Concept Jaarverslag 2018 politieke markt 11 juni.pdf

Jaar Dividend Eigen vermogen Vreemd vermogen Tier-1 ratio Bedrijfs- resultaat 2014 74 3.582.000 149.891.000 24% 126.000 2015 132 4.163.000 145.317.000 27% 226.000 2016 213 4.486.000 149.483.000 32% 369.000 2017 328 4.953.000 135.041.000 37% 393.000 2018 370 4.991.000 132.518.000 38% 337.000 75 Opgemerkt wordt dat de dividenduitkeringen pas worden uitgekeerd in het jaar daarop. Zo zal de dividenduitkering over 2018 in 2019 worden ontvangen. Ontwikkelingen De bank verwacht toenemende invester ingen door woningcorporaties in nieuwe woningen en een toename van duurzaamheidsinvesteringen, zoals die i n hernieuwbare energie. Deze ontwikkelingen zullen de kredietaanvraag van de klanten positief b eïnvloeden. Het renteresultaat zal naar verwachting uitkomen binnen een bandbreedte van € 4 10 tot € 450 miljoen. Gegeven de afhankelijkheid van marktomstandigheden is een betr ouwbare prognose over de financiële transacties niet te geven. De bank acht het niet verantwoord om nu al een uitspraak te doen over de te verwachten nettowinst over 2019. Het uitkeringsp ercentage van de nettowinst bedraagt de komende jaren weer 50%. Risico’s Beperkt, tot deelname aandelenkapitaal. Fi nanciers hebben vertrouwen in de bank dat het risico van kredietverlening aan de BNG bank beperkt is, gezien het eigenaarschap van gemeenten, provincies en de staat. 1.2. Enexis Verbonden partij Enexis Holding N.V.

Activiteiten Enexis is verantwoordelijk voor: - Distribueren en transporteren van energie. - Het in stand houden, beheren, exploiteren en uitb reiden van distributie en transportnetten in relati e tot energie. - Het ontplooien van andere operationele en onderst eunende activiteiten mits deze binnen de wettelijke grenzen vallen. Inhoudelijk belang Om de consument te beschermen te gen een monopolist is wettelijk bepaald dat netbehe erders in publieke handen moeten blijven. Bestuursprogramm a Financiën en bedrijfsvoering Deelnemende partijen Provincies Noord-Brabant, Limburg, Overijssel, Dren the, Groningen, Flevoland, Friesland en diverse gemeenten in deze provincies. Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 304.012 aandelen à € 1. Het aandeel in het totale aandelenvermogen is 0,207%. Vertegenwoordiger Algemene vergadering aandeelhoude rs: wethouder Scheringa bedragen x € 1.000 Enexis Holding N.V. Jaar Dividend Rente inkomsten Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 258 37 3.517.000 2.593.000 55% 265.500 2015 218 37 3.608.000 2.532.000 51% 223.100 2016 210 - 3.704.000 3.173.000 51% 207.000 2017 210 - 3.808.000 3.234.000 51% 207.000 2018 249 - 4.024.000 3.691.000 52% 243.000 Opgemerkt wordt dat de dividenduitkeringen pas worden uitgekeerd in het jaar daarop. Zo zal de dividenduitkering over 2018 in 2019 worden ontvangen.

In 2018 is een suppletie-uitkering ontvangen in verband met aflossing van de zgn. Edon-leningen ad € 25.555. Ontwikkelingen De verwachting is dat de vraag naar elektriciteit blijft stijgen door toenemende elektr ificatie van mobiliteit en verwarming. Een andere ontwikkeling i s dat steeds meer particuliere klanten zelf energie opwekken. Ook leveren zij energie terug aan het netwerk. De verduurzaming van de 76 gebouwde omgeving is één van de grootste uitdaginge n in de energietransitie. Gezocht wordt naar geschikte en betaalbare oplossingen met als uiteind elijk doel een CO2-neutraal gebouwde omgeving in 2050. Op wijkniveau adviseert het netwe rkbedrijf over de beste en meest kostenefficiënte oplossing, waarbij rekening wordt gehouden met de lokale situatie. Een radicale omslag naar all-electric is niet in alle gevallen d e beste keuze. Om recht te doen aan de lokale situatie wordt geadviseerd een pragmatische aanpak die flexibel is voor nieuwe technologische ontwikkelingen. Zo kunnen verduurzamingsplannen wor den gerealiseerd en blijven de kosten beheersbaar. Risico’s De aandeelhouders lopen het risico (een deel van) de boekwaarde ad € 6,2 miljoen te moeten afwaarderen. Het risico voor de aandeelhouders is g ering omdat Enexis opereert in een gereguleerde (energie)markt, onder toezicht van de Energiekamer.

Daarnaast is het risico gering in relatie tot de (intrinsieke) waarde van Enexis Holding N.V. Wettelijk is minimaal 40% eigen vermogen vereist, E nexis heeft op dit moment 50% eigen vermogen. Gecombineerd met de achtergestelde status van de ‘Vordering op Enexis ven- nootschap’ die loopt tot september 2019, levert dit een laag risico op voor de aandeelhouders van Enexis Holding N.V. Een aanvullend risico is het achterblijven van de g eraamde dividendinkomsten. Het risico is echter gemitigeerd middels een overeengekomen streefwaarde van € 100 miljoen voor het jaarlijkse dividend. 1.3. Rendo Holding N.V. Verbonden partij Rendo Holding N.V. Activiteiten Rendo houdt zich als regionale netbehe erder van elektriciteit- en gasnetten primair bezig met het ontwerp, de bouw en het beheer van energienetwerken . Daarnaast houdt zij zich bezig met activiteiten gericht op onderhoud, verhuur en verkoop van energieverbruikstoestellen en adviseert of participeert o.a. in duurzaamheids- en innovatieprojecten op gebied van energie. Inhoudelijk belang Het is van een publiek belang da t er een betrouwbare, betaalbare en schone energievoorziening is op de korte en lange termijn. De wet verplicht een splitsing van gasbedrijven in een leverings- en productiedeel, waarbij het leveringsdeel in publieke handen moet b lijven.

Het publiek belang kan het best behartigd worden in een privaatrechtelijke deelname. Bestuursprogramm a Financiën en bedrijfsvoering Deelnemende partijen Gemeenten Hoogeveen, Meppel, Staphorst, Zwartewater land, Steenwijkerland, Coevorden, Hardenberg, Westerveld en De Wolden. Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 198 aandelen à € 453,78. Het aandeel in het totale aandelenvermogen is 19,98%. Vertegenwoordiger Algemene vergadering aandeelhoude rs: wethouder Scheringa bedragen x € 1.000 N.V. Rendo Holding Jaar Dividend Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 1.498 57.501 76.959 40% 10.443 2015 1.498 61.015 71.970 45% 11.014 2016 1.498 67.246 67.910 50% 13.700 2017 1.498 70.342 66.962 51% 10.596 2018 1.498 72.404 72.027 50% 10.001 Opgemerkt wordt dat de dividenduitkeringen pas worden uitgekeerd in het jaar daarop. Zo zal de dividenduitkering over 2016 in 2017 worden ontvangen. 77 Ontwikkelingen In de komende periode gaan de wettel ijk gemaximeerde tarieven omlaag. Dit is een stimul ans voor de Rendo om kosten te besparen. De komende jaren ho udt Rendo rekening met een dividenduitkering van € 7,5 miljoen. In verband met aanpassing van de Algemene Voorwaarden tot toetreding tot NV Rendo Holding is het mogelijk dat deze wordt bijgesteld. De intentie is om een voorstel hierover in de aande elhoudersvergadering van december 2019 te behandelen.

