Zienswijze Koersdocument collectief

1

Zienswijze op Koersdocument Oostflank De boomtelers verenigd in Treeport Midden-Brabant hebben het koersdocument nauwgezet gelezen en hebben tevens de informatiebijeenkomsten hierover bezocht. Het zal u niet verbazen dat wij nogal geschrokken zijn van de mogelijke zeer negatieve impact van de voorgestelde koers op de ontwikkeling van de landbouw en de boomteelt in het bijzonder. Dat wil niet zeggen dat de boomkwekers tegen verandering zijn. In mei 2008 is de "Boomteeltvisie, Boomteeltparagraaf Bestemmingsplan Buitengebied Gemeente Haaren" opgesteld. De boomteeltvisie is opgesteld in samenwerking met de provincie Noord-Brabant, ZLTO en de boomtelers. Verder is destijds overleg gevoerd met de Brabantse Milieufederatie en heeft de Reconstructiecommissie met de boomteeltvisie ingestemd. Uit de boomteeltvisie volgde dat een specifieke afweging is gemaakt met betrekking tot de vraag in welke gebieden boomteelt al dan niet is gewenst. De boomtelers hebben destijds ingestemd met het zogeheten boomteeltontwikkelingsgebied en daarbuiten af te zien van verdere uitbreiding. Het boomteeltontwikkelingsgebied is nogmaals herbevestigd in de Visie Buitengebied van september 2022 en dreigt nu een jaar later alweer naar de prullenbak verwezen te worden.

Sinds 2021 hebben de boomtelers met de werktitel ’Versailles van het Noorden’ onder de vlag van van Gogh Nationaal Park en de ZLTO gewerkt aan de doorontwikkeling van de boomteelt om deze meer natuurinclusief te maken. Met dit plan houden zij rekening met de uitdagingen die de gemeente heeft om woningbouw te realiseren, de bossenstrategie, natuurlijke verbindingszones, recreatie (van Gogh Homeland) en de uitdagingen van het waterschap. De wateropgave voor de toekomst, minder onttrekken, meer infiltreren en verhogen waterkwaliteit is een van de belangrijke opgaven waar we samen met het waterschap aan gaan werken. Met het Waterschap de Dommel wordt in navolging van Treeport Zundert gekeken naar mogelijkheden om water langer vast te houden in het gebied en worden de feitelijke effecten gemeten van beregening op de grondwaterstand. Los daarvan passen de boomtelers continue nieuwe technieken en methodes toe om de boomteelt meer duurzaam en biologisch te maken. Dit doen we onder meer door het terugdringen van het watergebruik via druppelsystemen, de toepassing van biologische bestrijdingsmiddelen, mechanische onkruidbestrijding, gebalanceerde bemesting telen volgens “on the way to planetproof’ en biologisch (SKAL). Voor de hele samenleving in Nederland speelt de boomteelt tenslotte een essentiële rol als het gaat om vergroening van onze leefomgeving.

Willen we de vergroening van onze leefomgeving waarmaken dan is een gezonde boomteelt in Midden-Brabant van essentieel belang. Juist dit gebied is erg belangrijk. Dat de boomteelt al meer dan 240 jaar in dit gebied is gevestigd is niet toevallig. De leemhoudende ondergrond is hierbij essentieel. Het is een misvatting om te denken dat het uitsluitend gaat om individuele bedrijven. In de geschiedenis is het samenspel tussen alle boomkwekers uitgegroeid tot een uniek ecosysteem dat noodzakelijk is om onze leefomgeving te vergroenen Gediversifieerd werken alle boomtelers, toeleveranciers, dienstverleners en afnemers samen aan een breed totaal aanbod en delen ook kennis met elkaar.

2

De boomtelers steken de hand uit maar met dit koersdocument lijkt het dat deze op voorhand wordt afgehakt door de sector het doorgroeien te ontzeggen. Het koersdocument wekt de indruk dat er uitgebreid met ons is gesproken bij het opstellen daarvan. Er is recent één keer ambtelijk overleg en één keer bestuurlijk overleg geweest waarin ons min of meer werd meegedeeld dat het koersdocument nagenoeg gereed was en dat we er dan een zienswijze op konden geven. Terug naar de inhoud van het koersdocument. Op 9 maart 2023 is de regionale SRBT-Woondeal gesloten door de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, de provincie NoordBrabant, de gemeenten en corporaties binnen het gebied van de SRBT. Met de ondertekening van deze woondeal zetten partijen zich langjarig in om de woonopgave in de regio aan te pakken. In de woondeal zijn afspraken gemaakt over het aantal te bouwen woningen, voor wie er gebouwd moet worden en de locaties. Het bevreemdt ons dat deze afgesproken woningbouwopgave wordt verpakt met natuur als belangrijkste insteek. Verder wordt gemakshalve het eerste uitgangspunt van de verstedelijkingsstrategie – bodem en watersystemen zijn leidend voor de ruimtelijke ontwikkeling – op het hele gebied van toepassing verklaard.

