Printversie verslag

Raadsvergadering gemeente Tilburg 7 november 2022

pagina 15

Mevrouw Vlasveld (PvdD) hoeft niet te zeggen welk bedrijf al dan niet kan blijven. Wel begrijpt zij dat niet elk bedrijf te allen tijde overeind kan blijven staan. Dat is een natuurlijk proces en een gevolg van de inrichting van de economie. De heer Van Stappershoef (VVD) verbaast dat nog meer en vraagt wat de Partij voor de Dieren dan tegen de MKB’ers zegt. De heer Van Aarle (LT) begrijpt het droombeeld van de Partij voor de Dieren en deelt de zorg van de heer Van Stappershoef. Het zijn niet de bedrijven die voor de circulaire economie in de weg zitten, maar de consumenten. Als zij niet bereid zijn om de kiloknaller te laten liggen en voor vegetarisch kiezen, dan zal de droom van de Partij voor de Dieren nooit te realiseren zijn. Zijn vraag is daarom hoe de Partij voor de Dieren ervoor gaat zorgen om consumenten te bewegen de juiste keuzen te maken, zodat het probleem zich oplost. Mevrouw Vlasveld (PvdD) vraagt MKB’ers inhoudelijk naar hun bedrijfsvoering te kijken en hoe stappen te zetten zijn richting een circulaire economie. Voor het meebewegen van consumenten zijn er bepaalde middelen, bijvoorbeeld geen btw meer heffen op groente en fruit. De overheid moet heel grote stappen zetten. Dat is aan ondernemers, maar ook aan de consument. Dieren horen niet te worden aangepast aan 'ons systeem', mensen zouden dieren helemaal niet hoeven te gebruiken.

Een dier kiest er namelijk niet voor als dier geboren te worden in een industrie waar slechts diens economische waarde telt. Dierenrechten zijn geen geschenk dat dieren wordt gegeven, het is een geboorterecht dat hen is afgenomen. Zorg en liefde die huisdieren krijgen zouden aan alle dieren gegeven moeten worden: varkens, koeien, kippen, ratten, spinnen, bijen, kevers, kikkers, vissen. In de binnenring van de donut kan iedereen meedoen. Steeds meer mensen vallen buiten de boot door een combinatie van politieke keuzes en de daaruit voortvloeiende bureaucratie. Iedereen die vanuit de buitengrenzen van Europa komt wordt met de nek aangekeken, maar geldt dat niet eigenlijk voor iedereen die niet mee kan doen met de status quo? De mens is van nature geneigd om het goede te doen. Zij wil die ruimte te geven. Laat vertrouwen de basis van beleid zijn en niet wantrouwen waardoor mensen in deze bureaucratische hel terecht gekomen zijn. Door andere politieke keuzes te maken is alles wat zij benoemde haalbaar. Dan moet er alleen één ding gebeuren: stoppen met de focus op economische groei. Economische groei, ook de zogenaamde groene groei, is een sprookje, een groen geverfd luchtkasteel. Het huidige systeem is niet langer houdbaar. Daarom dient de Partij voor de Dieren zes moties in.

Ze bevatten alle kleine stappen die wat haar betreft bij gaan dragen aan een schoner, gezonder en prettiger Tilburg. Een Tilburg waar ieder mens mee kan doen en iedereen er toe doet, inclusief de dieren. En wanneer de raadsleden gaan stemmen over deze moties, dan kunnen zij onthouden dat hoop geen belofte of garantie is, maar een ander woord voor mogelijkheid. Mevrouw Couwenberg (CDA) ziet veel goede dingen in de begroting staan, maar zij focust zich vooral op waar het CDA andere keuzen zou maken. Deze tijd kenmerkt zich door onzekerheid. De onzekerheid van Jeroen en Marieke Bertens uit de Reeshof is nog nooit zo groot geweest. Hij is buschauffeur en zij werkt in de zorg, samen hebben ze meer dan een fulltime baan. Hun voorschot voor de energierekening bedraagt inmiddels meer dan 10% van hun inkomen. Ze kopen al lang niet meer de boodschappen die ze gewend waren, elk tientje is belangrijk. De contributie van de vereniging dreigt omhoog te gaan, de gemeentelijke lasten stijgen. De familie Bertens gaat kopje onder. Ze zijn bang, onzeker en zien het soms niet meer zitten. Dan steken gevoelens de kop op waar ze zelf niet trots op zijn. Aan de ene kant zien ze een elite met dure huizen, die goed zijn geïsoleerd en die een luxe leventje leidt op het terras in de Piushaven.

Aan de andere kant zien zij bekenden, die via de bijzondere bijstand een nieuwe wasmachine krijgen of via de Stichting Leergeld een laptop ontvangen. Marieke zelf maakt tijd om voor haar moeder te zorgen en wordt regelmatig voor gek verklaard, omdat de gemeente dat gewoon kan regelen. Dat maakt boos, afgunstig en voedt het gevoel dat de overheid

Raadsvergadering gemeente Tilburg 7 november 2022

pagina 16

er niet voor hen is. Jeroen en Marieke willen echt niet ruilen. Ze zijn er trots op wat ze voor elkaar hebben gekregen en dat ze dat zelf hebben gedaan. Ze proberen altijd klaar te staan voor mensen die het minder hebben en ze willen helpen. maar de rek is er uit. Ze zijn kritisch op de politiek en de overheid. Ze haken daarbij af en gaan niet meer stemmen. Zijn de overheid en de politiek er wel voor hen? Dat probleem lost men niet op met mooie woorden, plannen, campagnes of communicatie en ook niet met een fonds van 4 miljoen euro voor een sterke en levendige democratie. Dat werkt misschien wel averechts en vervreemdend. Is dat waar jullie in het stadhuis mee bezig zijn? Dit lost men alleen op door te gaan doen, door te laten zien dat de overheid en de politiek er ook voor hen is. Bestaanszekerheid is meer dan een minimabeleid, het is de wijk van onderop versterken, die wijk waar de middenklasse en de ouderen een belangrijke dragende rol hebben. De heer Van den Hoven (LST) stelt dat het CDA de afgelopen twintig jaar mede aan de wieg heeft gestaan van de problematiek die nu voor veel Tilburgers aan de orde is. Die wordt door de crisis versterkt. Van het CDA heeft hij de afgelopen jaren heel weinig gezien in daadkracht van hetgeen zij nu benoemt. Hij vraagt mevrouw Couwenberg daarom die koerswijziging duidelijk te maken.

Mevrouw Couwenberg (CDA) gelooft niet dat sprake is van een koerswijziging. Zij denkt dat er een andere noodzaak ligt. De oplossing die zij ziet gaat richting het wijkgericht werken, waarop de gemeente de afgelopen vier jaar ook heeft ingezet. Die is echter niet de urgentie gegeven die nodig was. Als men twintig jaar geleden de situatie had gezien, waren er misschien tien of vijf jaar geleden wel andere keuzen gemaakt. Het CDA heeft bestuursverantwoordelijkheid gedragen voor de huidige situatie, maar zij geeft de noodzaak en urgentie aan van de huidige situatie en dat het nu echt anders moet. Wijkgericht werken staat al jaren op de agenda en nu wordt de sturing gekanteld, waarbij de inwoner centraal komt te staan. Zij steunt die beweging van ganser harte, maar mist de urgentie. Zij vraagt daarom om een termijn waarbinnen de integrale gebiedsteams operationeel zullen zijn en ambtenaren in de wijk zullen werken. De 013-ideeën en de uitvoeringsbrief heeft zij zich ter harte genomen. De meeste ideeën beginnen in de wijk en daarnaar wil zij luisteren. Zij stelt voor extra mensen in de wijk te laten werken en te experimenteren met een wijkbegroting. In plaats van plannen maken gaat het om problemen oplossen van nu en in de toekomst op het gebied van laaggeletterdheid, mobiliteit, bestaanszekerheid en een leefbare buurt. Daarvoor doet het CDA voorstellen.

