Proces behandeling Programmabegroting 2025

Memo Voor Van Kopie aan Datum Onderwerp

Presidium René de Bonte, griffie 23 september 2024 Proces behandeling Programmabegroting 2025 (na besluit presidium 23 september 2024)

1. Inleiding Op 1 juli 2024 heeft de raad de Perspectiefnota 2025 vastgesteld. In de Programmabegroting 2025 zijn de uitgangspunten uit de Perspectiefnota (de inhoudelijke- en financiële kaders) opgenomen. De raadsbehandeling van de Programmabegroting 2025 is op maandag 11 november en donderdag 14 november. Zowel bij de behandeling van de Programmabegroting 2024 als bij de behandeling van de Perspectiefnota 2025 is debat gevoerd in de brede woordvoerderschappen. De wijze van behandeling van de Perspectiefnota 2025 is geëvalueerd in het presidium van 26 augustus 2024. Conclusie presidium evaluatie Perspectiefnota 2025 (op hoofdlijnen) • Algemene beschouwingen handhaven • Bij handhaven algemene beschouwingen bij zowel Perspectiefnota als Programmabegroting sprake van dubbeling • Waardering voor meerdere woordvoerders • Alert zijn op lange behandelduur en (te) lange stemverklaringen • Indeling in Steden te weinig herkenbaar/volgbaar • Kritisch zijn op het indienen van moties en amendementen (aantallen) • Moties en amendementen bundelen (niet per Stad, maar per thema) • Meer balans in spreektijd en rol tussen raad en college. De input van het presidium van 26 augustus 2024 is in een voorstel verwerkt. Dat voorstel is op 23 september 2024 besproken in het presidium.

De uitkomsten van die bespreking zijn verwerkt in het voorliggende memo “Proces en wijze van behandeling van de Programmabegroting 2025”. 2. Tijdlijn Programmabegroting 2025

n.n.b. Training Begroting lezen voor raad

3. Deskundigheidsbevordering De Rekenkamer Tilburg heeft onderzoek gedaan naar realistisch begroten in de gemeente Tilburg. Hierbij is door de RKT ook gekeken naar de p&c producten. De RKT doet de aanbeveling om de kennis over p&c producten bij de raad te vergroten. Een eerste stap hierin is om de gebruikelijke informatiebijeenkomst uit te breiden. De raad wordt (net als altijd) Pagina 1 van 5

Memo meegenomen in de ontwikkeling van het financieel beeld. Hoe heeft dat beeld zich ontwikkelt van begroting 2024, naar Perspectiefnota 2025 en vervolgens de begroting 2025 en het meerjarenbeeld. Daarnaast zal in de informatiebijeenkomst worden ingegaan op de financiële positie. Dat gebeurt onder meer aan de hand van de financiële kengetallen. De ambtelijke organisatie zal dit kort toelichten, waarna onder begeleiding van de accountant de verdieping zal worden opgezocht. Daarnaast wordt (onder voorbehoud) een training begroting lezen gepland. Dat is eerder verzorgd door de organisatie en ook door de accountant. Dit keer wordt gekeken of een andere externe deskundige de training kan verzorgen. Datum, vorm en inhoud moeten nog worden bepaald. Wat Informatiebijeenkomst Financieel beeld en financiële positie (toelichting door de organisatie en verdieping door de accountant) Training begroting lezen (onder voorbehoud)

Wanneer 14 oktober (2 uur)

Betrokkenen Raad

Nog bepalen

Raad

4. Publicatie Programmabegroting 2025 De Programmabegroting 2025 wordt op 1 oktober in het college behandeld. Publicatie vindt plaats op vrijdag 4 oktober. Wat Vaststellen begroting door college Publicatie begroting 2025 (samen met de Najaarsbijstelling 2024)

