Bijlage 2B - Tabel bestuurlijke reactie adviezen Tilburgerberaad

Bijlage 2B – Bestuurlijke reactie Adviezen Tilburgerberaad Adviesnummer 1

Advies Tilburgerberaad Sociale rechtvaardigheid & betaalbaarheid Mentale/ fysieke draagkracht en stress door armoede Mensen met financiële en psychische klachten hebben niet de tijd of energie om op eigen houtje te kiezen om deel te nemen aan de transitie, daarom moet de gemeente (in samenwerking met maatschappelijke organisaties) inzetten op het bereiken en ondersteunen van deze groep. “Organisaties en instellingen zoals de gemeente (klantregisseurs), woningbouw, maatschappelijke organisaties, schuldhulpverlening, voedselbank, Quiet, etc. hebben de taak om te informeren en te begeleiden. Als de begeleiding hiervan niet hun taak is, dienen zij de overdracht naar de juiste instanties zo soepel mogelijk laten verlopen.” Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk? “Zodat iedereen de mogelijkheid krijgt om eerlijk mee te doen aan de energietransitie.”

Bestuurlijke reactie college

OVERNEMEN Wij vinden het belangrijk om mensen met financiële of psychische klachten te ondersteunen zodat we voor iedereen een redelijk bestaansminimum kunnen garanderen. We onderschrijven daarom de oproep van het Tilburgerberaad dat juist kwetsbare doelgroepen moeten kunnen meedoen in de energietransitie van harte. Energie is namelijk, zoals het Tilburgerberaad terecht opmerkt, een basisbehoefte. Op dit moment ondersteunen we – binnen de mogelijkheden die we als gemeente hebben; inkomenspolitiek is namelijk voorbehouden aan de Rijksoverheid – kwetsbare doelgroepen op verschillende manieren in (het deelnemen in) de energietransitie. Dat doen we samen met maatschappelijk organisaties en instellingen. Zo hebben we een toolbox energiearmoede gemaakt, met daarin een overzicht van alle diensten en regelingen die er beschikbaar zijn. Maatschappelijke partners maken hier gebruik van om inwoners, met wie zij contact hebben, te begeleiden naar relevante diensten of regelingen. Het ‘samen doen’ met maatschappelijke organisaties en instellingen is ook een belangrijke pijler in het nieuwe beleid Bestaanszekerheid 2025-2029: Ondersteunen vanuit vertrouwen, nabijheid en maatwerk .

Daarin zetten we onder andere in op het vereenvoudigen van procedures en het vergroten van de nabijheid van ondersteuning, zodat we onze regelingen tot duurzame verbeteringen te komen voor deze kwetsbare groep inwoners. Ook hierbij zijn onze maatschappelijke organisaties een belangrijke, verbindende schakel. We realiseren ons echter dat, ondanks onze inspanningen en die van onze maatschappelijke partners, er nog niet in slagen om iedereen die recht heeft op hulp te bereiken. Én om hen te activeren om gebruik te maken van onze regelingen. Het college leest in dit advies van het Tilburgerberaad een aanmoediging om deze aanpak te blijven ontwikkelen.

Bestuurlijke reactie Adviezen Tilburgerberaad

Pagina 1 van 14

2

E-auto voor meer mensen bereikbaar Maak het mogelijk om de E-auto aan huis op te laden. Door aanleg van kabelgoten* makkelijk en goedkoop te maken. “De gemeente werkt mee aan het gemakkelijker & goedkoper aanleggen van kabelgoten bij grondgebonden woningen zonder oprit. * gekeurde kabelgoten die geen belemmering veroorzaken.” Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk? “E-auto's zijn interessant om aan te schaffen echter laden aan publieke paal doet dit voordeel teniet t.o.v. benzine.”

3

Gezamenlijke aanpak energiemaatregelen koop-en huurwoningen Zorg dat huurders en kopers samen kunnen verduurzamen, met woningcorporaties en woningeigenaren in een gezamenlijke aanpak. “Ervoor zorgen dat woningcorporaties woningeigenaren meenemen in een collectieve aanpak. Bijvoorbeeld door per straat een vereniging van bewoners op te zetten.” Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk?  “Woningcorporaties ontzorgen de woningeneigenaren.

Bestuurlijke reactie Adviezen Tilburgerberaad

OVERNEMEN Met de overstap van fossiele naar hernieuwbare brandstoffen verandert de stad in een ‘openbare laadplaats’ voor elektrisch vervoer, met tienduizenden private en openbare laadpunten. Daarom hebben wij recent in een pilot onderzocht op welke wijze een openbaar geparkeerde auto veilig kan worden opgeladen met een laadkabel in de stoep. Er bleek, en dat past ook bij het advies van het Tilburgerberaad, veel interesse om de pilot structureel te maken. Daarom hebben we in december 2025 de APV gewijzigd, zodat het aanleggen van een kabelgoot makkelijker wordt. Inwoners hoeven tegenwoordig ‘slechts’ een melding te maken voor het zelf aanleggen van een kabelgoot. Een vergunning (waar kosten aan verbonden zijn) is niet meer nodig. We realiseren ons echter dat het doen van een melding (ook al is het makkelijker dan het aanvragen van een vergunning) nog best ingewikkeld kan zijn. Vanuit de klantreis van de inwoner gaan we het meldingsproces onder de loep nemen en makkelijker maken. Wij verwachten, net als het Tilburgerberaad, dat het makkelijker mogen aanleggen van kabelgoten inwoners stimuleert om over te stappen op elektrisch rijden, want een eigen aansluiting is financieel inderdaad gunstiger dan laden op een openbare paal.

