Programmabegroting 2023-2026 gemeente Steenwijkerland.pdf

Voor het Omgevingsplan is de wettelijke deadline vastgesteld op 29-12-2029. Uiterlijk op deze datum moet voor het gehele grondgebied van onze gemeente het Omgevingsplan zijn vastgesteld. Het doel in 2026 is om voor een substantieel deel van het grondgebied van onze gemeente, het tijdelijke Omgevingsplan (van rechtswege verkre gen via het wettelijke overgangsrecht) om te zetten in het zogenoemde ´vaste´ Omgevingsplan. Voor de transitie Omgevingswet wordt uitgegaan van 10 fte (RO-medewerkers) die voor 50% van de tijd met de transitie Omgevingswet bezig zijn. Dat resulteert in een tekort van 5 fte op jaarbasis. Uitgaande van € 70.000 per medewerker per jaar wordt een jaarlijks tekort verwacht van € 350.000. Bovenop de inzet voor de transitie worden kosten verwacht voor inhuur van externe partijen, inzetten werkproc essen, ontwikkelen instrumentarium en samenwerkingsverbanden. In de meicirculaire 2022 (Algemene uitkering gemeentefonds) valt te lezen dat het rijk € 150 miljoen bijdraagt aan de transitiekosten die gemeenten hebben gemaakt in aanloop naar de invoering van de Omgevingswet. Deze bijdrage wordt verwerkt in de komende septembercirculaire. Er is een indicatie gegeven van het te ontvangen bedrag. Wij ontvangen voor het jaar 2022 een bijdrage van ongeveer € 600.000. Over de middelen voor de jaren 2023 tot en met 2025 volgt meer informatie in een latere circulaire.

Zodra de definitieve bedragen bekend zijn, kunnen we deze verrekenen met de stelpost aan de inkomstenkant van € 500.000 vanaf 2023.

29 2.9. Bestuursprogramma ‘Duurzaam’ In het programma Duurzaamheid gaat het om energiebesparing en – opwekking, CO2-reductie en de weg naar een circulaire samenleving. Om hierbij goede resultaten te bereiken is bewustwording over de duurzaamheidsproblematiek bij onze inwoners essentieel. Datzelfde geldt voor het geven van het goede voorbeeld als gemeente. AMBITIE DUURZAAMHEID: - Steenwijkerland is klimaatneutraal in 2050 - Elke kern of wijk heeft een klimaatplan - De gemeente is een inspirerend voorbeeld in duurzaamheid - De openbare ruimte is klaar voor klimaatverandering - Koploper zijn in de minste hoeveelheid restafval per inwoner - Meer inwoners verplaatsen zich CO2-neutraal Hoe gaan we dat doen? Doel / ambitie Steenwijkerland is klimaatneutraal in 2050 Beoogd resultaat Begin 2023 wordt een integraal klimaatplan opgeleverd. Actie 2023 • We bepalen de huidige stand van energie -opwek en gebruik en hoe we dit blijven monitoren. • We zorgen ervoor dat op alle klimaatonderwerpen het ambitieniveau is bepaald en vertaald is in SMART-doelstellingen. Doel / ambitie Elke kern of wijk heeft een klimaatplan Beoogd resultaat In 2025 heeft 75% van de wijken/kernen een concreet plan om energieneutraal te worden.

Actie 2023 • Samen met de Stichting Duurzaam Steenwijkerland bezoeken van 10 kernen en wijken, om de mogelijkheden om tot energieneutrale kernen te komen (zon-op- huis, zon-op-land en evt. windenergie). Elk huis, elke straat telt. We bieden hulp en maken samen een kern- of wijkplan om energieneutraal te worden. • Uitvoeren van het actieplan energiearmoede gericht op huishoudens met een laag inkomen. • Met woningbouwcorporaties en particuliere eigenaren van huurwoningen maken we afspraken om lagere energielabels (label D - en lager) versneld te verminderen. • Opstellen en uitvoeren van actieplan energiebesparing maatschappelijke instellingen. • Nieuw beleid voor opwek via zonne-energie vaststellen. • Onderzoeken hoe waterstof lokaal ingezet kan worden als energiedrager. • We voldoen aan de afspraken Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 en komen tot afspraken in het kader van de RES 2.0. Doel / ambitie De gemeente is een inspirerend voorbeeld in duurzaamheid Beoogd resultaat Vanaf 2023 zetten we een zichtbare versnelling in zodat de gemeente een inspirerend voorbeeld wordt. 30 Actie 2023 • In 2023 is de CO2 -footprint van de gemeentelijke organisatie gereed. Dit is de basis voor een actieplan om onze eigen CO2 -footprint te verlagen door in te zetten op circulariteit, aanpassing van gebouwen en gebruik van mobiliteit.

Elk jaar neemt het energieverbruik van gemeentelijk vastgoed door verduurzamingsprojecten (zoals de plaatsing van zonnepanelen) af. • We kijken breed naar de verg roeningsmaatregelen, bijv. door het afkoppelen van regenwater en benutten van mogelijkheden tot groene daken. • In 2025 is tenminste één zonnecarport ontwikkeld. Doel Vermindering van de kwetsbaarheid voor klimaatverandering en versterken biodiversiteit Beoogd resultaat Vermindering van de kwetsbaarheid voor klimaatverandering en profiteren van de kansen die een veranderend klimaat biedt. Actie 2023 • Vaststellen en uitvoeren lokale adaptatiestrategie. • Vaststellen en promoten impulsregeling klimaatadaptatie voor inwoners. • Klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte, zowel bij nieuwbouw als in de bestaande situatie, wordt integraal opgenomen in een herziening van de leidraad inrichting openbare ruimte (LIOR). • Vaststellen van het beleidsplan groen en biodiversiteit. • Het in kaart brengen van het groen-blauwe netwerk, dit vertalen in de omgevingsvisie en onderzoeken waar kansen liggen voor verbetering van de onderlinge verbindingen. • Ontwikkelen van een systematiek voor natuuri nclusieve (nieuw)bouw en ontwikkellocaties. • Ondersteunen van jaarlijks minimaal 2 buurtinitiatieven die als doel hebben de ecologie/natuur te verbeteren.

Doel Koploper zijn in de minste hoeveelheid restafval per inwoner Beoogd resultaat In 2025 is de hoeveelheid restafval minder dan 60 kg per inwoner per jaar (2021: 69 kg). Daarnaast is het afvalscheidingspercentage hoger dan 90%, waarmee we tot de koplopers horen in het ROVA-gebied. Actie 2023 • Inregelen laagfrequent restafval in het buitengebied. • Vervolg aan de campagne ‘Afval scheiden geen kunst aan’. • Opstellen nieuwe voorwaarden zwerfafval en onderbrengen zwerfafvalinitiatieven bij Stichting Duurzaam Steenwijkerland. • Actieplan verminderen aandeel gft in restafval. • Overloopcontainers PMD (plastic verpakkingen, metalen verpakkingen (blik) en drankpakken) plaatsen. • Verminderen aandeel papier in restafval door invoeren blauwe container in delen van Steenwijkerland. Doel / ambitie Versterking van de schone mobiliteit Beoogd resultaat Meer inwoners verplaatsen zich CO2-neutraal. Actie 2023 • Uitbreiding van de pilot met e-bikes vanuit de Regiodeal. • Versterken van Steenwijkerland als fietsgemeente (zie leefbare steden en kernen, verbeteren van bereikbaarheid). • Stimuleren deelautoconcept: minimaal twee nieuwe initiatieven erbij. • Opstellen en vaststellen plan voor toekomst vaste laadinfrastructuur. 31 Wat mag het kosten? Hieronder treft u het bestedingsplan aan voor het bestuursprogramma ‘ Duurzaam’ met de bijbehorende toelichtingen.

In hoofdstuk 3.4 is het volledig bestedingsplan opgenomen voor alle bestuursprogramma’s, inclusief de bijbehorende toelichtingen. 5.1 Uitbreiding formatie team duurzaamheid Om onze duurzaamheidsdoelstellingen te kunnen realiseren, moeten we ons team duurzaamheid uitbreiden met extra formatie. Dit is onder meer van belang in het kader van het te vervaardigen klimaatbeleidsplan, energietransitie, biodiversiteit en de opgaven circularit eit en de structurele werkzaamheden die daaruit zullen voortvloeien. 5.2 Werkbudget Naast uitbreiding van de personele formatie stellen wij u voor om een eenmalig bedrag aan werkbudget beschikbaar te stellen in 2023.

