Jaarverslag 2016.pdf

Daarnaast is in beeld gebracht welke sma lle (voornamelijk recreatieve) fietspaden prioritei t krijgen als de kans zich voordoet. Het gaat o.a. om het verbreden van de pad en en het bieden van meer comfortabele verharding. Ambitie 9: Initiatiefrijk Wat wilden we bereiken in 2016? Norm 2016 Wat is er bereikt in 201 6? Gehaald?



= gehaald x = niet gehaald Betrokken bewoners zijn tevreden over de mate van burgerparticipatie bij projecten in de openbare ruimte Volgt uit monitoring Bij projecten zoals herinrichting Tukseweg en herinrichting Torenlanden in Steenwijk is participatie/co- creatie een essentieel onderdeel van het proces. In Steenwijkerwold hebben initiatiefnemers de regie bi j de herinrichting van de Oldemarktseweg. NB Faciliteren dorpsplannen 10 projecten 11 plannen vanu it de matrix dorpsplannen worden gefaciliteerd.



30 Ambitie 9: Initiatiefrijk PBW’s zijn tevreden over de samenwerking met de gemeente (cijfer) 7,0 Niet gemeten. Over het algemeen heerst er een tevre den stemming.



Kernen/wijken hebben (deel van) de openbare ruimte in zelfbeheer 2 Naast Kallenkote zijn we in gesprek met Wannepervee n en Dwarsgracht over zelfbeheer. X
Ontwikkeling doelstellingen Voor 2016 staan er elf projecten op de lijst/dorpsp lannen. Eigenlijk is dit een vertekend beeld. Er ge beurt veel meer in de kernen en wijken.

Zo zijn er projecten die (mede) gefinanc ierd worden door het koppengeld waarover het PBW sn el kan beschikken. Ook projecten waarbij alleen (kortdurende) ambtelij ke expertise/begeleiding wordt gevraagd, zien we ni et terug op deze matrix dorpsplannen. Trots op onze identiteit ‘De identiteit van Steenwijkerland is zeer divers e n daar mogen we trots op zijn. Leefbaarheid is maat werk in elke kern. Dus moet je als gemeente oog houden voor de verscheiden heid. Mooi om te zien vind ik dat burgers daarin zo initiatiefrijk zijn. Er gebeurt heel veel. Die sociale cohesie en samenwerk ing vinden vaak plaats op kleine schaal; in buurten en wijken. Belangenverenigingen maken zich sterk voor de posit ieve vibe van hun leefomgeving. Kijk naar de ontwikkeling va n de binnenstad in Steenwijk; een goed voorbeeld van bui ten de kaders denken. Mensen weten zelf écht wel wa t goed voor ze is. Die trots en slagkracht zijn me uit het hart gegrepen.’ Rob Bats Overzicht baten en lasten programma Steenwijkerl anders voelen zich thuis 0 10.000 20.000 30.000 40.000 50.000 60.000 Rekening 2015 Actuele Begroting Rekening 2016 47.768 52.628 47.627 16.583 15.543 13.578 Bedragen x €1.000 2. Steenwijkerl'ANDERS' voelen zich thuis (Baten en lasten excl.

mutatie reserves) Lasten Baten 31 Waaraan is het geld besteed? 61201 Brandweer 61400 Politiezaken 61401 Overige beschermende maatregelen 61402 Vergunningen (APV en andere regelingen) 62101 Wegen, straten en pleinen 62102 Gladheidsbestrijding 62103 Openbare verlichting 62104 Bruggen (kunstwerken) 62121 Openbaar vervoer 62141 Kosten parkeren 62142 Kosten parkeercontrole 62211 Binnenhavens en waterwegen (stedelijk water) 63411 Overige agrarische zaken, jacht en visserij 63412 Overige agrarische zaken, opruimen kadavers 65601 Openbaar groen 65803 Speelvoorzieningen 67211 Afval 67221 Riolering en waterzuivering 67231 Milieubeheer 67235 Duurzaamheid 67241 Lijkbezorging 68101 Ruimtelijke ordening 68201 Woonbeleid 68211 Stads- en dorpsvernieuwing 68213 Stads- en dorpsvernieuwing - openbare werken 68301 Exploitatie-overeenkomsten 68302 Grondzaken 68303 Grondexploitatie algemeen 68304 Erfpacht 69132 Maatschappelijk Vastgoed 68221 Omgevingsvergunningen 62105 Verkeer 62106 Verkeersmaatregelen 62107 Pleinen 66706 Kernenbeleid 68214 Monumenten 68223 Welstand 2.678 133 280 1.274 3.736 200 625 951 72 53 159 1.812 3 4 3.905 613 4.688 4.566 1.192 37 1.018 1.577 3.165 180 170 43 725 7.619 22 1.849 2.300 165 731 351 418 280 34 Bedragen x €1.000 Lasten 2016 2.

Steenwijkerl'ANDERS' voelen zich thuis 32 2.3 Steenwijkerl anders doen het samen Waar gaan we voor? De grote stelselherziening binnen het sociaal domei n per 2015 betekende voor de gemeente een groot aan tal verantwoordelijkheden erbij. Nadat 2015 gebruikt is om de basis op orde te krijgen, stond 2016 in het teken van verdere inbedding van de nieuwe taken en verantwoordelijkhe den in de organisatie en het optreden als aanspreek punt. We zijn trots op hetgeen we in 2015 en 2016 hebben gerealiseerd. Inw oners krijgen de ondersteuning die ze nodig hebben, we hebben de toegang naar Jeugdzorg en Wmo voorzieningen samenge voegd en we werken verder aan een integrale toegang . We zijn in gesprek met inwoners, zorgpartijen en organisaties in het maatschappelijk middenveld en onderwijs over hun ervaringen en hoe we zaken anders kunnen of moeten organiseren (trans formatie). Hoe en in welke richting we willen trans formeren hebben we vastgelegd in het in 2016 door de gemeenteraad vast gestelde beleidsplan Sociaal Domein 2017-2020. Het beleidsplan schetst niet alleen de samenhang van de drie transities ond erling, maar ook die met de verschillende beleidste rreinen op het gebied van maatschappelijke ontwikkeling, zoals armoedebestrij ding, voortijdig schoolverlaten, sport, cultuur of gezondheid.

Een van de pijlers van de transformatie is integral iteit: het leggen van verbindingen tussen hulpverle ners, tussen formele- en informele hulp, tussen levensdomeinen, tussen belei dsterreinen en tussen sectoren. We gaan voor een sa menleving waarin onze inwoners kunnen meedoen aan het sociale- , maa tschappelijke- en economische verkeer en daarbij in staat zijn om hun eigen keuzes te maken. Het vermogen van inwoners om zonder hulp van de overheid mee te doen aan de sam enleving (zelfredzaamheid) staat centraal, met aanvullend sa menredzaamheid: met behulp van het eigen netwerk, z onder de overheid, meedoen. Wanneer dit niet (helemaal) lukt, zorgt de gemeente voor vangnetvoorzieningen. In eerste inst antie gericht op het vergroten van de vaardigheden van inwoners zodat zi j weer op eigen kracht kunnen meedoen en waar dit n iet mogelijk is ondersteuning voor langere tijd. Om deze ondersteun ing ook op de langere termijn te kunnen bieden, wil len we de komende vier jaar de zelfredzaamheid van inwoners versterken en de vangnetvoorzieningen op een effectievere en effi ciëntere manier organiseren. We willen daarbij zoeken naar oplossin gen die passen bij de mogelijkheden van het individ u/gezin en gebruik maken van de kracht van de samenleving. We onderzoe ken wat nodig is om zelfredzaam te kunnen blijven e n zorgen dat we hiertoe de juiste ondersteuning kunnen bieden.

Dit doen we niet alleen, maar samen met inwoners en org anisaties. 89% 11% Doelstellingen 2016 Gerealiseerde doelstellingen Niet gerealiseerde doelstellingen Trends en ontwikkelingen
Integratie toegang Wmo en Jeugd eind 2016
Licht herstel van de arbeidsmarkt  Hogere eisen in het onderwijs en op de arbeidsmarkt  Rijksbeleid van extramuralisering van de zorg  Vergrijzing en ontgroening 33 Ambitie 10: Een leefbaar Steenwijkerland Wat wilden we bereiken in 2016? Norm 2016 Wat is er bereikt in 201 6? Gehaald?



= gehaald x = niet gehaald Inwoners beoordelen de toegang via de gemeente tot gemeentelijke- en maatwerk- voorzieningen Wmo met een 7,0 of hoger 7,0 In het cliënttevredenheidsonderzoek over het jaar 2015 hebben de cliënten de toegang beoordeeld met een rapportcijfer 7,4.



Inwoners beoordelen de toegang via het CJG tot jeugdhulp met een nog nader te bepalen cijfer (afhankelijk nulmeting) 6,7 = nulmeting In het cliënttevredenheidsonderzoek over het jaar 2015 hebben de cliënten de toegang tot de jeugdhulp beoordeeld met een rapportcijfer 6,7.