Risico’s N.V. Rendo Holding bestaat uit Rendo Netwe rken. Rendo Netwerken beheert en onderhoudt het gas- en elektriciteitsnetwerk. Gezien de aard van d e activiteiten is Rendo Netwerken een vrij stabiele vennootschap. Bij een eventuele overname in verband met sectorord ening vervalt het dividend. De opbrengst is naar verwachting (aanzienlijk) lager dan de huidige dividendopbrengst. 1.4. Vitens N.V. Verbonden partij Vitens N.V. Activiteiten Het doel van Vitens is een betrouwbare en onafhankelijke watervoorziening tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten. Inhoudelijk belang Het is wettelijk vastgelegd dat de aandelen van waterbedrijven alleen in publieke h anden mogen zijn, omdat de drinkwatervoorziening een publiek belang i s. Het belang wordt het beste verwezenlijkt door middel van een privaatrechtelijke deelname. Bestuursprogramma Financiën en bedrijfsvoering Deelnemende partijen Provincies Overijssel, Utrecht , Flevoland, Gelderland, Drenthe en Friesland en ge meenten in deze provincies. Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 60.227 aandelen á € 56,50. Het aa ndeel in het totale aandelenvermogen is 1,042%. Vertegenwoordiger Algemene vergadering aandeelhoude rs: wethouder Scheringa bedragen x € 1.000 Vitens N.V.

Jaar Dividend Rente inkomsten Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 174 87 421.200 1.292.500 24,6% 42.100 2015 231 71 471.700 1.242.700 27,5% 55.400 2016 202 52 489.100 1.249.200 28,1% 48.500 2017 199 37 533.700 1.194.400 30,9% 47.700 2018 nnb 26 nnb nnb nnb nnb Opgemerkt wordt dat de dividenduitkeringen pas worden uitgekeerd in het jaar daarop. Zo zal de dividenduitkering over 2018 in 2019 worden ontvangen. Ontwikkelingen Vitens zal de komende jaren nadrukke lijk verder bouwen op het fundament dat de afgelopen jaren is gelegd. Zowel in de klantbeleving als in de zorg vo or het milieu en de maatschappij hebben we flinke stappen gezet. De verwachting is dat het uit te keren dividend de komende periode zal dalen. Dit wordt veroorzaakt door een daling van het verwa chte jaarlijkse resultaat en een hoger investeringsniveau. Inmiddels is de WACC (maximaal te behalen rendement) voor de jaren 2018 en 2019 vastgesteld op 3,4%. Risico’s De deelneming brengt voor de gemeente een gering risico met zich mee. Vitens opereert maar ze er beperkt in een concurrerende omgeving, de marktrisi co’s zin daarom beperkt. De operationele risico’s zijn niet klein omdat het product moet voldoen aan hoge kwaliteitseisen. 78 1.5. Rova N.V. Verbonden partij Rova Holding N.V.

Activiteiten Het op financieel, milieutechnisch en maatschappelijk verantwoorde wijze exploreren en ex ploiteren van afvalzorgplicht van gemeenten. Inhoudelijk belang Het is van een publiek belang dat de gemeente de af valverwerking tegen de zo laag mogelijke maatschappelijke kosten uitvoert. Het publiek belan g kan behartigd worden door middel van een publieksrechtelijk deelname op basis van de Wgr. Bestuursprogra mma Financiën en bedrijfsvoering Deelnemende partijen Afvalverwijdering Utrecht, gemeenten in West Overij ssel, Amersfoort, Meppel, Apeldoorn, Oost-Gelre, Twenterand, Urk, Aalten, Olst-Wijhe, Winterswijk en Westerveld. Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 579 aandelen á € 113,45. Het aandeel in het totale aandelenvermogen is 8,24%. Vertegenwoordi ger Algemene vergadering aandeelhouders: wethouder Scheringa bedragen x € 1.000 N.V. Rova Holding Jaar Dividend Rente inkomsten Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 281 81 23.620 54.517 30,2% 5.697 2015 324 81 25.785 56.127 31,5% 6.819 2016 430 81 28.886 57.368 33,5% 9.142 2017 348 81 30.906 52.701 36,9% 7.441 2018 252 81 32.516 58.017 35,9% 5.784 Opgemerkt wordt dat de dividenduitkeringen pas worden uitgekeerd in het jaar daarop. Zo zal de dividenduitkering over 2017 in 2018 worden ontvangen.

Ontwikkelingen De behaalde resultaten in de transit ie van afval naar grondstoffen (omgekeerd inzamelen ) en de implementatie van de BOR-dienstverlening zijn posit ief te noemen. De Rova zal zich hierop blijven inzetten. Verder wordt gezocht door het uitbreiden van samenwerking met gemeenten, bijvoorbeeld op het terrein van beheer openbare ruimte en groenb eheer en is Rova actief rondom de implementatie van de participatiewet (bijvoorbeeld door het bieden van leerwerktrajecten voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt). Verbrandingsbelasting ------- Risico’s Beperkt tot deelname aandelenkapitaal. 1.6. Wadinko N.V. Verbonden partij Wadinko N.V. Activiteiten Het deelnemen in en het directie voere n over andere ondernemingen die bij voorkeur werkzaam zijn in de provincie Overijssel, waaronder bedrijven die we rkzaam zijn op het gebied van kunststoffen en milieutechnieken en het bevorderen van de werkgeleg enheid in de provincie, één en ander in de ruimste zin van het woord. Inhoudelijk belang Wadinko heeft tot doel het creër en van werkgelegenheid door middel van het stimuler en van bedrijvigheid. Dit is van maatschappelijk belang, m aar strikt genomen geen publiek belang omdat het een normale economische activiteit betreft. Er zijn concurrerende particuliere initiatieven die met vergelijkbare participaties hetzelfde doel bereiken .

