Bijlage 1 Analyse Ontwikkelvisie Biezenmortel

Bijlage 1. Analyse

1

HISTORIE & IDENTITEIT WATER, BODEM EN KLIMAAT GROENSTRUCTUREN RUIMTELIJK & INFRASTRUCTUUR WONEN & VOORZIENINGEN

HISTORIE & IDENTITEIT

Historische tijdlijn

Andere namen voor de Capucijnenstraat in het verleden waren ‘Dreef’ en ‘Kerksticht’

Hoeve de Vorselaer “het al oud adelijk huijs genaamd Vorsselaar, met stal, schuur, schop,bakhuijs, hof, boomgaard, akkeren weijland, broek en heij, straatselvelden met opgaande bomen en houtgewassen.”

1870 Topotijdreis

1350 Met biezen begroeide moerassige grond

De plaatsnaam Biezenmortel betekent moerassige plek (mortel), begroeid met biezen (riet/biesgewas).

60 hoeves De ontginning van Biezenmortel De systematische indeling van het landschap, wat tot op de dag van vandaag terug te zien is, is ontstaan doordat het ontginnen van natte gronden om een gestructureerde aanpak vroeg: een verdeling van lange stroken (van vergelijkbare afmeting) verdeeld door paden en sloten. ‘WALDHUFEN’ = hoevestroken in bossen

‘Je hielp je buren, want morgen had je zelf de buren nodig.’

1920

Capucijnenklooster

Van grootgrondbezit naar kleine buurtschappen Versnippering

De kern van Biezenmortel ontstond met het Capucijnenklooster en de Franciscusschool

De landgoederen vielen uiteen. Ze versnipperen door vererving (het verdelen van landgoed over meerdere erfgenamen) en doordat in tijde van armoede en oorlogen grote landgoederen moeilijk in stand te houden zijn.

Midden in de akkers, precies tussen beide buurtschappen (Biezenmortel en ‘t Winkel) in, werd in 1920 een klooster met kerk en basisschool gebouwd. het Capucijnenklooster was een studiehuis met kerk, dagkapel, slotkapel, refter, slaapkamers, studieruimten, spreekkamers, bibliotheek, keuken en werkvertrekken. Het zorgde voor bevolkingsgroei, de kern van Biezenmortel ontstond.

D’n Biezenmortel, de Zandkant, ‘t Hooghout, ‘t Winkel de Zandkant

D’n Biezenmortel

Winkelsen hoek Brabants hoek

‘t Winkel

‘Voor op het Winkel’

Overzicht van oudste hoeven Luud de Brouwer (2017) ‘t Hooghout

3

Vorselaer

Vorselaer

Bijlage 1 - Analyse

Slijkhoef

VAN HOEVES VAN GROOTGRONDBEZIT

1350

4

NAAR KLEINE BUURTSCHAPPEN ZANDKANT

BIEZENMORTEL

‘T WINKEL HOOGHOUT

HUIZE ASSISIË

Bijlage 1 - Analyse

1900 5

Historische tijdlijn bron: topotijdreis

1900

TOT 1900 SITUATIE NAUWELIJKS VERANDERD

1925

1980

Klooster midden in de akkers tussen de buurtschappen in

kleine nieuwe wijk in voormalige kloostertuin toen de kapucijnen vertrokken uit het klooster in 1965

Capucijnenstraat nog doodlopend

Tot 1900 was de situatie van buurtschappen nauwelijks veranderd. Boerderijen liggen ruim uit elkaar, weilanden voor vee, akkers voor groenten en granen en bosjes voor hakhout. Sinds 1881 loopt er een spoorlijn ten zuiden van het dorp.

Klooster & Huize Assisië gebouwd (1919): grote nieuwe instellingen als trekker. Ook de school, een cafe en twee winkels werden gerealiseerd; de kern Biezenmortel ontstond.

1990

2020

uitbreiding De Reyt en oostkant Udenhout

BEBOUWING NAM TOE: WIJKJE, EXTRA BEDRIJFSPANDEN EN LOODSEN

UITBREIDING LINTBEBOUWING

Vanaf 1970 intensivering landbouw. Meer grote schuren/ loodsen, verdwijnen van bomen als erfafscheiding wijk achter het verder bebouwde lint (west, De Reyt), Capucijnenstraat doorgetrokken (‘t Winkel)

Belangrijke ontwikkelingen: • Dorp bestond uit buurtschappen, geen echte kern • Bouw van kloosters aanleiding ontwikkeling • Geen noemenswaardige/grotere veranderingen tot in jaren ‘80 • Uitbreidingen achter lint zonder specifieke landschappelijke structuur • Sinds jan 2021 hoort Biezenmortel bij gemeente Tilburg • Kavelpaden verdwijnen, orientatie erg op noordzuid.

uitbreiding Slijkhoef (achter lint, oost) en Udenhout, inbreiding Kloosterstraat, steenfabriek gesloten

