01 Vaststellen overdrachtsdocument omgevingsprogramma landelijk gebied (raadsvoorstel)

Raadsvoorstel

Onderwerp

overdrachtsdocument omgevingsprogramma landelijk gebied

Zaaknummer

553523

Raad datum

14 december 2021

Openbaar

Ja

Ter advisering/

Ter advisering

Team

Mechie Beurskens, Jos Kniest RO

Teammanager

Margon van den Hoek

Portefeuillehouder

Jan Jenneskens

Steller

kennisneming/ bespreking

Voorstel 1. De ‘Koers 2022’ (inclusief praatplaat) uit het Omgevingsprogramma Landelijk Gebied 2022 vast te stellen conform bijlage. 2. Het restant van de programmafinanciering Transitie Landelijk Gebied over te hevelen naar 2022 en beschikbaar te stellen voor de aanpak ‘Uitvoering 2022’ (zie bijlage).

Pagina 1 van 4

Samenvatting Er komen veel opgaven op het landelijke gebied af (stikstof, kringlooplandbouw, biodiversiteit, zorgen om de volksgezondheid, ondermijning, leegstaande gebouwen, droogte, klimaatopgave, etc), die effect hebben op de inwoners en gebruikers van het gebied. De gemeenteraad heeft in de Omgevingsvisie de doelen en ambities vastgesteld. Een omgevingsprogramma geeft verdere duiding aan de visie maar geeft ook aan op welke manier (hoe) de gemeente de doelen en ambities uit de omgevingsvisie nastreeft. Volgens de omgevingswet gaat de gemeenteraad over de ambities en de doelen en het college over de uitvoering. Daarom is het Omgevingsprogramma Landelijk gebied voor 2022 gesplitst in twee delen: de ‘Koers 2022’ en de ‘Uitvoering 2022’. Met de raadswerkgroep zijn accenten en overkoepelende vertrekpunten voor het landelijk gebied afgestemd. In het onderdeel ‘Koers 2022’ staan deze accenten en vertrekpunten voor het landelijk gebied beschreven. Deze ‘Koers 2022’ wordt in december ter vaststelling aan de raad aangeboden. In de ‘Uitvoering 2022’ geeft de gemeente aan welke eerste stappen in 2022 gezet worden om invulling te geven aan deze nieuwe koers. Dit kunnen we als gemeente niet alleen en daarom zoeken we actief de verbinding op met onze inwoners, ondernemers, stakeholders en regio.

Er is gekozen voor een omgevingsprogramma voor slechts één jaar omdat:  De omgevingsvisie pas recent is vastgesteld waardoor het met een goed participatieproces niet mogelijk is om reeds nu een volledige uitvoering van de visie in beeld te brengen;  De raadswerkgroep een overdrachtsdocument wil voorafgaand aan de nieuwe gemeenteraad;  We niet willen wachten met het vastleggen van de eerste stappen in de uitvoering. De Koers en Uitvoering zijn in samenhang in een Omgevingsprogramma Landelijk Gebied voor 2022 opgenomen. Dit is te beschouwen als een éénjarig programma vooruitlopend op het volgend jaar op te stellen programma 2023-2026.

Beoogd resultaat Samen met inwoners, ondernemers, stakeholders en de regio de eerste stappen zetten om te komen tot een ‘gezond, groen en natuurlijk landelijk gebied’ in Venray. De ‘Koers 2022’ is een verfijning van de Omgevingsvisie voor het Landelijk gebied, waar de ambities zijn geprioriteerd en overkoepelende vertrekpunten zijn vermeld en geeft richting aan de stip op de horizon voor het landelijke gebied. Argumenten

1.1

De raadswerkgroep heeft de basis gelegd voor de ‘koers 2022’ De drie bijeenkomsten met de raadwerkgroep zijn de basis geweest voor de verfijning van de omgevingsvisie naar de ‘Koers 2022’. Daarbij zijn de ambities voor het landelijk gebied geprioriteerd en zijn overkoepelende vertrekpunten benoemd. Dit geeft meer duiding aan de Omgevingsvisie.

1.2

De keuze voor een omgevingsprogramma voor één jaar biedt ruimte om te anticiperen

De verschillende opgaven in het landelijk gebied vragen een andere manier van handelen van zowel de ondernemers, de inwoner als de overheid. Deze nieuwe manier van handelen kan voor alle partijen pijn gaan doen omdat bijvoorbeeld extra investeringen gedaan moeten worden of toekomstperspectief verdwijnt of werkzaamheden veranderen of omdat klimaatverandering impact heeft op de oogst, etc. etc.. Dit is inherent aan de transitie die gaande is. Andere kenmerken van transitie zijn dat het eindpunt, de tijdslijn en de exacte invulling vaak onduidelijk zijn. Door o.a. stappen te zetten en te experimenteren zal gaandeweg de contouren en randvoorwaarden duidelijker worden. Zo is de verwachting dat op rijksniveau aanvullende besluiten genomen worden rondom bv de klimaatopgave en het stikstofdossier. Deze besluiten kunnen impact hebben op de koers maar ook op de uitvoering van het Omgevingsprogramma Landelijk Gebied. Door nu alleen een eerste stap te zetten voor het jaar 2022 ontstaat er ruimte om te

Pagina 2 van 4

anticiperen. Tevens is er dam ook ruimte voor de nieuwe bestuurders in de volgende bestuursperiode om kleur te geven aan het Omgevingsprogramma 2023 – 2026. 1.3

De Raad is bevoegd gezag voor het vaststellen van de visie en het college gaat over de uitvoering De gemeenteraad is het bevoegde gezag voor het vaststellen van de visie en de koers. De manier waarop de visie / koers wordt uitgewerkt is aan het college. Beide onderdelen zijn direct aan elkaar gekoppeld en worden daarom ook gelijktijdig aangeboden

2.1

Er is in 2022 geen extra budget nodig voor de uitvoering. Bestaande programmafinanciering kan ingezet worden om uitvoering te geven aan de ‘Koers 2022’ in het landelijk gebied. Door het restant van de programmafinanciering Transitie Landelijk Gebied van 2021 over te hevelen naar 2022, komt deze financiering beschikbaar voor de uitvoering.