Het is daarmee niet optimaal om als gemeente in 79 een privaatrechtelijke partij te participeren. Bestuursprogramma Financiën en bedrijfsvoering Deelnemende partijen Provincie Overijssel en 20 gem eenten in Overijssel plus gemeenten Meppel, Noordoo stpolder, Urk en Westerveld. Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 130 aandelen á € 100. Het aandeel in het totale aandelenvermogen is 5%. Vertegenwoordiger Algemene vergadering aandeelhoude rs: wethouder Scheringa bedragen x € 1.000 Wadinko N.V. Jaar Dividend Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 65 60.460 1.639 7.362 2015 65 65.284 1.536 6.018 2016 65 65.626 1.441 1.537 2017 65 67.657 1.521 3.225 2018 nnb nnb nnb nnb Opgemerkt wordt dat de dividenduitkeringen pas worden uitgekeerd in het jaar daarop. Zo zal de dividenduitkering over 2016 in 2017 worden ontvangen. Ontwikkelingen Het beleid voor de komende zal worde n voortgezet met als doelstelling: - 5.000 arbeidsplaatsen in 2021 bij Wadinko participaties en - gemiddeld 4% rendement op eigen vermogen. Risico’s Verbonden met de taken van Wadinko zijn er ondernemingsrisico’s. De participatiemaatschappij zorgt dat zij invloed uitoefent op de ondernemingen waarin zij participeert via een Raad van Commissarissen of een aandeelhoudersovereenkomst.

H et is echter niet te zeggen welke risico’s Wadinko precies loopt met betrekking tot de aangegane participaties. De afgelopen jaren is een positief financieel resul taat gedraaid. Dit wil echter niet zeggen dat het bedrijf financieel gezond blijft, vanwege de afhank elijkheid van de financiële posities van de participerende partijen. Vooralsnog is het eigen ve rmogen (liquide middelen) hoog genoeg om risico’s op te vangen. 1.7. Noordwestgroep N.V. Verbonden partij Noordwestgroep N.V. Activiteiten Het doel van de vennootschap is op soc iaal-economisch verantwoorde wijze inwoners van de gemeente Steenwijkerland met een grote afstand tot de arbeidsmarkt toe te leiden naar betaalde arbeid. Inhoudelijk belang Het publiek belang, mensen met e en lichamelijke, verstandelijke of psychische beper king aan het arbeidsproces laten deelnemen, is wettelijk gezien een taak van de gemeente en wordt verwezenlijkt via de Noordwestgroep N.V. Bestuursprogramma Steenwijker landers zijn actief Deelnemende partijen Gemeente Steenwijkerland Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit thans 100% van de uitgegeven aandelen, zijnde 1.200 à € 453,78 per aandeel. 80 Vertegenwoordiger Wethouder Bijl-Oord bedragen x € 1.000 Noordwestgroep N.V.

Jaar Bijdrage Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 548 1.045 2.450 30% - 2015 298 1.045 2.373 31% - 2016 621 1.045 1.951 35% - 2017 970 1.045 1.740 38% - 2018 508 1.045 2.111 33% - Ontwikkelingen Vanaf 1 januari 2015 vindt er geen n ieuwe instroom meer plaats in de sociale werkvoorzi ening bij NoordWestGroep. Op lange termijn zal de sociale wer kvoorziening worden teruggebracht tot 30% van het huidige niveau. Alleen voor personen die zi jn aangewezen op beschut werken zal dan nog een vergoeding worden ontvangen. Naast deze afbouw wordt ook de jaarlijkse subsidie vanaf 2015 tot en met 2020 gefaseerd verlaagd met in totaal € 2.500 per fte. Naast deze afbouw neemt ook de verdiencapaciteit van het resterende sw-bestand af. Mochten er geen maatregelen getroffen worden dan zou de gemeentelijke bijdrage in 2020 uitkomen op circa € 2 miljoen per jaar. NoordWestGroep heeft daarom in 2018 een herstructureringsplan opge steld om deze verwachte tekorten terug te brengen tot circa € 1,2 miljoen. Hierbij moet met n ame gedacht worden aan kostenreductie en omzetverhoging door een bredere inzet van het bedri jf voor andere doelgroepen (met name voor de Participatiewet). De eerste resultaten van deze her structurering laten in 2018 een positief beeld zien.

Het uiteindelijke tekort over 2018, inclusief de getroffen voorziening voor herstructureringskosten, ligt lager dan in 2017. In 2019 zal dan ook gekeken worden naar de toekomstscenario’s van NoordWestGroep voor de middellange termijn. Risico’s De jaarlijkse verlaging van de rijkssubsid ie betekent een financieel risico voor de gemeente, zeker als Noordwestgroep hier geen nieuwe inkomsten tegenover zet. 1.8. Vennootschappen na verkoop Essent In 2009 werd het productie- en leveringsdeel van Essent verkocht aan RWE. Bij de verkoop is een aantal tijdelijke B.V.’s opgericht om de belangen van de aandeelhouders te behartigen. In 2016 zullen CBL Vennootschap B.V., Verkoop Vennootschap B.V. en Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. naar verwachting worden opgeheven. Verbonden partij Vordering op Enexis B.V. Activiteiten en inhoudelijk belang Essent heeft eind 2007 een herstructurering doorgevoerd waarbij de economische eigendom van de gas- en elektriciteitsnetten binnen de Essent-groep zijn verkocht en overgedragen aan Enexis. Enexis beschikte over onvoldoende contante middelen om de koopprijs te kunnen betalen. Dit bedrag is omgezet in een lening van de aandeelhoude rs van Essent. De B.V. is in het leven geroepen om de Aandeelhouderslening aan Enexis doelmatig en efficiënt te kunnen beheren.

Bestuursprogramma Financiën en bedrijfsvoering Deelnemende partijen Provincies Noord-Brabant, Limb urg, Overijssel, Drenthe, Groningen, Flevoland, Friesland en diverse gemeenten in deze provincies. Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 4.236 aandelen, zijnde een aandeel in het totaal aandelenvermogen van 0,20%. De gemeente heeft nog 1 lening uitstaan: - Lening D, einddatum 30/9/2019, rente 7,20% € 680.000 Vertegenwoordiger Wethouder Scheringa 81 bedragen x € 1.000 Vordering op Enexis B.V. Jaar Rente inkomsten Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 94 66 860.000 0% - 17 2015 94 45 860.000 0% - 22 2016 90 24 356.000 0% - 20 2017 51 9 350.000 0% - 15 2018 - - 2 - 0% - 11 bedragen x € 1.000 Verkoop Vennootschap B.V. Jaar Agio uitkering Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 - 363.305 80.000 17.290 2015 635 84.803 30.139 48.900 2016 162 1.243 37 - 524 2017 2 151 6 - 67 2018 - 112 30 - 39 bedragen x € 1.000 CSV Amsterdam B.V. Jaar Agio uitkering Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 - 9 36 - 44 2015 - 42 50 - 50 2016 - 3.209 171 3.251 2017 4 870 53 - 110 2018 - 746 45 - 124 bedragen x € 1.000 Publiek Belang Electriciteitsproductie B.V.