Een nog nader te bepalen % van de inwoners weet waar zij terecht kunnen met vragen over participatie of zelfredzaamheid (afhankelijk nulmeting) Zelfredzaamheid /participatie 39% Mantelzorg 46% = nulmeting Het % inwoners dat weet waar zij terecht kan met v ragen over zelfredzaamheid en participatie is bij het 2-jaarlijks inwonersonderzoek over 2015 uitgekomen op 39%. Bij mantelzorgers is dit 46%. Het eerstvolgende inwoners- onderzoek zal betrekking hebben op 2017 en beschikbaar komen in 2018.



De inwoners weten waar zij terecht kunnen met vragen over opgroeien en opvoeden. 80% Uit het inwonersonderzoek over 2015 is gebleken dat 89% van de ouders weet waar zij terecht kunnen met vragen over opgroeien en opvoeden. Er is niet specifiek gemeten hoeveel % van de inwoners weet waar zij terecht kunnen. Het eerstvolgende inwonersonderzoek zal betrekking hebben op 2017 en beschikbaar komen in 2018.



Het percentage vrijwilligers dat zich voldoende ondersteund voelt ligt op 85% of hoger 85% Uit het inwonersonderzoek over 2015 is gebleken dat 92% van de vrijwilligers zich ondersteund voelt. Het eerst- volgende inwonersonderzoek zal betrekking hebben op 2017 en beschikbaar komen in 2018.

Het percentage mantelzorgers dat zich voldoende ondersteund voelt ligt op 70% of hoger 70% Uit het inwonersonderzoek ove r 2015 is gebleken dat 74% van de mantelzorgers zich ondersteund voelt. He t eerstvolgende inwonersonderzoek zal betrekking hebben op 2017 en beschikbaar komen in 2018.



Aantal laaggeletterden dat een taalcursus of een programma met taalcoach heeft gevolgd 230 In 2016 hebben 206 laaggeletterden een taalcursus of programma met taalcoach gevolgd. Dit is niet de beoogde 230 maar meer dan de in de Najaarsnota genoemde 150 . x % ingezette schuldhulp - verleningstrajecten succesvol afgesloten (afhankelijk nulmeting) 65% = nulmeting De nulmeting is uitgevoerd.



34 Onderstaande tabel geeft de budgetten en bestedingen van het sociale domein over de jaren 2015 en 2016 weer. De uitkomsten van de cliënttevredenheidsonderzoeken WMO en Jeugd over het jaar 2016 zullen naar verwac hting, mits de verplichte vragen van het Rijk snel ter beschikking komen, in het tweede kwartaal van 2017 verwerkt en gereed zijn. Verbeterslag in de zorg ‘De gemeente raakte in 2016 beter ingespeeld op haa r nieuwe WMO- en jeugdzorgtaken. Dat blijkt ook uit de tevredenheidsonderzoeken. Steenwijkerland krijgt ee n 7,4 (de landelijke norm is 7,0) voor de wijze waa rop burgers de toegang tot voorzieningen beleven en de manier waarop ze be handeld worden.

Liefst 89% van de inwoners weet waa r ze met vragen over “opgroeien en opvoeden” terecht kunnen, 92% va n de vrijwilligers en 74% van de mantelzorgers is t evreden. Sinds de gemeente de toegang organiseert, is een verbeterslag gemaakt; minder wachtlijsten, kortere procedures. De raad heeft in 2016 extra budget (Impulsgelden) b eschikbaar gesteld voor diverse projecten zoals de Blijf Mobiel-beurs, de digitale jeugdwerkplaats (FabLab), interventie kwetsbare jongeren, Lang zult u wonen. Er is ook meer a andacht voor preventie.’ Dieke Frantzen
Ontwikkeling doelstellingen Uit het beeld, zoals dat uit het inwoners- en cliën ttevredenheidsonderzoek naar voren komt, kan de con clusie getrokken worden dat de ‘zachte landing’ die werd nagestreefd is ger ealiseerd. Inwoners geven de toegang tot voorzienin gen een (ruime) voldoende. Met het fysiek samenvoegen van de toegan g Wmo en jeugd per 1 januari 2017 bij de gemeente h ebben we één loket voor ondersteuningsvragen jeugd en Wmo en ver wachten we door verbeteringen in de werkprocessen e n directe aansturing bij volgende onderzoeken een hoger ‘rapp ortcijfer’. In de Najaarsnota is aangegeven dat de norm die was gesteld voor het aantal laaggeletterden dat een ta alcursus of een programma met een taalcoach zou volgen in 2016 (nam elijk 230) niet gehaald zou worden. Er werd toen ve rwacht dat een aantal van 150 reëel zou zijn.

Doordat er in septem ber met diverse partijen de prioriteiten opnieuw be paald zijn is er is een grote inhaalslag gemaakt en werd uiteindelijk de voor 2016 gestelde norm toch nog bijna gehaald! In 2016 is de wijze van schuldhulpverlening, ‘IGSD aan de poort’ die in 2015 is gestart, geëvalueerd. De aanpak, die zich vooral richt op preventie, leidt tot een professionaliseri ng en een besparing. Dat deze besparing niet direct zichtbaar is heeft te maken met tegelijkertijd een toename in de kosten van bewindvoering. Dit is een landelijke trend. 35 Ambitie 11: Zorg voor en met elkaar Wat wilden we bereiken in 2016? Norm 2016 Wat is er bereikt in 201 6? Gehaald?



= gehaald x = niet gehaald Het rappor tcijfer voor de tevredenheid over de maatwerkvoorzieningen* is 7,0 of hoger ≥7,0 In het cliënttevredenheidsonderzoek over het jaar 2015 hebben de cliënten de maatwerkvoorzieningen Wmo beoordeeld met een rapportcijfer 7,6. De maatwerkvoor- zieningen jeugd zijn beoordeeld met een cijfer 7,4.



Een nog nader te bepalen % inwoners mist geen hulp- of ondersteuningsaanbod in Steenwijkerland Nulmeting In het laatste inwonersonderzoek (2015) werd deze v raag nog niet meegenomen. In het eerstvolgende onderzoek, over het jaar 2017 zal er een vraag over ‘sluitend aanbod’ geformuleerd worden.

NB De uitkomsten van de cliënttevredenheidsonderzoeken WMO en Jeugd over het jaar 2016 zullen naar verwac hting, mits de verplichte vragen van het rijk snel ter beschikking komen, in het tweede kwartaal van 2017 verwerkt en gereed zijn.
Ontwikkeling doelstellingen In 2016 is het contractmanagement en inkoop van maa twerkvoorzieningen verder opgepakt en geprofessiona liseerd. De huishoudelijke hulp is opnieuw aanbesteed, nu als maatwerkvoorziening. In de 2 e helft van 2016 zijn alle cliënten die gebruikt maa kten van de compensatieregeling huishoudelijk hulp, bezocht. Al deze cliënten, rond de 900, hebben een nieuwe indicatie gekregen en vallen vanaf 1 januari 2017 weer onder een maatwerkvoorziening. Per januari 2017 hebben ruim 2.100 cliënten, ruim 3.800 voorzieningen. 5,0 5,5 6,0 6,5 7,0 7,5 8,0 8,5 9,0 2012 2013 2014 2015 7,6 7,5 7,1 7,6 Rapportcijfer voor WMO voorzieningen bron: enquête cliënttevredenheid Ambitie 12: Gezond en veilig opgroeien Wat wilden we bereiken in 201 6? Norm 2016 Wat is er bereikt in 201 6? Gehaald?



= gehaald x = niet gehaald - - Geen doelstellingen geformuleerd. - 36 Compliment voor keetbewoners ‘Een groot compliment voor alle organisatoren van d e oudejaarshuisjes in Steenwijkerland. Een karakter istiek fenomeen voor deze gemeente, iets wat echt onderdeel is van onze cultuur.

Ik vind het mooi dat de jongeren hierin oo k hun eigen verantwoordelijkheid hebben genomen. In november he bben we een briefing gehad met alle tijdelijk bewon ers van de keten. Ze kregen bewust heel veel vertrouwen en hebben gehoor gegeven aan ons verzoek om ook de rust in de samen leving te bewaken. Daar ging men gepast mee om. Niet alles mag of kan, maar je moet als gemeente ook durven losl aten.’ Rob Bats
Ontwikkeling doelstellingen In het cliënttevredenheidsonderzoek van de jeugd ge ven ouders aan dat ingezette hulp een duidelijke bi jdrage heeft geleverd aan het gezond en veilig opgroeien van hun kinderen . Minimaal 69% van de deelnemers aan het cliënttevr edenheidsonderzoek geeft aan dat ‘het’ (veel) beter gaat door de hulp. Ook de beoordeling van de maatwerkvoorzieningen je ugd (7,4) ligt boven de norm. Per januari 2017 hebben 577 cliënten ruim 820 voorzieningen. In 2016 is er gewerkt aan innovaties op het terrein van jeugdhulp. Zo zijn er plannen opgesteld voor e en pilot Praktijk Ondersteuner Huisartsen GGZ. Gebleken is dat veruit de meeste verwijzingen naar jeugd-GGZ niet via de lokale toegang verlopen, maar via de (huis)arts. Met de pilot will en wij bijdragen aan meer thuis-nabije zorg, betere verbindingen tussen ouders/jeugdige, zorg en school en tussen huisarts, toegangsteam en GGZ-aanbieders.