32 2.10. Bestuursprogramma ‘Leefbare steden en kernen’ Steenwijkerland is een prettige gemeente om in te wonen, te werken en te recreëren. Dat is geen vanzelfsprekendheid en vraagt van inwoners, verenigingen, bedrijven en de gemeente een inspanning. Een gezamenlijk inspanning. Leefbaarheid is een breed begrip. De onderwerpen binnen dit bestuursprogramma variëren dan ook volop: van openbare ruimte, onderwijs, mobiliteit, sport tot aan participatie. We stellen extra geld beschikbaar om de openbare ruimte te verbeteren. Daarnaast werken we aan vitale, participerende, sportende en bewegende inwoners. Dit gaat samen met meer aandacht voor duurzame mobiliteit, fietsen en wandelen en cultuur & gastvrijheid voor toeristen. Met stimuleringsacties willen we inwoners verleiden vaker de fiets te pakken. We investeren in het verbreden van smalle fietspaden en ontbrekende fietsverbindingen.

AMBITIE VERBETEREN VAN DE LEEFOMGEVING: - Opwaardering van de openbare ruimte - Stimulerende omgeving voor sport en cultuur - Benutten kansen die de regionale verstedelijkingsstrategie biedt - Een sociaal en fysieke veilige woon- en leefomgeving - Meer ruimte voor schone mobiliteit en langzaam verkeer - Verhogen van het fietsgebruik - Onderzoek naar knelpunten uit Verkeerscirculatieplan Steenwijk - Een risico gestuurde benadering van de verkeersveiligheid - Verbeteren van de bereikbaarheid Sport, cultuur en verenigingen zijn belangrijk voor het gemeenschapsgevoel en voor het kunnen gebruiken van je talenten. We stimuleren daarom verenigingen , zorgen voor een goede bereikbaarheid van die voorzieningen en willen een echte ‘evenementen gemeente’ zijn. AMBITIE SPORT-, EN CULTUURVOORZIENINGEN / VERENIGINGSLEVEN: - Stimulerende omgeving voor sport en bewegen - Realisatie van een aantrekkelijk museum in Steenwijk - Doorontwikkeling bibliotheek - Borging kwaliteit evenementen (‘evenementen gemeente’) Het integraal huisvestingsplan (IHP) wordt herzien . Voor 2023 zijn trajecten in voorbereiding voor renovatie of nieuwbouw van basisscholen. De realisatie van de unilocatie voor voortgezet onderwijs in Steenwijk, waarmee we overgaan van 3 naar 1 onderwijslocatie, willen we versnellen.

AMBITIE GOEDE HUISVESTING VAN HET ONDERWIJS: - Huisvesting basisonderwijs - Unilocatie Voortgezet Onderwijs Steenwijkerland Nog meer dan de afgelopen jaren, benutten we de kennis, ervaring en beleving van onze inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners om simpele en complexe opgaven te realiseren. We pakken opgaven die in een dorp of wijk spelen integraal aan. Wij noemen dat gebiedsgericht werken. De kennis van inwoners is daarbij essentieel. AMBITIE GEBIEDSGERICHT WERKEN: - Gebiedsgerichte werkwijze zorgt voor passende oplossingen - Benutten denk- en doekracht inwoners 33 Hoe gaan we dat doen? Doel Opwaardering openbare ruimte Beoogd resultaat Het vergroten van de tevredenheid van inwoners over de openbare ruimte (bijvoorbeeld openbaar groen, wandelpaden, wegen, fietspaden en parkeerplaatsen) . Actie 2023 • Actief communiceren van de beheer - en onderhoudsmaatregelen op het gebied van wegen, riolering, openbaar groen, bruggen en water in 2023 . • Ophalen initiatieven van inwoners om de openbare ruimte te verbeteren . • Opstellen beheer en onderhoudsplan 2024 met extra aandacht voor de opgehaalde overige aandachtspunten van inwoners. • Uitvoering van de Beheer- en Onderhoudsplannen 2023. • Verbeteren van de verblijfs- en inrichtingskwaliteit van park Rams Woerthe. • Opwaardering van de kwaliteit van begraafplaatsen.

• Afronding van de herinric hting marktplein Oldemarkt, zodat er een plek komt voor ontmoeting, activiteiten en evenementen. Doel Kansen benutten die de Regionale Verstedelijkingsstrategie biedt Beoogd resultaat Uitwerking van de regionale verstedelijkingsstrategie op het gebied van woningbouw (ambitie van 1 .000–1.500 woningen), klimaat, mobiliteit en economie, met bijzondere aandacht voor de integrale ontwikkeling van de Spoorzone Steenwijk. Actie 2023 • Inzicht in kosten en baten integrale gebiedsontwikkeling Spoorzone Steenwijk. • Verrichten van een studie naar de verkeerskundige gevolgen van de bovenregionale woningbouwbehoefte. • Gebiedsontwikkeling Gedempte Steenwijkerdiep verder brengen. Doel Verbeteren van de bereikbaarheid Beoogd resultaat Verhogen van het fietsgebruik en wandelmogelijkheden. Actie 2023 • Vaststellen fietsplan 2023. • Onderzoek (door)fietsroute Steenwijk-Meppel afronden. • Verbetering fietspad Meenteweg en Hoogeweg (Kalenberg). • Updaten fietsknooppuntennetwerk en wandelnetwerk. • Onderzoeken wat de nieuwe provinciale openbaar vervoersconsessie betekent voor de bereikbaarheid van onze inwoners. Doel Inwoners, ondernemers en toeristen ervaren een sociaal en fysiek veilige leefomgeving Beoogd resultaat Vaststellen van het Integraal Veiligheidsprogramma (IVP) 2023-2026. Actie 2023 • Evaluatie IVP 2019-2022.

• Vaststellen van het IVP 2023-2026, inclusief financiën voor onder andere: o lokale aanpak ondermijning; o afspraken over urgente zorg- en veiligheidscasuïstiek; o preventieve werkwijze lokale groepsaanpak; o lokaal programma Digitale veiligheid. Doel Stimulerende omgeving voor sport en bewegen Beoogd resultaat Inwoners zijn tevreden over de mogelijkheden om buiten te bewegen en te sporten (2022: 80% resp. 72%). 34 Actie 2023 • Renovatie atletiekbaan in overleg met Start ’78 en atletiekunie. • Voorbereiden van de renovatie van de hockeyvelden samen met MHC. • Onderzoek afronden naar behoefte en noodzaak uitbreiding en verduurzaming korfbalcomplex samen met Noveas. • Onderzoek afronden naar mogelijkheden voor een alternatieve zwemvoorziening in Vollenhove. • Bijdragen aan inwonersinitiatieven voor sport/beweeg/speelplekken. Doel Voldoende veilig en kwalitatief goed sportaanbod Beoogd resultaat Verenigingen hebben voldoende bestuurskracht en kwalitatief goed (vrijwillig) kader. Actie 2023 • We ondersteunen sportclubs op een praktische manier op twee onderwerpen die we samen kiezen. • We ondersteunen 4 nieuwe verenigingen met het inzetten van de clubkadercoach voor het vergroten van de kwaliteit van jeugdtrainers en ondersteunen 13 verenigingen bij de borging daarvan.

Doel Maatschappelijke organisaties op de been houden Beoogd resultaat Maatschappelijke organisaties hebben voldoende financiële mogelijkheden . Actie 2023 • We stellen een fonds in voor maatschappelijke organisaties die in financiële problemen komen door de stijgende energieprijzen. Doel Museum Steenwijk Beoogd resultaat Toonaangevend museum voor inwoners en toeristen. Actie 2023 • Besluitvorming over exploitatie en cofinanciering van het project. • Op basis daarvan uitwerking van organisatie, bouwkundig ontwerp, inhoudelijk ontwerp, fondsenwerving en programmering/collectie. Doel Ontwikkeling naar een maatschappelijk educatieve bibliotheek Beoogd resultaat Meer inwoners hebben toegang tot de bibliotheken en nemen deel aan programma’ s en activiteiten t.b.v. taalvaardigheden en digitale vaardigheden. Actie 2023 • Besluitvorming over en uitvoering van Plan van aanpak van de bibliotheek over doorontwikkeling en de programma’s ‘Een leven lang ontwikkelen ’, ‘Digitale inclusie inwoners’. • We stimuleren de samenwerking tussen bibliotheek en andere partners. • Voorbereiden overgang Taalpunt van Sociaal Werk naar bibliotheek. Doel Borging kwaliteit evenementen (‘evenementen gemeente’) Beoogd resultaat Evenementen in de gemeenten sluiten aan op de initiatieven en wensen van inwoners en toeristen en voldoen aan (nieuwe) wetgeving.

