Informatienota 2022 - 36 - Uitvoering aangenomen motie onderzoek capaciteit zonnepanelen gemeentelijk vastgoed en openbare ruimte.pdf

College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_005261/71 College van burgemeester en wethouders GOEDGEKEURD Vergadering van 5 juli 2022 Programma - Duurzaamheid 13 2022_B&W_00526 Informatienota, uitvoering aangenomen motie onderzoek capaciteit zonnepanelen gemeentelijk vastgoed en openbare ruimte Samenstelling: Aanwezig: de heer J.H. Bats, Burgemeester en voorzitter; de heer M. Smit, Wethouder; mevrouw T. Jongman, Wethouder; de heer B. Harmsma, Wethouder; de heer M. Scheringa, Wethouder; de heer M. de Graaf, Plaatsvervangend gemeentesecretaris Samenvatting Op 9 november 2021 diende GroenLinks, samen met BGL, CU en VVD, een motie in met als doel te laten onderzoeken wat de capaciteitsmogelijkheden zijn voor zonnepanelen op gemeentelijk onroerend goed. Dit is opgesplitst in zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed en zonnepanelen in de openbare ruimte, specifiek openbare parkeerplaatsen. In deze informatienota wordt elk van deze vraagstukken behandeld, waarmee motie 104 is afgedaan. Informatienota Inleiding De energietransitie vraagt ons duidelijke keuzes te maken. Als gemeente willen we daarin het goede voorbeeld geven, door daar waar mogelijk versneld de opwek van energie te realiseren.

Onze doelstellingen worden tenslotte steeds urgenter, nu we toenemend te maken krijgen met de consequenties van klimaatverandering, maar ook met onze afhankelijkheid van energie vanuit regimes die we liever niet willen financieren. Een deel van de opgave kan vervuld worden met opwek via zon op dak, een vorm van opwek die door veel mensen als geschikt wordt gezien. Om dit voor elkaar te krijgen, is het van belang beschikbare daken zoveel mogelijk in te zetten voor zulke opwek. Gezien onze voorbeeldfunctie, is de gemeente daarbij extra aan zet om hier vaart mee te maken. De ingediende motie benadrukt dit. Hieronder wordt uiteengezet hoe de twee gevraagde onderdelen (vastgoed en openbare ruimte) kunnen worden ingezet voor opwek en welke belemmeringen daarbij kunnen spelen, met name op het vlak van netcongestie. Gemeentelijk vastgoed Vooruitlopend op beantwoording van de vraag enige achtergrondinformatie met betrekking tot het verduurzamen van het in gemeentelijk eigendom zijnde maatschappelijk vastgoed. In 2018 is het totale maatschappelijk vastgoed van de gemeente gescreend op duurzame maatregelen om te komen tot een energieneutraal areaal aan gebouwen in 2050. Dit sluit aan bij de landelijke wet- en regelgeving. Om dit te realiseren heeft de gemeenteraad hier met ingang van begrotingsjaar 2019 krediet voor beschikbaar gesteld.

In combinatie met de onderhoudsuitgaven in relatie tot de voorziening maatschappelijk vastgoed worden hiervoor ‘logische’ vervangingsmomenten gezocht. Zonnepanelen en/of zonneboilers maken onderdeel uit van het totale uitvoeringsprogramma ‘verduurzamen maatschappelijk vastgoed’. College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_005262/71 Naar aanleiding van de motie, als onderdeel van onze opwek- en besparingsopgave voor het gemeentelijk vastgoed, hebben we onderzocht welke mogelijkheden er zijn op bepaalde panden zonnepanelen aan te brengen. In bijlage 2 staat een overzicht van daken waarop zonnepanelen op korte termijn aangebracht kunnen worden. Per pand is aangegeven hoeveel opwek per dakvlak mogelijk is, het aantal panelen, het aantal vierkante meters, de kosten per dak en de verwachte terugverdientijden. Het aantal zonnepanelen per pand is op basis van het (constructief) maximaal mogelijke aantal zonnepanelen aangegeven. Dit betreft in enkele gevallen (bijv. gemeentewerf) meer opwek dan ‘eigen’ gebruik, maar in andere gevallen minder panelen dan m2’s dakoppervlak en minder opwek dan bij een dergelijk pand (bijv. De Meenthe, Dalzicht, De Burght) verbruikt wordt. Gezien de opgave, de wens om zoveel mogelijk zonnepanelen op dak te realiseren en de voorbeeldfunctie van de gemeente daarin, wordt daarin maximaal tegemoetgekomen.

Openbare parkeerterreinen In Steenwijkerland bestaan elf parkeerterreinen met tenminste 60 parkeerplaatsen (groter dan 750 m2), waarvan vier tenminste 150 parkeerplaatsen hebben (groter dan 1.875 m2), zie bijlage 2. In totaal beslaan deze terreinen 18.001 m2, waarvan 10.778 m2 terreinen groter dan 1.875 m2. De business case voor het benutten van deze terreinen moet nog nader worden onderzocht. Van belang voor zo’n business case is dat slimme combinaties moeten worden gemaakt door minimaal laadmogelijkheden voor elektrische auto’s. In een onderzoek van de RVO (bijlage 3) is gekeken naar parkeerterreinen met tenminste 60 parkeerplaatsen, wat neerkomt op ongeveer 400 panelen of ongeveer 100 kWp opgesteld vermogen. In het rapport wordt verwezen naar de rekentool ‘Park the Sun’ van Sobolt. Deze tool geeft een beeld van de businesscase voor zogeheten ‘solar carports’. Met de tool en met hulp van bureau Merosch zijn verschillende varianten doorgerekend, waaruit onderstaande conclusies zijn te trekken (uit het rapport): 1. De investeringskosten van een solar carport zijn gemiddeld genomen circa 30 – 40% hoger dan zon op dak of zonneweides van vergelijkbare omvang; 2. De hogere investeringskosten komen met name door de benodigde fundering en ondersteuningsconstructies. Hierdoor is de businesscase voor solar carports relatief slecht en financieel veelal niet haalbaar; 3.

De combinatie met laadpalen levert een positieve bijdrage aan de businesscase vanwege de combinatie van parkeren en laadpalen en het benutten van een gezamenlijk elektrische aansluiting voor laden en panelen; 4. De businesscase voor afgelegen (openbare) parkeerterreinen is vaak negatief. Dit komt door een laag eigen gebruik van de zonnestroom, bijvoorbeeld door laden of naastgelegen gebouwen. Een ander aspect zijn de kosten van de aansluiting op het elektriciteitsnet. Dit speelt met name voor (openbare) parkeerterreinen die geen onderdeel uit maken van een gebouwencomplex en waar dus niet al een aansluiting beschikbaar is, maar (over lange afstand) een aparte aansluiting gemaakt moet worden; 5. Een haalbare businesscase realiseren is zeer lastig. Momenteel ziet het er naar uit dat voornamelijk alleen bij grote systemen (> 400 kWp, > 150 parkeerplaatsen) met eenvoudige ondersteuningsconstructies, in combinatie met laadpalen en met behulp van de subsidieregelingen (zoals SDE++ en de SCE), sprake kan zijn van een financieel haalbare businesscase. Bestemmings- / omgevingsplan Naast financiële kanttekeningen bij het realiseren van zulke solar carports, spelen ook de beperkingen vanuit het vigerende bestemmingsplan.

