vanuit de Rijksoverheid voor de uitvoering van de taken voor gemeenten in het klimaatakkoord. Personele/organisatorische gevolgen De opgave naar een duurzame gebouwde omgeving is een forse.

De regio Noord- en Midden Limburg wil de vanuit de overheid opgelegde taken goed uitvoeren. Dit brengt een capaciteitsvraagstuk met zich mee, maar ook een organisatorisch vraagstuk. Op dit moment onderzoeken we op welke wijze we de regionale samenwerking na 1 juli 2021 voortzetten en welke regionale samenwerkingsvorm daarbij nodig is. Er worden bestuursafspraken opgesteld en die zijn voor 1 januari 2022 gereed. Juridische gevolgen De ruimtelijke afspraken in de RES 1.0 worden vastgelegd in het omgevingsbeleid van gemeenten, provincie en het waterschap. Vanaf 1 januari 2022 kunnen de instrumenten van de Omgevingswet hiervoor worden gebruikt. Daarvoor wordt door de RES een handreiking uitgewerkt. Rechtmatigheid n.v.t. Fatale termijnen De vastgestelde RES NML 1.0 dient vóór 1 juli a.s. te worden aangeboden bij de NP RES. Vervolgtraject besluitvorming Nadat de RES 1.0 voor onze regio is vastgesteld door de betreffende gemeenteraden, Provinciale Staten en het Algemeen Bestuur van het Waterschap zullen de in de RES opgenomen afspraken vertaald worden in een uitvoeringsconvenant. Daarmee ‘formaliseren’ we de gezamenlijke afspraken en borgen we de uitvoering. Wij nemen u als raad mee in deze vervolg stappen. Evaluatie De RES wordt 2 jaarlijks herzien. Bijlagen 1a. Oplegnotitie bij RESNML 1.0 1b. Samenvatting Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0

Pagina 5 van 6

1c. Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 dd. 17-03-2021 2a. Consultatiedocument regio 2b. Consultatie gemeenteraad Venray dd. 11-02-2021 3. Netimpactanalyse De bijlagen 2 en 3 zijn achtergrondinformatie en worden niet ter vaststelling aangeboden. Naslagwerk Uitgangspunten RES NML, vastgesteld tijdens raadsvergadering 12 mei 2020 https://venray.raadsinformatie.nl/vergadering/663102/gemeenteraad%2012-05-2020 Concept RES, ingekomen stuk Commissie Werken en Besturen 2 september 2020 https://venray.raadsinformatie.nl/modules/1/ingekomen%20stukken/596961 Raadsavond 10 september 2020 over energietransitie en transportschaarste Raadsavond 10 december 2020 over ontwerp RES NML Ontwerp RES, ingekomen stuk Commissie Wonen 11 februari 0221 https://venray.raadsinformatie.nl/modules/1/ingekomen%20stukken/648916 Website RES www.resnml.nl

Pagina 6 van 6