Risico’s De transitie van het landelijk gebied is een proces van veranderen en ontwikkelen in een krachtenveld van vele belangen. Dat vraagt om een open houding, lef, begrip, vertrouwen, denken in kansen en mogelijkheden, accepteren en ruimte om te experimenteren. Een proces waarbij soms 2 stappen vooruit gezet worden, maar soms ook een stap terug gezet moet worden. Een proces waarbij serieuze onzekerheden toch om een koersbepaling vragen of om uitvoering. Alle belanghebbenden moeten de ruimte hebben om in dit proces te groeien. Samen dragen we de verantwoordelijkheid om alle kikkers in de kruiwagen te houden. Dit betekent dat er successen geboekt worden maar ook dat er ook verkeerde keuzes gemaakt kunnen worden. Deze successen en fouten zijn inherent aan het proces dat gelopen worden. Verbinding en vertrouwen blijven houden in deze perioden is hierbij essentieel. Kanttekeningen geen Communicatie Het actief communiceren over het Omgevingsprogramma Landelijk Gebied 2022 is een wezenlijk onderdeel. Daarom is in het onderdeel ‘Uitvoering 2022’ een paragraaf communicatie opgenomen. Ook op gebied van participatie is er sprake van verandering. De omgevingswet vraagt meer samenspraak met de inwoners, ondernemers en de stakeholders.

De raadswerkgroep heeft aangegeven om aan de voorkant mee te willen denken bij de bouw van het omgevingsprogramma Landelijk Gebied, met inbreng van ambtelijke en externe expertise en een externe klankbordgroep. Waarbij de klankbordgroep, waar de verschillende belangen uit het landelijk gebied vertegenwoordigd zijn, gevraagd wordt om feedback en reflectie te geven. De vraag is of deze rol van de klankbordgroep gedurende het gehele proces en tijdens alle stappen gewenst is. De vraag is of de gewenste positie op de participatielader niet per fase of per onderdeel moet kunnen wijzigen. Financiële gevolgen Voor de realisatie van het onderdeel ‘Uitvoering 2022’ uit het omgevingsprogramma Landelijk Gebied worden bestaande budgetten ingezet. Om over deze budgetten te kunnen beschikken moet het restant van de programmafinanciering Transitie Landelijk Gebied 2021 overgeheveld worden naar 2022. Het exacte beschikbare bedrag moet blijken uit de jaarrekening, maar zal naar verwachting voldoende zijn om de kosten voor het uitvoeringsprogramma 2022 te dekken, inclusief de benodigde interne kosten voor procesbegeleiding. De bedragen zoals opgenomen in hoofdstuk 4 van het onderdeel “Uitvoering 2022” kunnen tussen de verschillende onderdelen verschuiven.

Pagina 3 van 4

Personele/organisatorische gevolgen Om de doelen en de ambities uit de omgevingsvisie te bereiken worden drie overkoepelende vertrekpunten gehanteerd die de basis vormen voor de uitvoering. Dit zijn:

 

Op zoek naar een goede balans tussen gezonde leefomgeving, natuur/klimaat en bedrijvigheid; We werken samen op een proactieve manier (zowel intern als extern (inwoners, ondernemers, stakeholders, regio, provincie, rijk, etc)); We zorgen ervoor dat de basis op orde is (beleidsinstrumentarium, gegevensbeheer, etc)



Deze aanpak heeft invloed op de manier van werken en dus ook op de ambtelijke organisatie. Dit is niet alleen een gevolg van de aanpak voor het Landelijke Gebied maar is ook een gevolg van de omgevingswet. Daarom wordt hierbij aansluiting gezocht bij de ‘Omgevingswet’. De ‘Uitvoering 2022’ is ambitieus, zeker gezien het feit dat deze extra stappen naast de reguliere werkzaamheden uitgevoerd worden. Dit betekent dat bij de realisatie van de ‘Uitvoering 2022’ naast inzet van de ambtelijke organisatie ook taken/opdrachten uitbesteed worden.



Juridische gevolgen

In de omgevingsvisie stelt de gemeente haar ambities en doelen vast. Bij het nemen van nieuwe besluiten kan een gemeente niet zomaar afwijken van de haar vastgestelde koers. Rechtmatigheid nvt Fatale termijnen nvt Vervolgtraject besluitvorming Het opstellen van het omgevingsprogramma Landelijk Gebied 2023 – 2026 zal in 2022 aan de gemeenteraad voorgelegd worden. Evaluatie In 2022 wordt een proces voor aanpak monitoring opgezet. Tevens wordt de raadswerkgroep geïnformeerd over de stand van zaken met betrekking tot de ‘Uitvoering 2022’. Bijlagen Bijlage 1: Omgevingsprogramma Landelijk Gebied Bijlage 2: Raadsbesluit Naslagwerk nvt

Pagina 4 van 4