Jaar Agio uitkering Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 - 1.598 108 - 19 2015 - 1.580 118 - 18 2016 - 1.639 51 59 2017 - 1.620 18 - 18 2018 - 1.605 24 - 15 bedragen x € 1.000 CBL Vennootschap B.V.. Jaar Agio uitkering Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 - 9.811 107 - 67 2015 - 9.460 445 - 351 2016 15 788 149 - 270 2017 1 147 17 - 19 2018 - 137 22 - 9 82 Ontwikkelingen Vordering op Enexis B.V. Op dit moment resteert alleen nog lening D. Deze ma g niet vervroegd worden afgelost. Afhankelijk van het resultaat van een aantal financiële ratio’s zou deze lening eventueel geconverteerd kunnen worden in eigen vermogen. Naar verwachting zal de vennootschap eind 2019/begi n 2020 kunnen worden ontbonden na de aflossing van de lening op 30 september 2019. Verkoop Vennootschap B.V. Het initieel vermogen in het General Escrow Fonds was bij de oprichting in 2009 € 800 mln.. Eind juni 2016 is het General Escrow Fonds geliquid eerd. Het restantbedrag is volledig uitgekeerd aan de aandeelhouders naar rato van het aandelenbelang in de vennootschap. Ondanks dat het General Escrow Fonds in juni 2016 i s geliquideerd, dient de vennootschap als gevolg van contractuele verplichtingen nog in stand gehouden te worden.

Het bestuur van de vennootschap is in overleg met de andere contractue le partijen om na te gaan wanneer de contractuele verplichtingen voortijdig kunnen worden beëindigd en de vennootschap vervolgens kan worden ontbonden. CBL Vennootschap B.V. Het initieel vermogen in het General Escrow Fonds was bij de oprichting in 2009 $ 275 mln.. Eind juni 2016 is het General Escrow Fonds geliquid eerd. Het restantbedrag is volledig uitgekeerd aan de aandeelhouders naar rato van het aandelenbelang in de vennootschap. Ondanks dat het General Escrow Fonds in juni 2016 i s geliquideerd, dient de vennootschap als gevolg van contractuele verplichtingen nog in stand gehouden te worden. Het bestuur van de vennootschap is in overleg met de andere contractue le partijen om na te gaan wanneer de contractuele verplichtingen voortijdig kunnen worden beëindigd en de vennootschap vervolgens kan worden geliquideerd. De verwachting is dat de vennootschap in 2019 of be gin 2020 zal kunnen worden ontbonden en/of zal kunnen fuseren met één van de andere vennootsch appen die bij de verkoop van Essent zijn opgericht. CSV Amsterdam B.V. In het kader van de verkoop van Attero aan Waterlan d hebben de verkopende aandeelhouders van Attero een aantal garanties en vrijwaringen gegeven aan Waterland.

Het merendeel van deze garanties en vrijwaringen is door de verkopende aan deelhouders overgedragen aan CSV Amsterdam B.V. Ter verzekering van de betaling van eventuele schadeclaims heeft Waterland bedongen dat een deel van de verkoopopbrengst, zijn de € 13,5 miljoen, door de verkopende aandeelhouders gedurende een bepaalde tijd op een e scrow-rekening wordt aangehouden. Buiten het bedrag dat op deze rekening wordt aangehouden, zijn de verkopende aandeelhouders niet aansprakelijk voor inbreuken op garanties en vrijwaringen. Waterland heeft op 22 mei 2015 een claim van ten mi nste € 9,5 miljoen ingediend bij de CSV Amsterdam B.V. Vanwege die claim, diende - conform de afspraken vastgelegd in de koopovereenkomst - het gehele in escrow geplaatste bedrag ter beschikking te blijven ter afwikkeling van deze claim. De contractuele beoogde verlaging per 27 mei 2015 van het escrow bedrag (lees: betaling door de notaris van € 9,5 mi ljoen aan de CSV Amsterdam B.V. en daarmee aan de verkopende aandeelhouders) heeft daarom niet plaatsgevonden. In juni 2016 is een compromis bereikt tussen Waterland en de vennootschap voor een bedrag van € 5.464.217 over de belastingclaims tot en met de per iode waarin Attero integraal onderdeel, als Essent Milieu, uitmaakte van de Essent-organisatie. Het bedrag is betaald uit het escrow fonds van € 13,5 miljoen.

Daarnaast is door Attero een bedrag betaald aan de vennootschap van EUR 3.406.063 voor de (eventuele) belastingteruggaven o ver deze periode. Het bedrag is toegevoegd aan de overige reserves van de vennootschap. Het resterend vermogen op de escrow-rekening is € 8 .035.783,--. De escrow-rekening wordt aangehouden bij de notaris. De verkopende aandeelho uders en Waterland zijn niet zonder meer gerechtigd tot het voornoemde bij de notaris in esc row gestorte bedrag. De verkopende 83 aandeelhouders en Waterland hebben enkel een voorwa ardelijke aanspraak op dat bedrag. Zodra aan de in de escrow overeenkomst opgenomen voorwaar den is voldaan, zal de notaris het desbetreffende bedrag betalen aan hetzij de CSV Ams terdam B.V., hetzij aan Waterland. Het in escrow gestorte bedrag maakt geen onderdeel uit van de balans van CSV Amsterdam B.V.. De looptijd van deze vennootschap is afhankelijk va n de periode dat claims worden afgewikkeld. Eventuele claims kunnen door Waterland tot 5 jaar na completion (mei 2019) worden ingediend. Na afwikkeling van deze eventuele claims van Waterl and zal de escrow-rekening kunnen worden opgeheven en het restant op deze rekening kan worden uitgekeerd aan de aandeelhouders. Naar verwachting zal de vennootschap eind 2019/begin 2020 kunnen worden ontbonden.

Echter is er een dispuut tussen de vennootschap en Waterland/Attero over een belastingteruggave over het boekjaar 2011. De vennootschap is van meni ng dat zij recht heeft op doorbetaling van de belastingteruggave en Waterland/Attero is van menin g dat de teruggave verrekend moet worden met de belasting die vervolgens later weer wordt ge heven. Echter heeft deze belastingheffing betrekking op een jaar na verkoopdatum. Publiek Belang Elektricititeitsproductie B.V. Ondanks dat het General Escrow Fond sinds juni 2016 is geliquideerd, dient de vennootschap als gevolg van contractuele verplichtingen nog in stand gehouden te worden. Het bestuur van de vennootschap is in overleg met de andere contractue le partijen om na te gaan wanneer de contractuele verplichtingen voortijdig kunnen worden beëindigd en de vennootschap vervolgens kan worden ontbonden. De verwachting is dat de vennootschap in 2019 of be gin 2020 zal kunnen worden ontbonden en/of zal kunnen fuseren met één van de andere vennootsch appen die bij de verkoop van Essent zijn opgericht. Risico’s Als aandeelhouder loopt de gemeente zeer b eheerst risico’s op Enexis voor de niet-tijdige bet aling van rente en/of aflossing en, in het ergste geval, faillissement van Enexis.