De gemeente krijgt de komende jaren veel meer geld van het Rijk, maar onzekerheid is een factor van belang. De vraag is welke consequenties het college daaraan verbindt. Persoonlijk gaat zij bij onzekerheid een beetje voorzichtig doen, maar het college gaat 500 miljoen euro lenen en groeien naar een schuldenquote van 79%, wat volgens de wethouder niet erg is, omdat de signaalwaarde op 90% tot 100% zit en het dan pas echt kritiek wordt. De heer Zieleman (D66) wijst erop dat onder dit bestuursakkoord en deze begroting de schuld met geen euro toe neemt. Dat gebeurt allemaal op basis van beleid dat de afgelopen jaren is gevoerd, waarbij het CDA ook in de coalitie zat. De schuld loopt dus op vanwege raadsbesluiten uit de vorige periode. Hij herkent het CDA niet als zij het heeft over de elite en ‘jullie op het stadhuis’. Mevrouw Couwenberg (CDA) repliceert dat een deel van de schuldenquote inderdaad voortkomt uit besluiten die in de vorige periode zijn genomen. Nu worden opnieuw fondsen ingesteld. Bij de ondertekening van het vorige bestuursakkoord heeft het CDA haar handtekening bij de fondsen gezet. Die fondsen zijn toen ingesteld, omdat een transitie nodig was en daarin extra geld geïnvesteerd moest worden. De heer Zieleman (D66) wijst erop dat nieuwe fondsen worden gevuld, maar met gelden uit het begrotingssaldo. Dat zijn dus geen schulden of geleende bedragen.

De komende drie jaar houdt de gemeente heel veel geld over. Er wordt geen euro extra schuld gemaakt onder deze begroting en onder dit akkoord.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 7 november 2022

pagina 17

Mevrouw Couwenberg (CDA) ziet in de begroting staan dat de gemeente in de komende jaren 500 miljoen euro gaat lenen, waarvoor een rentebudget nodig is van 2,5 miljoen euro tot 13 miljoen euro in 2026. Dat rentebudget is hoger dan het ooit is geweest. Bij de vorige begroting heeft het CDA wel degelijk haar zorg over de financiering, de uitgaven en het geleende geld uitgesproken. Dan is het nu niet vreemd om die zorg op een andere manier te uiten dan de afgelopen vier jaar. Haar uitgangspunt is dat je niet kunt blijven lenen tot je in de kritieke waarden terecht komt. Wat haar betreft gaat de discussie over of de gemeente in de positie is om het gespaarde geld uit te geven en waaraan dat moet gebeuren. De gemeente zou volgens haar zuinig moeten zijn om reserves voor noodgevallen in te zetten en om te investeren in nutsvoorzieningen die passen bij grote transities. Een deel van de grote investeringen zijn dus wel degelijk de juiste. De heer Van Stappershoef (VVD) valt het op dat het CDA boter op haar hoofd heeft en net doet alsof ze in de afgelopen perioden niet heeft meegedaan. In 2026 wordt er zelfs 16 miljoen extra gespaard. In deze periode wordt geen extra schuldenlast aangegaan en dat wil hij benoemen.

Ook hij ziet dat de middeninkomens het lastig hebben, zodat hij heel blij is met alle voorstellen in de begroting, zoals over de openbare ruimte, de sociale basis, fatsoenlijke onderwijshuisvesting en sportverenigingen. De gemeente investeert extra met het beschikbare geld, juist ook voor middeninkomens die daarvan profiteren. Hij vraagt wat het CDA dan anders wil doen. Mevrouw Couwenberg (CDA) herinnert aan de discussies in de vorige bestuursperiode over het financiële beleid. Die discussies werden niet in de raadzaal gevoerd, maar elders. Met die discussies in gedachten kan men niet beweren dat het CDA boter op haar hoofd heeft. Het CDA wil een transitiefonds van 4 miljoen euro voor een sterke en levende democratie anders inzetten, namelijk in de wijken, dichtbij inwoners, zodat er iemand naast hen staat die hun problemen oplost. De heer Van Stappershoef (VVD) krijgt signalen van wijkraden die niet zitten te wachten om te gaan werken met een wijkbegroting. Mevrouw Couwenberg (CDA) legt uit dat een wijkbegroting iets anders is dan een budget. Degenen die daarover beslissen betreft niet alleen de wijkraad. Wijkgericht werken betekent van onderop werken, waarbij ambtenaren integraal kijken wat de problemen zijn. Zij gaan focussen op de wijk en van onderop werken met een wijkbegroting. Een klein deel daarvan is een wijkbudget, waarover de wijkraad meepraat.

Wijkraden zullen echter de stad niet gaan besturen. Mevrouw Oostelbos (SP) vraagt wat er in de vorige collegeperiode nog meer binnenskamers is besproken. De heer Van den Hoven (LST) verneemt dat het in de vorige raadsperiode niet allemaal pais en vree was en sprake was van achterkamertjespolitiek. Feit blijft dat er in 2024 maar liefst 711 miljoen euro schuld zal zijn, waarvan het CDA mede aan de wieg stond. De heer Zieleman (D66) ontkent dat in deze raadsperiode schulden worden gemaakt. Mevrouw Couwenberg (CDA) heeft in de vorige coalitie heel prettig samengewerkt, waarbij men soms toch wel eens dingen moet bespreken. De suggestie dat het meteen achterkamertjesgesprekken zouden zijn vindt zij een verkeerde. Zij vindt het belangrijk reserves in te zetten voor grote transities, zoals een mobiliteitssysteem of energievoorziening en voor noodgevallen. Daarom stelt zij voor snel actie te ondernemen, zodat verenigingen kunnen voortbestaan. Zij verdienen meer dan een college dat zegt op rijksbeleid te wachten. De samenleving heeft de taak om samen te leven, mensen bij elkaar te brengen en gemeenschappen met elkaar te verbinden. Daarbij spelen de politiek en het stadsbestuur een belangrijke rol. Het gaat om een samenleving met wederkerigheid, waarbij men meedoet en waar men bijhoort. De familie Bertens wil wonen in een stad en buurt waar men naar elkaar omkijkt.

Dat is de enige manier waarbij zij naar elkaar omkijken.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 7 november 2022

pagina 18

Mevrouw Kostermans (GroenLinks) hoorde van mevrouw Couwenberg dat zou worden gewacht op rijksbeleid. In het crisis- en herstelbeleid zit nog 6 miljoen euro en als ingegrepen moet worden gebeurd dat. Het CDA is tegelijkertijd voor degelijk financieel beleid. Zij vraagt of het CDA vindt dat de Rijksmaatregelen terzijde moeten worden gelegd en de gemeente zelf moet uitgeven of zij vindt dat er aanvullend aan het rijksbeleid aanvullend iets moet gebeuren. Mevrouw Couwenberg (CDA) ziet bij minimabeleid en energie-uitkeringen dat de gemeente op rijksbeleid doorgepakt heeft en oplossingen heeft bedacht. Bij verenigingen gebeurt dat niet. Het crisisfonds inzetten voor problemen van verenigingen heeft zij niet gelezen, vandaar dat het CDA daarover in een motie vragen stelt. De heer Van Aarle (LT) deelt mee dat Lokaal Tilburg ruim zeven jaar geleden niet is opgericht om het college te pleasen. Sterker nog, bij de start in 2015 kondigde zij meteen haar initiatief aan om een referendum te organiseren over de plannen rondom het stadhuis. Een initiatief waar het college onder leiding van burgemeester Noordanus absoluut niet blij van werd. Toch schildert de concurrentie Lokaal Tilburg graag af als het schoothondje van het college, om met de woorden van Hans Smolders te spreken.

Het klopt dat Lokaal Tilburg zelfs als oppositiepartij niet overal tegen is, zij ziet meer heil in het constructief meedenken. Het bestuursakkoord “Meer voor Elkaar” spreekt terecht over het samen werken aan de stad, dat is ook de reden dat Lokaal Tilburg dit bestuursakkoord omarmt. Hierbij staan de Kruikezeikers centraal, hij verwacht dan ook dat het bestuur zich vooral inzet om een samenleving te faciliteren waar iedereen gezond en gelukkig kan zijn, waar leefbaarheid centraal staat: een woning, een baan, scholing voor kinderen en een leefomgeving waar het schoon, heel groen en veilig is. De programmabegroting is meer dan alleen een opsomming van cijfertjes. Lokaal Tilburg ziet een degelijke begroting en is verheugd met de ruim 110 miljoen euro die extra geïnvesteerd gaan worden in de stad. Zeker in tijden van onzekerheid en een dreigende recessie is het goed te blijven investeren en ambities te tonen. Maar deze begroting is meer dan alleen cijfers. Bij de presentatie van het bestuursakkoord zijn verwachtingen gewekt. De aangekondigde verdieping in de uitvoeringsbrieven, het participeren met de stad en een vertaling daarvan in de begroting. In de praktijk zijn de uitvoeringsbrieven gecomprimeerd tot één uitvoeringsbrief waarin met name het resultaat van de inwonersparticipatie te lezen valt.