Bijlage 1 - Analyse

6

Buurtschappen blijven deel uitmaken van de identiteit

In het traditionele buurtvoetbaltoernooi spelen nog altijd de verschillende buurtschappen tegen elkaar. Pinkstertoernooi waar de buurt tegen elkaar speelt: • Rieltjesdijk • Fliereflluiters • t Hooghout • Buunderrijders • t Winkel • De Toren • Biezenmortel’s Eind • Slijkschuivers

Bijlage 1 - Analyse

7

THEMAKAART Historie & Identiteit Kwaliteiten/waarde • Jong (lint)dorp voortgekomen uit historische boshoeven verkaveling, in 100 jaar gestaag/stapsgewijs gegroeid. • Grenzend aan beschermd natuurgebied de Brand en Loonse en Drunese Duinen en omgeven door historisch geografisch waardevolle lijnen. • Veel waarde gehecht aan de buurtschappen van vroeger, nog steeds aanwezig in sociale structuur van het huidige dorp • Karakteristieke gebouwen aanwezig, o.a. een klooster in de kern van het dorp.

ZANDKANT

BIEZENMORTEL’S END

LAAR

SLIJKHOEF DE BRAND

GEOGRAFISCH HISTORISCHE ROUTES

Knelpunten/uitdagingen • Recente dorpsuitbreidingen vormen geen onderdeel van (oorspronkelijke) dorpsstructuur • Recht doen aan historische boshoeven verkaveling en hedendaags agrarisch landgebruik • Plangebied als 1 gebied onderzoeken en niet op basis van eigendom kleine individuele onderzoeken uitvoeren. • Cultuurhistorisch onderzoek uitvoeren op Beukenhof en tuinen

KLOOSTER

BIEZENMORTEL

Beleidsuitgangspunten • Archeologische waarden: zone met hoge verwachting op het voorkomen van resten van boeren- en staatse samenleving

‘T WINKEL

WINKEL

HOOGHOUT

HUIZE ASSISIË

Stakeholders/partners • Erfgoed stichting

cultuurhistorisch waardevol gebied

cultuurhistorisch waardevol complex

kloostertuin

bouwperiode < 1980

historisch groen

rijksmonument

bouwperiode < 1920

bouwperiode < 2000

hoge tot middelhoge archeologische

cult. waardevol bouwwerk

bouwperiode < 1960

bouwperiode < 2020

waarde

Kansrijke elementen voor ontwikkeling • Voortbouwen op de oorspronkelijke ontstaanswijze van het dorp

Bijlage 1 - Analyse

8

Wat voor dorp willen we zijn? Verlangen om eigenheid en identiteit te versterken en te creëren ‘Een groene groeiparel met identiteit en uitstraling’ Dorpsakkoord 2023

± 100 woningen

Gevolg van 600 woningen toevoegen zoals de laatste uitbreidingen Bijlage 1 - Analyse

9

WATER, BODEM & KLIMAAT

Bijlage 1 - Analyse

10

Bijlage 1 - Analyse

11

THEMAKAART Water, bodem & klimaat Kwaliteiten/waarde • Gebied met vruchtbare, leemhoudende grond; op overgangszone tussen dekzandkop en beekdal. Knelpunten/uitdagingen • Natuurlijk overstromingsgebieden aan west- en noordzijde van/in het plangebied. • Attentiegebied en Invloedsgebied Natura 2000 stellen randvoorwaarden aan watergebruik • Plangebied valt binnen beschermingszone Natte Natuurparel De Brand • Hoogteverloop zuidwest-noordoost (-1.5m) inzetten voor waterstructuur • Persleiding (al teveel druk op dit gebied, wat te doen bij 600 extra woningen?) • Zo min mogelijk gemalen, vrij verval als het kan • Probleem met schijngrondwaterstanden door leemlagen in de bodem • Mogelijke belemmeringen voor infiltreren bodem • Laat betere bodemkaart maken en meten. Sla alvast peilbuizen (5 jaar monitoren) • Betere grotere eenheden infiltratiezones maken i.p.v. per kavel regelen. Voorbeelden uit elders in Tilburg volgen.

NATUURLIJK OVERSTROMINGSGEBIED

NATTE NATUURPAREL

BESCHERMINGSZONE ROND NATTE NATUURPAREL

Beleidsuitgangspunten • Hydraulisch neutraal bouwen is verplicht Kansrijke elementen voor ontwikkeling • Beekdalstructuur westzijde benutten voor klimaatadaptieve zone, te betrekken bij dorp • Bij verdere vernatting De Brand zijn effecten op Biezenmortel beperkt, in verband met hoogteligging

aandachtsgebied beekdal

natuurlijk overstromingsgebied

A-watergang

archeologisch waardevol terrein

beschermingszone NNP (+500m)

B-watergang

hoge, zwarte enkeerdgrond

overlast bij extreme piekbui

C-watergang

Stakeholders/partners • Gemeente Tilburg • Waterschap de Dommel • Agrariers • Grondeigenaren