Actie 2023 • Faciliteren van bijeenkomsten met organisatoren en deelnemers om wensen en behoeften te inventariseren en samenwerking te verbeteren. • Ondersteunen van evenementenorganisaties en initiatiefnemers bij veranderingen rondom stikstof, duurzaamheid en identiteit. • Visie versterking van de (culturele) identiteit van evenementen opstellen . 35 • Ondersteunen van mimimaal 2 organisaties om sportdeelname of cultuurparticipatie te bevorderen in aanloop/tijdens een evenement. Doel Unilocatie Voorgezet onderwijs Beoogd resultaat Realisatie van één school voor voortgezet onderwijs in Steenwijk. Actie 2023 • College en schoolbesturen bereiden, voor de Perspectiefnota in 2023, een definitieve keuze voor realisatie van de unilocatie voor (2026, 2027 of 2028). • We doen onderzoek naar mogelijkheden voor de toekomstige herontwikkeling van de achterblijvende locaties RSG Stationsstraat en CSG Eekeringe. Doel Onderwijshuisvesting Beoogd resultaat Het (herijkte) Integraal Huisvestingsplan Onderwijs uitvoeren. Actie 2023 • Besluitvorming over herijking Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. • Nieuwbouw Johan Frisoschool Steenwijk; besluitvorming over definitieve locatie. • Nieuwbouw Samenlevingsschool De Lisdodde, Wanneperveen; afronding bestemmingsplanwijziging + opstarten bouwtraject.

• Nieuwbouw De Wiedekieker en GBS Eben Heazer, Sint Jansklooster; definitieve locatie keuze + opstarten traject omgevingsplan. • Kinderdagcentrum (KDC) De Schutsluis, Blokzijl; onderzoek t.b.v. de keuze voor renovatie of nieuwbouw. • Nieuwbouw Sint Martinus, Vollenhove; besluitvorming over locatie nieuw te bouwen school. Doel Gebiedsgericht werken: leren door te doen Beoogd resultaat Vergroten tevredenheid inwoners over hun buurt, kern of gemeente. Actie 2023 • In 2023 maken we mét inwoners en partners voor tenminste 2 kernen of wijken een gebiedsvisie en een bijbehorend uitvoeringsprogramma. Dat zijn in ieder geval Vollenhove en een nog nader te bepalen kern of wijk waar grotere opgaven liggen op ruimtelijk, sociaal en /of economisch gebied. Daarnaast stellen we in 2023 een gebiedsplan op voor het gebied rondom de Meppelerweg/De Heuvel in Steenwijk. • In samenwerking met Steenwijk Vestingstad stellen we voor Steenwijk-stad een nieuwe (uitvoerings)agenda op. • We leren door te doen. Die ervaringen zijn mede basis voor de in 2023 op te stellen handreiking gebiedsgericht werken. Doel Benutten denk- en doekracht inwoners Beoogd resultaat Verhoging van het rapportcijfer dat inwoners geven voor de manier waarop de gemeente inwoners betrekt bij het maken van plannen (2021: 6,0 gemiddeld) .

Actie 2023 • Uitvoeren minimaal 3 onderzoeken van het inwonerspanel en uitkomsten vertalen in gemeentelijke plannen of beleid. • Subsidiëring van minimaal 10 inwonersinitiatieven via de regeling ‘Inwonersinitiatieven zijn goud waard’. 36 Wat mag het kosten? Hieronder treft u het bestedingsplan aan voor het bestuursprogramma ‘ Leefbare steden en kernen ’ met de bijbehorende toelichtingen. In hoofdstuk 3.4 is het volledig bestedingsplan opgenomen.

37 6.1 Opwaardering openbare ruimte (project uit het coalitieakkoord) Uit onderzoek uit ons inwonerpanel komt naar voren, dat inwoners de openbare ruimte heel belangrijk vinden en dat hier ruimte voor verbetering is. Door meer (en via diverse communicatiekanalen) in gesprek te gaan met de inwoners over de kwaliteit van de openbare ruimte willen we inzicht krijgen in de beleving van inwoners en kansen benutten om deze leef- en woonomgeving te verbeteren. Om dit mogelijk te maken stellen wij een medewerker aan die deze initiatieven en beelden op gaat halen en bespreekt, in combinatie met een werkbudget. Naast de uit voering van het onderhoudsplan 2023 willen we beter, diverser en actiever communiceren over de beheer- en onderhoudsmaatregelen. Daarnaast willen we initiatieven vanuit de samenleving mogelijk maken. Dat doen we in afstemming met de verschillende kernen en wijken (Plaatselijk Belang). Ook kan het ga an om praktische/kleinere knelpunten die naar voren komen uit de zogenaamde ‘MOR -meldingen4’. 6.2 Museum Steenwijk (project uit het coalitieakkoord) We werken toe naar een samenvoeging van drie bestaande musea, te weten Stadsmuseum Steenwijk, Kermis- en Circusmuseum en Hildo Krop Museum tot één nieuw museum, dat naast de stad Steenwijk ook een actieve rol vervult voor de musea en historische verenigingen in onze gemeente.

In 2021 is een Masterplan opgeleverd waarin de transformatie naar een ni euw, fris en modern museum wordt beschreven. Er is daarbij gekeken hoe de museale invulling kan aansluiten op de doelen van het project binnenstad Steenwijk en aansluit op de ambities van de gemeente. Op dit moment worden de panden aan de Markt, Onnastr aat en Spijkervetstallen nader onderzocht en wordt het masterplan getoetst (second opinion), aangescherpt en doorgerekend. Daarbij worden één of twee alternatieve scenario’s onderzocht die wat betreft impact, bezoekersprognoses, investerings - en exploitat ielast kansrijk zijn. Eindresultaat is een definitief masterplan, inclusief exploitatie- en dekkingsplan. Daarnaast is een start gemaakt met fase 1 reorganisatie collectie Kermis en Circusmuseum. In het najaar 2022 wordt de nieuwe overkoepelende stichting opgericht. Voorbereidingen hiervoor zijn gestart. Ondertussen worden diverse gesprekken met een breed palet van stakeholders gevoerd (inwoners, ondernemers, cultuurinstellingen etc .). Zodra de scenario’s zijn doorgerekend willen we dit voorleggen aan coll ege met als doel de raad te laten besluiten over het voorkeursscenario (scenario’s + kostenraming). Hierin worden ook investeringslasten, exploitatielasten en een dekkingsplan inclusief fondsenanalyse meegenomen. Bij een positief besluit kan gestart worde n met ontwerp en fondsenwerving.

De verwachting is dat dan binnen 2 jaar het museum gerealiseerd kan worden. 6.3 Unilocatie Voortgezet Onderwijs Steenwijkerland (project uit het coalitieakkoord) In 2021 is besloten binnen een periode van 10 jaar over te gaan tot een unilocatie voor het Voortgezet Onderwijs (VO) in Steenwijkerland. Voor het VO in Steenwijkerland gaan we hier over van drie locaties naar één locatie. De komende maanden werken we met het schoolbestuur van het VO toe naar een claim voor de Perspectiefnota van 2023. Hierin worden de volgende onderdelen opgenomen: - De komende maanden maken we inzichtelijk wat de te verwachten kosten zijn voor realisatie; - Welke financiële bijdrage de school precies kan leveren; - Wat de achter- blijvende locaties kunnen op leveren; - Samen met het schoolbestuur en de gemeenteraad, wordt een definitieve keuze voor het jaar van realisatie gemaakt; - Hierbij betrekken we ook de te verwachten kosten voor de komende tien jaar van het onderhoud van de huidige drie VO-locaties; Basis uitgangspunt voor de nadere uitwerking is het besluit van april 2021 met de volgende financiële uitgangspunten: 4 MOR staat voor Melding Openbare Ruimte.