De driedaagse “Samen meer voor elkaar” was mede dankzij de enthousiaste inbreng vanuit de stad succesvol en smaakt naar meer. Het is dan ook goed dat het college hieraan een vervolg geeft door jaarlijks een week van de uitvoering te gaan organiseren. Lokaal Tilburg is echter minder enthousiast over de concrete vertaling van de 013 ideeën in de programmabegroting. Te vaak ziet hij de woorden “we willen het idee verder uitwerken”, “we willen met de initiatiefnemers in gesprek”, “het idee verder verkennen” en zelfs “een mooi idee dat de initiatiefnemers zelf kunnen oppakken” Hij vraagt zich serieus af of de deelnemers van de driedaagse dit ook als resultaat voor ogen hebben gehad. Slechts enkele ideeën, zoals de buurtkansenkaart voor groen of urban splash worden wel concreet opgepakt door het college. Een mooi voorbeeld van verrijking is het idee van een burgerberaad per wijk, zodat ook andere mensen aan tafel komen zitten dan de gebruikelijke. Dit idee sluit ook prima aan bij de ambities van het college op het gebied van inwonersparticipatie en verdient in zijn ogen dan ook een eerlijke kans. Vandaar dat Lokaal Tilburg met een motie komt om dit mogelijk te maken. Ook Lokaal Tilburg maakt zicht ernstig zorgen over de spanningen op de arbeidsmarkt en het feit dat er ondanks het grote aanbod aan vacatures nog steeds circa 30 % van de werkzame beroepsbevolking langs de kant staat.

Het investeringsplan arbeidsmarkt spreekt over het beter ontsluiten van dit onbenut talent. Hij heeft hoge verwachtingen van de stadshoogleraar om met onconventionele ideeën te komen om de arbeidsmarkt weer in beweging te krijgen. Het gaat hierbij dan ook over de Tilburgse oplossing om onbenut talent weer meer te

Raadsvergadering gemeente Tilburg 7 november 2022

pagina 19

betrekken bij de samenleving en hij komt met een prikkelende motie ter ondersteuning. In het bestuursakkoord is te lezen dat “Tilburg ondernemers heeft met hart voor de stad en dorpen”. D vraag is echter of het college ook hart heeft voor het MKB en dan met name de horeca en detailhandel. Het is in ieder geval sportief van het college om in de uitvoeringsbrief toe te geven dat de aandacht voor deze branches onderbelicht is gebleven. Lokaal Tilburg vraagt zich dan ook serieus af waar de ambitie van het college is gebleven, zoals die beschreven staat in de detailhandelsvisie. Sterker nog, in vorige programmabegrotingen werd onder verantwoordelijkheid van wethouder De Ridder en later ook Jacobs zelfs gesproken over de nominatie voor “Beste Binnenstad”. Zijn vraag aan het college is dan ook hoe deze omissie in het bestuursakkoord heeft kunnen ontstaan en op welke wijze de consumenten uit de regio en omliggende steden weer naar Tilburg te lokken zijn, zeker nu dit najaar het nieuwe kernwinkelgebied zijn deuren opent. Lokaal Tilburg komt in ieder geval met een motie waardoor de informatievoorziening aan deze ondernemers verbeterd kan worden. Een laagdrempelig, fysiek ondernemersloket in de nieuwe stadswinkel kan het gemis van een kamer van koophandel in de stad enigszins compenseren. De inwoners zijn het zat, spuugzat.

Het gaat om verpaupering van panden, het zwerfafval, het asociale verkeersgedrag, geluidsoverlast en diefstal. De kille cijfers in de begroting en het antwoord op zijn vraag bevestigen wederom de enorme toename van woonoverlast. In de ogen van Lokaal Tilburg is deze stijging structureel en niet langer toe te schrijven aan de betere bekendheid van de Fixi app, dat is te makkelijk. Hij vraagt het college op welke wijze het de leefbaarheid niet verder onder druk laat zetten door daadkrachtiger te gaan optreden en met name de woonoverlast aan te pakken. De kritische toonzetting bij sommige vragen bewijst dat het veronderstelde schoothondje van Hans ook zijn tanden kan laten zien. Een bekend Rotterdams spreekwoord zegt; “niet lullen maar poetsen”…. Dat moment is aangebroken. Mevrouw Oerlemans (ONS Tilburg) vertelt dat inclusie gaat over wie mag meepraten en bij een gebrek daaraan vooral over wie niet. Het is een maatschappelijk probleem dat ook zichtbaar is in de raadzaal. De kans om het goede voorbeeld te geven dat we het samen moeten doen verliest het vaak van het idee dat we tegenstanders zijn. Dit uit zich soms in gedrag, een raadszaal onwaardig. Geroezemoes, non-verbaal gedrag en opmerkingen over de andere raadsleden als de microfoon uitstaat, maar wel hoorbaar zijn.

Of mensen framen met termen als linkse deugpartijen, populist of racist; het dient de inhoudelijke discussie nooit. Het belang om te profileren wordt belangrijker dan samen een probleem aan te pakken. Als men samen meer voor elkaar wil krijgen zal men blijvend aandacht moeten houden voor de manier waarop men hier met elkaar samenwerkt. Daar gaat inclusie ook over. Maar het gaat ook over het omgaan met macht, privileges, conflicten, verschillen en overeenkomsten. Daarom is het voor ONS Tilburg ook nu weer het belangrijkste onderwerp tijdens de begroting. Haar doel: de komende jaren beter met elkaar samenwerken en met alle verschillen de stad en dorpen nog mooier maken voor nu en in de toekomst. En deze begroting investeert ook in de toekomst. Er wordt op verschillende thema’s doorgepakt, zoals wonen en duurzaamheid. En ook wordt er ingezet op brede talentontwikkeling om uit ieder kind, ieder mens, het beste te halen. Zij is er van overtuigd dat deze inzet, zeker bij langdurig vasthouden, zijn vruchten gaat afwerpen. Toch denkt zij dat er ook meer nodig is. De democratie is een groot goed, maar staat nog vaak ver af van Tilburgers. Dat bleek wel uit de opkomstcijfers van de raadsverkiezingen. Zij daagt iedereen dan ook uit om samen met ONS Tilburg te denken over de eigen regels en procedures.

Haar overtuiging is namelijk dat iedereen wel mee wil doen, maar dat men ervoor moet zorgen dat iedereen dat ook kan. De driedaagse “samen meer voor elkaar” was daarvoor een goede start. Al deed er nog maar een beperkte groep Tilburgers mee. Hoe mooi zou het zijn er samen voor kunnen zorgen dat nog meer mensen te betrekken zijn, zodat er nog meer ideeën uit

Raadsvergadering gemeente Tilburg 7 november 2022

pagina 20

de stad te halen en vooral te realiseren zijn. Zij doet daartoe een voorstel om gezamenlijk, met college en raad, op te trekken op weg naar de week van de uitvoering. En zij vraagt ook om budget vrij te maken voor participatie van kinderen en jongeren. Want de democratie is van en voor iedereen, wat men al vroeg moet beginnen uit te leggen. Maar laat men vooral niet alleen maar zenden: neem kinderen en jongeren serieus en laat dus hun ideeën voor onze stad ook werkelijkheid worden. Samen moet men werken aan de toekomst van de stad. Op het gebied van wonen wordt er al flink gewerkt in de stad, maar de nood is dan ook hoog. Een veilig (t)huis is een basis voor elk mens, maar de markt is al lang niet meer toegankelijk voor iedereen en dus zeker niet inclusief. Als woonwensen wat meer specifiek zijn, dan wordt het nog ingewikkelder. Terwijl initiatiefnemers staan te popelen om aan de slag te gaan om te ontwikkelen in een collectief of voor specifieke doelgroepen. Het zijn vaak de regels en procedures die zorgen voor ingewikkelde, stroperige en vooral lange processen. Zij roept het college dan ook op om een regelvrije zone te creëren in Tilburg. Net zoals de initiatiefnemers van een van de 013-ideeën dat deden. Dat de nood hoog is, hoorde zij ook vorige week ook van Andresz en Noah, ervaringsdeskundigen op het gebied van dakloosheid. En zij zijn niet alleen.