Bijlage 1 - Analyse

12

sub-lagen water

hoogtekaart

Bodemkaart

6M +NAP BEEKEERDGRONDEN

7M +NAP

HOGE ZWARTE ENKEERDGRONDEN

8.5M +NAP

beschermingszone natte natuurparel

natuurlijk overstromingsgebied

stroomrichting water

wateroverlast bij hevige regenval

GOOREERDGRONDEN

11M +NAP

Zandleij

riolering

waterdiepte bij hevige regenbui - 70mm

WATEROVERLAST IN HET DORP EN OOSTELIJKE KAVELS

DRUK OP BESTAAND SYSTEEM AL TE HOOG. BEMOEILIJKT VERDERE UITBREIDING

Bijlage 1 - Analyse

13

Watervisie waterschap De Dommel Bron: waterschap de Dommel

Ontwikkelvisie Biezenmortel - 15 mei

16

Een waardevolle, rijke bodem Bijlage 1 - Analyse

14

GROENSTRUCTUREN

Bijlage 1 - Analyse

15

Bijlage 1 - Analyse

16

Unieke positie in het landschap

NATIONAAL PARK LOONSE & DRUNENSE DUINEN

VUGHT

HOORNMANKEN TIEND

DE BRAND

UDENHOUT

LEEMKUILEN

HAAREN

BOXTEL BERKEL-ENSCHOT OISTERWIJK

KAMPINA OISTERWIJKSE VENNEN TILBURG

Bijlage 1 - Analyse

legenda toelichting

17

Groene kamers in het landschap

De Brand op loopafstand Bijlage 1 - Analyse

19

Maar de verbinding tussen dorp en het landschap ontbreekt

Harde grens bij de Vriesdonk in het oosten

Groen verborgen achter lint van huizen

Bijlage 1 - Analyse

Kloostertuin afgezet met hekwerk

20

THEMAKAART Groenstructuren Kwaliteiten/waarde • Centrale plek tussen waardevolle natuurgebieden in: Loonse en Drunese Duinen, de Brand, en Leemkuilen. • Landschap van boomkwekerijen en oude boskernen met eikenlanen. Landschappelijke kapstok in patchwork.

LOONSE EN DRUNENSE DUINEN

NATUURNETWERK BRABANT

ETE

M 750

HOORNMANKEN TIEND

R

DE BRAND

KLOOSTERTUIN

Knelpunten/uitdagingen • Noord-zuid orientatie van het lintdorp leent zich niet direct voor verdere dorpsuitbreiding binnen dezelfde/huidige groenstructuur. • Boomkwekerijen zijn decenia lang structuur- en landschapsbeeldbepalend, wensen hun bedrijfsvoering voort te zetten, mogelijke clash met woonlandschap. Valt dit te combineren? • Relatie tussen dorp en landschap is als een visuele en vaak ook fysieke grens vormgegeven Beleidsuitgangspunten • Dorpen mogen niet aan elkaar groeien, landschap en natuur behoudt zijn plek tussen deze kernen. Kansrijke elementen voor ontwikkeling • Historische landschapsstructuren herstellen en nieuwe lijnen in het landschap toevoegen. • Woonomgeving beter verbinden met de natuurlijke omgeving • Ruimte voor natte natuur slim combineren met woningbouw Stakeholders/partners • Gemeente Tilburg (beheer groen in O.R.) • natuurorganisaties • Agrariërs

LEEMKUILEN

Natuurnetwerk Brabant

oude boskern/natuurgebied

1e orde ecologische structuur

bomenlaan in haag, voortuinen

boomkwekerij

2e orde ecologische structuur

openbaar groen

agrarisch land

3e orde ecologische structuur

Bijlage 1 - Analyse

21

sub-lagen

7. POTENTIËLE VERDICHTINGSLOCATIES

5. Ook in en rondom de dorpen zien we kansen voor verdichting. Verdichting draagt Stadsnatuurkaart 2040 hier bij aan de kwalitatieve woonopgave. Er zijn kansen voor het toevoegen van grond- Stedelijke ontwikkelstrategie Wonen (2021) gebonden wonen, maar er is in de dorpen ook aandacht nodig voor het vasthouden van starters en voor doorstroming van ouderen. Woningbouw draagt bij aan behoud en versterking van het draagvlak voor voorzieningen. Het landschap zien we als een belangrijke vestigingsvoorwaarde. Daarom werkt Tilburg aan drie stadsregionale parken, waaronder Landschapspark Pauwels in het noordoosten van Tilburg. Landschapspark Pauwels vormt de verbinding tussen de stad, de Loonse en Drunense duinen en Het Groene Woud. Het landschapspark en de natuurgebieden zijn onderdeel van het grotere Van Gogh Nationaal Park. We investeren hier in het landschap van de toekomst. Daarvoor zien in de Verkenning Pauwels-Oost 4 ontwikkellijnen benoemd: • Natuur, landschap en erfgoed zien we als een kans; we behouden en versterken de biodiversiteit, werkenECOLOGISCHE aan een koel buitengebied en gaan respectvol om met het landCORRIDOR schap en erfgoed. Een corridor bestaat uit verschillende groene • We schetsen een perspectief voor boeren en voedselproductie door het engagement plekjes op maaiveldniveau (bijv. ‘vergroende’ tussen de boer en de stedeling te versterken.