OVERNEMEN Dit advies van het Tilburgerberaad sluit goed aan bij de aanpak verduurzaming gespikkeld bezit 2024-2027, die samen met woningcorporaties in 2024 is opgesteld en door ons is vastgesteld. Wij vinden het, net als het Tilburgerberaad, belangrijk dat we eigenaren van koopwoningen die onderdeel zijn van een rij woningen in corporatiebezit (ook wel: gespikkeld bezit) ondersteunen in het verduurzamen. Die woningeigenaren zijn soms een financieel kwetsbare doelgroep met weinig investeringsruimte voor verduurzaming. Daarom hebben wij, samen met de woningcorporaties, de aanpak verduurzaming gespikkeld bezit 2024-2027 vastgesteld en daar geld voor beschikbaar gesteld. Volgens die aanpak zijn de

Pagina 2 van 14

  

4

Collectieve verduurzaming is voor beide partijen voordeliger. Behoud van een eenduidig woningaanzicht (verschil visueel minder zichtbaar). Men ervaart niet alleen de lasten van projecten in de straat.”

Gemeentelijk loket voor bijzondere bijstand in het kader van de energietransitie Maak een gemeentelijk loket waar mensen met een laag inkomen steun kunnen krijgen voor hun energiekosten tijdens de energietransitie. “Richt een gemeentelijk loket op voor bijzondere bijstandenergie, zodat iedereen gelijke toegang tot steun heeft en de energietransitie eerlijk verloopt. Met respect voor de beslagvrije voet. Het loket versterkt financiële steun bij de energiekosten en beoordeeld aanvragen eerlijk. “ Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk? “Dit waarborgt gelijke behandeling en sociale rechtvaardigheid: iedereen kan deelnemen aan de energietransitie zonder financiële achterstand.”

Bestuurlijke reactie Adviezen Tilburgerberaad

woningcorporaties als het ware de startmotor van de verduurzaming van het gespikkeld bezit en zijn er onafhankelijke externe intermediairs aangesteld. Zij zorgen ervoor dat de woningeigenaren zo goed mogelijk geïnformeerd zijn en, indien gewenst, kunnen meedoen met een collectief verduurzamingsaanbod vanuit de betrokken corporatie. Zo zorgen we niet alleen voor gezamenlijke verduurzaming, maar voorkomen we ook – zoals het Tilburgerberaad terecht opmerkt - een architectonisch en stedenbouwkundig versnipperd straatbeeld, waarbij de koopwoningen er ten opzichte van de huurwoningen uitzien als de ‘lelijke eendjes’ van de straat. De aanpak is momenteel in uitvoering en sindsdien zijn meerdere projecten uitgevoerd (onder andere in de Abdijbuurt, Jagersbuurt, Staatsliedenbuurt en Torenbuurt). Na afloop van de looptijd evalueren we de aanpak. Vooruitlopend op die evaluatie onderschrijven we - in lijn met het advies van het Tilburgerberaad – de meerwaarde van het vaker en op meer locaties toepassen van deze aanpak. (BEDOELING) OVERNEMEN EN VERDER ONDERZOEKEN Wij hechten aan het uitgangspunt dat het Tilburgerberaad in haar advies formuleert: een energietransitie waaraan iedereen kan deelnemen – juist ook voor inwoners met een laag inkomen voor wie deelname niet vanzelfsprekend is.

In de gemeente Tilburg bestaat een loket waar inwoners (als laatste redmiddel) terecht kunnen voor financiële ondersteuning bij het betalen van noodzakelijke kosten die ze niet kunnen betalen. Denk daarbij aan medische kosten, woonlasten, maar ook het betalen van de energierekening. De Stichting Ondersteuningsfonds Tilburg (TOF), die overigens als expert een bijdrage heeft geleverd aan de tweede bijeenkomst van het Tilburgerberaad, biedt tijdelijke en gerichte ondersteuning om te voorkomen dat inwoners onder de armoedegrens (dreigen te) vallen. Als gemeente verstrekken we subsidie aan TOF om hun activiteiten te bekostigen. We constateren dat het aantal aanvragen bij TOF relatief laag is. Dat baart ons zorgen. Daarom gaan wij, mede naar aanleiding van het advies van het Tilburgerberaad, onderzoeken hoe het bereik van het TOF kan worden vergroot en hoe hun dienstverlening kan worden verbeterd, zodat meer Tilburgers de hulp krijgen die zij nodig hebben.

Pagina 3 van 14

Informatie, bewustwording & participatie 5

Informatievoorziening MKB De gemeente versterkt de energietransitie van het midden klein bedrijf met getoetste, onafhankelijke informatie. “De gemeente dient betrouwbare informatie aan de MKB verstrekken met betrekking tot de energietransitie. Dit kan aan de hand van een online platform. Op dit platform zal een menu-kaart staan, opgesteld door betrouwbare experts. Ondernemers krijgen de vrijheid om zelfstandig te kijken welke vormen van verduurzaming mbt de energietransitie voor hen werkt. Tevens levert het platform de mogelijkheid aan MKB-ers om met elkaar in gesprek te gaan. Betrouwbaarheid van experts zal worden getoetst. Verifiëren van gebruikers.” Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk? “Dit is belangrijk omdat bedrijven overzichtelijk en toegankelijke keuzes moeten kunnen maken omdat zij (kleine bedrijven) minder capaciteit hebben t.o.v. grote bedrijven. De gemeente kan hierin ondersteunen door te vereenvoudigen.”