Steeds meer mensen in de stad slapen op straat. Vorig jaar sliepen er nog 30 jongeren in de daklozenopvang, dit jaar zijn het er al 60. En volgens professionals is dat maar een topje van de ijsberg. Ook zij kwam dit jaar steeds meer mensen zonder huis tegen. Allemaal met hun eigen verhaal: Wendy en Nico in het bushokje, Serge die met zijn kindje bij zijn moeder slaapt en Sharon die al maanden alleen in haar auto slaapt. Dan zijn het geen cijfers meer, maar echte mensen met echte verhalen. Zij hoopt dat iedereen in de gemeenteraad de noodzaak voelt om hen verder te helpen en de aanpak voor daken thuisloosheid te versterken. Zelfs de mensen waarbij we soms het geduld verliezen en die zichzelf buiten de maatschappij plaatsen, maken nog steeds een onderdeel uit van de stad. Zoals er ook gemeenteraadsleden zullen zijn die men niet begrijpt, maar men zou tenminste met elkaar in gesprek moeten blijven om zo elkaar niet te verliezen. Haar inzet is om de komende jaren nog veel meer met elkaar samen te werken aan de toekomst van de stad. Want zij gelooft dat men samen altijd alles voor elkaar krijgt. De heer Otten (VT) ondersteunt de ambities en intenties van het college en de ambtelijke organisatie over de begroting volledig. Er is hard gewerkt en daarvoor zegt hij dank. De rol van Voor Tilburg is het afgelopen jaar iets anders geweest.

Hij weet wat er buiten speelt en is de afgelopen jaren als hulpverlener constant betrokken geweest bij de stad. De rollen van raadslid en hulpverlener zijn echter lastig te combineren, omdat men als raadslid bepalend is voor beleid. Daarin zal hij keuzen moeten maken. Hij weet echter wel precies wat er speelt in de stad. Dagelijks en wekelijks krijgt hij nog meldingen van mensen met een hulpvraag, van professionals over lokale initiatieven of van gemeentelijke medewerkers. Dat is best wel pittig. Het gaat vaak over de kwantiteit van de begroting, maar te weinig over de kwaliteit. Daarom vraagt hij echt goed naar de kwaliteit te blijven kijken, omdat men met meer kwaliteit minder kwantiteit nodig heeft. Voor Tilburg denkt dat daar ook precies het pijnpunt zit, het verschil tussen de theorie en de praktijk. Daar zit de kloof tussen balie en beleid, de leemlaag tussen hulpvraag en uitvoering. Zolang er niet meer aandacht is voor de kwaliteit blijft het een mooi verhaal in theorie, wat hij wil voorkomen. Voor Tilburg zal regelmatig vragen over de cijfers en de daadwerkelijk behaalde resultaten stellen. Het maatschappelijk belang mag niet ondergeschikt zijn aan de leemlaag tussen balie en beleid. De heer Kooke (FvD) begrijpt een aantal punten in de begroting, zoals investeren in de stad, de dorpen en haar inwoners, een van de taken die de gemeente voor haar rekening neemt.

Er is immers een toename van armoede in de stad, er is een groot tekort op de woningmarkt en de Tilburger voelt zich niet goed gehoord. Dat gevoel van machteloosheid is ook te merken aan de steeds dalende opkomst bij elke

Raadsvergadering gemeente Tilburg 7 november 2022

pagina 21

verkiezing. De democratie zit in een depressie en alle mogelijkheden om die weer hoogtij te laten vieren en te laten leven onder de mensen zijn een van de kernwaarden van Forum voor de Democratie. In de begroting staat een groot aantal investeringen en doelen waarbij Forum voor Democratie grote vraagtekens zet en waarbij zij twijfelt of die haalbaar en betaalbaar zijn en of daarvoor draagvlak is. Draagvlak is immers belangrijk, anders krijgen de Tilburgers het gevoel dat het beleid gevoerd wordt voor de raad en niet voor hen. De kosten gemaakt om de stad energieneutraal te maken ziet hij als niet haalbaar en betaalbaar. Er staat druk op de beschikbaarheid en kwaliteit van leerlingenvervoer, ook in het speciaal onderwijs. Er zijn stijgende energiekosten die funest zijn voor inwoners en ondernemers, die een grote rol in de gemeente vervullen. Ook is er de problematiek met logistiek en bereikbaarheid in de stad. Een van de grootste hoofdpijndossiers is Wijkevoort. Hij zet vraagtekens bij de wijze van realisatie van het grootschalige project en vraagt zich af of de Tilburger dat wil en of Tilburg dat wel nodig heeft. Draagt Wijkevoort bij aan het welzijn van de inwoners? Is er zorgvuldig omgegaan met de bewonerswensen? Burgerparticipatie is bij dit project heel belangrijk. Bij transparantie zijn de drie machten een fundamenteel principe, wat een groot goed is.

Verder reflecteert hij op de opmerkingen van mevrouw Oerlemans over omgang van de raadsleden met elkaar, welke opmerkingen hij onderschrijft. Insinuaties naar elkaar toe zijn niet gepast, omdat volksvertegenwoordigers een voorbeeldfunctie hebben. Vertrouwen in de politiek begint bij hen. Daarom wil hij dat raadsleden zich goed gedragen naar elkaar toe. Mevrouw Zouridis-Veldhoven verlaat de vergadering. Wethouder Van Asten dankt eenieder voor de betrokkenheid bij de begroting. Het is zijn eerste begroting waar hij als wethouder Financiën verantwoordelijk voor is en die is gemaakt in een bijzondere tijd. De gemeente herstelt zich van de coronapandemie en moet zich buigen over de stijgende energieprijzen in een tijd van krapte op de arbeidsmarkt, waardoor mensen niet altijd direct beschikbaar zijn. De ambities uit het akkoord zijn zo goed mogelijk in de begroting doorvertaald. Dat is gelukt, omdat de gemeente een financiële positie heeft waar hij trots is. Die zorgt ervoor te kunnen investeren in de stad, de dorpen en de wijken. Dat is nodig om de stad voor de lange termijn toekomstbestendig voor iedereen te houden.

De heer Van den Hoven (LST) herinnert aan de brief van de provincie die de gemeente over de vorige begroting op de vingers heeft getikt en vraagt of de wethouder daarvoor ook nu bang is, omdat de begroting met name wat betreft de schuldenlast niet veel afwijkt van eerdere begrotingen. Verder vindt hij dat het evenwicht in de begroting zoek is. Wethouder Van Asten gaat het om een sluitende begroting, wat de afgelopen jaren anders was. De voorliggende begroting biedt veel meer ruimte dan de afgelopen jaren. Dezelfde discussie met de provincie over de voorliggende begroting ziet hij daarom niet gebeuren. In het akkoord is afgesproken met de raad te overleggen over duurzaam financieel beleid in de komende periode. Dat gesprek zal met de Auditcommissie in het eerste kwartaal van 2023 worden gevoerd. Daarnaast verandert er met het akkoord vrij weinig aan de ontwikkeling van de financiële kengetallen. Het klopt dat de schuldentoename hoofdzakelijk komt door de keuzes uit de vorige periode, waar het college overigens ook achter staat. Rekening houdend met de gesprekken over het financieel beleid heeft het college ervoor gekozen om de impuls uit het akkoord zoveel mogelijk te financieren uit de extra inkomsten vanuit het gemeentefonds en de gelden beschikbaar vanuit de TWM.