Wanneer 1 oktober 4 oktober

Betrokkenen College College

5. Informatieve (technische) vragen Zoals gebruikelijk kunnen ook met betrekking tot de Programmabegroting 2025 informatieve vragen schriftelijk worden ingediend. Dit keer gaan we werken met 2 deadlines. Eerste tranche deadline: maandag 14 oktober 12.00u Vragen die uiterlijk 14 oktober 12.00 uur worden ingediend, worden 18 oktober beantwoord. Dat betekent dat de antwoorden op de vragen uit de eerste tranche voor de herfstvakantie (21 oktober t/m 25 oktober) beschikbaar zijn (uitzonderingen daargelaten). Tweede tranche deadline: maandag 28 oktober 12.00u De volgende deadline is 28 oktober 12.00 uur. De publicatie van de antwoorden van de tweede tranche op deze vragen vindt op 5 november plaats. Eventueel openstaande vragen uit de eerste tranche kunnen in de beantwoording van de tweede tranche worden meegenomen (eerder mag uiteraard ook). De fracties worden nadrukkelijk gevraagd de informatieve vragen uiterlijk 14 oktober in te dienen. Op deze manier zijn de antwoorden ruim op tijd beschikbaar voor de fracties om mee te nemen in eventuele moties en amendementen. De fracties ontvangen uiterlijk 4 oktober een mail met deze memo, een toelichting en format voor het indienen van de informatieve vragen.

Wat Verstrekken toelichting en format indienen informatieve (technische) vragen Eerste tranche: Indienen informatieve (technische) vragen Publiceren antwoorden informatieve (technische) vragen die uiterlijk 14 oktober zijn ingediend Tweede tranche: Indienen informatieve (technische) vragen Publiceren antwoorden informatieve (technische) vragen

Wanneer 4 oktober

Betrokkenen Griffie

uiterlijk tot 14 oktober 12.00u 18 oktober

Raad

uiterlijk tot 28 oktober 12.00u 5 november 17.00u *)

Raad

Griffie

Griffie

*) Publicatie voor 17.00 uur zorgt ervoor dat de fracties de antwoorden kunnen meenemen in hun fractieoverleg op dinsdagavond.

Pagina 2 van 5

Memo 6. Insprekers Programmabegroting 2025 Aan inwoners, ondernemers en instellingen wordt de gelegenheid geboden om in te spreken. Dat zal plaatsvinden op 14 oktober in de avond. De vorm en opzet moeten nog worden bepaald. Communicatie (uitnodiging) richting inwoners en de stad wordt verzorgd door de griffie. Zie hiervoor ook de memo Participatie en communicatie begroting 2025 die op 26 augustus 2024 in het presidium is besproken. Wat Insprekers Programmabegroting 2025

Wanneer 14 oktober

Betrokkenen Raad

7. Eerste en tweede aanlevering moties en amendementen Programmabegroting 2025 Eerste deadline moties en amendementen: donderdag 7 november, 10.00 uur Ter voorbereiding op de eerste behandeldag van de Programmabegroting 2025 (11 november) is de deadline voor de eerste aanlevering van moties en amendementen donderdag 7 november 10.00 uur. Publicatie van die eerste aanlevering vindt op vrijdag 8 november plaats. Voorbereiding moties en amendementen Het Reglement van Orde maakt het altijd mogelijk om nog tijdens de orde van de raadsvergadering moties en amendementen in te dienen. Echter, om te komen tot een goede voorbereiding en een efficiënt proces worden de fracties verzocht om de concept-moties en amendementen op donderdag 7 november voor 10.00u aan te leveren. Zodoende kunnen de griffie, college en de ambtelijke organisatie de moties en amendementen voorbereiden. De aangeleverde moties en amendementen worden met de raad gedeeld zodat afstemming tussen de fracties kan plaatsvinden. Daarom wordt nadrukkelijk gevraagd de moties en amendementen donderdag 7 november aan te leveren.