Bestuurlijke reactie Adviezen Tilburgerberaad

(BEDOELING) OVERNEMEN EN VERDER ONDERZOEKEN Wij zijn blij met dit advies voor het mkb. Gemeente Tilburg is het hart van een regio met tal van mkb-bedrijven, die een belangrijke spil zijn in de innovatieve maakeconomie met slimme logistiek. Juist in een mkb-regio is het versterken van het economische ecosysteem van belang, en een onmisbaar onderdeel daarin is de overstap naar een duurzame economie. Het ondersteunen van het mkb is daarom belangrijk voor de duurzaamheid van de stad. Het Tilburgse mkb-landschap telt namelijk veel kleinere, op zichzelf staande bedrijven, die moeite hebben om eigenstandig met transitieopgaven aan de slag te gaan. Daarom is ondersteuning, ook in termen van betrouwbare informatievoorziening, van groot belang. In onze gemeente doen we dat door (momenteel als pilot) duurzaamheidsmakelaars in te zetten, die specifiek kleine ondernemers helpen bij het verduurzamen. Bij het evalueren van deze pilot nemen we dit advies van het Tilburgerberaad ter harte. Daarnaast kunnen mkb’ers gebruik maken van de Energiescan MKB en het Ontzorgingsloket MKB voor persoonlijk advies én hulp om het energiegebruik te verminderen en te verduurzamen.

Een waardevolle observatie van het Tilburgerberaad is dat in de diversiteit van het Tilburgse mkb een onbenutte kracht schuilt: door hen te stimuleren om hun expertise, vaardigheden en ervaringen met elkaar uit te wisselen en te bundelen, kan het mkb voortvarender aan de slag met de energietransitie. Wij gaan naar aanleiding van het advies van het Tilburgerberaad verder onderzoeken hoe het gesprek tussen mkb’ers over verduurzaming (met als doel om elkaar te inspireren en elkaars kwaliteiten te benutten) verder vormgegeven kan worden, waarbij we uiteraard aansluiten bij de wensen en behoeften van ondernemers zelf.

Pagina 4 van 14

6

De jeugd is/heeft de toekomst Voer positief campagne op social media omtrent de energietransitie, zodat ook jongeren vroeg worden betrokken.

OVERNEMEN

“Om dit te voorkomen wordt de gemeente geadviseerd om social-media-accounts op te zetten met een herkenbaar gezicht of voorbeeldfiguur, die op een positieve en transparante manier laat zien hoe duurzame keuzes bijdragen aan een aantrekkelijk toekomstbeeld, geïnspireerd op de heldere en eerlijke communicatiestijl van merken zoals Upfront (een Nederlands voedselbedrijf, gericht op eerlijk voedsel en transparante labels), om zo jongeren beter te betrokken bij de energietransitie.”

Om dat beeld te kantelen, gaan we, in lijn met het advies van het Tilburgerberaad, positieve, eerlijke en begrijpelijke content over de energietransitie ontwikkelen voor onze social media-kanalen. Daarbij willen we ook beter aansluiten bij jongeren: zowel qua “vorm” van de content, bijvoorbeeld door meer met video te werken, als in “kanaal”. We houden daarbij vinger aan de pols: welke formats werken, welke toon sluit aan en waar haken jongeren af?

Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk? “De jeugd is de toekomst, dus zij moeten vroegtijdig betrokken worden. Het is oneerlijk dat zij over het hoofd worden gezien, omdat ze nog geen eigen voorzieningen hebben zoals een huis of auto.”

7

Begrijpelijke informatie door de gemeente De gemeente moet in elke wijk duidelijk informatie geven (jip en janneke taal). Zowel digitaal als via een 'informatiemarkt' (waaraan buurtverbinders zijn gekoppeld) over woningaanpassingen en de energietransitie. “De gemeente wordt geadviseerd om voor alle inwoners in begrijpelijke Jip en Janneke taal informatie te bieden via digitale en fysieke informatiepunten in wijkcentra/

Bestuurlijke reactie Adviezen Tilburgerberaad

Wij herkennen het signaal dat jongeren via (sociale) media vaak vooral negatieve of sombere berichten over de energietransitie zien.

Naar aanleiding van het advies van het Tilburgerberaad zien we in ieder geval twee mogelijkheden om aantrekkelijke (én informatieve) content voor deze doelgroep te ontwikkelen:  We ontwikkelen een explainervideo over de energietransitie. Op die manier maken we de energietransitie beeldend en begrijpelijk op basis van betrouwbare informatie.  We gaan onze (nieuwe) wijkreporter inzetten om aansprekende verhalen uit de wijken t.a.v. de energietransitie op te halen. Daarbij gaan we op zoek naar inspirerende verhalen van voorbeeldfiguren en herkenbare verhalen van jongeren zelf. We onderzoeken graag of we daarbij kunnen samenwerken met jongerenplatforms, zoals Jongerenplatform En nu, of specifieke voorbeeldfiguren. (BEDOELING) OVERNEMEN EN VERDER ONDERZOEKEN Wij onderschrijven het belang van het - juist bij zo’n complex onderwerp als de energietransitie – aanbieden van begrijpelijke informatie aan onze, ook in de wetenschap dat de energietransitie voor sommige inwoners ver van hen af staat (zie ook advies 18 Maatwerkonderzoek). We informeren inwoners regelmatig in de wijken over de energietransitie. Denk aan energiemarkten en energiecafé ’s door energiecoöperaties, inloopspreekuren van duurzaamheidsmakelaars, huisbezoeken door coaches en adviseurs en de duurzame

Pagina 5 van 14

openbare ruimte of d.m.v. 'informatiemarkt' met ondersteuning van buurtverbinders en schriftelijke informatie.”

informatiehuisjes van ContourdeTwern in verschillende wijkcentra. Zeker in wijken waar we aan de slag zijn met een Wijkuitvoeringsplan Energie (WUPe), het wijkplan om aardgasvrij te worden, organiseren we veel van dit soort laagdrempelige activiteiten.

Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk? “Iedereen kan meedoen aan de energietransitie en een weloverwogen beslissing nemen.”