Dat zorgt ervoor dat de kengetallen minder hard oplopen ten opzichte van deze getallen in de Programmabegroting 2022. Landelijk gezien behoort Tilburg nog steeds tot de meest financieel gezonde gemeenten van Nederland. De heer Van den Hoven (LST) ziet de gemeentelijke schuldenlast in 2024 oplopen tot 711 miljoen euro en vraagt of de wethouder zich daarover zorgen maakt. Hij denkt namelijk dat die schuldenlast op termijn ten koste van de Tilburgers zal gaan en

Raadsvergadering gemeente Tilburg 7 november 2022

pagina 22

daarom blijft hij daarvoor aandacht vragen. Hij vraagt of de wethouder het normaal vindt dat de schuldenlast abnormaal oploopt in 2024. Wethouder Van Asten hecht eraan aan te geven dat de gemeente investeringen doet, waardoor de schulden toenemen. Die investeringen zijn het gevolg van gemaakte keuzen uit het verleden, waar hij achter staat en waarmee hij juist blij is, omdat die investeringen de gemeente op lange termijn gaan helpen. Met deze investeringen realiseert de gemeente 25.000 extra woningen, die zorgen voor meer inkomsten. De investeringen gaan hittestress en sociale ongelijkheid in de voorkomenstad. De gemeente investeert in een mooi aanbod, zodat mensen in Tilburg willen wonen en werken en daar hun bedrijf willen vestigen. Juist door investeringen zorgt men dus voor een toekomstbestendig Tilburg. Hij maakt zich geen zorgen over de kengetallen, juist omdat de externe partijen aangeven dat Tilburg het wat dat betreft heel netjes doet. Op dezelfde voet doorgaan kan echter niet en daarover wil hij met de raad graag het gesprek voeren. Hij wil graag de heer Van den Hoven een bijdrage aan dat gesprek laten geven. De vraag is wat voor de gemeente Tilburg acceptabel is qua kengetallen. In deze bijzondere en onzekere tijd heeft het Rijk voor de korte termijn financiële zekerheid aan gemeenten gegeven. Voor de periode na 2026 blijven de verhoudingen echter onzeker.

Incidenteel is er ruimte, die de gemeente meerjarig verstandig inzet voor grote opgaven. Het crisis- en herstelfonds omvat ook het dempen van de stijgende energieprijs. Het Rijk komt daarvoor met maatregelen en vindt de gemeente die niet voldoende, dan beschikt de gemeente over een fonds. De gemeente kan echter niet alle problemen in deze kwestie oplossen of compenseren. Daarvoor staat de gemeente samen met het Rijk aan de lat. Hij is blij met de te maken slag inzake digitalisering van het topsportfonds en specifiek het Team Tilburg. Tilburg voorziet hierin echt in een behoefte, gezien de meer dan 70 aanvragen voor topsporters. Tilburg loopt in dezen voorop bij het mensen mogelijk maken om topsport te bedrijven. Het college is enorm blij met de mooie opmerkingen van fracties over de uitbreiding van de buurtsportcoaches en de impuls op evenementen, om juist na twee jaar stil zitten weer het bewegen en ontmoeten te benadrukken. Als dat kan is hij blij met het reeds vastgestelde beheerplan IBOR. Hij is dus als wethouder Financiën enorm trots op de begroting en dankt zijn collega’s en ambtenaren voor het verrichte werk. De heer Van den Hoven (LST) kan zich in delen van de antwoorden van de wethouder vinden, maar valt het op dat is gezegd dat de gemeente niet alle ellende van de crisis kan oplossen.

De LST denkt daarover iets anders en wil juist waar het kan een pas op de plaats maken en middelen voor de Tilburgers in nood gebruiken. Hij vraagt of het college vasthoudt aan ambities en de bijbehorende bedragen en het standpunt dat de gemeente niet iedereen kan helpen of diens standpunt wijzigt, waardoor bewoners en ondernemers écht door de crisis komen. Wethouder Van Asten zou het een gemis vinden als een vereniging of bepaald bedrijf zou omvallen, maar de gemeente kan écht niet alle bedrijven of verenigingen volledig compenseren. Er is de nodige financiële ruimte, maar die is niet oneindig. Vooralsnog maakt het college geen andere keuzes. Wethouder Lahlah merkt op dat de begroting de eerste financiële vertaalslag van het akkoord ‘Meer voor elkaar’ is. Daarin is veel aandacht voor bestaanszekerheid, kansengelijkheid, wonen, zorg, cultuur, klimaat, natuur en stedelijke ontwikkeling. De begroting is ook de eerste begroting van een nieuw college in een onzekere en onstuimige tijd. Het is daarbij belangrijk tijdig als gemeente op zaken in te spelen en wendbaar te zijn. De algemene beschouwingen zijn een belangrijk moment in het jaar om de peilstok te plaatsen, de tijdgeest te voelen en vast te stellen welke woorden en thema’s de boventoon vormen. De boventoon is hoe de gemeente Tilburgers in deze tijd zo goed mogelijk kan ondersteunen, omdat zij het zwaar hebben.

Bestaanszekerheid staat onder druk. Zij constateert dat er veel eenstemmigheid is in de naar voren gebrachte

Raadsvergadering gemeente Tilburg 7 november 2022

pagina 23

toon. De raad is solidair met degenen die het moeilijk hebben, waarvoor zij complimenten geeft. Ook het college maakt zich evenals de raad grote zorgen over de bestaanszekerheid van de Tilburgers, die het door de opeenstapeling van kosten moeilijk hebben. Het beleid richt zich primair op het doorbreken van oorzaken en het bieden van perspectief via het arbeidsparticipatiebeleid en huisbezoeken. De gemeente gaat aan de slag voor een inclusieve arbeidsmarkt die werkt voor iedereen. Er wordt gestart met een Tilburgse variant van de basisbaan. In september was er een regionale top op het gebied van de arbeidsmarkt met belangrijke stakeholders. Van daaruit zijn vervolgacties uitgezet. Het was een regionale top waar ook inwoners hun ervaringen hebben gedeeld. Het college gaat daarover graag met de raad in gesprek, evenals over de uitbreiding van de basisbanen. Mevrouw Oostelbos informeerde welk aantal inwoners in de bijstand over klantregie beschikken en dat zijn er bijna 6.000. Aan het einde van het jaar heeft iedereen een klantregisseur en dat is conform de driejarige planning. De klantregisseur is niet het doel, maar is bedoeld om samen met de inwoners naar een goede volgende stap te kijken en welke instrumenten daarbij kunnen helpen. Dat kunnen bijvoorbeeld de Diamantgroep, individuele inkooptrajecten, maatwerktrajecten of menstrajecten zijn.

De gemeente biedt ongeveer 400 trajecten per jaar aan en dat aantal wordt naar verwachting ook gehaald. De vooropgestelde aantallen zijn al gehaald en het college zal ook kritisch naar de verdeling kijken. Er zijn daarnaast aanvullende maatregelen genomen tegen de uitzonderlijke situatie. Het college is begonnen met ondersteuning van inwoners die dat nodig hebben, vooruitlopend op de rijksmaatregelen. Te denken valt aan het snel uitkeren en uitbreiden van de energietoeslag, maatwerk via het Tilburgse Ondersteunings Fonds en kledingchecks voor gezinnen met kinderen. Daarnaast zijn er maatregelen gericht op de versnelling van de energietransitie of verduurzaming van woningen. De gemeente kan de landelijke problemen niet oplossen en mag niet aan inkomenspolitiek of staatssteun doen. Het Rijk moet iets aan de energieprijzen doen. Met het energieplafond en stijgende lonen komt er hopelijk weer iets meer financiële armslag voor inwoners. Het college heeft daarom vooral gekeken hoe de meest kwetsbare inwoners nu ter overbrugging van deze periode te helpen zijn. Dat betekent enerzijds zo snel mogelijk acteren en anderzijds dat zo gericht mogelijk doen, zodat niemand tussen wal en schip valt. Dat geldt ook voor maatschappelijke instellingen en verenigingen. Bij het akkoord is een crisis- en herstelfonds opgericht dat bij vaststelling van de voorliggende begroting wordt bekrachtigd.

De criteria van het crisis- en herstelfonds worden nog verder uitgewerkt. Daarbij kijkt het college wat dit jaar nog uitvoerbaar is, in de wetenschap dat niet alles op te lossen is en dat het ook niet genoeg zal zijn. Het college wil ondersteunen wat mogelijk is aanvullend of overbruggend op waarmee het Rijk komt. Zij herkent de reflex om te gaan stapelen met regelingen. Tegelijkertijd geeft zij mee geen bestaanszekerheid te kunnen bieden aan de hand van armoederegelingen en generieke minimaregelingen. Die zijn per definitie enkel dempend en bieden slechts tijdelijke bestaanszekerheid. Mevrouw Oostelbos (SP) hoorde dat er mensen zijn die al drie jaar op een klantregisseur wachten, terwijl de minimaregelingen al zijn wegbezuinigd. Zij vindt het daarom op dit moment ook nodig om dempende maatregelen te nemen. Wethouder Lahlah is er bij de vaststelling van ‘Tilburg investeert in perspectief’ van uit gegaan dat inwoners die hebben meegedaan aan pilots hun klantregisseur of coach behouden. Mensen die zich nieuw aanmelden voor een uitkering zijn gekoppeld aan klantregie. Een uitbreiding van de afdeling Werk en Inkomen vraagt tijd om de juiste mensen te zoeken en te vinden.