Daarnaast is het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders relatief gering en beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschap (ongeveer € 20.000). Het financiële risico is beperkt tot eventuele clai ms van Waterland als gevolg van garanties en vrijwaringen die door de verkopende aandeelhuders zijn afgegeven tot het bedrag van € 8.035,783,- - die nog resteert op de escrow-rekening en voor he t bedrag dat als werkkapitaal wordt aangehouden in de vennootschap. 2. Stichtingen en verenigingen 2.1. Stichting Dataland Verbonden partij Stichting administratiekantoor Dataland Activiteiten Dataland verzorgt de toegankelijkheid van gemeentelijke vastgoed, GEO- en WOZ-informatie voor publieke en private afnemers in Nederland. Inhoudelijk belang Deelname is een vorm van samenwe rking tussen gemeenten ter behartiging van het open baar belang en met als resultaat efficiëntie en kennisvo ordelen op het gebied van toegankelijkheid van overheidsinformatie. Dankzij de samenwerking met de elnemende gemeenten, vele afnemers en andere betrokkenen bij de overheidsinformatievoorzi ening is Dataland uitgegroeid tot het landelijke kennis- en dataknooppunt voor vastgoed, geo- en WOZ gerelateerde gemeentelijke gegevens.

Bestuursprogramma Steenwijkerl anders voelen zich welkom Deelnemende partijen Diverse Nederlandse gemeenten Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 22.640 ce rtificaten à € 0,10 per certificaat. Participatie g eschiedt door de eenmalige aankoop van certificaten naar rato van he t aantal gebouwen in de gemeente. Hiermee krijgt de gemeente zeggenschap over het beleid van Dataland. Vertegenwoordiger De gemeente is als participant ve rtegenwoordigd in de certificaathoudersvergadering. 84 bedragen x € 1.000 Stichting administratiekantoor Dataland Jaar Ontvangen vergoeding Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 0 800 600 300 2015 0 949 485 221 2016 0 847 607 - 102 2017 0 751 522 - 96 2018 - nnb nnb nnb (*) vergoeding voor gemeente als verstrekker van gegevens Ontwikkelingen Jaarlijks ontving de gemeen een besc heiden bedrag voor het aanleveren van vastgoedinfor matie. Het totale bedrag bedraagt ca. €75.000,--. Per geme ente komt dit neer op gemiddeld € 260,-- per jaar. Vaak is het voor de financiële afdeling onduidelijk waar dit bedrag vandaan komt. Om die reden leidt de overboeking van het bedrag tot administrat ieve- en boekingskosten die eigenlijk niet in verhouding staan met het te ontvangen bedrag.

Wat op het niveau van de individuele gemeente een beperkt bedrag genoemd kan worden, vormt in zijn to taliteit voor Dataland jaarlijks een zeer werkbaar bedrag om een medewerker fulltime voor het GGB in te kunnen zetten. Daarom ontvangt de gemeente geen jaarlijkse uitkering meer, zodat D ataland kan investeren in het GGB. Op deze manier kan het GGB blijven groeien en blijft de sla gkracht van het beraad behouden, een gegeven dat in het voordeel werkt van alle Nederlandse gemeenten. Risico’s Dataland is een stichting zonder winstoogm erk. Het financieel risico is laag en beperkt zich tot het in de certificaten geïnvesteerde bedrag. 3. Gemeenschappelijke regelingen 3.1. GGD IJsselland Verbonden partij Gemeenschappelijke gezondheidsdienst (GGD) IJsselland Activiteiten De GGD IJsselland bewaakt, beschermt e n bevordert de gezondheid van de ruim 500.000 inwoners van 11 gemeenten in IJsselland Inhoudelijk belang De gemeente heeft de wettelijke taak om de gezondheid van de burgers te bevorderen en te beschermen tegen ziekten en calamiteiten. Daarnaast is de gemeente verplicht een gemeenschappelijke gezondheidsdienst te hebben. Het publiek belang kan het best gediend worden door middel van een publiekrechtelijke deelname op basis van de Wgr.

Bestuursprogramma Steenwijkerlanders doen het samen Deelnemende partijen De gemeenten Dalfsen, Deventer , Hardenberg, Kampen, Ommen, Olst-Wijhe, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap Gemeenten hebben zitting in het algemeen bestuur. Iedere gemeente heeft 1 stem. De (basis)bijdrage per gemeente wordt berekend aan de hand van het aantal inwoners. Vertegenwoordiger Algemeen bestuur: wethouder Jongm an-Smit 85 bedragen x € 1.000 Gemeenschappelijke gezondheidsdienst (GGD) IJsselland Jaar Bijdrage Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 700 1.900 6.300 16% 400 2015 700 2.400 6.100 20% 600 2016 700 1.500 10.200 8% 800 2017 790 1.378 10.593 13% 211 2018 1.344 3.171 8.710 27% - 2 Ontwikkelingen De vele veranderingen op het gebied van jeugdzorg, WMO, participatie en de beweging in het onderwijs vragen van de GGD IJsselland om mee te be wegen, in te spelen op vernieuwing en aan te passen. Vanaf 2018 voert de GGD ook de jeugdgezondheidszorg 0-4 jaar uit en daarmee de gehele jeugdgezondheidszorg (jgz) van 0-18 jaar. De bijdra ge aan de GGD is daardoor gestegen met € 570.000. De stijging is identiek aan de uitgave jgz 0-4 jaar in 2017 (toen nog uitgevoerd door de Zorggroep Oude en Nieuwe Land).

We zien dat een uniforme uitvoering in alle 11 geme enten die deelnemen in de GR GGD bijdraagt aan mogelijkheden tot verdere samenwerking en ontwikkeling. Het beleggen van de gehele jgz 0-18 jaar bij de GGD levert meer mogelijkheden voor same nwerking met onderwijs, het sociaal werk en zorg. Risico’s De risico’s die de GGD in haar begroting h eeft vermeld hebben niet geleid tot extra kosten. H et exploitatieresultaat 2018 is naar verwachting positief. 3.2. Veiligheidsregio IJsselland Verbonden partij Veiligheidsregio IJsselland Activiteiten Veiligheidsregio IJsselland werkt met gemeenten en andere partners samen in het voorkomen , bestrijden en beperken van de gevolgen van branden, ongevallen, rampen en crisis in de regio IJsselland. Inhoudelijk belang De brandweerzorg, rampenbestrijd ing en crisisbeheersing en het bieden van geneeskun dige hulpverlening bij ongevallen en rampen zijn alle pu blieke belangen. Deze belangen kunnen het beste behartigd worden door middel van een gemeenschappelijke regeling op basis van de Wgr. Bestuursprogramma Steenwijker landers voelen zich thuis Deelnemende partijen De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Ommen, Olst-Wijhe, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap Gemeenten hebben zitting in het algemeen bestuur. Iedere gemeente heeft 1 stem.