Wat Indienen eerste aanlevering moties en amendementen Programmabegroting 2025 Publiceren eerste aanlevering moties en amendementen Programmabegroting 2025

Wanneer uiterlijk 7 november 10.00u 8 november

Betrokkenen Raad Griffie

Tweede deadline aanleveren moties en amendementen: woensdag 13 november 10.00u Op 14 november vindt de behandeling van de moties en amendementen en besluitvorming over de Programmabegroting plaats. De deadline voor het indienen van de tweede aanlevering van moties en amendementen is woensdag 13 november 10.00 uur. De behandeling van de moties en amendementen vindt plaats op basis van de clustering per thema (niet per Stad). De thema’s op basis van de brede woordvoerderschappen zijn: • Algemeen, financiën en bestuur • Sociaal Domein • Ruimtelijk en fysieke domein • Duurzaamheid De definitieve volgorde van behandelen zal op woensdag 13 november om 19.00 uur worden gepubliceerd op basis van de aangeleverde concept-moties en amendementen. De griffier maakt hiertoe een voorstel in overleg met de voorzitter van de raad. De griffier en de voorzitter zullen hierbij nadrukkelijk kijken naar clustering van de moties en amendementen en zodoende te komen tot een efficiënte behandeltijd. De deadline voor het aangeven door de fracties voor het mede indienen van moties en amendementen is uiterlijk donderdag 14 november 8.00 uur. Uiteraard kan mede indienen ook tijdens de raadsvergadering worden aangegeven. Spelregels debat behandeling moties en amendementen per thema: • De fracties kunnen per motie en/of amendement 1 woordvoerder aanstellen.

• Is de inhoud van een motie/amendement helder én hebben andere fracties dan de indiener geen vragen, dan is een debat niet nodig. • Is er wel debat gewenst? Dan wordt het debat geopend door een andere fractie dan de indiener(s). Het kan gaan om vragen over de inhoud, een verzoek om toelichting of het kenbaar maken van een ander standpunt en het aansporen van de indiener om de inhoud aan te passen zodat de andere fractie kan instemmen met de inhoud. • Collegeleden nemen deel aan het debat. • De indiener trekt na het debat zijn conclusie (motie/amendement handhaven, aanpassen of intrekken). • Nadat alle moties en/of amendementen zijn behandeld, stemt de raad per stad over de moties/amendementen (evt. na een korte schorsing). • Alle fracties kunnen een korte stemverklaring afgeven per motie en/of amendement. Pagina 3 van 5

Memo Nadat alle moties en amendementen zijn behandeld vindt de besluitvorming over de Programmabegroting 2025. Zie de opzet hierna. 8. Behandeling Programmabegroting 2025 De behandeling van de Programmabegroting 2025 door de raad vindt over twee dagen plaats: maandag 11 november en donderdag 14 november. Opzet maandag 11 november Algemene beschouwingen De raadsvergadering start om 10.00 uur. In het presidium van 23 september is gesproken over de opzet van de (algemene) beschouwingen. Er wordt dit keer niet gewerkt met meerdere woordvoerders. Er is gekozen voor één Algemene Beschouwing van 7 minuten. De Algemene Beschouwing mag worden uitgesproken door de fractievoorzitter of een andere woordvoerder. Spelregels Algemene Beschouwingen: • Eén woordvoerder toegestaan (fractievoorzitter of ander fractielid) • Totaal 7 minuten per fractie (netto spreektijd) • Fracties bieden moties en amendementen aan of maken hier melding van tijdens de orde • Interrupties andere fracties toegestaan (door degenen die het woord hebben gevoerd) • Interrupties op reactie college toegestaan • De spreektijden en de interruptietijden worden gemonitord • Volgorde sprekers: LST – GL–50PLUS – D66 –SP – VVD –PvdD – PvdA –CDA – LT – ONS – VT – FvD

Schorsi ngen en pauzes

Raadsvergadering Algemene beschouwingen

Globale berekening van tijd Blok Onderwerp Bruto beschikbare tijd (zonder schorsing en pauze) van 10.00 tot 17.00 Opening raadsvergadering en vaststellen agenda Algemene beschouwingen spreektijd fracties 13 fracties x 7 minuten Schorsing voor beraadslaging college op Algemene beschouwingen Spreektijd college Schatting tijd interrupties Schorsingen (ongeveer ieder uur) Schorsingen op aanvraag Lunchpauze Over/onvoorzien

Tijd in minuten 420 minuten 5 minuten 100 minuten 45 minuten 70 minuten 60 minuten 40 minuten 10 minuten 60 minuten 30 minuten

420 min.