lantaarnpaal, geveltuin, boom, berm, voortuin, • We ontwikkelen natuur en landschap tot in het hart van de steden en dorpen. plantsoen) waarbij de maximale onderlinge • Ontwikkeling van natuurbeleving en duurzaam (cultuur)toerisme. Dat betekent dat afstand 30 meter zijn; In een corridor liggen elke ingreep waarde toe moet voegen aanmag het landschap. opdemaximaal 300 meter van grotere groene 1e orde ecologische structuur landschapsparken Voor de ontwikkeling van dorpen betekent dit dat weelkaar voortborduren op het BraHet landschap als belangrijke vestigingsvoorwaarde plekken. Deze groene plekken hebben een bantse patroon van verstedelijking (Brabant Mozaïekmetropool). De stad en de dorpen 2e orde ecologische structuur ecologisch groen vanlandschap minimaalis200m2. groeien daarom niet aanoppervlak elkaar. En het de basis voor klimaatadaptatie en Wij maken onslandschap bij het rijk sterk voor realisatie van een station Berkel-Enschot/Uden3e orde ecologische structuur beken verstedelijking. hout. Dit station kan een enorme impuls geven aan de verdichtingsopgave: woningbouw sluit dan aan bij doelstellingen van de Nationale Omgevingsvisie en we kunnen verder doorpakken op duurzame mobiliteit.

Voor de woningbouwontwikkelingen in de noordoosthoek van Tilburg (‘Oostflank SRBT’) werken we in nauwe samenwerking met de gemeente Oisterwijk aan een gezamenlijk Koersdocument, dat ook wordt opgenomen in ons Verstedelijkingsakkoord Breda-Tilburg en de Regionale Investeringsagenda (RIA). Op basis van de recent uitgevoerde verkenning Pauwels-Oost kunnen we in het Tilburgse deel van dit gebied ongeveer 3.000 nieuwe woningen realiseren.

landschap als belangrijke vestigingsvoorwaarde

PM

maken ons bij het PUNTENSYSTEEM rijk sterk voorVOOR realisatie van een station Berkel-Enschot/Uden2022 NATUUREN GROENINCLUSIEF t. Dit station kan een enorme impuls geven aan de verdichtingsopgave: woningbouw Klimaatscores BOUWEN TILBURG dan aan bij doelstellingen van de Nationale Omgevingsvisie enieuwbouwontwikkelingen we kunnen verder rpakken op duurzame mobiliteit. Voor de woningbouwontwikkelingen in de noordhoek van Tilburg (‘Oostflank SRBT’) werken we in nauwe samenwerking Bijlage 1 - Analysemet de eente Oisterwijk aan een gezamenlijk Koersdocument, dat ook wordt opgenomen in

UPDATE STEDELIJKE ONTWIKKELINGSSTRATEGIE WONEN

41

December 2021

1

22

Trend De druk op de natuur neemt toe: wereldwijde biodiversiteitscrisis

In een leven die steeds hectischer is voor veel mensen, wordt rust, ruimte en natuur belangrijker. Het verlangen naar duurzaam wonen en in goede balans met de natuur neemt toe. We worden ons bewuster van de waarden van groen: het is verkoelend, draagt bij aan geluk en welzijn van mensen, biedt habitats voor diersoorten, kan op een natuurlijke wijze waterbergen, heeft invloed op de bodemvitaliteit en ga zo maar door. Bijlage 1 - Analyse

23

RUIMTELIJK & INFRASTRUCTUUR Bijlage 1 - Analyse

24

Positie in de regio 10 KILOMETER

DEN BOSCH 20 MIN. 55 MIN.

MOERPUTTEN

WAALWIJK 5 KILOMETER

Wonen in het hart van Brabant midden in het groen

VUGHT LOONSE & DRUNENSE DUINEN

VUGHTERHEIDE

HELVOIRT DE BRAND

BIEZENMORTEL UDENHOUT

LEEMKUILEN

HAAREN BOXTEL BERKEL-ENSCHOT

TILBURG 20 MIN. 40 MIN.