Uiteraard snappen wij de urgentie van de woonopgave en het belang van leefbare en vitale dorpen en bevelen van harte aan om daarmee door te gaan. Maar het andere stuk van het koersdocument is volgens ons vooral politiek ingestoken en houdt onvoldoende rekening met de bestaande belangen in het gebied. Wat ons betreft moet dat huiswerk worden overgedaan om tot een in het gebied gedragen visie te komen. Als boomtelers zijn wij van harte bereid om daaraan bij te dragen, zonder vooropgezette agenda, maar wel met perspectief voor de sector. Aanvullend hebben wij de volgende inhoudelijke vragen: Wat is de juridische status van het koersdocument als dit straks is vastgesteld door de gemeenteraden? Buiten de dorpskernen faciliteren we nieuwe economische functies in samenhang met de landbouwtransitie, boomteelt en natuurontwikkeling: Wat voor nieuwe economische functies worden hier beoogd? We zetten primair in op natuur- en landschapsontwikkeling met een kwantitatieve ambitie om minimaal 500 hectare nieuwe natuur - waarvan 200 hectare bos - , 20 strekkende km houtwallen en singels en 20 strekkende km lanen (totaal 300 ha) te ontwikkelen.

Waarom kan biologische boomteelt en/of boomteelt volgens keurmerk “on the way to planet proof” geen alternatief zijn voor natuur? In het landelijk gebied richten we ons op de verduurzaming van landbouw, bos- en natuurontwikkeling en meer gereguleerde ontwikkeling van de boomteelt: Wat betekent dit concreet voor de ontwikkeling van de boomteelt? Welke maatregelen worden concreet overwogen? NB wethouder Grashof (Tilburg) zei hierover in het Brabants Dagblad van 3 oktober 2023: Speciale aandacht is er voor de vele boomkwekers in het gebied. Die sector kan niet meer doorgroeien, dus wordt er gekeken naar een herschikking. Wat bedoelt de wethouder concreet met herschikking? Inclusief de 200 ha nieuwe bebouwing moet de landbouw 20% van het huidig beschikbare areaal inleveren volgens het koersdocument. Van de resterende 80% zal 80% daarvan te maken met grote beperkingen voor de productie (landschapsinclusief en natuurinclusief)).

3 In welke mate gaat dit ten koste van het effectief voor productie beschikbare areaal van de boomteelt (gespecificeerd voor landschapsinclusief en natuurinclusief)? (NB wij denken dat dit ca. -50% is van het huidige in gebruik zijnde areaal) Wat voor effect heeft dit op de grondprijzen en pacht voor de overblijvende landbouwgrond? Wat voor impact heeft dit op de economische vitaliteit en de bestaanszekerheid van de boomteelt? In het koersdocument wordt er vanuit gegaan dat de landbouw 20% van het in gebruik zijnde areaal inlevert (700 ha), waarvan 500 ha voor natuur en 200 ha voor woningbouw. Hoe verhoudt zich deze enorme ambitie met de provinciale ambities op dit terrein? Wat zijn effectief de bevoegdheden van de gemeente in deze? We willen het oude cultuurlandschap tussen- en rond Berkel-Enschot, Udenhout en Oisterwijk versterken: Hoe ziet dit oude cultuurlandschap er precies uit en hoever moeten we daarvoor terug in de tijd? (ter info: de boomkwekerijen zijn al ruim 240 jaar actief in dit gebied) Hoe verhoudt zich de overmatige aandacht voor cultuurhistorie (verleden) in relatie tot het landschap met de noodzaak om vanwege klimaatverandering vooral vooruit te kijken? Grondwaterpeilen zullen volgens het Waterschap mogelijk met 10 tot 35 centimeter worden verhoogd: Is duidelijk wat dit voor schade toebrengt aan de (laan)boomteelt en hoe dit wordt gecompenseerd? Wat voor

impact heeft dit concreet op de nieuw aan te leggen bossen en de bestaande natuur? De afgelopen twee jaar is al veel gesproken met betrokken partijen over Oostflank. Partijen als: Provincie Noord-Brabant, Waterschap, Natuurmonumenten, Brabants Landschap, Brabantse Milieufederatie, ZLTO, Buitengebied management, ProRail, SRBT, Van Gogh Homeland, Stichting Duinboeren, boomtelers, Treeport Haaren, Stichting Duurzaamheidsvallei, dorpsraden, Biodiversiteitsteam Oisterwijk, projectontwikkelaars, dorps-, buurt- en wijkraden en de dorpen. Deze gesprekken geven we een vervolg en intensiveren we in de komende jaren: Los van het feit dat wij ons hier niet in herkennen; in welke mate is bijstelling van de koers nog mogelijk bij deze gesprekken in de komende jaren? In de Visie Buitengebied van de gemeente Oisterwijk van september 2022 is vastgesteld dat de Raamse Loop en de bovenloop van de Ruysbossche Waterloop geen beekdalen zijn maar een stelsel van sloten. Hoe kan het dat de Raamse Loop en de bovenloop van de Ruysbossche Waterloop een jaar later weer worden benoemd als een beekdal in het koersdocument? Het plangebied is niet gelijk aan het gebied binnen de gemeentegrenzen. Bijvoorbeeld de Bolle Akkers (Haaren) worden wel benoemd in het plan, maar vallen buiten de plankaart.

Ook is het areaal voor bebouwing zeer geflatteerd door het grootste deel van Tilburg (stad) buiten het plangebied te laten. Wat is de reden voor deze keuze? Een financiële paragraaf ontbreekt geheel. "Ik droom mijn schilderij en schilder mijn droom." Zo luidt het in het plan aangehaalde citaat van Vincent van Gogh. Wat gaat dit schilderij (wensbeeld, droom) kosten om te realiseren; wie gaan dat betalen; wat is de impact in negatieve zin op de economie en leefbaarheid van het (buiten)gebied?