Twee typen bestemming komen redelijkerwijs (tenminste 60 parkeerplaatsen) in aanmerking voor opwek: ‘enkelbestemming verkeer - parkeergarage’ en ‘enkelbestemming verkeer’. Binnen deze bestemmingen geldt (doorgaans) dat het plaatsen van zonnepanelen niet binnen de bestemming past. Dit betekent dat voor plaatsing een uitgebreide vergunningprocedure nodig is. In het volgende herziene bestemmingsplan dan wel omgevingsplan kan dit worden meegenomen door voor zulke terreinen ruimte te bieden voor een koppeling met andere maatschappelijke opgaven, zoals energie-opwek en klimaatadaptatie. Onderdeel hiervan is de vraag in hoeverre zulke solar carports voldoen aan de eisen voor welstand per locatie. College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_005263/71 Netcongestie (de vraag naar transport van elektriciteit is groter dan de transportcapaciteit van het net) Het plaatsen van grotere aantallen zonnepanelen (ca. 50 of meer) op één uitsluiting is momenteel afhankelijk van de beschikbare capaciteit op het stroomnet. Op dit moment geven de netbeheerders in onze gemeente (Rendo en Enexis) aan dat er geen mogelijkheid is tot het direct aanvragen van een aansluiting voor het terug leveren van stroom via een grootverbruikersaansluiting.

Wel kan per aansluiting worden bekeken of er wellicht een mogelijkheid is om terug te kunnen leveren of met behulp van alternatieve mogelijkheden toch een zonne-installatie te realiseren. Hiertoe stelt de provincie een zogeheten E-team op, dat ondernemers en andere grootverbruikers kan ondersteunen bij mogelijke oplossingen, zoals het aanleggen van kabels naar naastgelegen stroomverbruikers en opslag in accu’s. Opgemerkt moet worden dat de netcongestie een tijdelijk probleem is. Netbeheerders zijn volop bezig het net te versterken en voor 2030 moeten de grootste knelpunten zijn opgelost. Ook daarna gaat de energietransitie uiteraard door en zijn verdere investeringen noodzakelijk. Daarom wordt in de tussentijd en eventueel voor de middellange termijn gekeken naar oplossingen om gewenste initiatieven voorrang te geven. Kernboodschap Zon op dak van gemeentelijk vastgoed is een interessante ontwikkeling die liefst eerder dan later wordt gerealiseerd. Om dit voor elkaar te krijgen kunnen financiële middelen vanuit het krediet dat in 2019 beschikbaar is gesteld voor het verduurzamen van gemeentelijk vastgoed worden ingezet. Andere mogelijke verduurzamingsmaatregelen, zoals isoleren en plaatsen van warmtepompen, komen dan op andere momenten aan de orde. Zon boven parkeerterreinen kan interessant zijn, maar dit vergt meer koppelingen om te komen tot een financieel rendabel project.

Dit moet per project integraal worden bekeken, bijvoorbeeld door te kijken waar laadpaalinfrastructuur en solar carports elkaar kunnen versterken, of door de stroom direct te leveren aan nabijgelegen verbruikers. Consequenties voor de gemeente De financiering van zon op dak van gemeentelijk vastgoed is vanuit het bestaande budget mogelijk. De kosten hiervan bedragen € 386.380,-. Communicatie Van belang is de realisatie van zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed goed te communiceren met onze inwoners. Door de daad bij het woord te voegen en te laten zien dat wij stappen nemen in het verduurzamen van onze gebouwen, geven we het goede voorbeeld en trekken we onze inwoners eerder over de streep om ook de benodigde investeringen te doen voor het verduurzamen van hun woning. Vervolg Voor de realisatie van de beschreven zon op daken brengen we per situatie gespecificeerd in beeld wat exact nodig is om de zonnepanelen aan te brengen. Dit werken we uit in een werkomschrijving/bestek. Vervolgens starten we een aanbesteding op voor de werkelijke realisatie. Wanneer de zonnepanelen worden gerealiseerd, communiceren we dit met de gebruikers van de panden, onze inwoners en u als raad. Daarnaast onderzoeken wij of en onder welke voorwaarden wij zonnepanelen, al dan niet in de vorm van solar carports, kunnen realiseren in de openbare ruimte.

Hiertoe kunnen we starten met een testcase op één van de elf grootste parkeerterreinen, waarbij we proberen een koppeling te maken met andere energievraagstukken. Corona Nvt Besluit College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_005264/71 In te stemmen met de informatienota over de aangenomen motie over onderzoek capaciteit zonnepanelen gemeentelijk vastgoed en openbare ruimte. Bijlagen 1. Bijlage 1: Motie GL-BGL-CU-VVD - Onderzoek capaciteit zonnepanelen gemeentelijk vastgoed en openbare ruimte 2. Bijlage 2: Lijst van gemeentelijk vastgoed en parkeerterreinen 3. Bijlage 3: Onderzoek RVO - De zonnige kant van parkeren MOTIE Voorstel nr. : 2021-RAAD-00044 Onderwerp: Onderzoek capaciteitsmogelijkheden voor zonnepanelen op gemeentelijk onroerend goed De raad van de gemeente Steenwijkerland in vergadering bijeen d.d. 09-11-2021 De raad gehoord de beraadslaging, overwegende/van We spreken in Steenwijkerland al een lange tijd over zonne-energie. Met name komen initiatieven af van grote partijen al dan niet in samenwerking met de lokale omgeving. Onder genoemde fracties vinden het belangrijk dat de gemeente ook zelf actief inzet op de energietransitie. Ze zien graag dat onze gemeente bij het realiseren van zonne-energie op daken ook breder kijkt naar openbare parkeerplaatsen en hierin meer haar voorbeeldfunctie pak dan ze nu doet.

Overwegende dat •De gemeente in het bezit is van onroerend vastgoed en openbare ruimte •De gemeente door het plaatsen van zonnepanelen op bovengenoemde vastgoed en openbare ruimte haar voorbeeldfunctie kan versterken. Roept het college of raad op: •Aan te geven op welke daken en openbare parkeerplaatsen plaatsing van zonnepanelen in potentie mogelijk is. •Inzichtelijk te maken vanuit welke ambitie en termijn het mogelijk is op die daken & locaties zonnepanelen te plaatsen met zicht op de daarbij behorende kosten en baten. •Die mogelijkheden bezien in samenspraak met de beschikbare netwerkcapaciteit. •De uitkomsten van dit onderzoek te delen met de raad, uiterlijk voor de behandeling van de perspectiefnota 2022. en gaat over tot de orde van de dag. Ondertekening en naam: Aletta Makken Andre Bus – BGL Jantina Drijfhout - ChristenUnie Miriam Slomp-Dekkers - VVD College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_005265/71 College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_005266/71 De zonnige kant van parkeren In opdracht van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland 28 juni 2021 College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_005267/71 Merosch B.V.

Eendrachtsweg 3 2411 VL Bodegraven T 0172 - 65 12 64 E info@merosch.nl I www.merosch.nl KVK 27311612 BTW NL8224.23.066.B01 IBAN NL80 TRIO 0197 8235 99 De zonnige kant van parkeren Een inspirerend inzicht in de mogelijkheden die parkeerruimtes bieden voor de opwekking van zonnestroom Datum: 28 juni 2021 Projectnummer: 3007 Status: Definitief Opdrachtgever: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) Auteur(s): Sebastiaan Knepper (Merosch) Ronald Schilt (Merosch) Fenneke van de Poll (CE Delft) College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_005268/71 2 Inhoudsopgave Samenvatting ..................................................................................................................................................... 3 Conclusies en aanbevelingen ............................................................................................................................ 7 1 Inleiding ...................................................................................................................................................... 9 2 Potentieel solar carports .......................................................................................................................... 10 2.1 Definities ..........................................................................................................................................

10 2.2 Inventarisatie huidige studies .......................................................................................................... 11 2.3 Methode ........................................................................................................................................... 11 2.4 Resultaten ........................................................................................................................................ 14 3 Marktontwikkeling Nederland................................................................................................................... 18 3.1 Werkwijze......................................................................................................................................... 18 3.2 Projecten .......................................................................................................................................... 18 3.3 Vraagkant......................................................................................................................................... 20 3.4 Aanbodkant ...................................................................................................................................... 22 4 Aanpalende ontwikkelingen .....................................................................................................................