Vertegenwoordiger Algemeen bestuur: burgemeester Ba ts bedragen x € 1.000 Veiligheidsregio IJsselland Jaar Bijdrage Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 2.500 1.400 43.100 0,0% 3.700 2015 2.625 2.100 42.270 7,9% 2.034 2016 2.660 2.450 27.763 7,9% 2.037 2017 2.745 2.745 33.321 8,5% 556 2018 2.706 5.065 27.386 14,0% 189 86 Ontwikkelingen Voorafgaand aan de begroting 2017 is de verdeelmethodiek herzien. Door het algemeen bes tuur is op 23 maart 2016 namelijk gekozen voor een combinat iemodel voor de verdeling van de kosten. De kosten worden vanaf 2017 voor 75% verdeeld op basis van de historische kosten en voor 25% op basis van een meer geobjectiveerde methodiek, te weten het gemeentefonds. Na drie jaar, dus in 2019, wordt de verdeelmethodie k opnieuw geëvalueerd waarbij in principe het gekozen combinatiemodel gehandhaafd blijft. Er word t alleen gekeken of het geobjectiveerde aandeel van het gemeentefonds in de verdeelmethodie k kan worden vergroot. Voorafgaand aan de evaluatie wordt door het algemeen bestuur op basis van de ontwikkelingen op dat moment besloten hoe de evaluatie exact vorm zal krijgen. Risico’s Veiligheidsregio IJsselland heeft op 31-12 -2017 een weerstandsvermogen van één miljoen euro, dat geeft een betrouwbaarheid van 85%.

Dit betekent dat de veiligheidsregio bij een dergelijke weerstandscapaciteit naar verwachting eenmaal in de zes à zeven jaar niet in staat zal zijn zonder aanvullende financiering een positief eigen vermoge n te behouden. Op basis van het huidige risicoprofiel is de beschikbare weerstandscapacitei t als onvoldoende te beschouwen. Het is echter wel raadzaam definitieve uitspraken pas te doen wan neer enige ervaring is opgedaan met de gevolgde werkwijze in het benoemen en inschatten va n risico’s. De benoemde risico's kunnen langdurige financiële gevolgen hebben. De eventuele financiële gevolgen kunnen voor een beperkte periode worden gedekt. In die periode moet een stru cturele oplossing worden gevonden. De gemeente kan worden aangesproken op een eventueel e xploitatietekort voor een percentage van 7,92%. 3.3. IGSD Steenwijkerland/Westerveld Verbonden partij Intergemeentelijke Sociale Dienst (IGSD) Steenwijkerland en Westerveld Activiteiten Uitvoering van de Wet Werk en Bijstand (WWB), de bijzondere bijstand, het minimabeleid en de participatiewet. Inhoudelijk belang Het samenwerkingsverband is inge steld om door middel van vergaande samenwerking op het gebied van de uitvoering van Wet Werk en Bijstand e n aanverwante wetten de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren, de kwetsbaarheid te verminderen en de efficiëncy te verhogen.

Een gemeenschappelijke regeling op basis van de Wgr leent zich hier het best voor. Bestuursprogramma Steenwijker landers zijn actief Deelnemende partijen Gemeenten Steenwijkerland en W esterveld Aandeel en zeggenschap Vertegenwoordiger Wethouders Bijl-Oord en Harmsma (DB) en wethouders Bijl-Oord, Jongman-Smit en Harmsma (allen in het AB) bedragen x € 1.000 Intergemeentelijke Sociale Dienst (IGSD) Steenwijkerland en Westerveld Jaar Bijdrage Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 3.300 9 2.778 0% 6 2015 3.400 2 3.711 0% - 7 2016 3.700 10 4.183 0% 8 2017 3.596 14 2.599 0% 4 2018 3.818 22 3.739 0% 8 Ontwikkelingen Het proces rond de besluitvorming va n de integrale toegang sociaal domein is grotendeel s afgerond in 2018. Dit heeft tot gevolg dat het grootste deel van de taken van de Participatiewet vanaf 1 januari 2020 toegevoegd worden aan de WMO/Jeugd en weer uit gevoerd worden door de gemeente. Daarvoor heeft de raad inmiddels ook besloten om de Gemeenschappelijke Regeling IGSD S-W per 1-1-2020 op te heffen. 87 De afgelopen twee jaar is er op basis van een Plan van Aanpak intensief ingezet om extra mensen uit te laten stromen naar regulier werk, dat per 1 januari 2019 heeft geleid tot een verlaging van het uitkeringenbestand van 50 uitkeringen t.o.v. 1 janu ari 2018. In 2018 zijn in totaal 128 mensen uitgestroomd naar regulier werk.

Dit ligt op hetzelfde niveau als in 2017. Risico’s De gemeenten zijn risicodrager voor de uit voering van de taken van de IGSD. De belangrijkste risico’s en onzekerheden waarmee de IGSD te maken h eeft vloeien voort uit de Participatiewet, de bijzondere bijstand en het minimabeleid. Het is daa rom van belang een dusdanige organisatie neer te zetten, die voldoende weerstand heeft om tegenva llers op te vangen. Het gaat dan om substantiële tegenvallers. Die weerstand kan bestaa n uit bijvoorbeeld reserves en/of een structuur die de flexibiliteit heeft te reageren op veranderende omstandigheden. De IGSD heeft besloten geen reserves te vormen. 3.4. Omgevingdienst (v.h. Regionale Uitvoeringsdienst) Verbonden partij Omgevingsdienst (v.h. Regionale Uitvoeringsdienst (RUD)) IJsselland Activiteiten De RUD is een netwerkorganisatie op he t gebied van de milieuwetgeving, - regelgeving en – handhaving. Inhoudelijk belang Het is een publiek belang dat de gemeente de wettelijke milieutaken uitvoert op een regionale schaal om zo minder kwetsbaar en meer efficiënt te zijn. Bestuursprogramma Steenwijker landers zijn actief Deelnemende partijen Provincie Overijsel en de geme enten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Olst-Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap De gemeente heeft een zetel in het bestuur.

Het bestuur bestaat uit de vertegen woordigers van de colleges en gedeputeerde staten. Vertegenwoordiger Wethouder Bijl-Oord bedragen x € 1.000 Omgevingsdienst Ijsselland (vh Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Ijsselland) Jaar Bijdrage Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 50 - - - 2015 54 - - - 2016 50 - - - 2017 65 - - - 2018 827 - - - Ontwikkelingen We zien op het werkveld van de Omgev ingsdienst veel nieuwe ontwikkelingen, zoals de kom st van de Omgevingswet met het bijbehorende Digitale Stels el Omgevingswet (DSO) en de opgaven op het gebied van energie, duurzaamheid en klimaatadap tatie. Ook de sanering van asbestdaken < 2024 in Overijssel is een dossier dat onze aandacht vraagt. In overleg met de 12 deelnemers van de Omgevingsdienst zullen we onze kennis en expertise inzetten om op deze dossiers de gewenste resultaten te boeken. De primaire meerwaarde van de Omgevingsdienst is natuurlijk gelegen in de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en han dhaving van de milieutaken. In het tweede jaar van ons bestaan zullen we de basis hiervan verder verstevigen en uitbouwen. In 2019 zullen we ook de samenwerking met de Veiligheidsregio en de GGD v erder intensiveren. Beide gemeenschappelijke regelingen zijn ook actief in he t fysieke domein.