Ook verwachten we dat het aantal verwijzingen naar de jeugd-GGZ teruggedrongen kan w orden doordat hulp kan worden geboden met een licht ere vorm van zorg of ondersteuning. Het is de bedoeling dat deze pilo t in het eerste kwartaal van 2017 van start gaat bij in ieder geval twee huisartsenpraktijken en heeft in eerste instantie een looptijd van een jaar. Daarnaast zijn er nog 4 andere innovatietrajecten: o Naar voren halen 2e lijns-deskundigheid / versterken voorveld; o Pilot vechtscheidingen; o Transformatieagenda jeugdhulp - passend onderwijs; o Kwetsbare jongeren Overzicht baten en lasten programma Steenwijkerl anders doen het samen 0 20.000 40.000 60.000 80.000 Rekening 2015 Actuele Begroting Rekening 2016 70.763 69.910 66.812 16.590 14.955 17.068 Bedragen x €1.000 3. Steenwijkerl'ANDERS' doen het samen (Baten en lasten excl.

mutatie reserves) Lasten Baten 37 Waaraan is het geld besteed? 64xxx Onderwijs 64xxx Onderwijshuisvesting 65101 Openbaar bibliotheekwerk 65111 Vormings- en ontwikkelingswerk 65301 Sport 65302 Binnensportaccommodaties 65303 Buitensportaccommodaties 65304 Zwembaden 65305 Sporthal 65311 Groene sportvelden en terreinen 65401 Kunst 65411 Musea 65801 Multifunctionele accommodaties en dorpshuizen 65802 Media 65805 Theaters 66101 Bijstandsverlening 66102 Inkomensvoorzieningen 66111 Werkgelegenheid 66141 Gemeentelijk minimabeleid 66142 Kwijtschelding gemeentelijke belastingen 66211 Inburgering 66231 Participatiebudget 66501 Kinderdagopvang 67141 Openbare gezondheidszorg 67151 Jeugdgezondheidszorg 64310 Huisvesting speciaal onderwijs 65413 Overige Cultuur- en Oudheidkunde 64821 Volwasseneneducatie 66611 Maatwerkvoorzieningen Natura materieel WMO 66621 Maatwerkvoorzieningen Natura immaterieel WMO 66631 Opvang en beschermd wonen WMO 66701 Algemene voorzieningen WMO en Jeugd 66702 Welzijnsbeleid 66703 Sociaal- en cultureelwerk 66704 Jeugdbeleid 66705 Dorpshuizen 66711 Eerstelijnsloket WMO en Jeugd 66712 Centrum voor Jeugd en Gezin 66821 Individuele voorzieningen natura Jeugd 66831 Veiligheid, jeugdreclassering en opvang 66721 PGB WMO en Jeugd 67142 Legionella 1.836 2.469 871 310 798 286 745 1.328 345 631 61 73 1.187 22 820 15.216 829 8.852 1.668 322 93 1.611 613 889 525 289 766 129 1.165

7.792 -83 1.496 186 383 512 246 1.153 336 7.439 532 2.043 25 Bedragen x €1.000 Lasten 2016 3. Steenwijkerl'ANDERS' doen het samen 38 2.4 Steenwijkerl anders zijn actief Waar gaan we voor? Samen willen we aan het werk. Het is belangrijk dat iedereen aan het werk kan, waar mogelijk in ons ei gen gebied. Het hebben van werk is van belang voor de economie, het sociaa l domen en de mensen zelf. We zien met name kansen voor de vrijetijdseconomie. Samen met ondernemers(organisat ies) en de Regio Zwolle zijn we hier actief mee aan de slag. 60% 40% Doelstellingen 2016 Gerealiseerde doelstellingen Niet gerealiseerde doelstellingen
Trends en ontwikkeli ngen
Het voorzichtig economische herstel zet door en vertaalt zich o.a. in meer belangstelling voor kavels op de bedrijventerreinen. De verkopen laten een licht stijgende lijn zien.
De samenwerking met de Business Club Steenwijkerland op het gebied van werkgeversdienstverlening verlo opt goed: mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt worden geplaatst bij bedrijven.
Er is draagvlak voor het continueren van het ondernemersfonds in de binnenstad van Steenwijk (BIZ). De BIZ is met 5 jaar verlengd.
Het werkloosheidspercentage in Steenwijkerland is gedaald.  De positie en het functioneren van de binnenstad van Steenwijk staat door diverse trends en ontwikkelingen in de retail onder druk.

Ambitie 13: Behoud en ontwikkeling werkgelegenheid in Steenwijkerland Wat wilden we bereiken in 2016? Norm 2016 Wat is er bereikt in 201 6? Gehaald?



= gehaald x = niet gehaald Revitalisering bedrijventerreinen “2.0” is omgezet in duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van de gebieden. 40% afspraken uitgevoerd In nauwe samenwerking met ondernemers, de BCS en de provincie Overijssel heeft de gemeente - onder de projecttitel “Vitale bedrijventerreinen, samen voor drie sterren” -zich intensief ingezet voor het verbetere n van het vestigingsklimaat en de revitalisering. Er is in de afgelopen periode veel geïnvesteerd in de terreinen . Inmiddels is de uitvoering afgerond en geëvalueerd. De ambities zijn gehaald. Alle terreinen hebben nu een “drie sterren status”!



Ondernemers zijn tevreden over het ondernemersklimaat 5,9 = nulmeting Samen met de netwerkpartijen wordt nagegaan waar verbetermogelijkheden liggen.



39 Ambitie 13: Behoud en ontwikkeling werkgelegenheid in Steenwijkerland Plaatsen mensen met een arbeidsbeperking ( ex-Wajong en Wsw) 100 De ambitie uit het Plan van Aanpak IGSD/NWG om 100 mensen met een arbeidsbeperking te plaatsen bij het reguliere bedrijfsleven is niet gelukt. Het in dienst nemen wordt door veel werkgevers als te risicovol ervaren. X Jaarlijks stromen gemiddeld 50 personen met een afstand tot de arbeidsmarkt uit de WWB naar betaald werk.

50 In 2016 zijn in to taal 166 WWB -ers uitgestroomd naar betaald werk. Dit is 58% meer dan in 2015.



Alle cliënten met een grote afstand tot de arbeidsmarkt verrichten naar vermogen een tegenprestatie voor hun uitkering in de vorm van vrijwilligerswerk, mantelzorg of anderszins maatschappelijk nuttige activiteiten. 85% Ultimo 2016 verricht 57% van het aantal cliënten met een grote afstand tot de arbeidsmarkt naar vermogen een tegenprestatie in de vorm van vrijwilligerswerk, mantelzorg of anderszins maatschappelijk nuttige activiteiten. X Efficiënte en robuuste uitvoering van de Participatiewet Onderzoek naar de haalbaarheid van samen- werking met Meppel, Westerveld, Zwartewaterland en Staphorst Dit maakt onderdeel uit van het onderzoek naar de toekomstvisie van de IGSD en zal in 2017 verder zijn uitwerking krijgen. X Het werkloosheidspercentage in de gemeente Steenwijkerland (10,6%, bron UWV) groeit dichter toe naar het werkloosheids-percentage in de Werkbedrijf regio Zwolle* (bron UWV 9,0%,) <1,6% Het werkloosheidspe rcentage in Steenwijkerland (9,4) is hoger dan de regio Zwolle (8,1%). Het verschil is 1,3%, daarmee is de doelstelling < 1,6% gehaald.



Meer uitstroom naar betaald werk ‘In de uitvoering van de Participatiewet is een fli nke verbeterslag gemaakt.