24 4.1 Geïntegreerde PV-panelen in auto’s ............................................................................................... 24 4.2 Batterijen voor opslag ...................................................................................................................... 24 4.3 Laadvoorziening integreren ............................................................................................................. 25 5 Marktontwikkeling internationaal ............................................................................................................. 26 5.1 Factoren ........................................................................................................................................... 26 5.2 Voorbeeldprojecten .......................................................................................................................... 26 6 Businesscase ........................................................................................................................................... 29 6.1 Werkwijze......................................................................................................................................... 29 6.2 Investeringskosten ...........................................................................................................................

30 6.3 Exploitatiekosten .............................................................................................................................. 32 6.4 Levensduurkosten ........................................................................................................................... 33 6.5 Financiële vergelijking andere PV-toepassingsgebieden ................................................................ 34 7 Kansen en knelpunten ............................................................................................................................. 36 Bijlage 1: Klankbordgroep................................................................................................................................ 38 Bijlage 2: omrekenfactoren .............................................................................................................................. 39 Bijlage 3: Potentiële locaties voor zon-PV boven parkeerruimte .................................................................... 40 Bijlage 4: Interviews ......................................................................................................................................... 42 Bijlage 5: Inspirerende voorbeelden ................................................................................................................

44 Bijlage 6: Exploitatievormen ............................................................................................................................ 59 *Afbeelding op de voorpagina is een parkeerlocatie in Zagreb, Kroatië (website Steag Solar Energy Solutions) College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_005269/71 3 Samenvatting Gemeentes en provincies zien de combinatie van zonne-energie met parkeerruimtes (solar carports) als een manier om te kunnen bijdragen aan hun duurzaamheidsambities die voortkomen uit het Klimaatakkoord. Ondanks het voorziene potentieel, zijn er in Nederland nog maar weinig voorbeelden. Het doel van dit onderzoek is om eigenaren van parkeerruimtes, initiatiefnemers en lokale overheden met praktijkvoorbeelden te inspireren om in actie te komen om het potentieel aan zonne-energie te gaan benutten. Tegelijkertijd is het doel de kansen en knelpunten in beeld te brengen zodat er inzicht ontstaat hoe verdere opschaling mogelijk is. Middels bureaustudie, oproepen via social media en gerichte interviews is er een goed beeld ontstaan van het bruto potentieel, de huidige marktontwikkelingen, de businesscase en de kansen en knelpunten voor de benutting van het potentieel. De focus van het onderzoek ligt hierbij op solar carports die groter zijn dan circa 100 kWp (≈400 panelen en 60 parkeerplaatsen).

Een ding dat duidelijk naar voren kwam is dat de markt van solar carports op dit moment volop in ontwikkeling is. Potentieel in Nederland De combinatie van zonne-energie en parkeerruimtes is een relatief nieuwe toepassing die op dit moment nog relatief weinig wordt benut, maar waar een groot onbenut potentieel ligt. Het ruimtelijk potentieel hangt af van het bruto beschikbare oppervlak parkeerterrein, hoeveel van dit terrein daadwerkel ijk overkapt kan worden, en het vermogen van de te plaatsen panelen. Het ruimtelijk potentieel is een inschatting wat er maximaal in Nederland opgewekt kan worden boven parkeerplaatsen: het praktische potentieel (wat er daadwerkelijk gerealiseerd kan worden) ligt lager en hangt af van diverse kansen en knelpunten die in deze studie zijn uitgewerkt. Via enkele bestaande studies en een ruimtelijke data-analyse is het ruimtelijk potentieel van de opwekking van zon-PV boven parkeerruimtes onderzocht. Met behulp van de beschikbare data in de bronnen OpenStreetMap en Basisregistratie Grootschalige Topografie en de energetisch vertaling van zoninval op deze plekken naar daadwerkelijke stroomopwekking, blijkt dat er naar inschatting ongeveer 79,5 km2 aan bruto potentieel oppervlak aan parkeerlocaties ligt.

Hierop kan naar schatting tussen de 9.200 en 11.000 MWp aan vermogen opgesteld worden, wat een potentiële opbrengst oplevert tussen de 8,1 en 9,6 TWh. De gemiddelde potentie per RES-regio ligt rond de 350 MWp. De RES-regio’s met het grootste potentieel zijn Noord-Holland Zuid (ongeveer 1.200 MWp) en Rotterdam-Den Haag (ongeveer 1.100 MWp). We benadrukken dat deze resultaten enkel een indicatie geven over wat ruimtelijk gezien maximaal haalbaar is, en geen realistische weergave geven van wat er praktisch mogelijk is. Daarnaast zien we dat de grootste potentiële locaties voornamelijk liggen in havens, vliegvelden en locaties die veel bezoekers trekken, zoals grote winkelcentra en amusementsparken. Op een aantal van de grootste potentiële locaties zijn momenteel al solar carports gebouwd of in ontwikkeling, zoals TT Assen en de Efteling. Solar carports worden echter niet alleen maar ontwikkeld op grote locaties, ook op kleinere locaties (zoals parkeerterreinen bij kantoorgebouwen) gebeurt dit al. Gerealiseerde projecten in Nederland In Nederland zijn momenteel 16 solar carports gerealiseerd en het is bekend dat er in 2021/2022 nog 8 worden gerealiseerd (zie onderstaande figuren). De eerste solar carports zijn in 2012 in Nederland ontstaan, maar verreweg de meeste van de gerealiseerde projecten dateren uit de laatste twee achterliggende jaren.

Gezamenlijk is het vermogen van de 23 projecten 65 MWp, iets minder dan 1% van het onderzochte potentieel. Duidelijk is geworden dat er sprake is van goede voorbeelden en een jonge en groeiende markt met potentie. Wat verder opvalt is dat van de 23 projecten, 18 projecten gerealiseerd zijn op privaat terrein van instellingen en bedrijven en dus nog zeer beperkt op openbare parkeerterreinen. Bij gemeentes is de solar carport wel in beeld, maar onvoldoende verankerd in het beleid. Dit leidt tot vertraging in besluitvorming en veel procedurele stappen. Solar carports waren in 80% van de gevallen eigendom van een energie- exploitant die voor eigen rekening en risico in de solar carports investeert en gedurende een periode exploiteert (veelal voor 20 – 30 jaar). Het overige deel is in eigendom van de private eigenaar van het parkeerterrein. In een enkel geval is er sprake van een energiecoöperatie. College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_0052610/71 4 Aanpalende ontwikkelingen Tegelijkertijd met de opkomende markt van de solar carports zijn er nieuwe ontwikkelingen die van invloed zullen zijn op de verdere ontwikkeling hiervan. Dit betreft in hoofdzaak twee aspecten. Ten eerste, de opwekking van zonnestroom zorgt in toenemende mate voor pieken op het elektriciteitsnet, waardoor netcongestie zou kunnen ontstaan.

De beweging is dat met name batterijen, dus ook elektrische auto’s, een rol kunnen spelen in het voorkomen van pieken en dalen op het net. Ten tweede, de combinatie van laadpalen en solar carports zal dus ook om die reden terrein winnen maar ook verdergaande combinaties van solar carports met stationaire batterijen worden verwacht, zodat overtollige opgewekte energie ’s nachts ingezet kan worden voor de laadpalen. Ofwel solar carports kunnen gaan functioneren als kleine energiecentrales. Gemeente bloemendaal Apenheul - Apeldoorn Mojo - Biddinghuizen Carbon 6 - Heerlen Archeon - Alphen aan den Rijn Triodosbank - Zeist Ziekenhuis Drachten Ziekenhuis Ede Zonnebos Achmea - Apeldoorn Lidl - Woerden PowerParking - gemeente Dronten TT - Assen Alliander - Duiven De Meent - Alkmaar Vrijstad Energie - Culemborg 35000 0 1000 2000 3000 4000 5000 6000 Vermogen (kWp) Solar carports in NL > 100 kWp Openbaar - gerealiseerd Privaat - gerealiseerd Openbaar - in ontwikkeling Privaat - in ontwikkeling College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_0052611/71 5 Internationale ontwikkeling Ook buiten Nederland is een groeiende aandacht voor solar carports. Redenen hiervoor zijn de druk op ruimtegebruik, groeiende urgentie van klimaatdoelstellingen (bij zowel publieke als private partijen) en toename van elektrisch vervoer.