38 - Totale investering: € 25,5 miljoen - Gemeente: € 20,4 miljoen - Schoolbestuur: € 5,1 miljoen (= 20% van € 25,5 miljoen, toezegging door schoolbestuur aan gemeenteraad) 6.4 Uitwerking regionale verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle staat voor een forse groeiopgave om wonen en werken in de toekomst te kunnen accommoderen. Het klimaatadaptief accommoderen van deze groei van de regio, met behoud en ontwikkeling van de kwaliteit van de leefomgeving en bereikbaarheid, is een belangrijke integrale opgave voor de regio en vraagt om keuzes in een gedeelde lange termijn strategie. In 2022 wordt de Verstedelijkingsstrategie vastgesteld. Deze strategie biedt kansen voor ons, waarbij we vooral kansen zien voor de ontwikkeling van de Spoorzone in Steenwijk. 6.5 Ontwikkeling gebieds-/wijkgericht werken We gaan in minimaal twee kernen of wijken aan de slag met het maken van een gebie dsvisie met bijbehorend uitvoeringsprogramma. Dat doen we in ieder geval in Vollenhove en een nog nader te bepalen kern of wijk waar opgaven liggen op ruimtelijk, sociaal en/of economisch gebied. Er is budget beschikbaar voor het opstellen van een visie inclusief uitvoeringsprogramma. Daarnaast stellen we in 2023 een gebiedsplan op voor het gebied rondom de Meppelerweg/De Heuvel in Steenwijk.

6.6 Upgrade voorziening wegen: investeringen in circulariteit Op basis van ons areaal, gerekend over de levensduur van een weg, is onderzocht wat het jaarlijks gemiddelde benodigde bedrag voor onderhoud aan wegen is. Gebleken is dat de hoogte van onze voorziening ontoereikend is om het onderhoudsniveau de komende jaren op het door de raad gekozen niveau basis te houden. Er is sprake van een structureel tekort van € 257.000 op basis van de laatste inspecties en het med io 2022 bekende prijsniveau. Dit tekort is opgenomen in de Najaarsnota 2022 en de structurele financiële gevolgen zijn verwerkt in deze begroting. Daarnaast hebben we te maken met wettelijke verplichtingen om in 2030 50% minder CO2 uitstoot te realiseren en 50% minder primaire grondstoffen toe te passen (investeringen in circulariteit). Hierdoor is aanvullend op de extra storting vanuit de Najaarsnota extra structureel geld nodig om de voorziening wegen op niveau te brengen. 6.7 Opwaardering begraafplaatsen De gemeentelijke begraafplaatsen maken een herkenbaar en belangrijk onderdeel uit van de openbare ruimte. Ze bieden in eerste instantie gelegenheid om in rust, ruimte en sfeer te (ge)denken. Maar we hechten ook waarde aan het cultuurhistorisch karakter van de gedenkplekken en de potentie van biodiversiteit en duurzaam beheer daarbij. Op een aantal begraafplaatsen is of raakt het groen ‘op’.

Ook is een aantal beeldbepalende elementen aan renovatie/vervanging toe, zoals het hekwerk rondom de monumental e begraafplaats aan de Meppelerweg. Het niveau waarop de begraafplaatsen onderhoud en worden is hoog. De inrichting van sommige begraafplaatsen (of delen ervan) is echter aan vervanging toe. Graag doen we dat op een duurzame manier, waarbij we oog hebben voor een passende uitstraling en biodiversiteit. Het onderhoudsbudget laat een gestructureerde aanpak niet toe. 6.8 Dynamisering Park Rams Woerthe Voor het stadspark Rams Woerthe (Rijksmonument) is een uitgebreid participatietraject met omwonenden en belanghebbenden doorlopen. In dit traject is met omwonenden en andere belanghebbenden, onder begeleiding van een landschapsarchitect, onderzoek gedaan naar mogelijkheden om de inrichting van het park te verbeteren en meer bezoekers naar het park te trekken (dyn amiseren). Een en ander als onderdeel van uitvoeringsprogramma binnenstad Steenwijk. Door meer bezoekers naar het park te trekken wordt het exploiteren van de theekoepel interessanter en wordt de kwaliteit van het aanbod in en rondom de binnenstad voor onze inwoners, recreanten en toeristen versterkt. 39 In de komende periode leggen we de beheervisie Rams Woerthe (2022 -2042) ter vaststelling aan u voor . De ontwikkelingen rondom het park hebben een directe relatie met de visie.

In de visie geven we aan welke mogelijkheden er zijn om het park met de omgeving te verbinden en de verblijfskwaliteit te verbeteren. 6.9 Maatregelen Riolering en Water Programma RWP 2023-3038 en LAS 2023-2028 De komende jaren staat er een baggerprogramma gepland met een jaarlijkse uitgave van totaal € 475.000. Deze uitgaven zijn als volgt opgebouwd: - Slootonderhoud in stedelijk gebied dat nu gefinancierd wordt uit de algemene middelen voor jaarlijks € 30.000 zal voortaan ten laste worden gebracht van de rioolheffing. - Een bedrag van € 235.000 komt ten laste van het R iolering en Water Programma (R WP; baggeren stedelijk gebied) en € 240.000 komt ten laste van de algemene middelen (baggeren landelijk gebied). - Het realiseren van het vaarwegbeheer in Steenwijkerland wordt nu geraamd op jaarlijks € 120.000 en komt nu ten laste van de algemene middelen (was RWP). - Voor het realiseren van de klimaatopgaven wordt de inzet gevraag d van een klimaat coördinator. Geraamde kosten € 80.000. Hiervan komt € 20.000 ten laste van de Fluvius partners. Resteert € 60.000 per jaar. Hiervan komt € 30.000 euro ten laste van het RWP en € 30.000 euro ten laste van de algemene middelen. 6.10 Investeringen Fietsplan 2023 In het eerste kwartaal van 2023 wordt het fietsplan ter besluitvo rming aangeboden aan uw raad.

In het bestedingsplan zijn de plannen opgenomen die aansluiten bij de Rijksregeling ‘2e tranche investeringsimpuls verkeersveiligheid’ en ‘de doeluitkering verkeer en vervoer (DUV&V) ’ van de provincie. De plannen zijn vertaald in investeringen, eenmalige uitgaven, kapitaallasten en beheerkosten. In 2023 gaat het om de volgende activiteiten: - update fietsknooppuntennetwerk; - verbreden fietspad Meenteweg; - fietsverbinding Steenwijk Giethoorn (loopt door in 2024); - verkenning doorfietsroute Meppel-Steenwijk. 6.11 Investering Levensduur verlengende maatregel Gasthuisdijk De kwaliteit van een deel van de Gasthuisdijk is zo slecht dat een levensduur verlengende maatregel noodzakelijk is. 6.12 Sport: ondersteunen sportbesturen en sporten in de buitenruimte Om te zorgen dat er in de toekomst voldoende en kwalitatief goed sportaanbod is dat ook aansluit bij de behoefte van inwoners én betaalbaar is liggen er grote uitdagingen voor sportclubs die steeds complexer worden. Om clubs hierbij te helpen investeren we extra op clubondersteunin g om vitale aanbieders te hebben en te houden. Vitaal betekent dat de basis op orde is. Met bekwaam bestuurlijk en technisch kader in een veilige omgeving. Waar dit kan doen we dit in gezamenlijkheid met cultuur en andere vrijwilligersorganisaties in kern en en wijken. In 2023 geven we uitvoering aan het Steenwijkerlands Sport & Beweegakkoord.

Vanuit het thema vitale aanbieders wordt ingezet op: - ondersteunen van 4 nieuwe verenigingen met het inzetten van de clubkadercoach en blijvend ondersteunen van 13 verenigingen bij de borging van de clubkadercoach binnen de vereniging; - stimuleren we clubs om een platform voor samenwerking op te starten; - 750 deelnemers aan Sjors Sportief en Creatief. Naast sportaccommodaties maken ook steeds meer mensen gebruik van de openbare ruimte om te spelen, sporten en te bewegen. Plekken in kernen en wijken waar mensen kunnen spelen en bewegen in een groene omgeving dragen bij aan gezondheid. Daarbij zijn dit ook bij uitstek plaatsen waar buurtbewoners elkaar kunnen ontmoeten, wat bijdraagt aan sociale cohesie en betrokkenheid in een buurt. In de afgelopen jaren zijn hier tal van 40 ondersteuningsverzoeken voor binnen gekomen. De ondersteuning wordt veelal gerealiseerd met budgetten vanuit verschillende disciplines vanwege het gezam enlijk belang (o.a. inwonersinitiatieven, biodiversiteit en sport). Vanuit sport blijven we ook in 2023 bijdragen aan initiatieven die sport en bewegen in de openbare ruimte bevorderen. 6.13 De bibliotheek groeit door naar een maatschappelijk educatieve bibliotheek De bibliotheek Kop van Overijssel zit midden in een transformatieproces van traditionele bibliotheek naar een bibliotheek maatschappelijk educatieve bibliotheek.