De doelstelling van de In terGemeentelijke Sociale Dienst (IGSD) Steenwijkerland en Westerveld begin 2 016 was: uitstroom van 200 extra cliënten naar een betaalde baan. Dat zijn er uiteindelijk 140 geworden; toch 70% van wat we w ilden bereiken. Dat is gelukt met ondersteuning van IGSD-werkcoaches en dankzij de lobby van grote bedrijven die de kar tre kken, ook de noodzaak inzien van arbeidsparticipati e. Zo tekende de Business Club Steenwijkerland een nieuwe samenwerkingsoveree nkomst met IGSD / NoordWestGroep. De verhouding met onze ondernemers is goed; ze zijn sociaal betrokken en zetten hun netwerk in voor dit doel. Er zijn veel po sitieve matches gemaakt.’ Bert Dedden 40 6 7 8 9 10 11 Regio 2014 SWL 2014 Regio 2015 SWL 2015 Regio 2016 SWL 2 016 Doelstelling 9,0 10,6 8,4 10,3 8,1 9,4 9,7 Werkloosheidscijfers 400 500 600 700 800 900 1.000 2013 2014 2015 2016 2017 Gem. 2016 Doelst. 2016 675 789 861 843 777 810 775 Aantal clienten WWB per 1 januari
Ontwikkeling doelstellingen Bedrijventerreinen zijn en blijven een belangrijke bron voor de (regionale) werkgelegenheid. Het is de rhalve van belang dat deze terreinen aantrekkelijk zijn en niet verpauperen. D e revitalisering van de bedrijventerreinen is afger ond. Er is fors geïnvesteerd in de terreinen en er zijn tal van fysieke maatregelen uitgevoerd.

Het revitaliserings-project heeft zich ontwikkeld tot een project van intensieve samenwerking tussen de gemeente en de Bu siness Club Steenwijkerland. De samenwerking m.b.t. werkgeversdienstverlening werpt zijn vruchten af. O ndernemers worden geïnformeerd over de kansen van a rbeidsparticipatie. Dit thema wordt in alle bedrijfsbezoeken van zowel BCS als de gemeente aan de orde gesteld. Er wordt e xtra ingezet op de begeleiding van werkzoekenden (kandidaten werkervar ingsplaatsen) naar een plek op de arbeidsmarkt. Ond anks deze extra inzet is het nog niet gelukt om 100 mensen met een arbeidsbeperking te plaatsen bij het reguliere bedr ijfsleven. Het in dienst nemen wordt door veel werkgevers als te risicovol ervaren. De werkloosheid laat een dalende trend zien, waarbij het ‘gat’ met de Regio wordt verkleind. De verkoop van de bedrijventerreinen laat en stijgende trend zien: 41 Ambitie 14: Meer kansen voor vrije tijdseconomie Wat wilden we bereiken in 2016? Norm 2016 Wat is er bereikt in 201 6? Gehaald?



= gehaald x = niet gehaald We streven naar een groei van het aantal arbeidsplaatsen in de recreatiesector. 2% groei Onderstaande cijfers van de werkgelegenheid zijn ontleend aan het Landelijk Informatiesysteem van Arbeidsplaatsen ( www.lisa.nl). Hieruit blijkt dat het aantal banen in de sector het afgelopen jaar relatief fors is toegenomen.

Jaar Banen 2011 2020 2012 2140 2013 2060 2014 2060 2015 1950 2016 2240



We streven naar een jaarlijkse toename van het aantal arbeidsplaatsen in de recreatiesector voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. 25 Meer dan 25 mensen met een afstand tot de arbeidsma rkt hebben in 2016 werk gekregen in de recreatiesector.




Ontwikkeling doelstellingen Na een relatief sterke daling in 2015 van het aanta l banen in de recreatiesector laat 2016 een groei z ien van bijna 9% ten opzichte van dat jaar. Bij ons toeristisch beleid s taat het stimuleren van arbeidsplaatsen in de vrije tijdseconomie voorop. Maar we moeten ook reëel zijn. Externe factoren zoals de landelijke economie hebben hier ook veel invloed o p. Het toeristisch bezoek van buitenlanders aan met name Giethoorn lijkt nog steeds te zijn toegenomen. De verwachting is dat de ze trend zich ook in 2017 door zal zetten.

Ambitie 15: Vitaliteit en leefbaarheid centraal Wat wilden we bereiken in 2016? Norm 2016 Wat is er bereikt in 201 6? Gehaald?



= gehaald x = niet gehaald Nationaal Park Weerribben Wieden is een door gebiedspartners gedragen zelfstandige gebiedsentiteit Gebiedsproces wordt afgerond en gewenste gebiedsentiteit is met gebiedspartners vastgesteld Het gebiedsproces is niet afgrond, mede vanwege de verkiezing van het Mooiste Natuurgebied van Nederla nd wat veel positieve aandacht heeft opgeleverd voor Nationaal Park Weerribben-Wieden. X Nominatie van Koloniën van Weldadigheid voor aanwijzing tot Unesco Werelderfgoed Definitief nominatie- dossier gereed Op 20 januari 2017 is het nominatiedossier aangeboden bij UNESCO in Parijs. In de zomer van 2018 zal tijdens het werelderfgoed congres bekend worden of de Koloniën van Weldadigheid een plek krijgen op de UNESCO



42 Ambitie 15: Vitaliteit en leefbaarheid centraal werelderfgoedlijst. Toename van het aantal groen/blauwe diensten Afspraken voor nieuwe contracten met ambitie van 10% groei in 2018 t.o.v. 2015 Gemeente bereidt voorstel voor. X Investeringen in leefbaarheid vergroten (m.b.v. investeringen Leader programma). Leaderstructuur met lokale actiegroep is geïnstalleerd In 2016 is de Lokale Aktiegroep (LAG), onder leiding van de heer L.V. Elfers gestart met haar werkzaamheden.

Vanuit de gemeente Steenwijkerland is ook een vertegenwoordiger is de LAG aanwezig. Er zijn diverse bijeenkomsten bezocht waarin potentiele initiatiefnemers op de Leadermogelijkheden zijn gewezen. Met diverse partijen is contact geweest voor concrete projecten . Er zijn twee periodes geweest waarin projecten konden worden ingediend. Vanuit Steenwijkerland zijn in 2016 nog geen concrete aanvragen ingediend.



Ruimte voor herbestemming leegstand vastgoed Inventarisatie privaat vastgoed In de week van de ondernemer (november 2016) is het uitvoeringsplan parkmanagement 3.0 in een bestuurli jk overleg met de BCS bekrachtigd. Een van de actielijnen daarbinnen is de herbestemming leegstaand vastgoed.



Buitengebied Steenwijke rland ontsloten met snel internet. Marktpartijen CIF en Rendo hebben intentie uitgesproken om buiten- gebied van Steenwijkerland te verglazen Financiële haalbaarheid staat onder druk. Momenteel vindt hierover nader overleg plaats. X Ruimte voor landbou w blijft ‘Het erfgoed van de Maatschappij van Weldadigheid i s kandidaat voor de UNESCO Werelderfgoedlijst. Voor mij - ik kreeg dit dossier vorig zomer in portefeuille – één van de po litieke hoogtepunten.

Steenwijkerland lijkt, met “s lechts” de voormalige Kolonie Willemsoord binnen haar gemeentegrenzen, mi sschien op bescheiden schaal betrokken, maar de nom inatie an sich biedt veel potentie; het geeft onze ondernemers een extra drive om mee aan de slag te gaan. De angst van boeren voor toekomstige planologische beperkingen als gevolg van de status is gelukkig ge tackeld. Onze bestemmingsplannen laten de komende jaren ruimte vo or landbouw. Onder die toezegging hebben we, samen met de gemeenten Westerveld en Weststellingwerf, de handte kening gezet.’ Wim Brus
Ontwikkeling doelstellingen In 2016 is met veel energie en enthousiasme het nom inatiedossier voor Koloniën van Weldadigheid opges teld. Dit dossier is met veel publiciteit aangeboden aan Unesco. In 2016 is door de samenwerking met CIF en Rendo de realisatie van een glasvezelnetwerk in het buiteng ebied een stap dichterbij gekomen. De financiële haalbaarheid staa t echter onder druk. De aanlegkosten en daarmee de gevraagde bijdrage van de deelnemers is hoger dan aanvankelijk geraamd . Momenteel worden de mogelijkheden verkend of en h oe de vraagbundeling gestart kan worden. Het digitaal ondernemersdossier is nog niet ingevoe rd. Alhoewel de voordelen ervan worden ingezien, bl ijkt het niet eenvoudig dit digitale systeem te integreren binnen de systeemwereld en de dienstverlening van de gemeente.

43 De regeling ‘Groene en blauwe diensten’ (GBD) is do or de provincie in 2016 beëindigd. Afsluiten van ni euwe contracten is niet meer mogelijk. Momenteel wordt door de provincie ov erwogen of en zo ja, in welke vorm er een vervolg k omt op GBD. Landschap Overijssel heeft de stand van zaken in de gemeente Steenwijkerland op basis van een kaartana lyse in beeld gebracht en inzicht gegeven in de mogelijkheden en financiële gevolgen van een eventueel vervolg GBD i n Steenwijkerland. Als wij onze ambitie (10%) toename van het aantal GBD-c ontracten willen realiseren zal de provincie een ve rvolg moeten geven aan de regeling. De gemeente Steenwijkerland zal dan ee n substantieel bedrag (€ 500.000) moeten reserveren voor het realiseren van de gestelde ambitie. In maart 2017 wordt het co llege geadviseerd over een mogelijk vervolg GBD in Steenwijkerland inclusief een financiële onderbouwing. De doelstelling om in 2016 het gebiedsproces Nation aal Park Weerribben-Wieden af te ronden en een gewe nste gebiedsentiteit vast te kunnen stellen is niet gehaald. Dit heeft o nder andere te maken met de verkiezing van het Mooi ste Natuurgebied van Nederland wat veel tijd heeft gekost.