In 2018 is hiermee al een aanvang gemaakt door bijvoorbeeld gezamenlijk vorm te geven aan een voorlichtingsprogramma voor nieuwe gemeenteraden. 88 Risico’s Er zijn in 2018 diverse uitdagingen gewees t op het gebied van de ICT. Het opzetten van de kantoorautomatisering, enkele taak specifieke appli caties en onze applicatie voor het primaire proces IJVI. De kantoorautomatisering heeft zowel i n hard- als software een goede start gekend en draait naar tevredenheid. De taak specifieke applic aties zijn in een projectvorm aangevlogen en kenden een moeizamere start. Dit heeft mede geresulteerd in het feit dat de accounts bij de partners langer in stand blijven dan de oorspronkelijke planning. Eind 2018 is het project op één applicatie na afgerond, deze wordt momenteel opgepakt. De applica tie voor het primaire proces IJVI werkt technisch naar behoren. Gedurende 2018 bleek echter dat er op het gebied van de data conversie en kwaliteit nog een inhaalslag gemaakt moet worden om bijvoorbeeld een goede planning voor de bezoeken (toezicht) te kunnen uitdraaien. Dit is in 2018 opgepakt en kent zijn vervolg in 2019, waarvoor nadere voorstellen worden ontwikkeld. 3.5. Jeugdzorg IJsselland Verbonden partij Uitvoeringsorganisatie Jeugdzorg IJsselland Activiteiten De uitvoeringsorganisatie fungeert als aankoopcentrale voor gemeenten.

Verder beheert de uitvoeringsorganisatie namens de gemeenten de in he t kader van de inkoop gesloten overeenkomsten. Sinds januari 2018 valt ook de coör dinatie van de beleidsafstemming tussen de 11 gemeenten onder de gemeenschappelijke regeling. Inhoudelijk belang Het is een publiek belang dat vo or de gemeente de wettelijke jeugdhulptaken worden uitgevoerd en de gemeente daarbij regionaal samenwerkt om zo effi ciënt mogelijk te zijn. .Gekozen is voor een lichte vorm van samenwerking ofwel de uitvoerende taken en niet de beleidsvormende taken. Bestuursprogramma Steenwijker landers doen het samen Deelnemende partijen De gemeenten Dalfsen, Deventer , Hardenberg, Kampen, Olst-Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap De gemeente heeft een zetel in het bestuur. Het college wijst uit haar midden é én lid van het bestuur aan. Vertegenwoordiger Wethouder Jongman-Smit bedragen x € 1.000 RSJ Ijsselland (regionaal servicepunt) (v.h.Bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO) Jeugdzorg Ijsselland) Jaar Bijdrage Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2014 - - - - 2015 93 - 12.100 - 2016 97 - 15.326 - 2017 168 - 17.335 - 2018 nnb nnb nnb nnb Ontwikkelingen Vanaf 2018 is, met het vaststellen v an de regionale visie jeugdhulp, gekozen voor een m odulaire opbouw van de diensten van de RSJ.

Dit houdt in dat gemeenten kunnen kiezen sommige delen van de dienstverlening zelf uit te voeren. Steenwij kerland neemt, vanaf 2018 de administratieve afhandeling van de ontvangen facturen zelf ter hand. De inkoop van jeugdhulp is vanaf 2018 sterk aangepa st. De nieuwe inkoopmethodiek maakt het sturen op resultaten makkelijker, stimuleert de sam enwerking tussen aanbieders en biedt meer flexibiliteit om te veranderen van intensiteit of a ard van de zorg. In 2018 geldt de nieuwe inkoopsystematiek alleen voor de lichte vormen van zorg. Vanaf 2020 gaan deze ook gelden voor de zwaardere vormen van zorg, Risico’s De nieuwe inkoopmethodiek vergt veel inzet van de RSJ en de gemeenten. Hiervoor is extra menskracht noodzakelijk. Daarnaast kamp het RSJ str uctureel met onderbezetting, waardoor een uitbreiding van de begroting noodzakelijk bleek. Ee n ander risico betreft de financiële uitkomsten van het nieuwe inkoopmodel. Deze zullen worden gemonitord. 89 3.7 Uitvoering grondbeleid 2018 Het klimaat op de woningmarkt in de gemeente Steenw ijkerland heeft zich sterk verbeterd in vergelijkin g met de voorgaande jaren. Er zijn in 2018 zelfs meer kavels verkocht (75) dan verwacht (64).

Definitie en doel grond- eon ontwikkelbeleid 2016-2020 Het doel van het Grond- en Ontwikkelbeleid is het u itvoeren en stimuleren van gebiedsontwikkelingen (g rondexploitaties) en planontwikkelingen (investeringsprojecten) ter bevo rdering van het maatschappelijk gewenste ruimtegebr uik en de ruimtelijke kwaliteit tegen een optimale verdeling van kosten en opbrengsten (kostenverhaal). Belangrijke gebeurtenissen 2018 In 2018 hebben zich een aantal ontwikkelingen voorg edaan die gevolgen hebben voor de financiële positi e van het gemeentelijke grondbedrijf. De grondprijzenbrief 2019 is op 18 december 2018 va stgesteld door het college en ter kennisname verstu urd naar de raad. De grondprijzen opgenomen in de grondprijzenbrief 2019 zijn verwerkt bij de herziening van de grondexploi taties per 1-1-2019. Dit heeft invloed op de hoogte van de verwachte opbrengsten en daarmee op de waardering van de grondexploitaties per 1-1-2019. Op 18 december 2018 heeft de raad besloten gemeente lijke middelen beschikbaar te stellen om de bouw va n sociale huurwoningen op locaties in de noordelijke kernen e n in Steenwijk mogelijk te maken. Besloten is in to taal 84 sociale huurwoningen in te passen in de volgende grondexploitatieprojecten:  Woldmeenthe (cpl 05);  Kornputkwartier (cpl 36);  Willemsoord (cpl 46);  Overhavendijk (cpl 61);  Scheerwolde (cpl 68).