De bibliotheek levert met haar activiteiten en programma’s een bijdrage aan de persoonlijke ontwikkeling van iedere inwoner, een leven lang. Zodat er kansen ontstaan voor iedere inwoner om mee te kunnen doen in de samenleving. De activiteiten en programma’s zijn in alles te (her)leiden tot taal- en digitale vaardigheden. De beschikbare middelen zijn ontoereikend om deze doelen te kunnen halen en invulling te kunnen geven aan de benodigde en gewenste dienstverlening van de bibliotheek van de toekomst. De organisatie moet verder geprofessionaliseerd worden waarbij f uncties binnen het bibliotheekwerk i n combinatie met partners worden gebundeld en innovaties t.a.v. de programmering concreet zijn uitgewerkt. Hierbij is herhuisvesting van zowel de hoofdlocatie als de locaties in de kernen en wijken eveneens een belan grijk strategisch kader voor de komende jaren. Door de bibliotheek is een gedegen meerjarenvisie ontwikkeld waarbij de doorontwikkeling landelijke kaders en maatschappelijke trends integraal zijn meegenomen en de kostenstijging word t verantwoord. 6.14 Opstellen en implementatie beleidsvisie evenementen en festivals In de periode 2018 -2021 heeft de gemeente Steenwijkerland deelgenomen aan het provinciale programma ‘cultuurprofiel evenementen’.

Dit programma ‘cultuurprofiel evenementen’ van de Provincie Overijssel bood onze gemeente kansen om daadwerkelijk met de culturele identiteit van onze evenementen aan de slag te gaan en deze verder te optimaliseren voor de toekomst. We werken dit profiel cultuurevenementen uit tot een concret e beleidsvisie met uitvoeringsprogramma en kaders zodat we hiermee de actieve cultuurparticipatie kunnen bevorderen, de kwaliteit van evenementen en festivals kunnen verbeteren en organisatoren worden gefaciliteerd op basis van behoefte. De beleidskeuzes ten aanzien van evenementen inclusief festivals worden met betrokkenen/stakeholders besproken en geëvalueerd en verwerkt tot een plan van aanpak waarin staat hoe te komen tot een beleidsvisie. Hierbij worden de uitkomsten van deelname aan het cultuurprofiel evenementen van Provincie Overijssel (deelname met looptijd 2017-2022) meegenomen in de analyse en wordt de aansluiting gezocht met andere beleidsterreinen die een onlosmakelijk onderdeel uitmaken van het evenementenbeleid zoals duurzaamheid , circulaire economie, vrijwilligers, participatie, welzijn, sport & recreatie en vergunningverlening. 6.15 Herinrichting Marktplein Oldemarkt Uit de uitkomst van het leefbaarheidsonderzoek in 2019 onder de bevolking van Oldemarkt is vast komen te staan dat er behoefte bestaat om het Marktplein een grondige opknapbeurt te geven.

De meerderheid van de bevolking (63%) vindt de huidige uitstraling van het plein slecht. D it pakken we aan do or een multifunctioneel dorpspark, waarbij groen de hoofdtoon voert, te creëren. Aan het plein komt nieuwbouw op de plek van het voormalige gemeentehuis. Daarbij speelt ook een inpassingsopgave voor het parkeren. Om dit goed te kunnen doen moet het marktpleindeel voor de nieuwbouw heringericht worden. Door deze herinrichting, vooruitlopend op de nieuwbo uw, nu integraal mee te nemen in de plannen voor het Marktplein kunnen we optimaal gebruik maken van Leadergelden. 41 Uit het leefbaarheidsonderzoek is ook vast komen te staan dat er meer behoefte bestaat aan ontmoeting, activiteiten en evenementen. Het ver nieuwde plein wordt een ontmoetingsplek waar dorpsbewoners samenkomen in verschillende leeftijdscategorieën wat de sociale cohesie ten goede komt. Tevens zullen er jaarlijkse activiteiten en evenementen georganiseerd worden , zodat Oldemarkt een impuls krijgt op sociaal -, maatschappelijk en economisch vlak. 6.16 Uitbreiding uitrukhal brandweerkazerne Kuinre In 2006 is de huidige uitrukhal voor de brandweer in Kuinre gerealiseerd. In het kader van het gebruik en veranderende wet - regelgeving, blijkt de hal op dit moment te klein. De Veiligheidsregio IJsselland heeft de nadrukkelijke wens uitgesproken de hal in het kader hiervan met c irca 32 m2 te vergroten.

De totale investering komt uiteindelijk terug in de vorm van een (verhoogde) huurvergoeding van de Veiligheidsregio IJsselland. 6.17 Huisvesting huisartsenpraktijk Giethoorn De laatste jaren is er een landelijke trend gaande van een tekort aan huisartsen. Deze trend is helaas ook gaande in Steenwijkerland. Het behouden van huisartsen voor een kern le vert een grote bijdrage in het kader van leefbare steden en kernen. Voor de kern Giethoorn willen we twee ‘nieuwe’ huisartsen faciliteren door de leegstaande school in Giethoorn Noord geschikt te maken voor de vestiging van een apotheekvoerende huisartsenpraktijk Om deze locatie voor de huisartsen leefbaar te maken is het noodzakelijk de buitenschil duurzaam te renoveren. En het buitenterrein op een klimaat adaptieve manier geschikt te maken voor toekomstig gebruik. Deze investeringen komen uiteindelijk t erug in de vorm van een huurvergoeding. In 2023 is een eenmalig bedrag van € 25.000 noodzakelijk om voortgang in het dossier te houden. 6.18 Integrale veiligheid (IVP) De belangrijkste rol die de gemeente heeft in veiligheid en openbare orde is de regisserende rol. Zij voert deze rol uit door het vaststellen van een Integraal Veiligheidsplan (IVP) en het toezien op een professionele uitvoering van de door de raad vastgestelde prioriteiten door alle betrokken partijen.

Het nog vast te stellen IVP 2023-2026 moet een antwoord geven op de vraag welke thema’s wij als gemeente binnen het werkveld openbare orde en veiligheid belangrijk vinden. Het IVP omschrijft de missie, vi sie, prioriteiten en doelstellingen voor een periode van vier jaar. Het IVP is een college brede opgave. In overleg bepalen de bestuurders met elkaar onder wiens verantwoordelijkheid onderdelen van het beleid vallen. Het IVP 2023 -2026 is een gezamenlijke opgave met interne en externe partners. Zodoende wordt er rekening gehouden met flankerende beleidsprocessen. De belangrijkste zijn: - het integraal jeugdbeleid; - het preventie en handhavingsplan alcohol en drugs; - de Algemene Plaatselijke Verordening (APV); - de handhavingsnota; - regionaal crisisplan van de Veiligheidsregio IJsselland; - beleidsplannen van de politie en het Openbaar Ministerie; - beleid van de provincie en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het minister ie van Justitie en Veiligheid. Voor de uitvoering van het IVP 2023 -2026 wordt jaarlijks een concreet uitvoeringsplan opgesteld. Dit uitvoeringsplan omvat schematisch welke instrumenten bijdragen aan de geformuleerde doelstellingen, welke concrete resultaten dit oplevert, wie de actoren zijn, wat de planning is en met welk budget. 42

43 2.11. Bestuursprogramma ‘Financiën en dienstverlening’ Financieel Beleid Het financieel beleid van de afgelopen jaren continueren we. De volgende drie uitgangspunten hanteren we daarbij: AMBITIE FINANCIEN: - Sluitende meerjarenbegroting - Voldoende weerstandsvermogen - Gematigde ontwikkeling lokale lasten Qua gemeentelijke woonlasten is ons uitgangspunt dat we tot de 25% gemeenten van Nederland met de laagste lasten blijven behoren. Dienstverlening Bij het aansluiten bij de leefwereld van inwoners en ondernemers speelt de gemeentelijke dienstverlening en communicatie een cruciale rol. De volgende drie uitgangspunten voor de dienstverlening hanteren we: AMBITIE DIENSTVERLENING: - Aansluiten bij de behoefte en beleving van de inwoner of ondernemer - Open en transparant met elkaar omgaan op basis van vertrouwen - Snel en simpel waar het kan, persoonlijk waar het hoort. Hoe gaan we dat doen? Financieel Beleid Doel Verantwoord omgaan met financiële middelen Beoogd resultaat Een sluitende begroting voor alle jaren is het uitgangspunt. Dit houdt in dat de structurele uitgaven en inkomsten in evenwicht zijn. Actie 2023 We presenteren in 2023 een sluitende meerjarenbegroting 2024 -2027. Doel Voldoende weerstandsvermogen Beoogd resultaat Om financiële tegenvallers op te kunnen vangen is voldoende weerstandsvermogen nodig.