Ook digitaal bieden we veel informatie aan. Momenteel is de website www.duurzamertilburg.nl de belangrijkste vindplaats voor digitale informatie over de energietransitie en wat inwoners zelf kunnen doen om hun woning te verduurzamen. Naar aanleiding van dit advies van het Tilburgerberaad gaan we onderzoeken hoe we de informatievoorziening verder kunnen optimaliseren op het gebied van vindbaarheid en begrijpelijkheid van informatie. Tegelijkertijd zijn we van start met het opzetten van het Energiehuis: een fysiek én digitaal dienstverleningsconcept waarbij iedereen hulp kan krijgen die zijn of haar gebouw wil verduurzamen. Het Energiehuis gaat toegankelijke informatie, onafhankelijk advies en praktische hulp bieden op tenminste technisch en financieel vlak. Zo verwachten we informatie en hulp nóg dichter bij onze inwoners en ondernemers te brengen. In het advies van het Tilburgerberaad zien wij zowel een aanmoediging om met het Energiehuis aan de slag te gaan als aanknopingspunten én aandachtspunten voor de doorontwikkeling daarvan.

8

Eerlijk en toegankelijk recyclen voor inwoners Zorg voor begrijpelijke informatie en voor afvalverzamelpunten in de buurt, zodat elke inwoner een steentje bij kan dragen aan afvalscheiding, wat bijdraagt aan de energietransitie. “Begrijpelijke informatie waar men met welk afval naartoe kan en afvalpunten in de buurt faciliteren. Meerdere talen, eenvoudig taalgebruik, pictogrammen,

Bestuurlijke reactie Adviezen Tilburgerberaad

Hoewel we op verschillende manieren al veel (begrijpelijke) informatie aan onze inwoners aanbieden, landt dit blijkbaar onvoldoende of wordt die informatie onvoldoende gezien of gevonden. Wij gaan, naar aanleiding van dit advies, verder onderzoeken wat hier de redenen van zijn. (BEDOELING) OVERNEMEN EN VERDER ONDERZOEKEN Wij herkennen de oproep uit het Tilburgerberaad dat afvalscheiding voor een deel van onze inwoners ingewikkeld is, zeker wanneer taal, begrijpelijkheid of nabijheid van (of: afstand tot) voorzieningen een rol speelt. Dit advies onderstreept het belang van duidelijke, toegankelijke en eerlijke communicatie over afval scheiden en recyclen, uiteraard met als doel om de CO2-uitstoot te verminderen en afvalstoffen beter te hergebruiken. We hebben ons de afgelopen jaren stevig ingespannen om inwoners begrijpelijk(er) te

Pagina 6 van 14

containers met info wat er wel/ niet in mag.” Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk? “Iedereen moet op een begrijpelijke en toegankelijke manier kunnen meedoen aan afval scheiden en recyclen. Dit is noodzakelijk voor de energietransitie. Goed afvalbeheer zorgt voor minder co2 uitstoot, meer hergebruik van afvalstoffen en minder energieverlies.”

9

Starten met wijkgerichte info en adviespunten voor verduurzaming Start in Tilburg Noord met een informatie en adviespunt dat bewoners helpt met verduurzaming en breidt dit uit naar andere gebieden. “Richt in iedere wijk een informatie en adviespunt in dat bewoners ondersteunt bij verduurzaming. Dit punt biedt: 1.

2. 3.

4.

Adres specifieke informatie over geschikte maatregelen. Isolatie, warmtepompen, zonnepanelen. Deskundig advies voor doe-het-zelf-klussers. Ondersteuning bij het aanvragen van subsidies en bijzondere bijstand. Zodat financiële drempels worden verlaagd en iedereen kan meedoen. Screening en advies over betrouwbare bedrijven en alternatieven. Zodat bewoners kunnen kiezen

Bestuurlijke reactie Adviezen Tilburgerberaad

informeren over afvalinzameling en -scheiding, onder andere door het hele jaar door (online en offline) campagnes te voeren over het juist sorteren van afval. Niet alleen om CO2uitstoot te verminderen, maar ook omdat onjuist omgaan met afval een grote ergernis van veel inwoners is. Tegelijkertijd constateren we, net als het Tilburgerberaad, dat er nog verdere verbetering mogelijk is. We onderzoeken hoe we dit kunnen aanpakken. Voor wat betreft het communiceren in meerdere talen, zijn onze communicatie-uitingen momenteel regelmatig in het Engels. Het college realiseert zich echter dat dit slechts gedeeltelijk recht doet aan de oproep van het Tilburgerberaad. Daarom houden we naar aanleiding van dit advies onze aanpak t.a.v. het in meerdere talen communiceren tegen het licht. Dat past ook bij een eerdere oproep van de raad om bewuster meertalig te communiceren. (BEDOELING) OVERNEMEN EN VERDER ONDERZOEKEN Wij lezen in dit advies de belangrijke en terechte oproep van het Tilburgerberaad om te investeren in gelijke en nabije toegang tot betrouwbare en begrijpelijke informatie. Een belangrijke ontwikkeling is (zie ook advies 7 Begrijpelijke informatie door de gemeente) het opzetten van het Energiehuis: een fysiek en digitaal dienstverleningsconcept waarbij iedereen hulp kan krijgen die zijn of haar gebouw wil verduurzamen.

Het Energiehuis gaat toegankelijke informatie, onafhankelijk advies en praktische hulp bieden op tenminste technisch en financieel vlak. Naar aanleiding van het advies gaan wij onderzoeken of het Energiehuis (in de toekomstige uitrol van het concept) wijkgericht georganiseerd kan worden en of de dienstverlening verder kan worden uitgebreid, bijvoorbeeld met informatie over betrouwbare bedrijven, zodat bewoners beter geholpen worden om te kiezen in wat bij hun budget en vaardigheden past. Wat betreft het starten in Tilburg-Noord geeft het college graag mee dat er momenteel veel

Pagina 7 van 14

5.

wat bij hun budget en vaardigheden past. Een overzicht van verduurzamingsmogelijkheden met ruimte voor eigen keuzes. Zoals het zelf selecteren van een aannemer of kiezen tussen collectieve of individuele oplossingen.”

Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk? “Dit advies zorgt voor gelijke toegang tot kennis, betrouwbare partners en financiële ondersteuning terwijl bewoners keuzevrijheid behouden. Zo wordt de energietransitie haalbaar, betaalbaar en inclusief.” 10

Betrokkenheid creëren bij isoleren en warmte in de wijk De gemeente moet bewoners van koopwoningen beter informeren over de mogelijkheden tot warmte en isoleren in hun wijk. “De gemeente moet tijdig en transparant communiceren over mogelijke plannen met betrekking tot isoleren en warmte in de wijk, zodra er plannen worden gemaakt in de initiatieffase. In de initiatieffase worden bewoners helder en transparant betrokken en hebben bewoners inspraak. De manier waarop wordt op maat gemaakt per wijk naar gelang de behoefte van de wijk. Dit moet op een laagdrempelige en toegankelijke manier georganiseerd worden. Bijvoorbeeld door het organiseren van een miniburgerberaad in de wijk, genaamd een wijkburgerberaad.” Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk? “Transparantie en medezeggenschap zijn belangrijk om mensen mee te krijgen in de energietransitie.”

Bestuurlijke reactie Adviezen Tilburgerberaad

extra inspanningen in deze wijk gedaan worden. Zo is in de wijk Quirijnstok tot en met 2026 wekelijks een inloopspreekuur van een duurzaamheidsmakelaar waar inwoners terecht kunnen met vragen over verduurzaming. Ook brengt zij huisbezoeken om inwoners te voorzien van tips en energieadviezen. Daarnaast heeft de gemeenteraad in februari 2026 positief besloten over het opstarten van het Volkshuisvestingsfonds in Noord (in delen van Stokhasselt en Heikant). In dit project worden ruim 450 particuliere woningen geïsoleerd en verduurzaamd naar energielabel B+, waarbij we van woningeigenaren een (beperkte) eigen financiële bijdrage vragen en waarbij de overheid de rest van de kosten dekt. In dit advies van het Tilburgerberaad lezen wij een aanmoediging om snel aan de slag te gaan met dit project. (BEDOELING) OVERNEMEN EN VERDER ONDERZOEKEN Wij onderschrijven dit advies. Om de energie- en warmtetransitie te laten slagen, is betrokkenheid van zowel woningeigenaren als huurders noodzakelijk. Daarom worden in wijken en dorpen waar plannen worden gemaakt voor de warmtetransitie, bewoners al vóór en bij de start van een Wijkuitvoeringsplan Energie (WUPe) betrokken. In een WUPe staat hoe we in een bepaald gebied stoppen met het gebruik van aardgas en wat het alternatief wordt voor het verwarmen en koelen van de woningen en gebouwen.

Zo zijn we bijvoorbeeld in Udenhout al aan de slag, waar we samen met inwoners en partners, waaronder de Energiecoöperatie Udenhout, Stichting Green Deal Udenhout, de Ondernemersvereniging en de Dorpsraad, een WUPe maken. We herkennen het belang van het organiseren van die betrokkenheid maatwerk per wijk is en dat ‘laagdrempeligheid’ en ‘toegankelijkheid’ hoofdingrediënten voor iedere maatwerkaanpak zijn. Dat geven wij momenteel vorm door zoveel mogelijk nabij en zichtbaar in de wijk aanwezig te zijn, en aan te sluiten bij bestaande wijkactiviteiten. Bij de evaluatie van de eerste WUPe's hebben we – naar aanleiding van het advies van het Tilburgerberaad – extra aandacht voor de toegankelijkheid en laagdrempeligheid van onze aanpak. Daarbij zullen we ook onderzoeken welke kenmerken van een burgerberaad onze

Pagina 8 van 14

aanpak kunnen versterken. 11

Economie, innovatie & voorbeeldrol overheid Energietransitie in het bedrijfsleven Gemeente en omgevingsdienst vervullen samen een coachende rol richting bedrijven in de energietransitie “Bedrijven worden door adviseren/coaches en toezichthouders gestimuleerd om in gesprek te gaan met de gemeente om bij te dragen aan de energietransitie en om zo boven de ondergrens te komen. (Idealiter in het wenselijke gebied). De gemeente moet hier geld voor vrij maken, met name voor de coaches en toezichthouders (in samenwerking met de omgevingsdienst). Elk Tilburgs bedrijf dient boven de ondergrens te zitten.”

12

Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk? “Bedrijven worden ondersteund bij de energietransitie i.p.v. handhaven, zo werken bedrijven en gemeente samen aan de energietransitie. We komen zo samen aan de doelstelling om in 2030 de CO2 neutraal te zijn in Tilburg. Zo dragen we bij aan een eerlijke procedure voor alle bedrijven en draagt iedereen zijn steentje bij op basis van positieve stimuli.” Stap voor stap Creëer ruimte voor innovatie via gefaseerde uitvoering, onder leiding van college en gemeenteraad. “Maak in de besluiten en uitvoering ruimte voor innovatie en ontwikkeling in plaats van direct alle middelen in te zetten op de technologie van vandaag. Breng fasering aan. Het college en de gemeenteraad hebben hierin een leidende rol.”