Als tijdens de Algemene Beschouwingen moties en amendementen worden aangekondigd, kan het college daar desgewenst op 11 november op reageren. De reactie volgt in elk geval op 14 november, tijdens de inhoudelijke behandeling van de moties en amendementen. Opzet donderdag 14 november moties en amendementen, besluitvorming Programmabegroting 2025 Het besluitvormende deel van de raadsvergadering op de Programmabegroting 2025 vindt plaats op donderdag 14 november. De raadsvergadering wordt hervat om 10.00 uur. Op 14 november vindt ook de behandeling plaats van de moties en amendementen. Dit gebeurt per thema. Op deze manier kunnen de woordvoerders de moties en amendementen toelichten en verdedigen. Per motie of amendement is één woordvoerder toegestaan. Conform de wens van het presidium worden moties en amendementen met hetzelfde onderwerp of zelfde strekking zoveel als mogelijk gebundeld. Tijdens de behandeling van de moties en amendementen zijn interrupties toegestaan. Dan volgt de reactie en het préadvies van het college (portefeuillehouder). Interrupties zijn toegestaan. Vervolgens kunnen raad en college reageren (tweede termijn). Aansluitend vindt besluitvorming plaats over de amendementen en moties. Tot slot vindt besluitvorming plaats over het raadsvoorstel Programmabegroting 2025.

Pagina 4 van 5

Memo Wat Wanneer Betrokkenen Moties en amendementen, besluitvorming Najaarsbijstelling 14 november, start Raad 2024 **), Belastingverordeningen 2025 en 10.00u *) Programmabegroting 2025 *) afhankelijk van de voortgang zal rond 18.00 uur de vergadering worden afgesloten met een diner in het werkcafé. Of anders zal rond 18.00 uur een dinerpauze worden ingelast. **) Zie hiervoor het afzonderlijke behandelvoorstel 9. Samenvatting In onderstaande tabel staan alle onderwerpen onder elkaar, in volgorde van tijd. Wat Publicatie Programmabegroting 2025 Verstrekken toelichting en format indienen informatieve vragen Informatiebijeenkomst Financieel beeld en financiële positie (toelichting door de organisatie en verdieping door de accountant) Insprekers Programmabegroting 2025 Training begroting lezen (onder voorbehoud) Eerste tranche: Indienen informatieve (technische) vragen Publiceren antwoorden informatieve (technische) vragen die uiterlijk 14 oktober zijn ingediend Tweede tranche: Indienen informatieve (technische) vragen Publiceren antwoorden informatieve vragen Indienen eerste aanlevering moties en amendementen Programmabegroting 2025 Publiceren eerste aanlevering moties en amendementen Programmabegroting 2025 Algemene beschouwingen Programmabegroting 2025 (aanvang 10.00 uur) Indienen tweede aanlevering moties en amendementen Programmabegroting 2025 Aangeven mede indienen moties en

amendementen Publiceren tweede eerste aanlevering moties en amendementen Programmabegroting 2025 + indeling moties en amendementen Besluitvorming Najaarsbijstelling 2025, Belastingverordeningen 2025 en Programmabegroting 2025, inclusief behandeling moties en amendementen (aanvang 10.00 uur, geplande eindtijd 18.00 uur)

Wanneer 4 oktober 4 oktober

Betrokkenen College Griffie

14 oktober

Raad

14 oktober nog bepalen uiterlijk tot 14 oktober 12.00u 18 oktober

Raad Raad Raad

uiterlijk tot 28 oktober 12.00u 5 november uiterlijk 17.00u uiterlijk 7 november 10.00u 8 november

Raad

11 november

Raad/woordvoerders

uiterlijk 13 november 10.00u

Raad

13 november 19.00u

Griffie

14 november

Raad

Griffie

Griffie Raad Griffie

Pagina 5 van 5