Bij een waarde van de weerstandsratio (het kengetal hiervoor) van minimaal 2 is daar sprake van (waarde in begroting 2022: 6,1). Actie 2023 Weerstandsratio > 2. Indien nodig treffen we maatregelen. Doel Lokale (woon)lasten relatief laag Beoogd resultaat Behoren tot de top 25% gemeenten van Nederland met de laagste lasten. Steenwijkerland staat 15e van de 345 gemeenten (Coelo-atlas 2022). Actie 2023 Geen bovengemiddelde stijgingen van de tarieven voor de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Dienstverlening Doel Gemeentelijke dienstverlening sluit aan bij de behoefte Beoogd resultaat Rapportcijfer voor klanttevredenheid minimaal een 7,5. 44 Actie 2023 • Uitkomsten monitoring klantcontacten (telefonie, balie, online diensten) en het websitegebruik worden gebruikt voor betere dienstverlening. Specifiek aandacht zal worden besteed aan (de afhandeling van) meldingen openbare ruimte (MOR). • Onderzoeken mogelijkheid registratie en monitoring van (de afhandeling van) terugbelverzoeken. • We onderzoeken de inzet van ‘live chat/chatbot’ als extra dienstverleningsoptie op de website. • We brengen minimaal 1 klantreis voor een bepaald product in kaart om zo heel gericht een dienst te verbeteren. Doel Onze communicatie is actief, omgevingsgericht en in duidelijke taal Beoogd resultaat Steeds meer brieven, formulieren en teksten zijn in eenvoudig Nederlands geschreven (‘B1-niveau’).

Actie 2023 • Tenminste 3 maal zal het Testpanel van inwoners worden gevraagd om een oordeel over onze webteksten, brieven en formulieren, wa arbij de uitkomsten worden gebruikt om de website, gemeentelijke brieven en formulieren te verbeteren. • Een analyse maken welke delen van de website op B1-niveau zijn en welke niet. • Uitvoeren onafhankelijke audit op toegankelijkheid van onze website. • Uitvoeren social media scans om te weten wat er leeft en speelt bij inwoners en samenleving. Wat mag het kosten? Na het verschijnen van de PPN 2022-2026 heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan met financiële gevolgen voor het meerjarenbeeld. Deze ontwikkeling zijn hieronder geschetst.

45 Correctie mutatie PPN (prijscompensatie: 0,8%) Bij het opstellen van de begroting is gebleken dat de bedragen die in de PPN 2022 -2026 zijn opgenomen voor de prijscompensatie (0,8%) in 2023 te hoog waren geraamd en dat een correctie noodzakelijk is. Correctie mutatie PPN (looncompensatie: 3,3%) Bij het opstellen van de begroting is gebleken dat de bedragen die in de PPN 2022 -2026 zijn opgenomen voor looncompensatie (3,3%) in 2023 te laag waren geraamd en dat een correctie noodzakelijk is. Accountantskosten De Rijksoverheid heeft het aantal specifieke uitkeringen in 2021 sterk uitgebreid. Voor de jaarrekening 2022 gaan wij uit van een toename naar 25 specifieke uitkeringen. In korte tijd is het aantal regelingen fors toegenomen van 6 regelingen in 2019 tot naar verwachting 25 regelingen in 2022. De controle vindt gelijk tijdig met de jaarrekening plaats. De extra kosten hiervan voor de accountant worden geraamd op € 28.000. Directe doorbelasting riolering en afval Als gevolg van de looncompensatie (3,3%) is het bedrag dat kan worden doorbelast aan riolering en afval hoger dan geraamd. Aanpassing kapitaallasten (afschrijving) Diverse investeringen zijn ‘afgesloten’. Dit heeft gevolgen voor de geraamde kapitaallasten. Hogere energieprijzen (gas en elektra) De inval van Russische troepen in Oekraïne veroorzaakt veel menselijk leed. Daarnaast zijn er ook economische gevolgen.

De oorlog en daarna getroffen sancties leveren (indirect) eco nomische schade op aan Europa. De Europese gasprijzen waren al flink gestegen en de verwachting is dat door de oorlog de prijzen nog verder oplopen. Ook de dreiging van een tekort aan gas kan (kortdurend) leiden tot zeer hoge gasprijzen. De elektriciteitsprijs stijgt ook mee, omdat deze is gekoppeld aan de prijs van gas en andere grondstoffen (zoals steenkool). Voor de gemeente Steenwijkerland betekende dit dat het contract met Gazprom beëindigd moest worden, waardoor we nu bij de nieuwe leverancier geen vast tarief hebben. In de PPN 2022 -2026 is een financiële mutatie opgenomen voor de gestegen energieprijzen in 2022, waarbij we er rekening mee hielden dat we in 2023 en latere jaren ook meer zouden moeten betalen. Op basis van de laatste inzichten schatten we in dat het opgehoogde budget voor 2023 ontoereikend zal zijn. In totaal is een extra bedrag benodigd van ruim € 1 miljoen. Daarmee komen de budgetten voor gas, openbare verlichting en overig (onder andere het gemeentehuis) in 2023 in totaal uit op circa € 2 miljoen, een verdubbeling. Voor riolering verwachten we dat de kosten in 2023 € 300.000 hoger zullen uitvallen.

Dit bedrag zullen we onttrekken uit de voorziening riolering, zodat de rioolheffing niet hoeft te stijgen als gevolg van de hogere energieprijzen (voor nader toelichting, zie de ‘Paragraaf Lokale heffingen’). In de Najaarsnota 2022 stellen we voor om een ‘Reserve energie voor maatschappelijke instellingen’ te vormen en daar een bedrag van € 3,3 miljoen in te storten. Deze rese rve is bedoeld voor maatschappelijke instellingen zoals theater, sportaccommodaties en dorpshuizen die worden geconfronteerd met een forse stijging van de energieprijzen en daardoor in de financiële problemen komen. Lagere proces- en gerechtskosten belastingen Op basis van de ervaringen van afgelopen jaren is een inschatting gedaan van de kosten voor proces - en gerechtskosten. Omdat er ook sprake was van een andere waarderingsmethode hebben we hierbij rekening gehouden dat dit zou kunnen leiden tot een aan tal bezwaarschriften dat op hetzelfde niveau zou liggen als voorgaande jaren. Door veel inzet op communicatie, een goede samenwerking met het taxatiebureau en een goede 46 onderbouwing, zijn we er in geslaagd het aantal gehonoreerde bezwaarschriften terug te dringen en daarmee ook de kosten voor proces- en gerechtskosten. Dit leidt structureel voordeel van € 120.000 vanaf 2023.

Vervallen stelpost aan de inkomstenkant: ‘verwerken in de tarieven vanaf 2023’ In de Programmabegroting 2022 -2025 staat vermeld dat de hogere proces- en gerechtskosten van € 120.000 vanaf 2023 in de belastingtarieven worden verwerkt. In de Najaarsnota hebben we u reeds gemeld dat deze kosten flink lager zullen uitvallen en we eerst de resultaten over 2023 willen afwachten voordat we dit in de belastingtarieven zullen verwerken. Dat betekent dat we kosten niet ver werken in het OZB -tarief voor 2023 en we zow el aan de kostenkant als ook aan de inkomstenkant een bedrag van 120.000 zullen aframen (budgettair neutraal). Hieronder treft u het bestedingsplan aan voor het bestuursprogramma ‘ Financiën en dienstverlening ’ met de bijbehorende toelichtingen. In hoofdstuk 3.4 is het volledig bestedingsplan opgenomen voor alle bestuursprogramma’s, inclusief de bijbehorende toelichtingen. 7.1 Toerekening formatie-uitbreiding en incidentele aanvullingen bedrijfsvoering In de periode 2016 t/m 2020 is jaarlijks sprake geweest van een financieel overschot binnen de bedrijfsvoering. Dit overschot varieerde van € 0,5 miljoen tot € 1,1 miljoen. Gelet op de omvang van de bedrijfsreserve van € 500.000 vonden er geen stortingen meer plaats in deze reserve, maar werden deze via het rekeningresultaat toegevoegd aan de algemene reserve vrij besteedbaar.