Bestuurlijke reactie Adviezen Tilburgerberaad

OVERNEMEN In lijn met de motivatie op advies 5 Informatievoorziening MKB nemen we dit advies graag over. De duurzaamheidsmakelaars voor het MKB ondersteunen mkb-bedrijven bij het verduurzamen en adviseren over maatregelen om energie te besparen, ook meer dan wettelijk noodzakelijk is. Ook het college is van oordeel dat ‘stimuleren’ en ‘ondersteunen’ een effectievere grondhouding is dan straffen om bedrijven bij te laten dragen aan de energietransitie. In juni 2026 wordt de pilot met de duurzaamheidsmakelaars MKB geëvalueerd, maar we lezen dat het Tilburgerberaad adviseert om een dergelijk coachende rol vanuit de gemeente te continueren. Naast het mkb zijn er natuurlijk ook andere (grotere) bedrijven in de gemeente Tilburg. Voor bijvoorbeeld de industrie heeft de gemeente samen met de OMWB een minder ‘coachende’, maar vooral een toezichthoudende rol. Tegelijkertijd zijn voor deze bedrijven andere overheden, zoals het Rijk en de provincie, aan zet om hen te helpen met het verduurzamen. De provincie pakt dat bijvoorbeeld op vanuit de Uitvoeringsagenda Energie 2024-2027, waarin netwerkvorming en kennisdelen tussen bedrijven centraal staat. Vanuit de gemeente Tilburg financieren we dit initiatief mede.

OVERNEMEN Het advies van het Tilburgerberaad sluit in belangrijke mate aan bij hoe we kijken naar (en als gemeente werken aan) de energietransitie: de doelen en planning zijn duidelijk afgesproken, maar de route daarnaartoe is dynamisch en wordt aangepast op basis van nieuwe kansen en mogelijkheden. Daarbij nemen we telkens besluiten waarvan we zeker weten dat ze de energietransitie vooruithelpen. Daarom bouwen we binnen het bestaande beleid (zoals het Warmteprogramma, zie advies

Pagina 9 van 14

Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk? “Verschillende doelgroepen krijgen na elkaar kansen. Eerder: duurder en ineffeciënter, later: goedkoper. Daarmee hebben alle doelgroepen een evenwichtigere inbreng en baat.”

13

Voorbeeldfunctie voor gemeente Gemeente: wees waar mogelijk zuiniger met energie en maak gebouwen energieneutraal. “Geef als gemeente Tilburg een voorbeeldfunctie ten aanzien van energietransitie met betrekking tot openbare ruimte en gebouwen onder beheer van de gemeente. Wees zuiniger met energie en maak gebouwen energieneutraal. Doe 's avonds het licht uit, enz. Dit motiveert burgers en bedrijven om bewuster om te gaan met energie en een bijdrage te leveren aan de energietransitie.” Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk? “Dit maakt de verhouding tussen burgers en overheid gelijkwaardig.”

10 Betrokkenheid creëren bij isoleren en warmte in de wijk) telkens momenten van evaluatie in en is de besluitvorming door college en raad vaak gefaseerd. Op die manier houden we ruimte om te verkennen, af te wegen en bij te stellen, bijvoorbeeld vanwege technologische innovatie, maar ook vanwege juridische of financiële veranderingen. Innovatie is dus een belangrijk onderdeel van de energietransitie. Daar werken we actief aan- en dragen we bijvoorbeeld aan bij door te onderzoeken of we waterstof naar onze industrieterreinen kunnen transporteren via de zogenaamde Delta Rhine Corridor (DRC) en/ of waterstof, via elektrolyse, kunnen produceren. Ook nemen we deel aan de Academische Werkplaats Klimaat en Energie van Tilburg University, zodat we de meest recente wetenschappelijke inzichten aan de praktijk kunnen verbinden. (BEDOELING) OVERNEMEN EN VERDER ONDERZOEKEN Wij vinden dit een terecht advies van het Tilburgerberaad. Goed voorbeeld doet goed volgen. Daarom werken we bijvoorbeeld hard aan de verduurzaming van ons gemeentelijk vastgoed. Dat vraagt niet alleen investeringen in energiebesparing. Het gaat dan ook over circulair bouwen, het tegengaan van hittestress, het verlagen van het watergebruik en het realiseren van een gezond binnenklimaat voor de gebruikers van ons vastgoed.

Voor 2030 hebben we onszelf tot doel gesteld om (wat betreft het thema energie) 25% minder CO2-uitstoot van het energiegebruik te hebben ten opzichte van 2025. Voor nieuwbouw hanteren we bovendien het principe van Zero Emission Buildings, oftewel: gebouwen die geen of zeer weinig fossiele brandstoffen verbruiken. De Stadswinkel is daar een voorbeeld van. Inmiddels zijn de voorbereidingen voor deze werkzaamheden gestart – die gaan we binnenkort aanbesteden, met als verwachting dat we na de zomer van 2027 gaan starten met de werkzaamheden aan de eerste tranche van gemeentelijke gebouwen. Tot en met 2030 verwachten we 32 gebouwen te verduurzamen. Ook in de openbare ruimte zetten we in op verduurzaming, bijvoorbeeld door onze verlichting te voorzien van energiezuinigere LED-armaturen en straatmeubilair, zoals bankjes

Bestuurlijke reactie Adviezen Tilburgerberaad

Pagina 10 van 14

en prullenbakken, te hergebruiken. Naar aanleiding van dit advies blijven we alert op hoe we onze leefomgeving duurzamer kunnen aanleggen, beheren en onderhouden, en hoe we de aannemers waarmee we veel samenwerken kunnen aanmoedigen om nóg duurzamer te werken. Het Tilburgerberaad merkt overigens ook terecht op dat energiebesparing niet alleen een kwestie van verduurzaming is. Het gaat ook om gedrag. Naar aanleiding van het advies van het Tilburgerberaad gaan we verder onderzoeken hoe we onze medewerkers en andere gebruikers van ons vastgoed bewuster kunnen laten omgaan met hun energieverbruik, bijvoorbeeld door lampen niet onnodig aan te laten staan. 14

Energie-infrastructuur & systemen Tilburgs energienet Zorg voor lokale energienetten met gezamenlijke opslag zodat duurzaam opgewekte energie eerlijk betaalbaar en voor alle inwoners toegankelijk blijft.

