4. Advies van de Adviesraad Sociaal Domein.pdf

Telefoon: 06 21563727 E-mail: support@adviesraadstichtsevecht.nl Website: www.adviesraadstichtsevecht.nl

Gemeente Stichtse Vecht t.a.v. college van Burgemeester en Wethouders Postbus 1212 3600 BE Maarssen In cc naar: alies.bakker@stichtsevecht.nl info@stichtsevecht.nl

Stichtse Vecht, 12 april 2026 Onderwerp: Advies Verordening re-integratie Participatiewet Stichtse Vecht 2026 ‘Van School naar Duurzaam Werk’

Geacht college, In februari 2026 vroeg de gemeente Stichtse Vecht de adviesraad om advies over de aanpassing van de participatieverordening. Voor dit advies hebben wij als adviesraad met verschillende partijen uit Stichtse Vecht contact gehad, zoals de gehandicaptenraad Stichtse Vecht, lokale scholen en lokale werkgevers. Ons is duidelijk geworden dat de arbeidsmarkt voor jongeren momenteel zeer uitdagend is. De landelijke trend laat zien dat het aantal jongeren in de bijstand al drie jaar op rij groeit, en wel met 3,7%. Bovendien neemt het aantal jongeren in de bijstand met Multi problematiek toe, waaronder mentale problemen, schulden en woningnood. 1 Jongeren hebben belang bij zo kort mogelijk thuiszitten, om te voorkomen dat de drempel naar de arbeidsmarkt hoger wordt. Het is dus goed dat de Wet van School naar Duurzaam Werk alle gemeenten, inclusief Stichtse Vecht, aanzet om hier ondersteunende maatregelen voor te nemen ter versterking van het toekomstperspectief van jongeren op de arbeidsmarkt.

1

Jongeren in de bijstand hebben vaker zware problemen waardoor ze niet werken | Economie | NU.nl

1

Telefoon: 06 21563727 E-mail: support@adviesraadstichtsevecht.nl Website: www.adviesraadstichtsevecht.nl De adviesraad adviseert de gemeente om werkgevers meer te stimuleren om stageplekken te creëren voor de jongeren in kwestie, bijvoorbeeld door social return on investment. En om nauwe samenwerking te onderhouden met werkgevers.

Advies De gemeente informeerde ons dat zij de scholen ziet als primaire partijen die jongeren aan een stageplek helpen. Hoewel het begrijpelijk is dat de gemeente wil bouwen op de expertise van scholen, raden wij aan dat de gemeente een actievere rol neemt in de creatie van stageplekken voor jongeren die hun toekomstperspectief op de arbeidsmarkt versterken. Het is van belang dat onderwijs, gemeenten en bedrijfsleven in een driehoek zo nauw mogelijk samenwerken. De gemeente Stichtse Vecht heeft verschillende kansen om het bedrijfsleven te stimuleren en stageplekken te bieden aan jongeren. Ten eerste door het inkopen van goederen en diensten te verbinden met het aanbieden van stageplaatsen. Ook kan zij een beroep doen op het instrument social return on investment (SROI), dat uitstekend kan dienen om bedrijven te stimuleren om stageplekken te bieden voor jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ten tweede kan de gemeente zelf extra stageplekken creëren voor jongeren, en waar mogelijk of noodzakelijk, dit te vervolgen met een (tijdelijke) baan of vrijwilligerswerk, om hun cv op te bouwen en kansen voor een vervolgbaan te versterken. Ook als een jongere met een kwetsbare positie een stageplek heeft gevonden bij een bedrijf, is het belangrijk dat contact onderhouden wordt met de gemeente. Dit gebeurt volgens werkgevers nu niet veel in de praktijk.

Werkgevers zien graag een actieve rol van de jobcoach bij de begeleiding van de jongere, zodat problemen die ontstaan snel opgepakt kunnen worden. Denk aan schulden, geen woning hebben et cetera. Beschikbaarheid jeugdzorg en het voorveld vraagt verbetering De adviesraad adviseert om de beschikbaarheid van jeugdzorg te waarborgen en te verbeteren voor kwetsbare jongeren. In het onderwijsveld hebben wij verschillende professionals gesproken die zich zorgen maken over de wachtlijsten die er momenteel zijn voor jonge leerlingen 2

Telefoon: 06 21563727 E-mail: support@adviesraadstichtsevecht.nl Website: www.adviesraadstichtsevecht.nl met (psychische) problemen. De transitie van Tim Stichtse Vecht naar de gemeente brengt de nodige onzekerheden met zich mee. De wachtlijsten voor jeugdzorg zijn gegroeid, en hulp is steeds minder toegankelijk voor jongeren. Middelbare scholen met veel kwetsbare leerlingen informeerden ons dat zij behoefte hebben aan hulp vanuit het Voorveld, dus van maatschappelijk werk en de GGD. Deze hulp is nu ontoereikend, met als gevolg dat leerlingen in kwetsbare posities niet of minder aan leren toekomen. Logischerwijs belemmert dit ook hun weg naar duurzaam werk. Ook hebben wij signalen gekregen vanuit het onderwijsveld dat zij behoefte hebben aan sterkere betrokkenheid van de gemeente. Zo stelde een directeur dat er wel contacten zijn met de gemeente, maar dat dit niet als samenwerking wordt ervaren.