Benutting van het parkeerterrein lijkt daarbij een ideale stap, omdat het allereerst bijdraagt aan de gestelde klimaatdoelstellingen en daarnaast ook heel zichtbaar is. Een voorbeeld hiervan is Disneyland Parijs, dat een solar carport bouwt waarbij ‘s nachts het logo van Mickey Mouse oplicht en te zien is vanuit de lucht. We zien dat in het buitenland vooral grote locaties kansrijk blijken voor solar carports. Veruit de meeste projecten hebben een vermogen boven de 1 MWp, waarbij sommige projecten zelfs een vermogen hebben van meer dan 12 MWp. Ook zien we dat bij grote projecten er combinaties worden gel egd met laadpalen en eventueel opslag van elektriciteit. Naast grootschalige carports is ook de markt voor residentiële solar carports volop in ontwikkeling. Steeds meer partijen bieden kant en klare solar carports aan. Businesscase Door Sobolt is de via internet toegankelijke rekentool ‘Park the Sun’ ontwikkeld. Dit is een tool die een goed beeld geeft van de businesscase voor solar carports. Met behulp van deze tool en de expertise van Merosch zijn meerdere varianten doorgerekend. Hieruit zijn de volgende conclusies te trekken: 1. De investeringskosten van een solar carport zijn gemiddeld genomen circa 30 – 40% hoger dan zon op dak of zonneweides van vergelijkbare omvang. 2.

De hogere investeringskosten komen met name door de benodigde fundering en ondersteuningsconstructies. Hierdoor is de businesscase voor solar carports relatief slecht en financieel veelal niet haalbaar. 3. De combinatie met laadpalen levert een positieve bijdrage aan de businesscase vanwege de combinatie van parkeren en laadpalen en het benutten van een gezamenlijk elektrische aansluiting voor laden en panelen. 4. De businesscase voor afgelegen (openbare) parkeerterreinen is vaak negatief. Dit komt door een laag eigengebruik van de zonnestroom, bijvoorbeeld door laden of naastgelegen gebouwen. Een ander aspect zijn de kosten van de aansluiting op het elektriciteitsnet. Dit speelt met name voor (openbare) parkeerterreinen die geen onderdeel uit maken van een gebouwencomplex en waar dus niet al een aansluiting beschikbaar is, maar (over lange afstand) een aparte aansluiting gemaakt moet worden. 5. Een haalbare businesscase realiseren is zeer lastig. Momenteel ziet het er naar uit dat voornamelijk alleen bij grote systemen (> 400 kWp, > 150 parkeerplaatsen) met eenvoudige ondersteuningsconstructies, in combinatie met laadpalen en met behulp van de subsidieregelingen (zoals SDE++ en de SCE), kan er sprake zijn van een financieel haalbare businesscase.

Kansen & knelpunten Vanuit de bureaustudies, oproepen via social media en een 30-tal interviews is een goed beeld ontstaan van de kansen en knelpunten die zowel vanuit de vraagzijde (eigenaren parkeerplaatsen) als aanbodzijde (adviseurs, leveranciers en exploitanten) worden gezien. De top 5 belangrijkste kansen die worden gezien zijn: 1. Het leveren van een bijdrage aan de duurzaamheidsambities van bedrijven en overheden en het zichtbaar maken daarvan door dubbel ruimtegebruik van eigen parkeerterreinen. 2. Solar carports kunnen het netto energiegebruik en energiekosten van bedrijven en instellingen met eigen parkeerterreinen verlagen. 3. Solar carports beschermen auto’s tegen weersomstandigheden. Met name geen oververhitte auto in de zomer. 4. Haalbare businesscases door combinaties met laadpalen. 5. Overheden zien solar carports als een middel om energiecoöperaties op te richten. Met het oprichten van energiecoöperaties worden de mogelijkheden van de maatschappelijke betrokkenheid van de burgers aan de energietransitie verhoogd. College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_0052612/71 6 De top 5 belangrijkste knelpunten die worden gezien zijn: 1. Duidelijke nummer één is het realiseren van een haalbare businesscase. De dure ondersteuningsconstructie, veelal beperkte schaalgrootte en soms bijbehorende esthetische eisen, maken veel projecten onhaalbaar.

De inkomsten zijn onvoldoende om de investering terug te verdienen. Daarnaast speelt dat gemeentes voor laadpalen concessiecontracten (één aanbieder van laadpalen voor een aantal jaar) hebben afgesloten voor gebieden terwijl de businesscase van solar carports sterk wordt beïnvloed door de combinatie met laadpalen. Als de eigenaar van de solar carport ook de eigenaar is van de laadpalen, kunnen de kosten voor het laden aanzienlijk lager worden. Zonder laadpalen is het nog moeilijker een haalbare financiële businesscase te krijgen. Als laatste zijn solar carports nog te weinig bekend bij verzekeraars en zijn de verzekeringskosten voor een solar carport hoog. 2. Het ontbreken van nabijgelegen netwerk en/of nabijgelegen energiegebruikers. 3. Het wijzigen van het bestemmingsplan, wat lijdt tot hogere kosten, risico’s en tijdsproblemen. De ontwikkelaar van een solar carport zal minder snel tot de realisatie van een solar carport gaan als het bestemmingsplan nog gewijzigd moet worden, onder andere vanwege de huidige subsidieregelingen. a. De huidige SDE++ subsidie voor een solar carport valt onder de categorie ‘zon-op-dak’. Voor deze categorie is geen bestemmingsplanwijziging nodig. Voor de ontwikkeling van een solar carport is wel een bestemmingsplanwijziging nodig.

De solar carport krijgt wel de kosten en tijdsproblemen mee met wijzigingen van het bestemmingsplan, terwijl er momenteel subsidie wordt ontvangen voor de categorie waarin geen bestemmingsplan dient gewijzigd te worden. 4. Solar carports hebben invloed op het stedenbouwkundig beeld. In verschillende gemeentes roept dit nog veel weerstand op waardoor de solar carport niet wordt meegenomen als potentiële energiebron om klimaatdoelen te halen. 5. Door solar carports worden parkeerterreinen minder flexibel voor bijvoorbeeld het gebruik als markt of evenemententerrein. Flexibele, eenvoudige verplaatsbare solar carports zouden hier wellicht een oplossing bieden, echter hier zijn nog geen voorbeelden van. Hetzelfde geldt voor solar carports die tevens eenvoudig als marktkraam ingezet kunnen worden. College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_0052613/71 7 Conclusies en aanbevelingen Conclusies 1. In deze studie is in kaart gebracht wat het ruimtelijk potentieel is van zon-pv boven parkeerterreinen in Nederland. Het ruimtelijk potentieel geeft aan wat er maximaal opgewekt kan worden als alle potentiële locaties benut zouden worden. Uit het onderzoek blijkt dat het maximale ruimtelijk potentieel van zon-pv boven parkeerterreinen ligt tussen de 9.200 en 11.000 MWp. Deze toepassing heeft potentie om bij te dragen aan de RES-doelstellingen en het Klimaatakkoord.