NIET OVERNEMEN Wij onderschrijven, net als het Tilburgerberaad, het belang van een beheersbare energierekening voor onze inwoners, zeker voor inwoners met lage inkomens.

“Eigen gemeentelijk energienet met opslagcapaciteit. Centrale batterijen. De gemeente kan energie zo goedkoper beschikbaar stellen voor alle inwoners. En rekening houden met lage inkomens.”

Het advies van het Tilburgerberaad – een gemeentelijk energienet met opslagcapaciteit – is juridisch echter niet uitvoerbaar. Enexis Netbeheer is namelijk verantwoordelijk voor het elektriciteits- en gasnet in Tilburg en de rest van Noord-Brabant. Dit is een wettelijk gereguleerde taak, die exclusief aan netbeheerders is toebedeeld.

Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk? “Principe samen en eerlijk en duurzaam. Energie zien als levensbehoefte.”

Commerciële energieleveranciers maken gebruik van dat net. Zij worden scherp in de gaten gehouden door de Autoriteit Consument & Markt (ACM), die ook de vergunningen afgeeft aan leveranciers om energie te mogen leveren. Daarvoor hanteert de ACM strenge eisen, bijvoorbeeld ten aanzien van financiële zekerheid, de klantenservice en de balansverantwoordelijkheid (het handhaven van de balans tussen vraag en aanbod). Hoewel we dus de gedachte achter het advies onderschrijven, kunnen we dit advies vanwege weten regelgeving niet overnemen.

Bestuurlijke reactie Adviezen Tilburgerberaad

Pagina 11 van 14

15

Energie zonder winstoogmerk Een eerlijke energietransitie vraagt dat gemeenten energie als basisvoorziening publiek organiseren zonder winstoogmerk, zodat duurzame energie betaalbaar, toegankelijk en eerlijk is voor iedereen.

OVERNEMEN + NIET OVERNEMEN

“Een eerlijke energietransitie vraagt om een actieve regie van de overheid. Met name van de gemeente. Energie moet worden gezien als een basisbehoefte door warmetenetten en andere energievoorzieningen te organiseren vanuit het publieke belang en zonder winstoogmerk, Kan worden gezorgd dat energie betaalbaar toegankelijk en eerlijk verdeeld is voor iedereen.”

Voor de motivatie ten aanzien van de opvolging van dit advies maken wij onderscheid tussen elektriciteit en warmte.

Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk? “Energie is een basisbehoefte die voor iedereen toegankelijk moet zijn.”

Warmte Momenteel zijn de meeste warmtebedrijven, zoals warmtebedrijf Ennatuurlijk, nog in private handen. Als gemeente hebben we geen invloed op de tarieven van het private Ennatuurlijk. Zolang Ennatuurlijk “redelijke winst” maakt, zal ook de Autoriteit Consument en Markt (ACM) niet ingrijpen.

Wij herkennen in het advies van het Tilburgerberaad enkele belangrijke waarden ten aanzien van de sociaalrechtvaardige energietransitie: betaalbaar, toegankelijk en eerlijk voor iedereen, juist omdat energie een basisbehoefte is.

Elektriciteit In de gemeente Tilburg en de rest van Noord-Brabant is Enexis Netbeheer verantwoordelijk voor het elektriciteits- en gasnet. Dit is een wettelijk gereguleerde taak, die exclusief aan netbeheerders is toebedeeld. Als gemeente mogen we dus geen gemeentelijk energienet aanleggen en beheren, zie ook advies 14 Tilburgs energienet.

Wel bereidt de Rijksoverheid nieuwe wetgeving voor: de Wet Collectieve Warmte. Deze wet zorgt ervoor dat gezamenlijke warmtevoorzieningen alleen nog mogen worden geleid door bedrijven die grotendeels in publieke handen zijn. De verwachting is dat die nieuwe wet op 1 januari 2027 in werking treedt. De gemeente Tilburg loopt vooruit op die nieuwe wetgeving. We hebben namelijk per 1 juli 2025 het Warmtebedrijf Tilburg BV opgericht. Het Warmtebedrijf gaat in grote delen van de gemeente de warmte en koude leveren. De gemeente is 100% aandeelhouder van het nieuwe warmtebedrijf. Met het Warmtebedrijf Tilburg BV wil het college ervoor zorgen dat elke Tilburger kan profiteren van een betaalbare en betrouwbare warmte- en koudevoorziening. Daarom heeft de gemeente het Warmtebedrijf de opdracht gegeven om

Bestuurlijke reactie Adviezen Tilburgerberaad

Pagina 12 van 14

warmte te leveren zonder winstoogmerk. Wat betreft ‘warmte’ geven we dus al invulling aan het advies van het Tilburgerberaad. 16

Een collectief warmteplan voor iedere wijk Een duidelijke en eerlijk collectief warmteplan per wijk, zodat iedereen kan meedoen aan de energietransitie. “De gemeente moet voor iedere wijk zo spoedig mogelijk een plan van aanpak maken. Dit moet de gemeente duidelijk en transparant voorleggen aan de bewoners. Zodat ze geactiveerd worden om mee te doen aan de energietransitie.” Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk? “Het moet eerlijk zijn t.o.v. verschillende wijken van Tilburg. Met een collectieve transitie waaraan iedereen moet kunnen meedoen, helpen we elkaar en verdelen we de lasten.”