De groep die al langere tijd een uitkering heeft en niet in een van die varianten meekomt krijgt gefaseerd in een periode van drie jaar een klantregisseur, die gaat kijken wat er mogelijk is en waar er perspectief zit. Die planning wordt gehaald. Zij wil onderscheid maken tussen structureel beleid en het hier en nu. Bestaanszekerheid staat onder druk vanwege te hoge kosten, hoge huur en energiekosten. De boodschappen zijn te duur en de uitkeringen en inkomens te laag, zodat mensen zo goed mogelijk ondersteund

Raadsvergadering gemeente Tilburg 7 november 2022

pagina 24

moeten worden richting betaald werk. Mensen moeten zelf aan het stuur van hun leven komen en niet met regelingen, maar met opleidingen, scholingen, betaald werk, kansen, gratis kinderopvang, betaalde stages en basisbanen. Naast inzetten op werk dat loont gaat bestaanszekerheid over wat je uiteindelijk aan uitgaven hebt: welk deel van je inkomen heb je over als je alle uitgaven hebt gedaan. Het gaat om besteedbaar inkomen, dat niet onder een norm valt te plaatsen. Daar past maatwerk beter bij, zodat geen enkele Tilburger tussen wal en schip valt. Mevrouw Oostelbos (SP) wil weten hoe het college het besteedbaar inkomen voor elke Tilburger gaat bepalen. Wethouder Lahlah beschikt daarvoor over een maatwerkoplossing. Bij de energiecrisis is er een eenmalige energietoeslag, die is geprobeerd zo snel en gericht mogelijk uit te keren. Desondanks hoort zij dat inwoners met een modaal inkomen toch geconfronteerd worden met enorm stijgende energielasten en die niet kunnen dragen. Een norm van 130% of 140% doet daaraan geen recht, maar maatwerk wel. Mevrouw Oostelbos verwees in haar bijdrage naar het lied van De Dijk met de titel ‘Ik ben nergens goed voor’. Die zin triggert haar, omdat te veel inwoners die leven in armoede dat gevoel hebben. Zij gelooft echter dat iedereen talent heeft en zal dat gevoel altijd bestrijden.

Daarom zal zij altijd inzetten op perspectief en nooit genoegen nemen met het dempen van bestaanszekerheid. Mevrouw Oostelbos (SP) benadrukte echter de zin in het lied ‘Ik heb geen cent te makken.’ Wethouder Lahlah vindt het daarom zo belangrijk om met de inwoner te kijken naar die talenten, die wellicht nog niet tot wasdom zijn gekomen of nog niet zijn erkend. Daaraan kunnen inwoners werken, zodat ze volwaardig en gelijkwaardig onderdeel worden van de samenleving en bestaanszekerheid hebben. Het Tilburgse Sociale Noodplan heeft zij van de SP ontvangen en zij gaat dat met veel belangstelling lezen. Zij verwacht daarover een aantal moties in de vergadering van 10 november a.s. Voor goede ideeën staat zij altijd open. Deze lastige tijden vragen om solidariteit. Hoe het met ieder afzonderlijk gaat bepaalt in hoge mate hoe het gezamenlijk gaat, omdat alle Tilburgers samen de prachtige stad maken. Wethouder Hendrickx is blij dat zij van haar vader schoenen heeft leren poetsen, zodat zij haar aantal schoenen beperkt kon houden en toch regelmatig met haar voeten in de klei kon staan en door straten en weilanden kon struinen teneinde in gesprek te gaan met de Tilburgers. Zij denkt dat dat voor allen geldt. Raad, college en ambtenaren kenmerken zich door in gesprek met inwoners te zijn. Op basis daarvan is de begroting gemaakt.

De begroting laat zien dat kunst en cultuur vanzelfsprekende onderdelen van Tilburg zijn. De meeste Tilburgers zijn daarmee ook ontzettend blij en zijn daar trots op. Er is 1,6 miljoen euro meer beschikbaar voor een divers pakket van cultuurcoaches, de Kessels-collectie, Vincent’s tekenlokaal en ateliers. Dat verdient de stad volgens haar. Daarnaast is er veel aandacht voor ouderen. Dit vanwege de vergrijzing, maar op dat gebied zijn er ook heel veel kansen. De heer Van Tilborg (50PLUS) vraagt of de realisatie van het culturele centrum in de Reeshof is te versnellen. Wethouder Hendrickx betreurt de vertraging daarbij, die te maken had met corona en de wijze van organiseren van culturele denkkracht in de Reesof in het afgelopen jaar. Er zijn inmiddels projectleiders benoemd en er wordt met volle snelheid en ambitie aan gewerkt. Zij komt daarmee zo snel mogelijk naar de raad terug. 50PLUS vroeg ook naar een culturele ouderenpas. Voor het college is het belangrijk dat het culturele aanbod voor elke Tilburger beschikbaar is. Als een culturele ouderenpas daarbij helpt zou dat een overweging zijn, maar zij weet niet welk geld daarvoor nodig is. Het is belangrijk dat het ouderenvraagstuk structureel op de agenda staat, ook omdat dat heel veel kansen biedt. Daarom is zij blij daarvoor de komende vier jaar vier keer 600.000 euro vrij te kunnen maken.

Dat is extra geld bovenop de bestaande

Raadsvergadering gemeente Tilburg 7 november 2022

pagina 25

Ggoud-agenda. Het geld is niet structureel, zodat het gemeentebestuur zich met de partners in de stad kan bezinnen hoe de opgave eruit ziet, wat daarvoor is te doen en hoe dat te organiseren en financieren is. Dat moet terugkomen in een begroting die recht doet aan het vraagstuk. Het kan zijn dat de aandacht voor ouderen in de verschillende begrotingsdomeinen een plek krijgt. Er is geen expliciet geld voor de wonen-zorgvraagstukken, maar het college is daarmee beleidsmatig wel degelijk met de regio en lokaal bezig. Er komt een ambitieuze woonzorg-agenda en daarover zijn de gesprekken al gestart met woningcorporaties, ouderenpartijen en externe deskundigen uit het land. Ouderen weerbaarder maken en valongelukken verminderen zijn heel belangrijk. De vraag is echter of, hoe en wanneer je dat doet. Hierop komt zij nog terug. In het algemeen is er sprake van betrokkenheid, tevredenheid en bezorgdheid over alles wat er in het sociaal domein gebeurt. Zij beseft dat het gaat om grote bedragen en grote belangen van inwoners. Met de betrokkenheid van de raad daarbij is zij heel blij, wat een heel goede basis biedt om samen te werken. Wethouder Çelik gaat in op de maatregelen tegen energiearmoede. Naast de aanpak om de bestaanszekerheid van inwoners te borgen zet het college in om inwoners te helpen om de energietransitie te versnellen.

Het gaat om het structureel aanpakken van energiearmoede. Voorkomen van een hoge energienota is effectiever dan elke keer weer geld moeten bijleggen om het hoofd boven water te houden. Dat gebeurt door meer energiecoaches en energieadviseurs en het ondersteunen van activiteiten van woningcorporaties om de verduurzaming te versnellen. Er is extra aandacht voor de vouchers waarmee kleine energiebesparende maatregelen genomen kunnen worden. Het college ondersteunt lokale initiatieven vanuit de inwoners. Daarbij worden woningeigenaren vanaf het eerste kwartaal van 2023 ontzorgd met het project ‘Tilburg verduurzaamt’. Al deze maatregelen volgen twee sporen: het nadrukkelijker en beter benutten van bestaande contacten met inwoners en het inzetten op contactmomenten via het wijkgericht werken. Doen wat nodig is, is het te benadrukken signaal, wat wethouder Van Asten al afdoende aan de raad heeft toegelicht. Bij de gemeentelijke organisatie staat uitvoering voorop. De gemeentelijke organisatie groeit met 83 fte en daarnaast met de middelen vanuit de fondsen en gereserveerde bedragen in de begroting. Vanuit die reserveringen komen er op zijn minst nog eens 30 fte bij, bijvoorbeeld als het gaat om de strategische personeelsplanning. Er is ook een krapte op de arbeidsmarkt.