OISTERWIJK KAMPINA OISTERWIJKSE VENNEN

steenworp afstand van steden bebouwd gebied

spoorlijn en station

groen gebied

Gemeente Tilburg

wegenstructuur

Biezenmortel

Bijlage 1 - Analyse

25

Bereikbaarheid modaliteiten BINNEN 15 MINUTEN WANDEL JE IN DE BRAND

GEEN SNELLE OV VERBINDING

OV 30 minuten OV 60 minuten

te voet 15 minuten te voet 30 minuten

DEN BOSCH

LAAR

HELVOIRT ‘T WINKEL

UDENHOUT HAAREN

HUIZE ASSISIE

BERKEL-ENSCHOT

WINKEL

OISTERWIJK LEEMKUILEN TILBURG

OV IS 3X ZO LANG ALS MET DE AUTO

fiets 15 minuten fiets 30 minuten

DEN BOSCH

auto 15 minuten auto 30 minuten auto 45 minuten auto 60 minuten

NIJMEGEN

DEN BOSCH

UDENHOUT EN HELVOIRT OP 15 MIN. FIETSEN

HELVOIRT

VEGHEL BREDA

UDENHOUT

BEST EINDHOVEN

BERKEL-ENSCHOT OISTERWIJK

TILBURG

TILBURG

+30 MIN. FIETSEN NAAR DE RAND VAN TILBURG

Bijlage 1 - Analyse

26

THEMAKAART Mobiliteit & Recreatie

55min 17km

LOONSE EN DRUNENSE DUINEN

DEN BOSCH

TE DRUKKE RECREATIE

20 MINUTEN OF 14 KM NAAR DEN BOSCH CENTRAAL

De Rustende Jager Biez enm

Kloo

orte

Bosch en Duin

PIETENPAD

Zan

lses

traa t

ster

Ude

nho

Emm

aus

utse weg

dka

ntse weg

DE BRAND

MAX. 50 VOERTUIGEN/UUR 10 FIETSERS/UUR GEMETEN

Gom

mel

Gro

Ach th

ens

traa t Oo

st

lijn

ses

9 23

traa t

Beukenhof

39

/6

oev ens

Lokaal 12

N65

INZET OP NIEUW NS-STATION BUSLIJN 9 / 849 VANUIT TILBURG STOPT IN UDENHOUT

Steenfabriek D’n Oven

Stakeholders/partners • gemeente Tilburg (verkeer) • NS Prorail • Arriva • Landschapspark Pauwels • TreePort?

RECREATIE SPREIDEN

LEEMKUILEN

23min 7,2km

40min 11km

Knelpunten/uitdagingen • Slechts 1 ontsluitingsweg door dorp. Beperkte draagkracht bij verdere uitbreiding. Verbinding naar grotere kernen suboptimaal • Alleen een buurtbus, geen zekerheid op komst nieuw NS-station wat wel gewenst is met oog op nieuwe mobiliteit • Niet overbelasten van huidige infrastructuur door te verwachten autoverkeer • Opnemen recreatieve routes door te ontwikkelen woongebieden • Verkeersveiligheid • Fietsverbindingen, snelfietsroutes (woonwerkverkeer, middelbare scholieren, recreatie) • 2e ontsluiting nodig voor extra woningen ondersteunend aan Capucijnenstraat? Kansrijke elementen voor ontwikkeling • nabijheid potentieel nieuw NSstation (Udenhout) biedt kansen voor aantrekkelijke ontwikkeling woonwerkverkeer • Buslijn doortrekken Udenhout -> Biezenmortel

HUIZE ASSISIE

traa t

BUSLIJN DEN BOSCH

Kwaliteit/waarde • Dorp in de luwte, omgeven door groot recreatief netwerk en relatief dichtbij aansluiting op regionaal (auto)verkeer. • Centrum Tilburg op 12km (35min fietsen met e-bike*)

2COLLEGE OISTERWIJK

TILBURG

N65

dorpsontsluitingsweg

rondje Pauwels (fiets)

hotspot/uitvalspunt

spoor Tilburg-Vught

erfontsluiting

fietsknooppunt

kavelpad

optie nieuw station Udenhout

bushalte/route

wandelnetwerk

Buslijn 239 Den Bosch - Biezenmortel - Oisterwijk Buslijn 639 Den Bosch - Biezenmortel - Udenhout

Bijlage 1 - Analyse

27

Ruimtelijke kenmerken

Hoofdas Capucijnenstraat als kapstok van het dorp Capucijnenstraat

Bijlage 1 - Analyse

28

Verkeersintensiteit Capucijnenstraat VERKEERSINTENSITEIT IN WEEKEND IS LAGER

GEMOTORISEERD

MAX. 50 VOERTUIGEN/UUR GEMETEN

Aandeel vrachtverkeer is gemiddeld 1% van het totale gemotoriseerde verkeer, zowel werkdag als weekenddag

FIETSERS

Bijlage 1 - Analyse

29

Het dorp is veelal opgebouwd uit grote individuele percelen

met tuinen naar het landschap Bijlage 1 - Analyse

30

Ruimtelijke kenmerken Als je aan komt rijden zie je het klooster liggen

lse

te or

at

a str

m

n ze e i B

op sommige plekken harde begrenzing

o sp

Lint is dicht bebouwd, weinig doorzichten en geen fysieke dwarsverbindingen uitzicht op selecte plekken naar het landschap

or

groene structuurdrager

groene bufferzone/ zachte dorpsrand

beb. historisch of sociaal belangrijk

harde dorpsrand

waardevol groen

uitzicht over landschap

Bijlage 1 - Analyse

31

Ruimtelijke kenmerken Dorp met enkele monumentale gebouwen Biezenmortelsestraat 14