De uiteindelijke bijdrage zal afhangen van de kansen en knelpunten beschreven in deze studie. 2. De locaties met het grootste (onbenutte) potentieel zijn parkeerterreinen bij vliegvelden en recreatie - en evenemententerreinen zoals winkelcentra en pretparken. Uit de voorbeeldprojecten blijkt dat dit soort locaties potentieel geschikt zijn voor solar carports. 3. Er zijn in Nederland ruim 20 goede en inspirerende voorbeeldprojecten van vooral solar carports op met name private parkeerterreinen van bedrijven en instellingen. Waarom er relatief weinig voorbeelden zijn van projecten op openbare parkeerterreinen is niet met zekerheid te zeggen maar komt waarschijnlijk door de slechtere businesscase en complexere besluitvorming, omdat meerdere doelgroepen betrokken zijn bij (het gebruik van) het parkeerterrein. 4. Er is sprake van een jonge en sterk groeiende markt met potentie, met slechts een beperkt aantal (grote) spelers. Tegelijk zijn er meerdere barrières en knelpunten. Om de markt goed en voldoende snel tot ontwikkeling te laten komen is daarom ondersteuning bij het slechten van de barrières en knelpunten wenselijk. 5. Ook internationaal gezien is er een groeiende ontwikkeling in solar carports. Grootsch alige locaties lijken in trek; vrijwel alle projecten hebben een opgesteld vermogen van meer dan 1 MWp.

Solar carports worden vooral ontwikkeld bij vliegvelden, bedrijven met veel medewerkers en locaties met veel bezoekers. Naast grootschalige carports is de consumentenmarkt ook steeds meer in ontwikkeling, waarbij residentiële solar carports door een groeiend aantal partijen wordt aangeboden. 6. Door Sobolt is reeds een goed en toegankelijk rekenmodel beschikbaar om businesscases door te rekenen. Deze is nog niet voor elk gebied beschikbaar. 7. Ten aanzien van de financiële haalbaarheid is de belangrijkste conclusie dat door het duurdere ondersteuningsframe en de constructie de businesscase voor solar carports relatief slecht is ten opzichte van zon op dak en zonneweides. De standaard SDE++ subsidie is hiervoor ontoereikend. Alleen bij grote systemen (> 400 kWp) met eenvoudige ondersteuningsconstructies, in combinatie met laadpalen en met behulp van de SDE++ is er sprake van een haalbare businesscase. Verwacht wordt echter dat er juist een enorm potentieel is bij kleinere systemen (parkeerterreinen kleiner dan 150 parkeerplaatsen). 8. Solar carports hebben een grote potentie om een bijdrage te leveren aan de duurzaamheidsdoestellingen vanuit het Klimaatakkoord. 9. Een goede stedenbouwkundige en esthetisch fraaie inpassing in de wijk/landschap wordt als kritische succesfactor gezien. Aanbevelingen 1.

Op basis van de data is een top 25 opgenomen van de grootste parkeerterreinen in Nederland. Aangezien deze locaties een relatief grote potentie hebben om vermogen op te stellen, kan het een eerste stap zijn om deze locaties verder te onderzoeken en de eigenaren op de hoogte te brengen van de mogelijkheden van solar carports. Naast grootschalige locaties kunnen wat meer kant-en- klare oplossingen een groot potentieel aanboren van kleinere veel voorkomende parkeerlocaties. 2. Zoek naar een nieuwe subsidievorm die representatief is voor de solar carport. Maak bijvoorbeeld binnen de huidige SDE++ een categorie voor zon boven parkeerplaatsen en laat hier de schaalgrootte ook mede bepalend zijn voor de hoogte van het SDE++ tarief. Dit voorbeeld is een aanbeveling vanuit meerdere geïnterviewde stakeholders. College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_0052614/71 8 3. Zoals gezegd is er sprake van een jonge en groeiende markt. De markt dient wel verder te innoveren om de genoemde knelpunten weg te nemen. Het gaat om innovaties ten aanzien van: a. esthetiek en acceptatie Te overwegen is om hiervoor in samenspraak met (toonaangevende) stedenbouwkundigen en architecten te gaan werken aan draagvlak. Eventueel door middel van het uitschrijven van prijsvragen en koppelen van media aandacht hieraan. b. kostenreductie Kostenreductie is een essentieel punt.

Dit betreft met name de fundering en ondersteuningsconstructie. Met de markt zal gekeken moeten worden hoe hier stappen gemaakt kunnen worden. Gedacht kan worden aan standaardisatie van de carport, aangepaste/nieuwe normen die hier een bijdrage aan zouden kunnen leveren en een nieuw verzekeringsproduct. Verder zullen toekomstige projecten, die onder andere tot stand zouden komen door verruimde subsidies, ook leiden tot meer standaardisatie en daarmee verlaging van de kosten. Nu is ieder project nog volledig maatwerk en daardoor relatief duur. c. flexibiliteit De genoemde beperkte flexibiliteit voor markten of evenemententerrein is een knelpunt. Flexibele, eenvoudige verplaatsbare solar carports of solar carports die ook ingezet kunnen worden als marktkraam bieden hier wellicht een antwoord op. Nagegaan kan worden hoe deze innovaties kunnen worden onderzocht en ontwikkeld door bijvoorbeeld aparte subsidieprogramma’s. 4. Gemeentes dienen hun beleidsbesluiten sneller te vormen rondom solar carports, zodat ook het onbenutte potentieel op openbare parkeerplaatsen benut kan worden. 5. Wijs gemeentes op het aandachtspunt dat generieke concessies voor laadpalen de financiële haalbaarheid van solar carports nadelig kunnen beïnvloeden.

Met deze categorie zou rekening gehouden moeten worden in tenders om te voorkomen dat de ontwikkeling van solar carports wordt geblokkeerd in regios/wijken waar een concessie is vergund voor het exploiteren van laadpalen. 6. Maak op basis van dit rapport een (online) inspiratiegids voor parkeerplaatseigenaren, zodat deze inzicht krijgt in de potentie, kansen, knelpunten, randvoorwaarden om een solar carport te kunnen realiseren, factoren die de businesscase beïnvloeden en inspirerende voorbeeldprojecten. Het betreft een gids die veel meer tot de verbeelding spreekt voor parkeereigenaren dan dit onderzoekrapportage. Ook zou hierbij verwezen kunnen worden naar het rekenmodel Park the Sun van Sobolt. Daarbij is voor de kennisdeling het onderbrengen en/of verwijzen naar sites zoals NVDE, Nationaal Kennisplatform Laadinfrastuctuur, Elaad, Solarmagazine eveneens te overwegen. College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_0052615/71 9 1 Inleiding In het Klimaatakkoord wordt geschetst dat in 2030 per jaar 35 TWh aan duurzame elektriciteit wordt geproduceerd op land, voornamelijk uit wind- en zonne-energie. Gemeentes en provincies zien de combinatie van zonne-energie met parkeerruimtes als een kans voor de invulling van hun duurzaamheidsambities. Ondanks het voorziene potentieel, zijn er in Nederland nog maar weinig voorbeelden.

Het was onbekend waarom deze combinatie niet vaker wordt toegepast. In opdracht van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) zijn Merosch en CE Delft gevraagd om de oorzaken hiervan te achterhalen. Het doel van dit onderzoek is om eigenaren van parkeerruimtes, initiatiefnemers en lokale overheden te inspireren om in actie te komen en het potentieel aan zonne-energie te gaan benutten. Daarnaast dient dit onderzoek ook als informatiebron voor de doelgroepen voor wat betreft de kansen en knelpunten van het benutten van zonne-energie op parkeerruimtes. Dit onderzoek is opgesplitst in twee fases. De eerste betreft de inventarisatie naar het potentieel, marktontwikkeling, voorbeelden & de businesscase. Vervolgens wordt met deze informatie de kansen en knelpunten in kaart gebracht. Deze rapportage is tot stand gekomen door samenwerking met een klankbordgroep. De leden van de klankbordgroep zijn te vinden in bijlage 1. Definities zonnestroom opwek op parkeerruimtes Door Nederland heen zijn er ongeveer 14 miljoen plaatsen waar geparkeerd kan worden1. Deze parkeerruimtes kunnen opgedeeld worden in verschillende categorieën, afhankelijk waar het onderscheid in gemaakt dient te worden.