Meedoen aan d e verkiezing heeft voor veel positieve aandacht voo r Nationaal Park Weerribben-Wieden gezorgd, wat een mooi resultaat i s! Het kernteam heeft over het later opleveren van haar eindadvies in januari 2017 het college geïnformeerd. In februari 2017 leverde het kernteam een eindadvies op met daa rin voorstellen voor de gewenste gebiedsentiteit. In het voorjaar van 2017 is hierover besloten door college, raad en kernpart ners. Overzicht baten en lasten programma Steenwijkerl anders zijn actief 0 1.000 2.000 3.000 4.000 5.000 Rekening 2015 Actuele Begroting Rekening 2016 4.734 4.494 3.202 1.401 1.395 618 Bedragen x €1.000 4. Steenwijkerl'ANDERS' zijn actief (Baten en lasten excl. mutatie reserves) Lasten Baten Waaraan is het geld besteed? 63101 Markten 63102 Economische ontwikkeling 63302 Breedband 65501 Natuurbescherming 65602 Recreatieve voorzieningen 65603 Kermissen en Overige evenementen 65604 Toerisme 67233 Handhaving milieuvergunningen 67236 Saneringen 48 1.015 15 28 116 233 1.495 249 4 Bedragen x €1.000 Lasten 2016 4. Steenwijkerl'ANDERS' zijn actief 44 2.5 Financiën en bedrijfsvoering Waar gaan we voor? De gemeentelijke organisatie was in 2016 volop in o ntwikkeling.

Het jaar stond in het teken van de ver dere uitvoering van het concernplan dat is vastgesteld op basis van de Toek omstagenda voor de organisatie met de thema’s Diens tverlening, Participatie, Interne organisatie en Samenwerking. In dit kader hebben we gewerkt aan de vergroting v an de kwaliteit van de organisatie en de ontwikkeling van onze medewerkers . We willen immers een lerende organisatie zijn die zich richt op wendbaarheid en verbinding. In januari 2017 is een voorgenomen besluit genomen over het voorstel over de nieuwe inrichting van de organisatie. Het uitgangspunt daarbij is om onze processen nog beter in te richten. De voorgen omen bezuiniging op het management kan daarmee ook worden ingevuld. In het kader van aantrekkelijk werkgeverschap en evenwicht ige leeftijdsopbouw van het personeelsbestand zijn in 2 016 vijf trainees gestart met een tweejarig program ma, die betaald kunnen worden door middel van het generatiepact conform cao. Een sobere, transparante en doelmatige besteding va n gemeentelijke gelden. Daar staan we voor. Tegelij kertijd willen we meer bewegingsruimte binnen de gemeentelijke financiën o m zo flexibel op toekomstige ontwikkelingen in te k unnen spelen. In 2015 zijn we gestart met een omvangrijke bezuinigingsope ratie waarvan de uitwerking is opgenomen in de prog rammabegroting 2016-2019.

De in deze programmabegroting opgenomen omvangrijke bezuinigingen zijn voor 2016 gerealisee rd. Samen met een aantal andere positieve ontwikkelingen hebben d e bezuinigingen bijgedragen tot een positief saldo van de jaarrekening. In 2016 is gestart met de voorbereidende werkzaamheden voor de (structurele) invulling van de aangekondig de bezuinigingsmaatregelen voor de jaren na 2016. Deze ontwikkelingen hebben geleid tot een sluitende pro grammabegroting voor 2017 en volgende jaren. Om een goede borging van privacy en informatieveili gheid te kunnen garanderen zijn er veel inspanninge n verricht op het gebied van informatievoorziening en –beveiliging. Z o is er door het versturen van een gefingeerde phis hing mail naar de medewerkers bewustwording gecreëerd voor informatie beveiliging. 56% 44% Doelstellingen 2016 Gerealiseerde doelstellingen Niet gerealiseerde doelstellingen
Trends en ontwikkelingen  Stijging van ziekteverzuimpercentage naar 5,26%.  Het informatiebeveiligingsplan 2016 is niet geheel uitgevoerd.
Bezuinigingen 2016 zijn gerealiseerd.
5 trainees onder de 27 jaar zijn gestart in 2016.

45 Ambitie 16: Verantwoorde gemeentefinanciën Wat wilden we bereiken in 2016? Norm 2016 Wat is er bereikt in 201 6? Gehaald?



= gehaald x = niet gehaald De uitgaven en inkomsten zijn inclusief bezuinigingsmaatregelen structureel en reëel in evenwicht De uitgaven en inkomsten zijn inclusief bezuinigingsmaatregelen structureel en reëel in evenwicht Het resultaat van de jaarrekening 2016 is positief. De programmabegroting 2017-2020 is structureel en reëel in evenwicht.



Veel visies voor lang e termijn ‘Dit college begon aan zijn taak in een economisch zwaar tij. Gelukkig stonden bij de laatste controle door de provincie alle signalen op groen: Steenwijkerland heeft de zaken m eerjarig top voor elkaar. In een turbulente periode zijn we in staat gebleken “het huis” financieel op orde te krijgen en tóch ee n flink aantal toekomstvisies te ontwikkelen. Op ge bied van wonen, omgeving, cultuur, zorg, binnenstad; we stippelen samen met i nwoners de grote lijnen uit. In een tijd van minder grote investeringen ligt de focus op visies voor de langere termijn.’ Wim Brus Onder dit hoofddoel valt tevens dat wij er naar str even de verhoging van rioolrechten, afvalstoffenhef fing en onroerendezaakbelastingen gemiddeld niet meer dan t rendmatig te laten zijn. Op deze manier willen wij de inwoner ontzien.

De gemiddelde tarieven in 2016 zijn voor de eigenaar m et 0,3% gedaald en voor de gebruiker met 0,6%. Bela ngrijke oorzaak is een daling van de tarieven van de rioolrechten met 0,5% . Doordat het aantal aangeboden zakken bij de afval stoffenheffing is gedaald, is ook het totale tarief voor de afvalstof fenheffing per saldo gedaald. Op de COELO atlas is de gemeente Steenwijkerland gestegen op de lijst van goedkoopste gemeenten (2015: 173 e en 2016: 149 e). Lasten gelij k gebleven ‘Onze begroting staat als een huis. We zitten meerj arig fors in de plus. Bijzonder daarbij is dat de l asten de laatste vier jaar gelijk gebleven zijn. In een lastige tijd, waarin alles du urder wordt, is de belastingdruk niet gestegen. Dus dat hebben we met z’n allen netjes gedaan. Een gezonde situatie waarmee ook een volgend college goed verder kan.’ Wim Brus Ambitie 17: Wendbare bedrijfsvoering Wat wilden we bereiken in 2016? Norm 2016 Wat is er bereikt in 201 6? Gehaald?



= gehaald x = niet gehaald Inkoop efficiënt en robuust georganiseerd Bepalen organisatievorm samenwerking inkoop met één of meer andere gemeenten Er is een samenwerkingsovereenkomst inkoopcoördinatie afgesloten met de gemeenten Staphorst en Zwartewaterland.

Gekozen is voor een samenwerkingsmodel waarbij de gemeenten Steenwijkerland en Zwartewaterland elk 1 inkoopcoördinator ‘leveren’ en de loonkosten van deze 2 fulltime medewerkers verdeeld worden over de 3 gemeenten.



Uitvoering Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) efficiënt en robuust georganiseerd Vormgeving samenwerking BGT met Zwartewaterland operationeel De samenwerking is niet tot stand gekomen. Onze organisatie is goed in staat zelf de uitvoering van de BGT efficiënt en robuust te organiseren. In de programmabegroting 2017-2020 is voorgesteld om dit subdoel te laten vervallen. X 46 Ambitie 17: Wendbare bedrijfsvoering Verminderen kwetsbaarheid op het gebied van ICT Uitwijk met Meppel operationeel De verbinding met Meppel is gerealiseerd. Daarnaast is de benodigde hardware geïmplementeerd. Door een technisch probleem, is de uitwijk met Meppel nog niet operationeel en hebben we nog geen test met de nieuwe uitwijk kunnen uitvoeren. De verwachting is dat in de eerste helft van 2017 de uitwijk met Meppel operationeel is. Tot die tijd hebben we de uitwijk geregeld bij het Computer Uitwijk Centrum. X Beheersing van interne werkprocessen (zelfcontrolerend) 11 processen In het kader van risicomanagement vindt interne controle plaats voor een goede beheersing van de interne werkprocessen.

