OUD M8 Motie LvA - Digitale autonomie

Pagina 1 van 2 MOTIE LIJST VAN ANDEL Voorstel nr.:2026-RAAD-00030 Onderwerp: Verkenning Autonome Digitale Werkomgeving en Open Source De raad van de gemeente Steenwijkerland in vergadering bijeen d.d. 30 juni 2026 Constaterende dat: 1. De gemeente Steenwijkerland voor haar dagelijkse informatievoorziening, kantoortoepassingen en data-opslag afhankelijk is van Amerikaanse Big Tech- monopolisten (specifiek Microsoft);1 2. Deze monopolisten hun tarieven voor de publieke sector de afgelopen jaren hebben verhoogd, wat leidt tot een structurele kapitaalvlucht uit de gemeentelijke begroting richting commerciële cloud-giganten;2 3. Door geopolitieke instabiliteit en buitenlandse wetgeving (zoals de Amerikaanse CLOUD Act) de continuïteit en data-privacy van onze gemeentelijke basisvoorzieningen een reëel bestuurlijk risico zijn geworden;3 4. Zowel het landelijke overheidsbeleid (Nationale Digitaliseringsstrategie)4 en Actieplan MVOI5 expliciet de noodzaak erkennen van digitale soevereiniteit, open standaarden en open source; 5. Koplopergemeenten (zoals Groningen) samen met Zaanstad en Ede reeds trajecten zijn gestart richting een 'Autonome Digitale Werkomgeving' (een onafhankelijke, digitaal weerbare kantooromgeving);6 Overwegende dat: 1.

Een overhaaste migratie van Windows naar Linux operationeel onverantwoord is, maar passief afwachten de gedwongen winkelnering (vendor lock-in)7 ieder jaar verdiept en de toekomstige onderhandelingspositie van de gemeente verzwakt; 2. Het fundamentele probleem van gemeentelijke ICT niet het besturingssysteem is, maar de gesloten keten van specialistische softwareleveranciers; 3. De gemeente Steenwijkerland elke vier jaar haar hardware vernieuwt (circa 650 laptops) en softwarecontracten periodiek heronderhandelt, wat logische en natuurlijke beslismomenten biedt voor een koerswijziging; 4. Echte digitale weerbaarheid begint bij een exit-strategie: een overheid moet technisch in staat zijn om een wurgcontract te beëindigen zonder dat de lokale publieke dienstverlening stilvalt; Verzoekt het college: 1. De 'Exit-toets' bij inkoop: Vanaf Q2 2027 bij de aanbesteding van nieuwe software, SaaS- oplossingen of cloud-diensten als zwaarwegend uitgangspunt op te nemen dat de software draait op open standaarden en platformonafhankelijk te benutten is, tenzij zwaarwegende operationele of markttechnische redenen zich hiertegen verzetten; 2.

Aan te sluiten bij pilots van de VNG: Ambtelijk contact te leggen met de VNG en de initiatiefnemers van de proeftuin ‘Mijn Bureau’ (de gemeentelijke Autonome Werkomgeving) om kennis te delen, zodat Steenwijkerland mee-profiteert van reeds ontwikkelde opensource-bouwstenen in de toekomst.8 Pagina 2 van 2 3. Uiterlijk in Q1 2027 een nuchtere, technische risico- en kosteninventarisatie aan de raad voor te leggen waarin inzichtelijk wordt gemaakt: o Welke kritische softwarepakketten van bijvoorbeeld Centric9 binnen onze organisatie momenteel een 'harde' Windows-verplichting hebben; o Wat de globale financiële impact is op de post licentiekosten indien de kantooromgeving gefaseerd wordt gemigreerd naar open-source alternatieven; o Of de eerstvolgende lease-cyclus van de gemeentelijke laptops ruimte biedt voor een kleinschalige pilot met opensource-werkplekken onder technisch onderlegde medewerkers; en gaat over tot de orde van de dag. Ondertekening en naam: Sammy van Andel Lijst van Andel Steenwijkerland 1. https://www.softwareone.com/-/media/files/emea/nl/flyers/softwareone-case-study-gemeente- steenwijkerland.pdf 2. https://www.aanbestedingscafe.nl/microsoft-contract-gemeenten-roept-vragen-op-over- marktwerking 3. https://www.binnenlandsbestuur.nl/digitaal/it-personeel/er-mag-niets-met-microsoft-gebeuren- want-dan-hebben-we 4.

https://www.digitaleoverheid.nl/nederlandse-digitaliseringsstrategie-nds/6-prioriteiten-voor- een-overheid/prioriteit-5-versterken-digitale-weerbaarheid-en-autonomie-van-de-overheid/ 5. https://www.pianoo.nl/sites/default/files/media/documents/2025- 11/mvoi_actieplan_2024_gemeente_steenwijkerland.pdf 6. https://www.binnenlandsbestuur.nl/digitaal/vier-gemeenten-testen-autonome-digitale- werkomgeving 7. https://www.pianoo.nl/nl/sectoren/ict/inkopen-van-ict/vendor-lock 8. https://www.digitaleoverheid.nl/nieuws-nds/gemeenten-verkennen-autonome-digitale- werkomgeving/ 9. https://centric.eu/nl/wat-we-doen/makkelijker-en-gebruiksvriendelijker-betalen/