In dit onderzoek worden de onderstaande categorieën gehanteerd : • Openbaar (denk aan locaties in de stad / die in het beheer zijn van de gemeente) • Private partijen (denk aan parkeerplaatsen van een bedrijf of een bouwmarkt) • Particulieren (parkeerplaatsen die in het bezit zijn van particulieren, bijvoorbeeld woningen) Deze categorieën zijn gehanteerd, vanwege het verschil in eigenaarschap van de parkeerplaats. Het is per slot van rekening de eigenaar die uiteindelijk zijn/haar parkeerplaats wil inzetten om zonnestroom op te wekken. Daarnaast is nog van belang welke technische oplossingen er zijn voor het opwekken van zonnestroom rondom een parkeerplaats. Momenteel is de meest gangbare manier om zonnestroom op te wekken voor een parkeerplaatseigenaar de toepassing van een solar carport. Een solar carport is een constructie waar een auto onder geparkeerd kan staan (carport) en daarboven op zijn zonnepanelen geplaatst om zonnestroom op te wekken (solar). Dit onderzoek gaat voornamelijk in op de solar carport. 1 Website Vexpan College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_0052616/71 10 2 Potentieel solar carports Dit hoofdstuk geeft de inventarisatie weer naar het potentieel van zon-pv boven parkeerruimtes in Nederland. 2.1 Definities Een potentieel kan op verschillende manieren worden gedefinieerd.

We onderscheiden de volgende definities: • Technisch potentieel: Dit wordt bepaald door de maximale instraling in Nederland in combinatie met het maximale rendement wat behaald kan worden met fotovoltaïsche panelen. • Ruimtelijk potentieel: Dit is het maximale potentieel dat behaald kan worden als alle beschikbare parkeerterreinen benut zouden worden. • Praktisch potentieel: Dit is het potentieel wanneer we rekening houden met de praktische haalbaarheid van projecten. Het praktisch potentieel wordt beïnvloed door een reeks factoren: o Financiële situatie (is er een positieve businesscase) o Uitvoerende capaciteit (zowel bij vragende als uitvoerende partijen) o Bestaand dubbel ruimtegebruik (als een parkeerlocatie naast parkeren ook benut wordt voor andere doeleinden, zoals een markt, circus of uitrol van een grasmat (bij een voetbalstadion), dan is een overkapping vaak niet mogelijk) o Lange termijn (bouw)plannen o Inpassing in het elektriciteitsnet o Besluitvorming Figuur 2.1 – Definities potentieel De scope van dit hoofdstuk is om een inschatting te geven van het ruimtelijke potentieel van parkeerstroom. Hieronder vallen een inschatting van de maximale beschikbare hoeveelheid oppervlak evenals een inschatting van de potentiële opwek als dit ruimtelijk potentieel volledig benut zou kunnen worden.

In andere woorden geeft deze inschatting dus aan wat er maximaal opgewekt kan worden boven parkeerterreinen. Uiteraard zal in de praktijk dit potentieel nooit volledig benut worden; het praktisch potentieel valt een stuk lager uit dan het ruimtelijk potentieel. Er spelen diverse factoren een rol bij de ontwikkeling van de solar carports. Al deze factoren zullen verderop in deze rapportage nader worden uitgewerkt. Aangezien de praktische haalbaarheid van een locatie afhankelijk is van zoveel vaak lokale factoren die niet op voorhand zijn vast te stellen, is het op dit moment niet mogelijk om een schatting te maken van het praktisch potentieel. College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_0052617/71 11 2.2 Inventarisatie huidige studies De opwek van zonnestroom boven parkeerplekken is een relatief nieuwe toepassing. Alhoewel het momenteel op een aantal locaties wordt toegepast, zie hoofdstuk 3.2, is er nog relatief weinig bekend over het potentieel. In bekende, veel gebruikte landelijke potentiestudies, zoals de NP RES Analysekaarten, is deze toepassing nog niet meegenomen. TKI Urban Energy heeft samen met Generation Energy onlangs het onderzoek ‘Potentieel van zonnestroom in Nederland’ 2 uitgebracht, waarin een eerste schatting wordt gedaan naar het landelijk potentieel van zonnestroom boven parkeerterreinen.

De afgelopen jaren zijn er een aantal onderzoeken gedaan naar de potentie van zonnestroom boven parkeerlocaties. Sobolt heeft een tool ontwikkeld (Park the Sun)3 die potentiële locaties weergeeft voor voor solars carports, en hoeveel elektriciteit er op een specifieke locatie potentieel opgewekt kan worden. Deze applicatie is echter maar voor een beperkt aantal regio’s (o.a. provincie Noord-Holland, Groningen en Rotterdam) beschikbaar. De provincie Overijssel4 heeft ook een onderzoek laten uitvoeren naar de mogelijkheden voor parkeerstroom in de provincie. Toch ontbreekt er momenteel nog een landelijk dekkend overzicht van de potentie van parkeerstroom op regionaal niveau. In dit hoofdstuk wordt zowel landelijk als per RES-regio in kaart gebracht wat de potentie is van de opwek van zonnestroom boven parkeerterreinen in Nederland. De methode is deels gebaseerd op de studie van TKI Urban Energy, en maakt daarnaast gebruik meer gedetailleerde gegevens. Deze informat ie is zowel nuttig voor beleidsmakers als projectontwikkelaars. Door in kaart te brengen welke locaties in potentie geschikt kunnen zijn voor deze nieuwe toepassing, krijgen beleidsmakers , projectontwikkelaars, energiecorporaties en andere initiatiefnemers meer zicht op de mogelijkheden van de opwek van zonnestroom boven parkeerterreinen.

2.3 Methode Om het ruimtelijk potentieel te bepalen wordt er gebruik gemaakt van zowel technische gegevens (over de energetische opbrengst van zonnepanelen) als ruimtelijke data over parkeerterreinen. De ruimtelijke data geven weer hoeveel oppervlak parkeerterrein er potentieel beschikbaar is per regio. Daarnaast wordt er gebruik gemaakt van een set energetische waardes die aangeven hoeveel elektriciteit er opgewekt kan worden per vierkante meter oppervlak (technisch potentieel). Door het technisch potentieel te combineren met de ruimtelijke potentie per regio wordt er een inschatting gegeven van de potentiële opwek per regio. 2.3.1 Scope Het doel van deze studie is om het potentieel in kaart te brengen van zon-pv op een overkapping boven parkeerterreinen. Daarvoor is het allereerst van belang om de ruimtelijke scope af te bakenen. Er zijn immers tal van verschillende typen parkeerlocaties in Nederland. Hieronder volgt een overzicht v an de meest voorkomende parkeerlocaties in Nederland, en welke geschikt zijn voor de toepassing van overkapping met zon-pv. In alle gevallen geldt dat er enkel gekeken wordt naar parkeerlocaties (in het geval van locaties met meerdere verdiepingen naar de bovenste verdieping) zonder overkapping, zodat hier een overkapping met zon-pv gebouwd kan worden.