Biezenmortelsestraat 31

Biezenmortelsestraat 65

Klooster en bijbehorende kerk Capucijnenstraat

Hooghouteseweg 7

Winkelstraat 3

DOKTERSWONING HUIZE ASSISIË Winkelsestraat 25

Hooghoutseweg 1

ZELFDE PERIODE ALS KLOOSTER Capucijnenstraat 54-56

Bijlage 1 - Analyse

32

WONEN & VOORZIENINGEN

Wonen Ontwikkelstrategie Wonen Tilburg

6. ONTWIKKELINGSSTRATEGIE EN VERDICHTINGSPRINCIPES

1. Volgens principes Nationale Omgevingsvisie (NOVI)

BIJLAGE 4. POTENTIËLE VERDICHTINGSLOCATIES MET INDICATIEVE 4. Dorpen groeien niet 1. Volgens principes Nationale 2. Benutten gebiedsgerichte 3. Doortrekken Van Gogh Nationaal WONINGAANTALLEN, AMBITIES, DILEMMA’S, OPGAVEN EN PLANNING aan elkaar Omgevingsvisie (NOVI) kwaliteiten en potenties Park tot in de stad: groen, klimaat,

2. Benutten gebiedsgerichte kwaliteiten en potenties

3. Doortrekken Van Gogh Nationaal Park tot in de stad: groen, klimaat, gezondheid en ontmoeting

5. Wijken en buurten zijn bereikbaar onderling.

6. Menging van functies

gezondheid en ontmoeting De ontwikkelingsstrategie

ONZE AMBITIE IS HET BRABANTSE MOZAÏEKLANDSCHAP TE VERSTERKEN, MET NATUUR EN LANDSCHAP TOT IN HET HART VAN ONZE STAD EN DORPEN.

4. Dorpen groeien niet aan elkaar

5. Wijken en buurten zijn bereikbaar onderling.

HET OMLIGGENDE LANDSCHAP IS EEN BELANGRIJKE 6. Menging van functies VESTIGINGSVOORWAARDE

De ontwikkelingsstrategie

UPDAT E ST EDEL I J KE ONT W I K K E L INGS S T RAT E GIE W ONE N

Stedelijke Ontwikkelstrategie 2021

32

DORPEN GROEIEN NIET AAN ELKAAR

Ambities Ontwikkelstrategie Wonen UP DATE S T E D E L I J K E O N T W I K K E L I N G S S T R AT E G I E W O N E N (2021) voor Biezenmortel: • Uitbreiding van dorpen door dorpse woonmilieus toe te voegen • Voorzieningen structuur versterken • Toevoegen van ontbrekende woonmilieus: met name voor ouderen en starters • Versterken van natuur en landschap: het omliggende landschap is een belangrijke vestigingsvoorwaarde. • In Biezenmortel schatting van capaciteit van ca. 600 woningen

Totaal: 31.000, waarvan: Harde voorraad*: Zachte voorraad*: Nieuw:

4.000 10.000 17.000

*Woningbouwprogrammering 14 juni 2021 Geschatte woningcapaciteit Ontwikkelstrategie Wonen 2021

Geschatte woningcapaciteit

Bijlage 1 - Analyse UPDATE STEDELIJKE ONTWIKKELINGSSTRATEGIE WONEN

34 64

32

Demografische ontwikkeling 2 personen 23-65 jaar

5

veroudering van het dorp 1 persoon 65+ jaar

2 personen 65+ jaar

Gezin 1 ouder

Gezin 2 ouders

31% 18%

16%

12%

1 persoon 2% 23-65 jaar

2 personen 23-65 jaar

Midden hoog €42.436-€57.053

Hoog > €57.053

1-2 personen <23 jaar

Secundair €16.191-€38.035

16%

Midden laag €38.035-€42.436

6%

52% 18%

19% 11%

1%

Biezenmortel Sociale minima < €16.191 Huurtoeslag

2%

1 persoon 65+ jaar

2 personen 65+ jaar

Gezin 1 ouder

Gezin 2 ouders

31% 16%

12%

2%

Tilburg

Overig primair €16.191-€38.035 Huurtoeslag

12%

Vergrijzing speelt in heel Nederland, Biezenmortel heeft een relatief hoger percentage 65+ inwoners.