Vanwege deze overschotten is een flink aantal formatie -uitbreidingen voor bestuurlijke ambities in de jaren 2019 en 2020 ten laste van de bedrijfsvoering opgevangen. Voorb eelden hiervan zijn: cultuurmakelaar, informatieadviseur, medewerkers voor openbaar vervoer, economische zaken, dienstverlening, inwonersinitiatieven, interne controle etc. Per saldo betreffen deze formatie -uitbreidingen in het jaar 2022 een bedrag van ruim € 1,2 miljoen. Inmiddels is duidelijk dat deze (veelal structurele) uitbreidingen niet meer binnen het totale bedrijfsvoeringsbudget kunnen worden opgehoest. Waar in het verleden de nodige financiële ruimte ontstond omdat er veel vacatures waren, ICT -projecten vertraging kenden en investeringen werden uitgesteld is die ruimte er nu niet meer. Daarnaast leggen extra werkzaamheden (corona, werkzaamheden voor de opvang van vluchtelingen/crisis en de noodopvang/huisvesting van vluchtelingen) veel extra druk op de organisatie. Ook de lastige arbeidsmarkt gaat gepaard met veel extra kosten, zoals duurdere inhuur. Vanaf 2023 stellen we voor de huidige werkwijze te beëindigen, de bedrijfsreserve op te heffen en het personeelsbudget weer onderdeel te maken van d e integrale afweging bij de Perspectiefnota en de begroting. Met

47 deze begroting stellen we voor het structurele tekort van circa € 1 miljoen voor de helft ten laste te brengen van het begrotingssaldo en voor de andere helft de oplossing te zoeken binnen de bestaande formatie. Deze taakstellende opdracht van € 0,5 mln. willen we op een zorgvuldige wijze (geleidelijk) in de periode 2023-2027 realiseren. Om dit mogelijk te maken zijn daarom incidentele en afnemende aanvullingen voor het personeelsbudget benodi gd. 7.2 Huisvesting gemeentehuis (kantoor, raadzaal, verduurzaming) De afgelopen periode waarin thuiswerken volledig is ingeburgerd, heeft de inzichten over werken op - en de functie van - het kantoor sterk veranderd. Medewerkers gebruiken het kantoor anders en er is een dringende behoefte aan een andere indeling van het gemeentehuis. Het gemeentehuis heeft een modernisering nodig: 1. Kantoor inrichten voor hybride werken, waarbij het accent komt te liggen op ‘ontmoeten’ en de inrichting aansluit bij de activiteit (activiteitgericht werken/AGW). 2. Modernisering naar de huidige maatstaven, van onder anderen toiletgroepen, vloerbedekking, meubilair, akoestiek. Doel van de genoemde aanpassingen is de medewerker een werkruimte bieden die bij het type werkzaamhed en past (routinematig, bellen, ‘teams -en’, samenwerken, overleggen e.d.). Het huidige kantoorconcept in het gemeentehuis is daarvoor niet meer geschikt.

Door de modernisering van de huisvesting en het realiseren van activiteit gerichte werkplekken geven we invulling aan goed werkgeverschap . Voor de raadszaal betreft het modernisering en de uitbreiding van het aantal raadszetels in de toekomst. Voorgesteld wordt om een incidenteel bedrag beschikbaar te stellen voor het opstellen van een plan, inclusief koste nraming. 7.3 Archivering Corona, informatiebeveiliging en vervanging belastingapplicatie Drie verschillen acties zijn samengevoegd tot één post in het bestedingsplan: 1. Archivering Corona: het onderwerp Corona hebben we aangewezen als archief-hotspot. Dit wil zeggen dat alle Corona gerelateerde documenten worden gezien als documenten met een historische waarde en daarom als ‘te bewaren’ documenten worden gearchiveerd. Doordat de Corona -periode zo lang heeft geduurd gaat dit om veel meer documenten dan aanvankelijk is verwacht. Daarom is dit niet met de reguliere archiefbezetting te realiseren en wordt dit in 2023 projectmatig aangepakt. 2. Informatiebeveiliging: Het doorvoeren van extra technische beveiligingsmaatregelen ten aanzien van de e-mail en de firewall. Meer specifiek: het laten voldoen van de e-mail aan de NTA7516 norm die vereist is voor e-mail in communicatie naar zorgleveranciers en het uitbreiden van de firewall waardoor deels geautomatiseerd gereageerd kan worden op dreigingen. 3.

Vervangen belasting software: Het contract met de huidige leverancier van de belastingapplicatie loopt af en kan niet worden verlengd. Voor de vervanging wordt in 2023 een Europese aanbesteding gedaan waarna alle data en het belastingproces gaat worden overgezet naar de nieuwe software. De planning is om in 2024 de nieuwe belastingapplicatie in gebruik te nemen. Financieel betekent dit: S/I 2023 2024 2025 2026 1. Archivering Corona I -40 2. Informatiebeveiliging S -30 -30 -30 -30 3. Vervanging belastingapplicatie I -175 Onderhoudskosten S -25 -25 -25 -25 Totaal -270 -55 -55 -55 Waarvan incidenteel I -215 Waarvan structureel S -55 -55 -55 -55 48 7.4 Meer toezicht op (water) toeristenbelasting Betere controle op en naleving van (water)toeristenbelasting is noodzakelijk. Dat betekent bet er toezicht op belastingplichtige die deze belasting moeten betalen. Nu zijn die niet allemaal in beeld en worden aanslagen niet naar alle belastingplichtigen verstuurd, omdat de onderliggende gegevens ontbreken. De eenmalige bedragen in 2023 en 2024 zulle n worden besteed aan het aantrekken van een medewerker, die de functie van toezichthouder (water)toeristenbelasting gaat vervullen. Verwachting is dat door meer toezicht, we ook meer belasting ontvangen en dit budgettair neutraal uitwerkt voor de begroting.

7.5 Dienstverlening op maat: ook online Aansluiten bij de behoefte en beleving van inwoners en ondernemers is de kern van onze dienstverlening. Oftewel: dienstverlening op maat. Dat geldt ook voor onze online aanpak. Steeds meer inwoners en ondernemers zijn online, zoeken daar informatie of contact met de gemeente of uiten hun mening over diverse actuele onderwerpen. We willen daarom niet alleen middelen en kanalen doelgericht inzetten die passen bij deze verwachting van onze online dienstverlening. Maa r door middel van het monitoren van deze online uitingen, beschikken we ook over input die we meenemen in de afwegingen van ons handelingsperspectief. Het doelgericht inzetten van deze middelen geeft ons de nodige flexibiliteit om in tijden van crisis en e xtra drukte flexibel te handelen. Onze capaciteit op online inzet moet hierop dan wel aansluiten. In de huidige hectische tijden zien we dat onze actuele capaciteit niet toereikend is. En gezien de vele complexe vraagstukken en dossiers waar we landelijk, maar ook Europees en mondiaal mee te maken hebben, verwachten we niet dat dit de komende periode gaat veranderen.

49 2.12. Overzicht totale programmabegroting In onderstaand overzicht is het financieel resultaat weergegeven voor de komende jaren. Deze is voor de jaren 2023 tot en met 2026 positief.

50 2.13. Overzicht algemene dekkingsmiddelen Onderstaand overzicht biedt inzicht in de samenstelling van de algemene dekkingsmiddelen , inclusief de verplichte taakvelden voor overhead en onvoorzien.

51 2.14. Overhead In het Besluit begroting en verantwoording (BBV) is voorgeschreven dat jaarlijks in de programmabegroting een apart overzicht moet worden opgenomen van de kosten van de overhead. Hiermee krijgt uw raad op een eenvoudige wijze inzicht in de totale kosten van de overhead voor de gehele organisatie. Om te kunnen vaststellen welke kosten verband houden met de sturing en ondersteuning van het primaire proces en zodoende gerekend kunnen worden tot de overhead, wordt de volgende definitie gehanteerd: Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. De kosten van sturing en ondersteuning van de directe medewerkers (overhead) bestaan in ieder geval uit: - Loonkosten (onder meer: financiën, personeel en organisatie, inkoop, juridische zaken, leidinggevenden, - Bestuurszaken en bestuursondersteuning; - ICT kosten; - Huisvesting en facilitaire zaken; - Uitbestedingskosten bedrijfsvoering; - Overige materiële kosten (waaronder tractie, gereedschappen, kantoorbenodigdheden) . Met deze definitie wordt een ee nduidig inzicht geboden in de kosten die direct zijn toe te rekenen aan bepaalde taakvelden. In de praktijk zijn dit veelal loonkosten die direct zijn toe te rekenen tot bepaalde activiteiten binnen een van de bestuursprogramma’s.