Werk meer samen met de leerling en de ouders in het proces De adviesraad adviseert om leerlingen nog veel meer in het proces te betrekken. Uit de antwoorden van de ambtenaar blijkt dat dit voornemen er wel is, maar het is belangrijk dat dit straks in de uitvoering ook echt gebeurt. Met de nieuwe wet is gegevensdeling over de leerling mogelijk gemaakt tussen scholen, de gemeente en doorstroompunten. Van scholen wordt gevraagd een overdrachtsdocument te verstrekken aan de gemeente voor ondersteuning. Dit kan leerlingen een gevoel van onveiligheid geven, dat zij worden ‘gecontroleerd’ in plaats van geholpen, en dat hiermee hun privacy wordt geschonden. Hierdoor ontstaat weer het gevaar dat de leerling zich niet gaat uiten op school. De werkwijze die de gemeente wil hanteren, komt op ons over alsof de leerling op afstand staat. Ons advies is: praat mét de leerling, niet over de leerling (nothing about us without us). Het is essentieel dat een veilige plek wordt gecreëerd waar jongeren kunnen delen waar ze tegenaan lopen in hun transitie van school naar duurzaam werk. Veelal weten zij wat zij nodig hebben om mee te komen op school en in hun weg naar de arbeidsmarkt. De leerling moet zich oprecht geholpen voelen, het liefst met zo min mogelijk partijen. Veelgehoorde kritiek van jongeren is dat ze te veel gezichten zien van te veel instanties.

Jongeren willen vaak niet méér hulp, maar iemand die naast hen staat en naar hun eigen behoefte beschikbaar is. Wij adviseren daarom om per leerling niet meer dan één professional aan te wijzen, en wel voor het algehele traject gedurende de schoolperiode en daarna. Denk aan een jongerenwerker die de vaardigheden bezit om hen op hun gemak te stellen. Het is meer dan 3

Telefoon: 06 21563727 E-mail: support@adviesraadstichtsevecht.nl Website: www.adviesraadstichtsevecht.nl essentieel dat degene die hen ondersteunt, geen controlerende rol heeft, en dus ook niet dit gevoel geeft. Aansluitend vragen wij van de gemeente om ook meer aandacht te besteden aan de rol van de ouders. Ook hun rol en beoordelingsvermogen mag niet onderschat worden. Goede samenwerking met ouders bij de ondersteuning van jongeren in kwetsbare posities kan een positieve invloed hebben. Lever maatwerk Iedere jongere is uniek, dus blijf maatwerk leveren. Het is van belang dat de gemeente inzet op maatwerk voor de leerlingen en dus waarborgt dat de begeleiding naar duurzaam werk is afgestemd op de unieke behoeftes en capaciteiten van de individuele leerling. Het is van belang dat hiervoor niet wordt gefocust op ‘scoren op korte termijn’. Dat betekent dat leerlingen niet gepusht worden om bijvoorbeeld praktijkonderwijs te volgen, terwijl zij op dat moment fulltime werken aan herstel, of als bijvoorbeeld theoretische scholing beter bij hen past. Het vraagt om een gesprek met de leerling, zodat meebewogen kan worden met hun zorgvraag om proactief te kunnen participeren in Stichtse Vecht. Duurzame participatie vraagt om ruimte: ruimte voor herstel wanneer dat nodig is, voor passende leerwegen wanneer die beter aansluiten, en voor het gesprek met de jongere zelf als vertrekpunt.

Alleen door samen met jongeren te kijken wat zij nodig hebben, kan worden voorkomen dat zij verder op achterstand raken. Zonder deze benadering dreigt een groeiende groep jongeren tussen wal en schip te vallen, met alle persoonlijke en maatschappelijke gevolgen van dien. Afsluiting Graag is de adviesraad bereid tot een mondelinge toelichting bij onduidelijkheid of aanvullende vragen en zien we met belangstelling uit naar de reactie van het college. Wij vernemen later graag hoe onze adviezen zijn verwerkt en worden opgevolgd. Wij verzoeken u om ons advies op te nemen in het Raadsinformatiesysteem ten behoeve van de gemeenteraad en zien uw reactie graag tegemoet. Met vriendelijke groet Namens Adviesraad Sociaal Domein Stichtse Vecht

4

Telefoon: 06 21563727 E-mail: support@adviesraadstichtsevecht.nl Website: www.adviesraadstichtsevecht.nl Carien de Graaf Voorzitter

5