Secundair €16.191-€38.035

Midden laag €38.035-€42.436

...en de huishoudens krimpen

Midden hoog €42.436-€57.053

Gemiddelde huishoudgrootte: 16% 11% 6% 2,5 personen Biezenmortel

Hoog > €57.053

52%

Bijlage 1 - Analyse

Tilburg

36%

35

Woningvoorraad

onen aar

Gezin 1 ouder

2 personen 65+ jaar

%

Gezin 1 ouder

We wonen groot

Gezin 2 ouders

31%

den laag 5-€42.436

2%2%

Midden hoog €42.436-€57.053

Midden hoog €42.436-€57.053 11%

%

Hoog 52% > €57.053

52%

11% Biezenmortel

Tilburg

Tilburg

on aar

1 persoon 65+ jaar

2 personen 23-65 jaar

ig primair 91-€38.035 urtoeslag

70% 8% is sociale huur

is vrijstaand of 2-onder-1 kapper

Hoog > €57.053

Biezenmortel

2%

is koop, waarvan 51% duur

82%

Gezin 2 ouders

31% 12%

gemiddelde woninggrootte in Biezenmortel is 149 m2

2 personen 65+ jaar

Gezin 1 ouder

Gezin 2 ouders

36%

de woonbehoefte is divers, maar het aanbod is veel van hetzelfde

29%

31% 18%

16%

12%

2%

36% 15%

Secundair €16.191-€38.035

Midden laag €38.035-€42.436

Midden hoog €42.436-€57.053

Hoog

10%

29% > €57.053

8%

52% 16%

2%

6%

Koop goedkoop

11% Koop middelduur

Biezenmortel

Koop duur laag

Koop duur hoog

Huur sociaal

Huur particulier

veelal eengezinswoningen in categorie dure koop

Tilburg 15%

Biezenmortel

Tilburg

10% 8%

2%

Bijlage 1 - Analyse 36%

36

Hoe kunnen we de ‘spiraal van verschraling’ doorbreken? Om in te spelen op maatschappelijke thema’s, moeten we niet alleen meer (kwantitatieve ambitie), maar vooral nadenken over toekomst proof woonoplossingen

Bijlage 1 - Analyse

37

‘De belangrijkste reden voor deze groeiwens is behoud van het bestaande voorzieningenniveau in het dorp.’

Biezenmortel is een dorp van 1465 inwoners met een kleine kern waar enkele voorzieningen te vinden zijn: school, buurthuis, bakkerij, Beukenhof klooster.

TELT NU 84 LEERLINGEN

Uit ambitiedocument maatschappelijke voorzieningen

Basisschool Franciscus De school telt momenteel 84 leerlingen en zij krijgen les in vier verschillende groepen. De school heeft ruimte over om in de toekomst meer leerlingen te kunnen huisvesten. Het ruime schoolplein van de school wordt zowel tijdens als na schooltijd intensief gebruikt door de kinderen uit het dorp. In 2030 renovatie, uitbreiding of nieuwbouw gepland.

De Vorselaer – Stichting de Gemeenschap Eigendom, Stichting de Gemeenschap. De centrale De gymzaal wordt gebruikt voor een gedeelte van de gymlessen van de leerlingen Scouting de Paraplu Belangrijke vereniging met veel leden. van de Basisschool Franciscus en door diverse Ook locatie voor Kindervakantieweek. (sport)verenigingen. Daarnaast zijn er nog ruimtes die multifunctioneel inzetbaar zijn. Structureel: • KBO • Biezenmortel Bruist • Volleybal groep • Gymclub • Koor • Muziekbandjes • Dorpscoöperatie

• • • • •

Incidenteel: schoolactiviteiten carnavalsvieringen verenigingsleven politieke bijeenkomsten verkiezingen en cursussen Bakkerij Leo Geerts Twee ochtenden per week geopend.

Groepsaccomodatie Beukenhof

Bijlage 1 - Analyse

Landgoed Assisie Zorgcomplex met gemixte functies op 1km afstand. Veel mogelijkheden en faciliteiten -al ietwat verouderd. Wordt beschouwd als aanvullend op faciliteiten in dorp. Afstand en het spoor vormen fysieke en mentale barriere.

38

De bewoners en de verenigingen zijn de kracht van het dorp

Ontwerpsessie met de kinderen

Presentatie voor de ouderraad

14 okt “Gisteren en vandaag heeft Biezenmortel weer eens bewezen waar een klein dorp groot in kan zijn! We zijn super trots dat we dankzij alle hulp van ouders, leerkrachten en kinderen álles hebben kunnen doen wat voor nu nodig was voor ons nieuwe schoolplein. Vele handen maakten licht werk en we waren veel eerder klaar dan we gepland hadden! Er was door ouders ook nog gezorgd voor voldoende drinken met wat lekkers.”

Samen de handen uit de mouwen steken

Bron: instagram Basisschool Franciscus

Bijlage 1 - Analyse

39

Maar waar tref je elkaar als je niet bij de vereniging zit?