17

Pilot buurtaccu's voor elektrische energie Niet iedereen kan zelf investeren in duurzame energie, daarom helpt de gemeente bij lokale energieprojecten zoals buurtbatterijen, zodat energie eerlijk in de wijk wordt gedeeld en iedereen kan meedoen. “De gemeente investeert mee en faciliteert buurtinitiatieven (zoals buurtbatterijen) zodat de in de wijk opgewekte energie ook weer in de wijk verdeeld kan worden en iedereen hierin mee kan profiteren. (Ook degenen die zelf niet de mogelijkheid hebben om te

Bestuurlijke reactie Adviezen Tilburgerberaad

OVERNEMEN In de komende 25 jaar wordt heel gemeente Tilburg aardgasvrij. Op dit moment wordt in meerdere gebieden gewerkt aan een Wijkuitvoeringsplan Energie (WUPe). De Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) biedt gemeenten hiervoor een wettelijk kader. Om te bepalen voor welke gebieden we in de komende vijf jaar een WUPe (= het wijkplan om aardgasvrij te worden) gaan opstellen, maken we een warmteprogramma. Dat doen we samen met inwoners en maatschappelijke partners. Over vijf jaar maken we vervolgens een nieuw warmteprogramma, om te bepalen waar we in de vijf jaar daarna aan gaan werken. Die fasering is belangrijk: het is namelijk niet uitvoerbaar om overal tegelijk te starten met het maken van WUPe's. We onderschrijven het belang van duidelijkheid en transparantie in het proces om te komen tot een WUPe (zie ook advies 10 Betrokkenheid creëren bij warmte en isoleren). Daarnaast onderschrijft het college, net als het Tilburgerberaad, het belang van een collectieve transitie, waarin iedereen moet kunnen meedoen en waarin we elkaar helpen.

(BEDOELING) OVERNEMEN EN VERDER ONDERZOEKEN We scharen ons graag achter de gedachte achter dit advies, namelijk dat iedereen de mogelijkheid moet hebben om mee te doen en te profiteren van lokale energieprojecten – ook de mensen die daar niet de financiële middelen voor hebben – en dat de gemeente een rol heeft in het medemogelijk maken van initiatieven die daaraan bijdragen. In lijn met het advies van het Tilburgerberaad loopt er, samen met bewoners, woningcorporatie Tiwos en Enexis, momenteel een eerste pilot met een buurtbatterij in de wijk Jeruzalem, waarbij bewoners met zonnepanelen hun overtollige energie leveren aan een batterij en bewoners zonder zonnepanelen deze stroom direct kunnen afnemen tegen

Pagina 13 van 14

18

investeren in opslag of opwek). Het doel van deze pilot is om wettelijke kaders te toetsen en voordelen te onderzoeken.”

een lager tarief dan bij een regulier contract. De buurtraad Armhoefse Akkers verkent momenteel de mogelijkheden voor een tweede pilot in die wijk. Het college is nieuwsgierig naar de uitkomsten van beide pilots.

Waarom vinden we dit eerlijk? “Iedereen moet de mogelijkheid hebben om mee te kunnen doen (het is geen verplichting) Belangrijke principes hierbij: De gemeente zorgt voor informatievoorziening.” Maatwerkonderzoek Maatwerkonderzoek als basis voor eerlijke keuzes

Uiteraard moedigen we– in lijn met dit advies – ook maatschappelijke initiatiefnemers voor duurzame energieopwek aan om inwoners met een beperkt budget in staat te stellen om mee te doen. Het duurzame en sociale zonnepark op de geluidswal langs de snelweg A58 is daar een mooi voorbeeld van.

“Er moet doelgroeponderzoek gedaan worden om de behoefte, huidige situatie, mogelijkheden en weerstand inzichtelijk te krijgen. Respondenten moeten representatief zijn voor de Tilburgse bevolking, zodat per doelgroep maatwerk geleverd kan worden. Uit het onderzoek moeten de verwachtingen en minimale bijdrage van de inwoner duidelijk worden. En hierna communicatie naar buiten toe om iedereen te bereiken.” Waarom vindt het Tilburgerberaad dit eerlijk?  “Voor iedereen in de basis mogelijkheden en kansen bieden om te verduurzamen waarbij de keuze bij de inwoner blijft.  Uit onderzoek blijkt ook welke minimale inspanning van de inwoner passend is.  Per doelgroep mogelijke opbrengsten inzichtelijk maken.”

Bestuurlijke reactie Adviezen Tilburgerberaad

OVERNEMEN Wij delen de reflectie van het Tilburgerberaad dat inwoners van onze gemeente verschillen in hun mogelijkheden, behoeften en ambities als het gaat om het verduurzamen van hun woning. Niet iedere huurder of woningeigenaar heeft op dit moment de (mentale of financiële) ruimte of de wens om hierin stappen te zetten. Sommige woningeigenaren vinden de energietransitie minder belangrijk, en investeren liever in andere zaken. Daarbij komt dat ook de woningtypen ontzettend kunnen verschillen, wat de verduurzamingsopgave meer of minder complex, impactvol en kostbaar maakt. Dat maakt het ingewikkeld om voor iedere inwoner aan te geven welke inspanning minimaal passend is. Momenteel verrichten we verschillende inspanningen om inwoners op een bij hen passende manier te bereiken en te betrekken in de energietransitie. Daarvoor brengen we de verschillende doelgroepen goed in kaart. Dat doen we onder andere door gebruik te maken van de Energiearmoedemonitor en door jaarlijks een flitspeiling uit te voeren om de drijfveren en barrières (financieel, mentaal, technisch, sociaal) bij het verduurzamen te onderzoeken. Ook het Energiehuis (zie advies 7 Begrijpelijke informatie door de gemeente) gaat helpen om iedere inwoner op maat te helpen bij het verduurzamen.

Pagina 14 van 14