Van de 32 werkprocessen die gecontroleerd worden, wordt dit in 13 gevallen door de afdelingen zelf uitgevoerd naast de verbijzonderde interne controle door AO/IC. Doel is dit aantal de komende jaren te laten groeien.



Informatiebeveiligingsrisico’s geminimaliseerd Planning informatie- beveiligingsplan 2016 uitgevoerd Een deel van de geplande activiteiten uit het informatiebeveiligingsplan 2016 is niet gerealiseerd. Er is een nulmeting en een risicoanalyse uitgevoerd. De uitkomsten hiervan dienen als basis voor de herijking van het informatiebeveiligingsplan. X Rapportcijfer gemeentelijke organisatie 6,5 6,5 Monitoring en verbetering van de gemeentelijke organisatie vindt plaats door meer gerichte meetinstrumenten, waaronder de Klantcontactmonitor, deelname aan Vensters voor Bedrijfsvoering en andere onderzoeken die meer focus hebben. Het rapportcijfer uit het inwonersonderzoek voegt weinig toe. Daarom is in de programmabegroting 2017-2020 voorgesteld om dit subdoel te laten vervallen. N.v.t. In 2016 heeft er geen inwonersonderzoek plaats gevonden. Er is een dynamische, plezierige en gezonde werkomgeving Medewerkers - tevredenheid ≥7,5 Ziekteverzuim <4,5% Er heeft in 2016 geen medewerkers tevredenheidsonderzoek plaatsgevonden. Het ziekteverzuim in 2016 was 5,26%. Nieuwe taken en bezuinigingen op personeel hebben geleid tot toegenomen werkdruk.

De stijgende lijn is niet alleen voor Steenwijkerland waar te nemen, maar ook landelijk. De contracten met de bedrijfsarts en bedrijfsmaatschappelijk werk zijn in 2016 opnieuw aanbesteed. X Geen gemelde integriteits- schendingen Geen gemelde integriteits- schendingen In 2016 zijn er geen integriteitsschendingen gemeld.



Een evenwichtige leeftijdsopbouw van de organisatie Instroom van 4 medewerkers onder de 30 jaar Begin 2016 zijn er vijf trainees - jonger dan 27 jaar - aangenomen.



Korte lijnen, college in zicht ‘Het bestuurscentrum verhuisde vorig jaar naar de V endelweg en daar ben ik enorm blij mee. Ook met de bestemming van de villa trouwens, binnen de Vereniging Hendrick de Ke yser. Als college zijn we dichterbij de ambtelijke organisatie gekomen; we zitten nu letterlijk in het zicht. Dat werkt zoveel prettiger én efficiënter. Een vraag? Je loopt zo e ven de afdeling op, de lijnen zijn korter.

Je leert elkaar daardoor ook beter kennen e n vinden als het nodig is.’ 47 Dieke Frantzen 2,00% 3,00% 4,00% 5,00% 6,00% 2012 2013 2014 2015 2016 Norm 4,04% 3,70% 4,60% 5,05% 5,26% 4,5% Ziekteverzuim 4,0% 6,0% 8,0% 10,0% 12,0% 14,0% 2011 2012 2013 2014 2015 2016 Norm 12,4% 7,6% 8,4% 9,3% 11,4% 13,7% 10,0% Percentage inhuur Deels door het hogere ziekteverzuim, maar vooral do or de implementatie van de nieuwe taken in het soci aal domein waar op korte termijn deskundig personeel voor benodigd was , heeft in 2016 meer inhuur plaatsgevonden dan in d e afgelopen jaren. Het percentage inhuur is hierdoor uiteindelijk boven de gestelde doelstelling van maximaal 10% van de loon som uitgekomen. Jonge vakkrachten aanwinst ‘Steenwijkerland moet bezuinigen op personeel; er i s 40 fte afgevloeid en sprake van een personeelssto p. Dat betekent dat de organisatie vergrijst. Toch hebben we jonge vakkrac hten nodig. Daarom is in 2016 het “generatiepact” g emaakt: zestigplussers werken één dag minder met behoud van hun pensioen. Hierdoor vrijkomende gelden zijn verdubbeld en inge zet om vijf trainees aan te trekken die nu wisselend door de organisatie werkzaam zijn. Doel: jonge mensen helpen de gemeen te vernieuwen.

Bijkomend voordeel is dat de jeugd meer bij de geme ente wordt betrokken.’ Dieke Frantzen Positieve houding personeel ‘Beleid wordt niet meer achter gemeentelijke bureau s gemaakt; het is meer een samenspel. We werken aan én zoeken mee naar oplossingen, in plaats van regels te hanteren. Daarbij gaan we uit van burgerkracht, eigen initia tief. Dat vergt een compleet andere houding van ambtenaren; de organisatie is ge kanteld om beter aan de vraag vanuit de lokale same nleving te voldoen. Dat is een complex proces, maar je merkt dat medewe rkers het leuk en inspirerend vinden. Ik ben heel b lij met de houding van het gemeentepersoneel.’ Dieke Frantzen 48 Overzicht baten en lasten programma Financiën en bedrijfsvoering 0 20.000 40.000 60.000 80.000 100.000 Rekening 2015 Actuele Begroting Rekening 2016 1.443 3.806 4.000 91.003 91.456 93.021 Bedragen x €1.000 5. Financiën en bedrijfsvoering (Baten en lasten excl. mutatie reserves) Lasten Baten Waaraan is het geld besteed? 63301 Nutsbedrijven 69131 Overige financiele middelen 69141 Geldleningen en uitzettingen >= 1 jaar 69221 Onvoorzien 69301 Uitvoering Wet WOZ 69601 Saldo van kostenplaatsen 69111 Geldleningen en uitzettingen < 1 jr 69401 Lasten heff.&invord. gem. belast. 171 963 422 129 349 1.659 0 308 Bedragen x €1.000 Lasten 2016 5. Financiën en bedrijfsvoering 49 1.

Specifieke paragrafen 3.1 Lokale heffingen De lokale heffingen zijn ook in 2016 een belangrijk e inkomstenbron voor onze gemeente geweest. Deze in komsten werden verkregen van burgers en bedrijven, welke gebaseerd zijn op publiekrechtelijke regelingen. Bij het ver krijgen van deze inkomsten is de gemeente aan regels gebonden. De lokale heffingen zijn onder te verdelen in twee categorieën: - de belastingen en - de rechten. Belastingen zijn heffingen waar geen aanwijsbare tegenprestatie van de overheid i.c. de gemeente tegen over staat. Beleidsuitgangspunt belastingen De belangrijkste functie van belastingen is de budg ettaire functie. Dit houdt in dat de opbrengst van de heffing bedoeld is voor het financieren van collectieve goederen en dienste n waarvan de politiek bepaald dat zij algemeen toeg ankelijk moeten zijn. Te denken valt onder andere aan wegen, onderwijs, politie, etc.. De raad heeft een grote mate van vrijheid bij het v aststellen van de belastingtarieven. In 2016 zijn d e opbrengsten niet aangepast met het inflatiepercentage. Beleidsuitgangspunt rechten Door het karakter van de rechten als bestemmingshef fing bestaat er een duidelijke relatie tussen de op brengst van de rechten en de kosten van de door de gemeente geleverde pres tatie. Uitgangspunt is daarom een reden voor kosten dekkendheid van de betrokken tegenprestatie.

De mate van kostendekkend heid bepaalt in principe het in rekening brengen va n het tarief aan de inwoner. Het bepalen van de kostendekkendheid van d e diverse producten lijkt geen makkelijke kwestie o mdat de wijze van kostentoerekening een belangrijke rol speelt. Kwijtscheldingsbeleid Het kwijtscheldingsbeleid is vastgelegd in de Leidr aad Invordering Gemeentelijke Belastingen. Kwijtsch elding wordt verleend over de onroerende zaakbelastingen, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Wat de afvalstoffenheffing betreft is het mogelijk dat een burger maximaal € 138,-- kwijtschelding krijgt over het vaste tarief met GFT en € 15,08 over het varia bele deel. In 2016 zijn voorlopige kwijtscheldingen verleend, daar de definitieve afrekening van de afvalstoffenh effing in februari 2017 zijn verzonden. In 2016 zijn 1.201 aanvragen binnengekomen, waarvan er 990 deels of volledig zijn gehonoreerd. 211 ver zoeken zijn afgewezen.

bedragen x € 1.000 Kwijtscheldingen Actuele Begroting Rekening 2016 Verschil Rekening 2015 Bedrag Lasten - 228 - 251 - 23 N - 208 Aantal Aantal binnengekomen verzoeken 1.000 1.201 201 1.153 Aantal (deels) gehonoreerde verzoeken 865 990 125 924 50 Het totale beeld van belastingen en heffingen over 2016 ziet er als volgt uit: bedragen x € 1.000 Lokale belastingen en heffingen Actuele Begroting Rekening 2016 Verschil Rekening 2015 Belastingen Onroerende zaakbelasting gebruikers 1.136 1.056 - 79 N 1.092 Onroerende zaakbelasting eigenaren 5.809 5.726 - 83 N 5.758 Toeristenbelasting 442 496 54 V 482 Forensenbelasting 830 843 13 V 832 Hondenbelasting 194 189 - 5 N 187 Totaal Belastingen 8.410 8.310 - 101 N 8.351 Heffingen Rioolheffing 5.426 5.410 - 16 N 5.473 Reinigingsrechten en afvalstoffenheffing 3.171 3.100 - 71 N 2.981 Marktgelden 18 22 4 V 23 Totaal Heffingen 8.615 8.533 - 82 N 8.476 Leges en rechten Secretarieleges burgerzaken 584 788 205 V 705 Begraafplaatsrechten 433 436 3 V 409 Overige leges en rechten 1.246 1.061 - 185 N 1.232 Totaal Leges en rechten 2.262 2.285 23 V 2.345 Totaal lokale belastingen en heffingen 19.288 19.127 - 160 N 19.172 In onderstaande cirkeldiagram wordt het aandeel van de belastingsoorten en verschillende heffingen in het totaal van de gemeentelijke belastingen in beeld gebracht.