Veel voorkomende parkeerlocaties zijn openbare parkeerlocaties, private parkeerlocaties en particuliere parkeerlocaties. Openbare parkeerlocaties: Het gaat hierbij om openbare parkeerlocaties die voor iedereen toegankelijk zijn en meestal onder beheer vallen van de (lokale) overheid. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen betaald versus gratis parkeren. Wel is er onderscheid naar: 2 TKI Urban Energy , 2021. Ruimtelijk potentieel van zonnestroom in Nederland, sl: Generation.Energy in opdracht van TKI Urban Energy. 3 Website Park the Sun 4 Sweco, 2020. Solar parking provincie Overijssel. College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_0052618/71 12 • Individuele parkeervakken. Hierbij gaat het om voornamelijk parkeervakken langs de straat. Deze locaties identificeren wij op dit moment niet geschikt voor overkapping met zon -pv, vanwege de kleine schaal, schaduwvorming en ligging direct langs de weg. Deze locaties komen niet voo r in de lijst met voorbeeldprojecten. • Collectieve parkeerlocaties. Hierbij gaat het voornamelijk parkeerlocaties bij publieke voorzieningen, zoals parken, natuurgebieden en centrale locaties zoals in stads- en dorpscentra. • Openbare parkeervoorzieningen waar bij infrastructuur(knooppunten), zoals P&R-locaties bij stations, veerbootterminals en rustpunten langs de snelweg.

Private parkeerlocaties: Het gaat hierbij om parkeerlocaties die beheerd worden door een particuliere eigenaar. Wel kunnen deze locaties publiek worden opengesteld (tegen betaling) en/of voor bezoekers. • Parkeergarages en parkeerlocaties in beheer van particuliere uitbaters. Par keergarages worden meestal beheerd door particuliere uitbaters en komen voor in tal van vormen. Er zijn diverse typen parkeerlocaties: met en zonder verdiepingen, met open dak of volledig overkapt, ondergrond s en bovengronds. Zoals hierboven beschreven nemen wij enkel locaties mee zonder overkapping op de bovenste verdieping. • Parkeerlocaties van bedrijven voor werknemers. De meeste utiliteitsbouw heeft parkeervoorzieningen voor werknemers, bijvoorbeeld kantoren, fabriekshallen en andere bedrijfslocaties. • Parkeerlocaties voor bezoekers, zoals ziekenhuizen, (grotere) winkels (zoals supermarkten en bouwmarkten), evenemententerreinen (zoals de Efteling en TT Assen), en vliegvelden. • Doorstroom-locaties. Hierbij gaat het om parkeerlocaties die gebruikt worden als doorstroomlocatie van voertuigen (vrachtwagens, auto’s, et cetera) in bijvoorbeeld een haven. Deze parkeerterreinen worden gebruikt om tijdelijk grote aantallen voertuigen te stallen waarnaar ze weer naar een andere locatie worden gebracht.

Uit gesprekken met de klankbordgroep komt naar voren dat uit ervaring blijkt dat eigenaren van dit soort locaties overkapping met zon-PV niet zien zitten, omdat de overkapping een obstakel vormt voor de doorstroming (laden en lossen) van goederen op het parkeerterrein. Deze locaties (o.a. doorstroomlocaties in de haven van Rotterdam) worden daarom niet meegenomen in deze potentiestudie. Particuliere parkeerlocaties: Hierbij gaat het vaak om strook naast of achter de woning waar éen of meerdere voertuigen geparkeerd kunnen worden. Aangezien dit gaat om particuliere grond en hier geen openbare gegevens over beschikbaar zijn, wordt dit niet mee genomen in deze potentiestudie. 2.3.2 Ruimtelijke data De ruimtelijke data zijn afkomstig uit twee bronnen: de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en OpenStreetMap (OSM). Beide datasets zijn landelijk dekkend en geven nauwkeurig weer welk type landgebruik zich op een bepaalde locatie bevindt. De gegevens uit CBS Bestand Bodemgebruik zijn gebruikt als achtergrondgegevens. Deze dataset geeft bodemgebruik in categorieën weer, welke minder nauwkeurig is op het niveau van een parkeerlocatie. De BGT is een digitale kaart van Nederland waarop alle fysieke objecten zoals gebouwen, wegen, water en groen zijn vastgelegd.

De BGT is een basisregistratie, wat inhoudt dat deze door de bronhouders (gemeentes, provincies, waterschappen, het Ministerie van Economische Zaken, Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Defensie, Rijkswaterstaat en ProRail) wordt onderhouden en bijgewerkt. De BGT is een betrouwbare ondergrondkaart en wordt vaak ingezet als ‘slim ruitjespapier’ wat inhoudt dat deze gebruikt kan worden om te combineren met andere datasets. De BGT bestaat uit verschillende objectklassen welke weer zijn onderverdeeld in diverse functies. Voor de scope van deze studie hebben we gebruik gemaakt van de functie ‘parkeervlak’ welke onderdeel is van de objectklasse ‘wegdeel’. De BGT kent een hoge mate van nauwkeurigheid in de publieke ruimte. Zo worden in het geval van parkeerterreinen vaak de daadwerkelijke vakken aangeduid als ‘parkeervlak’ en de rijstroken tussen de vlakken als ‘rijbaan lokale weg’. In principe worden alle openbare parkeerlocaties aangeduid als ‘parkeervlak’, wat inhoudt dat ook individuele vlakken langs de straat (zogenaamd College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_0052619/71 13 straatparkeren) zijn inbegrepen. Aangezien de BGT enkel de parkeervakken weergeeft en niet de terreinen, is het in de data lastig onderscheid te maken tussen locaties die gebruikt worden voor straatparker en en parkeerterreinen.

Particuliere grondbezitters vormen geen onderdeel van de bronhouders, waardoor particuliere terreinen minder nauwkeurig zijn ingedeeld. Dit geldt veelal voor parkeerlocaties die bestemd zijn voor werknemers en bezoekers, zoals bedrijventerreinen, fabriekshallen, bouwmarkten, ziekenhuizen en bouwmarkten. In de meeste gevallen wordt het parkeerterrein bij particuliere erven aangeduid met de functie ‘erf’. Bij een aantal evenementen locaties waar heel specifiek parkeerlocaties zijn aangeduid, zoals bij de Efteling en de Apenheul zien we dat de parkeervlakken wel zijn aangeduid. Aangezien een aanzienlijk deel van de particuliere parkeerlocaties niet specifiek is aangeduid onder functie ‘parkeervlak’ in de BGT, maken we gebruik van een tweede aanvullende dataset. OpenStreetMap (OSM) is een open source dataset waarbij vrijwilligers data aanleveren en up-to-date houden. OSM is een veelgebruikte achtergrondlaag in applicaties en in kaartbeelden, maar naast achtergrondlaag zijn de gegevens ook downloadbaar. Ook in OSM zijn de gegevens opgedeeld in categorieën (‘featureclasses’). Parkeerlocaties vallen onder de featureclasses ‘parking’ (reguliere parkeervlakken op straatniveau) en ‘parking_multistorey’ (parkeergarages waarvan de bovenste verdieping in de openlucht is).

Het voordeel van OSM is dat deze ook de hierboven particuliere parkeerlocaties bevat waar BGT deze locaties als ‘erf’ aanduidt. Vanwege bovenstaande redenen sluit OpenStreetMap het beste aan bij de scope van deze studie. Dit h eeft vooral te maken met het feit dat OSM zowel particuliere als openbare terreinen bevat, maar veelal openbare parkeerlocaties langs de straat niet meeneemt. 2.3.3 Energetische opbrengst De vertaalslag van bruto beschikbaar oppervlak naar potentiële opwek hang t af van de potentiële opbrengst van pv-panelen, hoeveel van het bruto beschikbaar oppervlak daadwerkelijk benut kan worden , de hellingshoek waarmee de panelen geplaatst worden en de oriëntatie ten opzichte van het zuiden. Deze factoren samen bepalen wat de energetische opbrengst per vierkante meter is. De opbrengst van pv-panelen hangt af van een aantal factoren. Allereerst wordt de opbrengst bepaald door de hoeveelheid instraling van de zon. De hoeveelheid instraling van de zon fluctueert gedurende het jaar en gedurende een dag. De opbrengst van panelen wordt bepaald onder standaard test condities (STC), in de praktijk zullen pv-systemen echter een lagere opbrengst hebben door onder andere verhitting van het paneel, verliezen in het systeem, et cetera. Daarnaast speelt de oriëntatie ten opzichte van het zuiden een rol.