Het college heeft aandacht voor de arbeidsmarktbenadering en de match van vraag en aanbod op het gebied van personeel. Er is hierop een grote uitdaging. Er wordt alles op alles gezet op het vinden van de juiste mensen voor de voorgestelde formatie-uitbreidingen, door het zijn van een goede en aantrekkelijke werkgever met fantastische projecten. Medewerkers krijgen de kans om aan de stad te bouwen. Er worden ook wervingsplannen gemaakt om meer mensen aan zich te binden. De heer Van den Hoven (LST) vraagt aandacht voor het verloop van personeel in de gemeentelijke organisatie en bij de griffie en wil weten of dat betekent dat doelstellingen bij te stellen zijn. Wethouder Çelik stelt dat de raad zelf over de griffie gaat en maakt zich in algemene zin zorgen over de arbeidsmarkt. Hij hoopt en verwacht aantrekkelijk te blijven voor toekomstige werknemers. Wel moet men waakzaam blijven. Als de gemeente niet de goede mensen kan aantrekken zal zij gebruik maken van de flexibele schil. Bij in de knel komen van de uitvoering zal hij dat zo snel mogelijk aan de raad melden. De organisatie en het wijkgericht werken willen bereikbaar, benaderbaar, betrouwbaar, toegankelijk en herkenbaar zijn. Dat geldt voor alle plekken waar de gemeente werkt en alle geledingen in de organisatie.

Om daarop meer zicht te krijgen heeft de raad daarop in een informatiebijeenkomst een toelichting gehad, waar de barometer culturele diversiteit is besproken. Daarbij wordt nagedacht over de verandering. In het programma high potentials is een verhoogde diversiteit terug te zien, alsmede het programma voor beginnend leidinggevenden.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 7 november 2022

pagina 26

Mevrouw Kostermans (GroenLinks) vraagt of aandacht voor diversiteit ook een concrete vertaling krijgt in de wervingsplannen en dat daar concreet aandacht is voor het aantrekken van nieuwe mensen. Wethouder Çelik bevestigt dat. De organisatie kijkt ook naar wervingskanalen om doelgroepen op de arbeidsmarkt te bereiken en is daarmee ook aan de gang. De heer Van Stappershoef (VVD) vraagt hoe het met de uitvoeringstoets staat en wanneer die gereed zal zijn. Wethouder Çelik komt daarop later terug. Gebiedsteams zijn het meest zichtbare element in het wijkgericht werken. Doen wat nodig is vraagt om een verschuiving van perspectief: de gemeente zorgt eerst voor de inwoners en dan voor de regels en het beleid. Het gaat erom ambities ook werkelijk waar te maken. Wijkgericht werken is volop in beweging en daarover gaat het college in gesprek met de raad. Een bijeenkomst zal op 28 november plaatsvinden en daarin zal het gaat over de ambities, de gebiedsteams zelf, de invulling daarvan, de stedelijke alliantie, wat inwoners daarvan merken en de betrokkenheid van de raad bij het wijkgericht werken. 50PLUS vroeg aandacht voor nieuwe vormen van wonen voor jong en oud, gekoppeld aan een nieuwe techniek. Daarop komt hij op 10 november terug, evenals op betaalbare koopwoningen, die de VVD inbracht.

De bijstelling van TIWOS van 1.050 naar 850 woningen klopt en deze woningen zitten in de pijplijn van de komende jaren. Lopende afspraken met TIWOS staan wel vast. Als een corporatie niet kan leveren kan een andere woningcorporatie dat mogelijk wel doen. De oproep van mevrouw Oerlemans om over wonen in gesprek te blijven is hem uit het hart gegrepen. Het verhaal over daklozen heeft hem in de gedachte gesterkt om aandacht te hebben voor alle groepen op de woningmarkt. Hetgeen in de wereld gebeurt heeft effect op Tilburg en andersom. Er is lotsverbondenheid door het klimaat, werkgelegenheid, vluchtelingen en de opvangcrisis. De stad is op meerdere manieren verbonden met elkaar. Ook het college is overvallen door de snelheid van de gepresenteerde plannen in Biezenmortel. Het college blijft echter verantwoordelijkheid nemen en oog houden voor zorg uit het dorp. Overigens verneemt hij uit Biezenmortel ook steunbetuigingen en warme woorden om te helpen. De crisis vraagt veel van medewerkers en inwoners, waarop hij trots is, omdat zij elke dag weer werken aan de opgaven in de stad. Mevrouw Oostelbos (SP) vraagt of het niet beter was geweest om de bewonersavond van 8 november te verzetten, zodat raadsleden van Goirle daarbij hadden kunnen zijn, die op die datum hun begrotingsvergadering hebben.

Wethouder Çelik heeft de bewonersavond gepland op basis van zijn eigenbeschikbaarheid, hetgeen ook kenbaar is gemaakt aan de gemeente Goirle. De heer Van den Hoven (LST) vraagt of bij het college niet de gedachte is opgekomen dat bewoners van Biezenmortel zich overvallen voelen. Zij zouden eerst geïnformeerd moeten worden voordat nieuws via de krant of sociale media bekend wordt. Wethouder Çelik is ook overvallen door de snelheid van de gepresenteerde plannen, welke presentatie voor de herfstvakantie gebeurde. Het college wil echter zijn verantwoordelijkheid nemen, omdat Tilburg is verbonden met de wereld. Dat vraagt veel van de stad. De stad is bereid om zijn aandeel te leveren om de opvangcrisis tot een goed einde te brengen. Er is ook oog voor zorgen, wat voor hem ‘Meer voor elkaar’ tekent. Wethouder Grashoff refereert aan de vandaag begonnen wereldwijde klimaattop. De secretaris-generaal van de VN zei daar dat men nu op weg naar de klimaathel rijdt met de voet op het gaspedaal. Gezegd is dat de mensheid de kans heeft om samen te werken of om ten onder te gaan. Dat is het raamwerk waarbinnen de discussie over klimaatverandering plaatsvindt. Ook in Nederland en Tilburg is er daartoe een enorme taak. Enkele fracties bagatelliseren de klimaatmaatregelen dan wel de

Raadsvergadering gemeente Tilburg 7 november 2022

pagina 27

klimaatcrisis, wat hij betitelt als verregaand naïef en gevaarlijk voor de toekomst. De motie van de LST om geen windturbines bij de Baars te plaatsen zal hij daarom van harte ontraden. In het kader van klimaat is het zaak om de energietransitie echt vorm te geven. Een derde van de stroomvoorziening was dit jaar duurzaam. Als alle plannen voor winden zonne-energie zijn gerealiseerd zal dat in 2030 opgelopen zijn dot 70%. Het duurzaam veranderen van energiearmoede in energietoekomst zit hem in het verduurzamen van de energievoorziening. De heer Van den Hoven (LST) vraagt hoe het college omgaat met niet toereikende kabels en de periodes als er geen zon en wind zijn. Wethouder Grashoff stelt dat allen de gigaklus moeten oplossen en het energienet moet verzwaren. Energielocaties moeten worden gerealiseerd, ondanks alle problemen. Als dat niet gebeurt zijn de consequenties gigantisch. Er is al forse klimaatverandering waarop klimaatadaptatie moet plaatsvinden. Dat betekent daarmee ook in de stad aan de slag te moeten gaan. Dat betekent regelen van vergroening, water de grond in laten stromen en het tegengaan van hittestress. Dat gebeurt met een versnellingsplan, het 013-Parkenplan. In het voorjaar van 2023 komt het nieuwe water- en rioleringsplan dat in 2024 moet ingaan, dat het ambitieniveau fors ophoogt teneinde klimaatverandering bij te houden en tegen te houden.