36% 4% 3% 1% 16% 29% 11% Lokale heffingen - Rekening 2016 Onroerende zaakbelasting Forensenbelasting Toeristenbelasting Hondenbelasting Reinigingsrechten en afvalstoffenheffing Rioolheffing Overige leges en rechten Woonlasten 2016 In het collegeprogramma was afgesproken dat de tar ieven van de gemeentelijke belastingen alleen maar trendmatig mochten worden verhoogd met het jaarlijks inflatiepercentag e. Uitzondering hierop zijn echter de rioolheffinge n en de afvalstoffenheffingen. Deze zijn aangepast in verband met een aantal ontwikkelingen. Een verdere stijging van de tarieven is bespreekbaa r, mits de extra middelen worden geïnvesteerd in de kwaliteit van het voorzieningenniveau, c.q. sociale infrastructuur van de gemeente Steenwijkerland. 51 Woonlasten eigenaar en gebruiker 2016 2015 Lasten- stijging (€) Lasten- stijging (%) Eigenaar en gebruiker OZB eigenaar € 209,63 € 209,00 € 0,63 0,3% Afvalstoffenheffing, inclusief GFT € 163,63 € 164,68 € -1,05 -0,6% Rioolrechten/rioolheffing € 247,50 € 248,75 € -1,25 -0,5% Woonlasten eigenaar en gebruiker € 620,76 € 622,43 € -1,67 -0,3% Gebruiker Afvalstoffenheffing, inclusief GFT € 163,63 € 164,68 € -1,05 -0,6% Rioolrechten/rioolheffing € 247,50 € 248,75 € -1,25 -0,5% Woonlasten gebruiker € 411,13 € 413,43 € -2,30 -0,6% De lokale belastingdruk is voor de eigenaar met € 1 ,67 afgenomen en voor de gebruiker met € 2,30.

Verd er wordt opgemerkt dat de gemeente Steenwijkerland met ingang van 1 januar i 2013 het begrip “rioolheffing” in plaats van “rio olrechten”. Nu worden ook onbebouwde percelen voor de rioolheffing aangeslage n. Er is immers sprake van waterbeheer in de ruimst e zin van het woord en gaat het niet meer alleen om het afvoeren en verwerken van rioolwater. Woonlastendruk COELO Jaarlijks wordt door het centrum voor Onderzoek van Economie voor Lagere Overheden (COELO) een uitgave verzorgd met hierin een vergelijking van de lasten voor de burge r per gemeente. Ter vergelijking is een aantal omri ngende gemeenten in beeld gebracht voor 2016 en 2015 respectievelijk de bijbehorende plaats in de COELO atlas. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de COELO atla s nog geen rekening houdt met door de gemeente Stee nwijkerland gewijzigde vorm van afvalverwijdering. Dit zal naar verwachting in de toekomst wanneer meer gemeente o vergaan op omgekeerd inzamelen wel het geval zijn. Op basis van onze tariefstelling is de plaats op de ranglijst van 149 aan de hoge kant. Netto woonlastendruk De gemeente werkt voortdurend aan een goed leefklim aat voor haar inwoners, ondernemers en bezoekers. D it heeft de nodige inspanningen van de gemeente gekost. .Deze inspanni ngen hebben veel geld gekost.

Uiteindelijk bepaalt de gemeenteraad welke bijdrage jaarlijks wordt gevraagd van de inwo ners en ondernemers van Steenwijkerland. De raad he eft de nieuwe tarieven vast voor de lokale belastingen en heffingen medio december 2015 vastgesteld. Woonlasten Coelo Atlas meerpersoonshuishouden 2016 2015 Ranglijst 2016 Ranglijst 2015 Meppel 595 636 22 59 Hoogeveen 662 667 71 98 Weststellingwerf 676 670 90 103 De Wolden 710 710 135 163 Steenwijkerland 718 718 149 173 Noordoostpolder 735 720 179 179 Staphorst 746 739 198 221 Westerveld 691 749 106 237 Hardenberg 791 763 280 260 Zwartewaterland 880 870 364 376 Geconcludeerd kan worden dat de doelstelling net al s in 2015 ook in 2016 is gehaald door een stijging van de 173 e plaats naar 149 e plaats. Wel wordt opgemerkt dat de lastendruk in onze gemee nte negatief wordt beïnvloed doordat de tarieven va n de leges voor begraafrechten niet 100% kostendekkend zijn. Verder zijn van invloed de kosten van het aanleggen van r iolering op plaatsen waar een slechte bodemstructuur en natuurlijk ook extra kosten in verband met de uitgestrektheid van o nze gemeente. 52 500 550 600 650 700 750 800 850 900 Woonlasten Coelo Atlas meerpersoonshuishouden 2016 2015 53 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de nota van aanbieding hebben we gemeld dat het noodzakelijk is dat er een goed inzicht bestaat in de risico’s die de gemeente loopt.

Op basis hiervan kan een juiste analyse worden gemaakt voor de beoordeling en beheersi ng van de risico’s. De paragraaf weerstand vermogen geeft aan hoe robuu st de begroting is geweest van de gemeente Steenwij kerland. Opgemerkt wordt dat het proces van risico control nog de nodige aandacht verdient. Daarom heeft het college de volgende doelstellingen gehanteerd: - dat het optreden van risico’s mag geen effect hebbe n op de uitvoering van bestaand beleid en op de gem eentelijke voorzieningen; - dat er een koppeling bestaat tussen het risicoprofiel en de omvang van de weerstandscapaciteit; - dat de (project)risico’s worden beheerst; - dat het bewust denken in risico’s een onderdeel is van de beleidsprocessen. Risicomanagement Dit is het identificeren en kwantificeren van risic o’s, alsmede het vaststellen van beheersmaatregelen om risico’s zoveel mogelijk te voorkomen. Belangrijk is dat bewust nagedacht mo et worden over mogelijke risico’s bij onze beleidsp rocessen. Bij het opstellen van de begroting is getracht het risicomanagement verder te verbeteren. Hierbij gaat het om de volgende zaken: - de processen binnen onze organisatie zodanig in te richten en op te zetten, zodat risico’s worden voor komen, c.q.

worden weggenomen dan wel in een vroeg stadium word en onderkend en herkend; - de risico-inventarisatie zo goed mogelijk te voorzi en van een plan van aanpak om deze risico’s te behe ersen. Dit houdt in dat maatregelen worden genomen om risico’s weg te nemen. Overigens kan het ook voorkomen dat voor niet-beïnv loedbare risico’s, dus risico’s waar de gemeente ni ets aan kan doen, vooraf geen maatregelen getroffen kunnen worden. Bij de begroting was een inventarisatie gemaakt van de risico’s om te komen tot een risicoprofiel voor onze gemeente. Hieronder treft u de diverse beleidsterreinen aan van de risico’s: - Zwembad en sporthal De Waterwyck; - Minimabeleid; - GovUnited; - Uitwijkproject; - Participatiewet; - Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO); - Jeugdzorg; - Achterstallig onderhoud openbare ruimte; - Invoering vennootschapsbelasting; - Diverse investeringsprojecten; - Planschade bestemmingsplannen; - Wet Werk en Bijstand (WWB); - Wettelijk opgelegde fysieke RUD i.p.v. netwerkvariant; - Vermindering legesinkomsten door herschikken verantwoordelijkheid bouwbesluit; - Rentenadelen als gevolg van een voorgenomen besluit commissie BBV Grondexploitatie per 1-1-2016 - Ontwikkeling Algemene uitkering. Zwembad en sporthal De Waterwyck Zowel het zwembad als de sporthal maken onderdeel u it van het complex De Waterwyck.