Die kosten zijn dan ook o pgenomen onder het desbetreffende programma en niet betrokken bij de berekening van het bedrag aan overhead. In het BBV is één uitzondering gemaakt op het verplicht centraal begroten en verantwoorden van overhead. Dit betreft de toerekening van overhead aan de grondexploitaties en de investeringen (prestatiecontract). Deze uitzondering is gemaakt omdat het niet toerekenen van overhead aan dergelijke investeringen zou leiden tot een begrotingstekort. Voor de gemeente Steenwijkerland wordt rekening gehouden met een bedrag van € 0,4 miljoen in 2023. Zoals uit onderstaande tabel blijkt, bedragen de kosten voor overhead in totaal € 17,7 miljoen in 2023. Uitgedrukt in een percentage van de totale exploitatielasten , vóór mutaties in de reserves, bedraagt de overhead 12%. Ter illustratie: In de Programmabegroting 20 22-2025 is voor het begrotingsjaar 20 22 een percentage opgenomen van 11%.

52 3. Financiële positie 3.1. Inleiding In hoofdstuk 2.3 is het meerjarenbeeld geschetst. In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op de totstandkoming van dit financieel beeld. Bij de behandeling van de PPN 202 2-2026 op 5 juli en 12 juli 2022 heeft u ingestemd met de kaders voor de samenstelling van deze programmabegroting. In hoofdstuk 3.2 zijn deze uitgangspunten nogmaals weergegeven. Ook heeft u ingestemd met een aantal onontkoombare uitgaven en deze uitgaven te betrekken bij de samenstelling van de Programmabegroting 2023 -2026. In voorliggende begroting zijn de onontkoombare uitgaven verwerkt. Verder treft u in dit hoofdstuk een toelichting aan op de financiële ontwikkelingen die zich na het verschijn en van de PPN hebben voorgedaan en geven we inzicht in de ontwikkeling van onze reserves en voorzieningen. 3.2. Uitgangspunten programmabegroting Bij de samenstelling van de Programmabegroting 2022-2025 zijn dezelfde uitgangspunten gehanteerd: 3.3. Financiële ontwikkelingen Nadat de PPN 2022-2026 in het voorjaar door uw raad is vastgesteld, heeft zich een aantal financiële ontwikkelingen voorgedaan die in deze paragraaf afzonderlijk zijn toegelicht. 3.3.1. Financiële ontwikkelingen Gemeentefonds We ontvangen de komende jaren naar verwachting mee r geld uit het gemeentefonds. De financiële gevolgen zijn hieronder in beeld gebracht.

53 Informatienota 21 juni 2022 (meicirculaire gemeentefonds 2022 en nader voorlopig BUIG-budget) Op 21 juni 2021 bent u geïnformeerd over de financiële gevolgen van de meicirculaire 2022 van het gemeentefonds. Zoals gebruikelijk hebben we de informatie van de meicirculaire verwerkt in de begroting. Dat geldt ook voor het ‘nader voorlopig BUIG-budget’ dat lager uitvalt dan eerder was geraamd. 3.3.2. Raadsbesluiten In de PPN 2022-2026 zijn alle raadsbesluiten verwerkt tot en met de vergadering van 29 maart 2022. In onderstaande tabel zijn de raadsbesluiten opgenomen die betrekking hebben op de periode daarna tot en met 13 september 2022. In PPN 2022-2026 is een financieel nadeel aangekondigd voor de GGD IJsselland. Het nadeel van € 90.000 valt uiteindelijk iets lager uit. 3.3.3. Financiële ontwikkelingen na de PPN 2022-2026 Na het verschijnen van de PPN 202 2-2026 heeft zich een aantal wijzigingen voorgedaan met financiële gevolgen voor onze gemeente. In onderstaande tabel zijn de wijzigingen toegelicht. Het totaal van alle gepresenteerde mutaties is opgenomen in het meerjarenbeeld (hoofdstuk 2.3). De afzonderlijke posten zijn toegelicht in hoofdstuk 2 binnen de bestuursprogramma’s ‘Samenredzaam’ en ‘Financiën en dienstverlening’.

54 3.3.4. Structurele doorwerking mutaties Najaarsnota 2022 In voorliggende programmabegroting zijn de mutaties 2022 verwerkt, voor zover deze een structurele doorwerking naar 2023 en latere jaren hebben.

55 Voor een toelichting op de gepresenteerde mutaties verwijzen wij u naar de Najaarsnota 202 2. 3.3.5. Maatregelen om de financiële ruimte te vergroten In de bestuurlijke inleiding in de PPN hebben we extra aandacht gevraagd voor het financieel beeld voor het begrotingsjaar 2026. Belangrijkste oorzaak van de problematiek is een maatregel uit het regeerakkoord. Het kabinet onderzoekt of gemeenten vanaf 2026 meer ruimte kunnen krijgen om zelf belasting te heffen. Vooruitlopend hierop krijgen we in dat jaar van het rijk aanzienlijk minder geld uit het gemeentefonds. We gaven toen aan bij de opstelling van de meerjarenbegroting 2023-2026 hierover meer duidelijkheid te hebben. Dat laatste is helaas niet het geval. Om de komende jaren toch te kunnen investeren, hebben we gekeken naar maatregelen om het financieel meerjarig saldo te vergroten: Stelpost aan de inkomstenkant vanaf 2024: compensatie Jeugdzorg In onze begroting houden we nu vanaf 2024 5 rekening met 75% compensatie van het rijk voor de Jeugdzorg n.a.v. het zogenaamde rapport van de ‘Commissie van wijzen’. Dit was conform de eerdere ‘richtlijn’ die door de provincie als provinciaal toezichthouder is uitgebracht. 5 Het rijk heeft tot nu toe alleen incidenteel extra geld beschikbaar gesteld tot en met 2023.

56 De VNG heeft recentelijk naar buiten gebracht dat zij samen met het IPO aanvullende afspraken met het rijk heeft gemaakt over de te verwachten ruimte in de gemeentelijke begroting aanvullend op de bedragen in de meicirculaire van het gemeentefonds voor Jeugdzorg. Voor onze gemeente gaat het om de volgende bedragen die we zouden kunnen verwerken als stelpost in de begroting: Stelpost inkomstenkant: 100% compensatie Jeugdzorg 2023 2024 2025 2026 Maximaal effect op het meerjarig begrotingssaldo 925.000 822.260 570.612 + = voordeel Een positief effect op het meerjarig begrotingssaldo kan alleen worden gerealiseerd door lagere uitgaven voor de Jeugdzorg te ramen. Deze lager te ramen uitgaven in de begroting hangen samen met een aanvullende korting van het rijk van ruim € 500 miljoen structureel. Het rijk zal daartoe maatregelen uitwerken. Naar aanleiding van een discussie in de Eerste Kamer over deze aanvullende korting heeft het kabinet zich ‘garant’ gesteld voor de financiële risico’s die gemeenten lopen. Wat dat precies inhoudt, is nog onbekend. Ons beeld is dat het kabinet het vooral ziet als zijn verantwoordelijkheid om gemeenten in staat te stellen de lagere uitga ven ook daadwerkelijk te realiseren (bijvoorbeeld via een eigen bijdrage van de cliënten). Voor ons als gemeente schuilt daar een risico in.

Wat hebben we al bezuinigd en wat vindt onze gemeenteraad nog aanvaardbaar? Wij vinden het daarom niet verantwoor d om de 100% compensatie voor de Jeugdzorg volledig in te boeken . We willen wel alvast anticiperen op de door het rijk opgelegde besparingen vanaf 2025. Deze besparingen komen bovenop de reeds ingeboekte besparingen vanuit transformatie Sociaal Domein. Om deze extra besparing vanaf 2025 te kunnen realiseren, stellen we voor om een incidenteel voordeel van € 625.000 in 2024 toe te voegen aan het budget voor de Jeugdzorg (zie het bestuursprogramma Samenredzaam in hoofdstuk 2) . Met dat geld kunnen we acties uitvoeren om toekomstige besparingen te realiseren. Voor het financieel meerjarenbeeld werkt dit budgettair neutraal uit (effect op het begrotingssaldo: 0). Bij de PPN 2023-2027 komen we hierop terug met een actie- c.q. bestedingsplan. Stelpost aan de inkomstenkant vanaf 2026: accres 2025 gemeentefonds doortrekken naar 2026 Het kabinet heeft besloten om vanaf 2026 een fors lager bedrag aan algemene uitkering gemeentefonds uit te keren, maar geeft geen onderbouwing voor deze keuze.