Bijlage 1 - Analyse

40

THEMAKAART Wonen Verlangen dat volledige wooncarrière in het dorp doorlopen kan worden

Kwaliteiten/waarde • Sterke eigen identiteit van landelijk / dorps wonen in een groene omgeving • Kleinschalige gemeenschap(pen), die vanuit de vroegere buurtschappen van clusters boerderijen zijn ontstaan • Nieuwe dorpse woonmilieus toevoegen: inschatting capaciteit 600 woningen

KWANTITATIEVE AMBITIE: EEN STEVIGE INHAALSLAG VAN IN TOTAAL CA. 600 WONINGEN IN 2040, MET CA. 300 WONINGEN VERSNELD GEREALISEERD VOOR 2030. SLIMME TOEKOMSTBESTENDIGE KEUZES MAKEN, DIE BIJDRAGEN AAN MEERVOUDIGE OPGAVEN: ZELFREDZAAM / EENZAAMHEID

Knelpunten • Vergrijzing, leegloop verenigingen, geen OV, geen zorginstelling voor ouderen • Weinig voorzieningen en huidige voorzieningen niveau komt onder druk te staan • Agrarische hindercontouren zijn niet goed bekend • Weinig jonge huishoudens. Laag aandeel sociale woonvoorraad (geen vraag uit dorp, wel behoefte vanuit gemeente) Beleidsuitgangspunten • Fijn wonen in de gemeente Tilburg • Voldoende diverse en geschikte woningen (voor diverse huishoudens, leeftijd- en inkomensgroepen) • Voldoende geschikte woningen voor ouderen (bv. nultredenwoningen) • Homogene buurten in heterogene wijken: diversiteit op wijkniveau • Gebalanceerde spreiding kwetsbare groepen

HETEROGENE WIJKEN EN HOMOGENE BUURTEN JONGE GEZINNEN BINDEN OM VOORZIENINGEN NIVEAU IN STAND TE HOUDEN

bebouwd gebied

speelplaats

bouwperiode < 1980

perceelgrenzen

plangebied

bouwperiode < 2000

plangebied percelen

infrastructuur

bouwperiode < 2020

Visiekamer Biezenmortel

Kansrijke elementen voor ontwikkeling • Bouwen voor kinderen en oud-Biezemortelnaren • Uitbreiding van dorp met groene woonmilieus, kleinere woning, soms gestapeld • Relatie tussen woonomgeving en landschappelijke omgeving versterken • Potentieel station Udenhout vergroot de bereikbaarheid • Gemixte woningtypen voor allerlei doelgroepen, levensfases en portemonnees (70% betaalbaar en 20-30% sociale huur) • Dichterbij Tilburgse kracht komen van een ongedeelde stad met heterogene wijken en homogene buurten. • Positie in het recreatienetwerk versterken om ook recreanten te trekken die voorzieningen gebruiken

41

THEMAKAART Voorzieningen En het sociale systeem sterk te houden, ook met de nieuwe bewoners

DE BRAND

VOETBALVERENIGING TENNISVERENIGING

Knelpunten en uitdagingen • Algemene zorg over introduceren sociale woningbouw op plek met weinig voorzieningen. Huidig voorzieningen niveau komt onder druk te staan • Dichtstbijzijnde supermarkt in Udenhout • Veilige verkeersverbinding maken • Onvoldoende capaciteit basisschool door impuls in inwonersaantal. • Totstandkomen ontwikkeling voorzieningen Beukenhof/ Stadshart. Vraagt om een gebiedsfonds o.i.d. waarin je op basis van de benodigde voorzieningen, sport, infrastructuur etc. per woning wordt afgedragen

GEMEENSCHAPSHUIS DE VORSELAER SCOUTING

CAFE ‘T GOMMELEN

BASISSCHOOL FRANCISCUS

Kansrijke elementen voor ontwikkeling • Positie in het recreatienetwerk versterken om ook recreanten te trekken die voorzieningen gebruiken • Levendig dorpshart, inbreiding rondom centrum • Jonge gezinnen binden voor voorzieningenniveau • Maak voorzieningen voor 12-18-jarigen, fietsvoorzieningen en recreatie • Wens voor sporthal/faciliteit, wordt gezien als basisfaciliteit • Koppelkans met Huize Assisie voor zorgfaciliteit

BAKKERIJ

BEUKENHOF

Kwaliteiten/waarde • Identiteit van landelijk / dorps wonen in een groene omgeving • Tuin Beukenhof, openstellen voor publiek? • Verenigingsleven speelt grote rol in samenleving

KDV BALENSHUIS

SUPERMARKT UDENHOUT 4KM

Stakeholders/partners • Scouting • Stichting de Gemeenschap • TBV • Basisschool Franciscus • Voetbalvereniging • Eigenaren rondom het te ontwikkelen gebied

HUIZE ASSISIE

SPOOR ALS BARRIERE VOOR LANDPARK ASSISIE LOKAAL 12 HORECA

bebouwd gebied

speelplaats

voorzieningen

planinitiatieven

woningen

plangebied

KDV ‘T EERSTE STAPJE

Bijlage 1 - Analyse

42

Bijlage 1 - Analyse

43