Solar carports hebben in vergelijking met andere pv-toepassingen, zoals zon op dak en in geluidsschermen, meer mogelijkheden met betrekking tot een gunstige oriëntatie. We baseren het aantal vollasturen van de panelen op de typologie ‘overkapping parkeerterrein’ op de studie van TKI Urban Energy opgesteld door Generation.Energy5. Daarnaast speelt ook het rendement van panelen een rol. Uit dezelfde studie komt naar voren dat het vermogen van geplaatste panelen in 2020 omgerekend rond de 180 Wp per m2 ligt, en dat men een lineaire stijging verwacht van ongeveer een half procent per jaar. Aangezien de scope van deze studie een inspiratiegids is op de korte termijn, wordt er uitgegaan van het verwachte vermogen in 2022 wat overeenkomt met 190 Wp per m2. De bedekkingsgraad geeft aan hoeveel bruto oppervlakte er kan worden benut met overkapping met zon -pv. Parkeerterreinen bevatten over het algemeen weinig obstakels, en kunnen voor het grootste deel overkapt worden. Sobolt gaat in de applicatie ‘Park the Sun’ uit van een bedekkingsgraad van 60%. TKI Urban Energy en Generation.Energy gaan uit van een randfractie van 0,05 (wat inhoudt dan ongeveer 5% van de rand van 5 TKI Urban Energy, 2021. Ruimtelijk potentieel van zonnestroom in Nederland, sl: Generation.Energy in opdracht van TKI Urban Energy.

College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_0052620/71 14 het terrein niet benut kan worden) en een cover ratio van 0,75 boven de rest van h et terrein. Dit resulteert in en totale bedekkingsgraad van 71,25%. Beide aannames worden meegenomen in de berekening als een bandbreedte. De opbrengst wordt bepaald door de potentie te vermenigvuldigen met het aantal vollasturen. De gehanteerde parameters zijn weergegeven in tabel 2.1. De formules voor de berekeningen zijn weergegeven in bijlage 2. Tabel 2.1 – Parameters energetisch opbrengst zon-pv op overkapping parkeerruimte Parameter Eenheid Waarde Bron Vermogen per m2 Wp/m2 190 ‘Ruimtelijk potentieel zonnestroom in Nederland’5 Hellingshoek Graden 11 ‘Ruimtelijk potentieel zonnestroom in Nederland’5 Bedekkingsgraad onderwaarde [-] 0,6 Sobolt, Park the Sun tool Bedekkingsgraad bovenwaarde [-] 0,71 ‘Ruimtelijk potentieel zonnestroom in Nederland’5 Vollasturen [h] 879 ‘Ruimtelijk potentieel zonnestroom in Nederland’5 2.4 Resultaten 2.4.1 Ruimtelijk potentieel In tabel 2.2 staat een overzicht van het bruto beschikbare oppervlak per databron en wat de potentiële opbrengst is in Nederland. Uit de resultaten komt naar voren dat er ongeveer 80 km 2 aan beschikbaar oppervlakte is. Om dit in perspectief te plaatsen, vergelijken we het met het bruto beschikbaar oppervlak van daken in Nederland.

Uit de studie ‘Roadmap PV Systemen en Toepassingen’ van RVO6 komt naar voren dat het huidige totaal oppervlak op daken van woningen rond de 400 km 2 ligt, en daken van commercieel vastgoed ongeveer 250 km2. De opbrengst per vierkante meter bij zon-pv boven parkeerterreinen is vergelijkbaar met een grondgebonden woning met een oost-west dak. Voor commerciële daken ligt de opbrengst wat lager5. Het bruto beschikbare oppervlakte van parkeerterreinen ligt dus lager dan het bruto beschikbare oppervlakte van daken. De praktijk wijst echter uit dat de bruto potentie van daken niet volledig benut wordt. Om de doelstelling in het Klimaatakkoord (35 TWh duurzame opwek op land in 2030) te behalen, zal er daarom een mix nodig zijn van toepassingen. Alhoewel de potentie van zon-pv boven parkeerplaatsen lager ligt dan die van zon-pv op daken, ligt er nog steeds een behoorlijke potentie. Het percentage van het bruto ruimtelijk potentieel dat uiteindelijk benut kan worden zal afhangen van de marktontwikkeling en kansen en knelpunten die beschreven worden in de rest van het rapport. De resultaten worden gepresenteerd in een range die gebaseerd is op de waarde van de bedekkingsgraad. De minimumwaarde representeert een bedekkingsgraad van 60% die gebruikt wordt in de Park the Sun tool van Sobolt.

De maximumwaarde representeert een bedekkingsgraad van 71% die wordt gebruikt in de studie ‘Het ruimtelijk potentieel van zonnestroom in Nederland’ van TKI Urban Energy en Generation.Energy. Tabel 2.2 – Potentieel zon-pv boven parkeerruimtes in Nederland Eenheid Waarde Potentie bruto oppervlak km2 79,5 Potentie vermogen MWp 9.200 – 11.000 Potentiële opbrengst TWh 8,1 – 9,6 6 Folkerts et al., 2017. Roadmap PV systemen en toepassingen, 2017. Deze studie is uitgevoerd in opdracht van RVO in samenwerking met TKI Urban Energy. College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_0052621/71 15 In de volgende figuren en bijlage 3 staan de resultaten weergegeven per RES-regio. Bij het potentiële vermogen en de potentiële opbrengst is de gemiddelde waarde weergegeven Figuur 2.3 – Bruto potentieel oppervlak per RES-regio Figuur 2.4 – Bruto ruimtelijk potentieel per RES-regio – vermogen (MWp) College van burgemeester en wethouders - 5 juli 2022 - 2022_B&W_0052622/71 16 Figuur 2.5 – Bruto ruimtelijk potentieel per RES-regio – potentiële opbrengst (TWh/jaar) De bovenstaande figuren geven weer wat het bruto beschikbare oppervlak (km 2), potentieel vermogen (MWp) en potentiële opbrengst (TWh/jaar) zijn per RES-regio. Uit de figuren komen een aantal dingen naar voren.

Allereerst zien we dat de dichtbebouwde regio’s Noord-Holland Zuid en Rotterdam-Den Haag een hoge potentiële opwek hebben. In de stedelijke gebieden liggen veel parkeerterreinen. Bovendien kan het in dichtbebouwde gebieden lastig zijn om aan de doelstellingen van het Klimaatakkoord te komen vanwege de grote druk op de ruimte. Juist in dat licht zou overkapping van parkeerterreinen met zon -PV een kansrijke toepassing kunnen zijn vanwege het dubbele ruimtegebruik. Wel is een belangrijke kanttekening hierbij, dat dit niet automatisch hoeft te betekenen dat in deze gebieden daadwerkelijk veel gerealiseerd kan worden. De praktische haalbaarheid hangt af van diverse factoren die in de volgende hoofdstukken aan bod komen. Verder zien we een behoorlijke variatie van de potentie. Uiteraard hangt dit ook samen met de grootte van de RES-regio: hoe groter een regio, hoe meer ruimte er beschikbaar is. Daarnaast speelt het ook een rol waar geschikte locaties liggen. De voorbeeldprojecten liggen verspreid in het land, en liggen niet alleen in regio’s met een hoge theoretische potentie. De regio’s met momenteel de meeste voorbeeldprojecten zijn U10/U16, Arnhem/Nijmegen en Stedendriehoek Cleantech. In Bijlage 5 staat een overzicht van een voorbeeldprojecten en een kaart waarin de voorbeeldprojecten en potentiële opbrengst zijn gecombineerd.