Het tempo van het 013-Parkenplan blijft hoog en dat komt in het eerste kwartaal van 2023 naar de raad. Als het mogelijk is om het ingroeipad te versnellen, dan zal hij daartoe niet schromen. Het structurele budget van 5 miljoen euro per jaar staat vast en daarmee zal hij vergroeningsplannen aan de raad voorleggen. Op het inrichten van de Parkring en de relatie met de kermis komt hij nog terug. De combinatie is lastig. Mevrouw Kostermans (GroenLinks) vraagt of binnen het meerjarenplan openbare ruimte (MJP) de juiste prioritering van klimaatopgaven plaatsvindt. Wethouder Grashoff legt uit dat het MJP een verzamelnaam is van alle projecten in de openbare ruimte die relevant zijn. In eerste instantie wordt dat sic vanuit technisch perspectief aangevlogen, maar dat wordt aangestuurd en geprioriteerd vanuit bestuurlijke en maatschappelijke belangen. Het MJP mag nooit een statisch instrument worden en een discussie daarover is zeker op zijn plaats. De heer Van Aarle (LT) stelt een vraag over de Parkring en mist daar de participatie met de raad. Wethouder Grashoff is druk bezig met planteams rondom de Parkring, waarin ook de spanning/dilemma rondom het ontwerp tot uiting komt. Hij gaat de raad op korte termijn en ook in de figuur van de volggroep bij de Parkring betrekken.

Een precieze timing hoopt hij voor het eind van het jaar met de volggroep te kunnen bespreken, om vervolgens in het eerste kwartaal 2023 een finaal besluit te nemen, voor zover sommige stukken niet eerder moeten gebeuren. De planning loopt namelijk al iets uit. Hij had eigenlijk al vanaf januari 2023 een start met de herinrichting van de Parkring willen maken. Er zijn echter zodanige ontwerpvraagstukken op verschillende terreinen dat het wellicht verstandig is daarnaar nader te kijken. Zo kort mogelijk begin 2023 hoopt hij de eerste schop in de grond te krijgen. De heer Van den Hoven (LST) vraagt hoe de maatregelen in het kader van klimaat te rijmen zijn met de maatregelen rondom Wijkevoort. Enerzijds gaat het om vergroening en de Parkring om rampspoed te voorkomen en anderzijds het volbouwen van Wijkevoort en de Groene Kamer. Wethouder Grashoff wijst op heel veel natuurcompensatie rondom Wijkevoort en de focus op natuurontwikkeling bij Zwaluwenbunders. Opgeteld vindt er rond de stad meer natuurontwikkeling dan ontwikkeling van bedrijventerrein plaats. Beide zijn belangrijk voor economie en vergroening, waartussen een balans is gezocht. Hij wil kijken naar het geheel in plaats van enkel in te zoomen op Wijkevoort. Het gaat namelijk ook om twee ecologische verbindingszones.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 7 november 2022

pagina 28

In de volggroep komt hij in nauwe samenspraak met wethouder Van Asten op de relatie tussen de Parkring en de kermis terug, die ook een balansoefening zal zijn. Het college wil de kermis volledig in ere houden, maar de groene en leefbare inrichting van de Parkring niet te veel beperken. Het college heeft het lastig met het naar uitvoering toe brengen van veel plannen. In het voorjaar van 2022 moest worden vastgesteld dat geplande investeringen voor 145 miljoen euro niet uitgegeven konden worden en moesten worden doorgeschoven naar 2023. Het vraagstuk is dus om de uitvoeringscapaciteit in verhouding te krijgen met ambities. Op alle aspecten komt het college daarom met een uitvoeringstoets. In alle raadsvoorstellen komt een paragraaf over het concreet borgen van de uitvoering. Het gaat dan om personeelscapaciteit, het beleidskader, het proces en de participatie die op orde moeten zijn. Begin tweede kwartaal 2023 zal die toets waarschijnlijk met de raad te delen zijn. Voor Tilburg-Noord was er best moeite met het naar uitvoering helpen van doorbraakinitiatieven. De interne werkorganisatie qua capaciteit is nu geregeld. Het college is nu een heel eind op pad en er is op wijk- en buurtniveau akkoord gegeven op de vestiging van de Urban Factory, waarbij ook een woningbouwlocatielocatie is vrijgespeeld aan de Bellinistraat.

Woningbouw daar en rondom de Mascagnistraat zijn nu in versnelling te brengen. De Urban Factory is met Europese subsidie nu te bouwen, wat versnelling betekent. Vergelijkbaar zijn de nieuwbouwplannen rondom het Wagnerplein, waar er moeite was met het samenstellen van een goed planteam met voldoende diversiteit. Nu is het college met ontwikkelende partijen in de slag. Het gaat om bijna 300 woningen of nog meer. Opgeteld gaat het bij elkaar in Tilburg-Noord om 300 tot 600 woningen en bij kleine initiatieven gaat het om 200 woningen. Het college is nu bezig me het wijkperspectief, dat een participatietraject moet hebben. De heer Jansen (PvdA) telt het aantal woningen in Tilburg-Noord op tot 1.000, terwijl de ambitie daar 5.000 woningen is. Hij wil de raad daarin laten meenemen, ook omdat de laatste te maken slagen het moeilijkst zijn. Daarom vraagt hij de wethouder de raad in het vervolgproces nader te betrekken. Wethouder Grashoff doet dat vanzelfsprekend. Het wijkperspectief moet gaan over de ambitie van 5.000 woningen en daarbij horende onderwijs- en sportvoorzieningen en de verkeersafwikkeling. Ook is er daarbij aandacht voor het groen. Hij heeft aandacht voor verkeersveiligheid van kwetsbare groepen: ouderen, kinderen en jongeren. Versnelling mag men verwachten bij 30 km-zones binnen de ringbanen, die worden verbonden aan het MJP.

Fysieke ingrepen, voorlichting en gedragsbeïnvloeding komen samen in een update van de verkeersveiligheidsagenda, waarmee hij in het eerste kwartaal van 2023 bij de raad terugkomt. De heer Van Tilborg (50PLUS) vraagt aandacht voor verkeersveiligheid op rotondes. Wethouder Grashoff heeft daarvoor aandacht dat als de raad dat wil. Ook is er geen voornemen om het beleid voor rotondes te veranderen, maar wel om voorrang voor de fiets op rotondes versneld te realiseren. De heer Van Aarle vroeg of het college nog wel achter het MKB staat. Het college werkt ongelooflijk hard aan een aantrekkelijke binnenstad die bezoekers trekt. Het gaat om de Willem II-straat tot het winkelrondje van de Emmapassage, evenals de invulling van de plint bij het stadhuis en het Stadsforum fases 1 en 2. Bij het Korvellint en de Besterdring gaat het om een forse verbetering van leefbaarheid, groen en aantrekkelijkheid. Ondernemers en inwoners gaan daarmee ook aan de slag. Er zijn ruime financiën gevonden om de Besterdring in 2025 uit te voeren en het Korvellint in 2026. Die linten kunnen er dan weer twintig tot vijfentwintig jaar tegen. De heer Van Aarle (LT) heeft het ook over de wijk- en buurtwinkelcentra en de dorpen, waarbij hij 100% achter de detailhandelsvisie staat. Die visie ziet hij niet vertaald in de programmabegroting. Veel is al in gang gezet door de voorgangers van wethouder Grashoff.

Het college had de ambitie om van de binnenstad de beste binnenstad van het land te maken. De vraag is waar die ambitie is gebleven.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 7 november 2022

pagina 29

Wethouder Grashoff reageert dat die ambitie nog steeds overeind staat. De uitspraak van de heer Van Aarle ‘niet lullen, maar poetsen’, voert het college nu uit. Als er daarover opmerkingen of klachten zijn, dan kan men daarover met elkaar in discussie gaan. De heer Van den Hoven (LST) maakt zich zorgen over delen van de binnenstad, zoals het Pieter Vreedeplein en de Juliana van Stolbergstraat, die het kind van de rekening dreigen te worden van de ambities die elders gerealiseerd worden. Wethouder Grashoff heeft niet die bedoeling. Het college denkt na over herinrichting van het Pieter Vreedeplein na de nieuwbouw aldaar. Dat plein heeft een flinke opwaardering nodig. In het kader van het 013-Parkenplan denkt het college nu ook aan vergroening en verbetering van de leefbaarheid van het Pieter Vreedeplein. Op de opmerking over de Juliana van Stolbergstraat wil hij schriftelijk reageren. Na de Willem II-straat komt de Stationsstraat aan de beurt. Er wordt uitvoering gegeven aan de ambities voor de binnenstad, zodat de bezoekersaantallen stijgen. Er komt een parkeerstrategie naar de raad, hopelijk in het eerste kwartaal van 2023. Het college wil bezoekers op een goede manier blijven faciliteren.