De praktijk moest uitwijzen of dit binnen de opgestelde exploitaties en beschikbaar ge stelde subsidiebedragen kon worden gerealiseerd. He t overschrijdingsrisico werd ingeschat op € 185.000 en valt onder de catego rie met een hoog risico. In de gemeenteraad van 31 mei 2016 is besloten om e en bedrag van € 100.000 extra subsidie toe te kenne n. De definitieve jaarcijfers 2016 van de stichting waren bij het opmaken van de gemeentelijke jaarrekening nog niet bek end. Minimabeleid Uitkeringen bijzondere bijstand en minimabeleid zij n zogenaamde open eind financieringen. Afhankelijk van het aantal aanvragen en hoogte van de uitkeringen kunnen er on der- dan wel overschrijdingen plaatsvinden. Het eve ntuele overschrijdingsrisico werd ingeschat op 10%, in de categorie laag. 54 Bij de najaarsnota is € 200.000 extra budget gevraa gd omdat het de verwachting was dat het budget met dit bedrag overschreden zou worden. Uiteindelijk was deze € 200.000 niet volledig nodig geweest maar is de oversc hrijding uitgekomen op € 158.000. Stichting GovUnited Sinds 13 juli 2013 is GovUnited een zelfstandige st ichting en dus ook geheel zelfstandig verantwoordel ijk voor haar financiële huishouding. Het op eigen benen staan en wegwerken van de reeds opgebouwde schuld in combinatie met ee n beperkt aantal deelnemende gemeenten vroeg een scherpe sturing op de financiële middelen.

Het contract met GovUnited is per 13-10-2016 beëind igd. Het financieel risico is hierdoor beperkt. Met ingang van 14 oktober 2016 is er een contract a angegaan met Greenvalley voor de betreffende applic aties. Hiermee is het financiële risico met stichting GovUnited van de baan. Uitwijkproject De gemeente Steenwijkerland heeft het absolute wett elijke minimum geregeld voor uitwijk via het CUC (C omputer Uitwijk Centrum te Lelystad). De kans dat een uitwijk in verband met brand of iets dergelijks gemaakt moet wor den is zeer klein. De gemeente wil haar dienstverlening aan inwoners e n ondernemers niet langdurig onderbreken bij calami teiten en/of beschadiging van de systemen. Daarom is met de geme ente Meppel een convenant gesloten om een deel van de ICT-systemen in Meppel te plaatsen. Hierdoor is het mogelijk om, zonder verlies van gegevens, de volgende werkdag d e dienstverlening te hervatten op een andere locatie (b.v. werf Groot Ve rlaat of loket in Meppel). Het risico voor lange on derbreking (langer dan 48 uur) van de ICT-voorzieningen is daarmee verkleind. De uitwijk voorziening in Meppel wordt gerealiseerd in het 2 e kwartaal van 2017. Gedurende deze periode is de uitwijk via het CUC gewaarborgd.

Sociaal domein Participatiewet (re-integratie en Wsw) De invoering van de Participatiewet per 1 januari 2 015 is gepaard gegaan met een forse korting op het beschikbare rijksbudget. Ook al lijkt de economie zich iets te herstellen, e r was nog steeds sprake van een economisch moeilijk e tijd. Ook bestond er een ruime risicokans dat het beschikbare budget niet to ereikend zou zijn, ondanks de voorgestelde maatrege len. De korting op de rijkssubsidie kon niet binnen de totale begroting van de Noordwestgroep worden opgeva ngen. Er is een tekort ontstaan van € 338.000. Voorzieningen Wmo Op 1 januari 2015 is de nieuwe Wmo in werking getre den. Met deze wetswijziging zijn er nieuwe taken na ar de gemeente gekomen met daarbij behorende (gekorte) budgetten. Voor de langere termijn is de hoogte van de rijksve rgoeding voor de uitvoering van de Wmo een groot ri sico. De korting op de budgetten loopt voor de gemeente op van € 900.000 i n 2016 tot meer dan € 2 miljoen vanaf 2019. Nog ste eds wordt bij elke mei- dan wel septembercirculaire het budget bijgesteld in verband met gewijzigd inzicht dan wel gewijzigde opvattingen. Ook de extramuralisering 1 van de zorg levert risico’s op. Geleidelijk komen steeds minder mensen in aanmerking voor zorg in een intramurale setting.

Hiermee wordt een groter b eroep op de gemeente gedaan en wijzigt ook de aard en intensiteit van de hulpvraag aan de gemeente. De laatste risicofactor binnen de Wmo ligt in het v erlengde van de schoonmaakondersteuning. In 2016 he eft de raad ervoor gekozen om per 1 januari 2017 de algemene voorzieni ng om te zetten in een maatwerkvoorziening. In 2017 zal blijken of de ramingen en veronderstellingen die bij dit voorstel zijn gebruikt goed ingeschat zijn. De risicokans werd als ruim inschat, zonder dat hier bedragen aan zijn gekoppeld. De verwachtingen over de uitnutting van het Wmo-bud get bij de perspectiefnota was dat er mogelijk € 1, 5 miljoen zou kunnen overblijven. Bij de najaarsnota bleek dat deze verw achting zodanig reëel was dat het zorgbudget in 201 6 met € 1,5 miljoen verlaagd werd en in 2017 met € 500.000. Op de Wmo voorzieningen is bij de jaarrekening een bedrag overgebleven van € 1.7 miljoen. Algemene voorzieningen Wmo en Jeugd Bij de jaarrekening is een bedrag overgebleven van € 720.000. 1 Extramuralisering is het streven om buiten de muren van een intramurale instelling (waar iemand opgenomen wordt) gelijkwaardige zorg te bieden, bijvoorbeeld in de eigen woning (thuiszorg). Steeds vaker willen ouderen, die behoefte hebben aan (intensieve) verzorging of verpleging zelfstandig blijven wonen. De zorgsector speelt hierop in door een passend aanbod te creëren .

55 Geëscaleerde zorg Wmo en Jeugd Bij de jaarrekening is een bedrag overgebleven van € 325.000. Voorzieningen Jeugd Op 1 januari 2015 is de Jeugdwet in werking getrede n. Hiermee is de verantwoordelijkheid voor de gehel e jeugdzorg bij de gemeenten gelegd. De hiermee gepaard gaande budgett en zijn (met een forse korting) overgeheveld naar d e gemeente, voornamelijk gebaseerd op historisch uitgaven. Zoal s de kosten omtrent de jeugdhulp zich nu lijken te ontwikkelen zal het tekort de komende jaren alleen maar verder toenemen. Andere risico’s in relatie tot de jeugdzorg bestaan uit: - De geringe invloed van de gemeente op toewijzingen jeugdhulp, aangezien ook artsen en gecertificeerde instellingen (voor Jeugdbescherming en Jeugdreclassering) mogen toewijzen. In de praktijk blijkt 75 à 80% van de i ngezette jeugdhulp door derden te zijn toegewezen - De geringe invloed van de gemeenten op het zorgvolu me bij met name de GGZ in verband met verwijzing do or huisartsen, medisch specialisten en jeugdartsen - De regionale vereveningsafspraken met de 10 andere gemeenten in de BVO Jeugdzorg IJsselland. De risicokans werd als ruim inschat, zonder dat hier bedragen aan zijn gekoppeld. Ondanks een kleine verhoging van de Algemene uitker ing bij de meicirculaire en het overhevelen van lok ale naar regionale middelen is bij de najaarsnota aangegeven dat het b udget niet voldoende was.

Er zou € 550.000 extra no dig zijn. Deze middelen konden binnen het Sociaal domein gevonden worden. O ndanks de maatregelen die genomen worden om de kost en te beheersen, is de verwachting dat de uitgaven voor j eugdhulp de komende jaren niet zullen afnemen. Inte rnationale ervaringen leren dat een decentralisatie eerst leidt tot een s tijging van de kosten en pas op termijn financiële winst oplevert. Ook het loslaten van de regionale onderlinge solidariteit z al op korte termijn waarschijnlijk eerst leiden tot een stijging van de kosten. Op langere termijn moet de uitvoering van de Transform atieagenda kunnen leiden tot een daling van de kost en. Vanwege het grote aantal toewijzingen van jeugdhulp door derden (arts en en gecertificeerde instellingen voor jeugdbesche rming en jeugd- reclassering (samen goed voor 80% van de verwijzing en), blijft de ingeschatte risicokans, door de hier boven geschetste ontwikkelingen, ruim. Het tekort in het jaar 2016 b edraagt € 75.000. Achterstallig onderhoud openbare ruimte Voor het onderhoud van de kapitaalgoederen in de op enbare ruimte wordt gebruik gemaakt van speciale co mputerprogramma's. De afgelopen jaren is hard gewerkt aan het op orde brengen van deze programma's. Ondertussen is het ge hele areaal ingevoerd. D.m.v. inspecties wordt de staat van ond erhoud bepaald.