De financiële consequenties van het raadsbesluit d.d. 18 december 2018 zijn verwerkt in de grondexploitaties per 1-1-2019 en worden conform het raadsbesluit gecompenseerd vanuit de reserve volkshuisvesting. Het ingerekende uitgiftetempo van particuliere kave ls in de grondexploitatie Kornputkwartier is per 1- 1-2019 getemporiseerd. In de grondexploitatie ultimo 2017 werd nog uitgegaan van een gemiddeld uitgiftetempo van 17 particuliere kavels in de periode 2019 t/m 2023. Op basis van de gerealiseerde verkoo p van particuliere kavels in 2018 is dit in de gron dexploitatie ultimo 2018 bijgesteld naar gemiddeld circa 11 particuliere kav els in de periode 2019 t/m 2028. Het gaat in totaal om uitgifte van 106 particuliere kavels in deze periode. De verwachte e inddatum van de grondexploitatie is verzet naar 31- 12-2028 en daarmee is de resterende looptijd verlengd naar 10 jaar. De ramingssystematiek in de individuele grondexploi taties in relatie tot de doorbelasting van de koste n op het complex ‘bouwgrondexploitaties algemeen’ is gewijzigd. Het gaat om de kosten in relatie tot grondbedrijf gerel ateerde uren en werkzaamheden geboekt op het complex ‘bouwgrondexpl oitaties algemeen’. Deze kosten worden op basis van een verdelingssystematiek doorbelast naar de verschille nde grondexploitaties.

De ramingssystematiek is nu afgestemd op de wijze waarop de betreffende kosten worden doorbelast. Dit geeft een realistischer beeld van de verwachte grondexploitatieresultaten. Op 19 juli 2018 heeft de raad ingestemd met het bes temmingsplan Vollenhove Aan Boord / Steiger. Met de ze aanpassing van het bestemmingsplan is het mogelijk om een viertal levensbestendige en energie neutrale woningen te re aliseren. Bij de najaarsnota is gezien de geografische nabijheid bes loten de kosten en opbrengsten van deze ontwikkelin g administratief toe te voegen aan het grondexploitatiecomplex Noordwal. In de grondexploitatie Giethoorn Noord fase 1 en 2 is een programmatische toevoeging van 15 vrije sect or kavels aan de Vlier en de Hazelaar. Het gaat om een toevoeging van circ a 7.200 m2 uitgeefbaar gebied wat nog niet was inge rekend in de grondexploitatie. In de grondexploitatie bedrijventerrein Boterberg t e Oldemarkt is de afgelopen jaren de interesse in k avels nagenoeg nihil geweest. Dat terwijl er een nog te verkopen voorraa d uitgeefbaar bedrijventerrein ligt van circa 3,4 h ectare. Er is voor gekozen een deel van het bedrijventerrein een tijdelijke in vulling te geven in de vorm van een zonnepark. Op c irca 1,6 hectare van het bedrijventerrein zullen zich de komende vijftien ja ar zonnepanelen bevinden.

Dat betekent dat deze gro nd de komende vijftien jaar niet verkocht kan worden als bedrijventerrein. 90 Het begrote rentepercentage van 1,25% is door verpl ichte nacalculatie verlaagd naar 1% in de rekening 2018. De parameter kosten- en opbrengstenstijging is gehandhaafd op 2,-% respectievelijk 1,5%. Programma Woningbouw In 2018 zijn in totaal 72 woningbouwkavels verkocht (particulier + projectmatig), terwijl de prognose uitging van de verkoop van 64 woningbouwkavels (particulier + projectmatig). H iermee is in 2018 meer verkocht dan verwacht. Het k limaat op de woningmarkt in de gemeente Steenwijkerland heeft zich sterk verbeterd in vergelijking met de voorgaande jaren. In het project Kornputkwartier hebben de marktparti jen in 2018 meer grond afgenomen dan de contractuee l overeengekomen afnameverplichting. Ook de particuliere uitgifte loopt op dit moment goed. Programma Bedrijventerreinen De uitgifte van bedrijventerreinen loopt achter op de prognoses. De vraag is in de praktijk lager dan de geschatte vraag op basis van het document Afspraken Regionale Bedrijventerreinen Programmering West Overijssel 2017-2020. Aandachtspunt blijft dat de vraag naar bedrijventerreinen zich hoofdzakelijk manifesteert in de kern Steenwijk, terwijl het merendeel van het aanbod in de overige kernen binnen de gemeente Steenwijkerland is gelegen. Er is dus een mismatch tussen vraag en aanbod.

Daarom wordt er in sommige gevallen ook gezocht naar alternatiev e (tijdelijke) invullingen, zoals het zonnepark op het bedrijventerrein Boterberg te Oldemarkt. Resultaten De prognose van het gezamenlijk resultaat tot en met 2027 van de onderhanden grondexploitaties was per ultimo 2017 € 6,8 miljoen positief op eindwaarde. De prognose v an het gezamenlijk resultaat tot en met 2037 van de onderhanden grondexploitaties was per ultimo 2018 € 5,8 miljoen positief op eindwaarde. Dat is een verslechtering van circa 1,0 miljoen, mede veroorzaakt door de financiële consequenties v an de sociale investeringsopgave, de afstemming van de ramingssystematiek op de wijze van doorbelasting va n de kosten op ‘bouwgrondexploitaties algemeen’, te mporisering van het uitgiftetempo Kornputkwartier en de effecten van he t zonnepark als tijdelijke invulling op het bedrijv enterrein Boterberg te Oldemarkt. Door de mutaties in de grondexploitaties en de invoering van de POC-methode kunnen en moeten er in verschillende complexen winsten genomen worden, terwijl in andere complexen verliezen moeten worden genomen. Per saldo betekent dit voor 2018 een verlies binnen het grondbedrijf van circa € 1,3 mil joen. Voorgesteld wordt dit verlies te verrekenen met de Algemene Reserve vrij besteedbaar.

Met de vaststelling van de Nota Reserves en voorzieningen op 19 december 2017 is de Algemene Reserves Grondexploitatie (ARG) opgegaan in de Algemene Rese rve vaste Buffer. Hiermee wordt benadrukt dat het g rondbedrijf deel uitmaakt van de algemene dienst en geen apart onder deel is binnen de financiële huishouding van de gem eente. Het totale risico binnen de grondexploitaties is op basis van de jaarrekening 2018 ca. € 3,5 miljoen (2017: € 3,8 miljoen). De effecten van de sociale investeringsopgave zijn bij de jaarreken ing 2018 ingerekend in de grondexploitaties en vall en daarmee vrij in het risicoprofiel. Ten tweede is door het goede klimaat op de woningmarkt het afzetrisico in een aantal in dividuele grondexploitaties afgenomen. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt het totale pakket aan risico’s gepresenteerd. 91 4. Verklaring Ensia Gemeenten worden steeds afhankelijker van digitale informatievoorziening die veelal tijd en plaatsonaf hankelijk toegankelijk moet zijn. Dit heeft tot gevolg dat ook informatiebeveiliging binnen de gemeente steeds belangrijker wordt. Het College van B&W legt verantwoording af over de kwaliteit van de informatieveiligheid. Hierbij word t gebruik gemaakt van de zogenaamde ENSIA methode.

De horizontale verantwoor ding die hieruit ontstaat bestaat uit een zelfevalu atie en een verklaring van het College van B&W over de (informatie)veiligheid van diverse informatiesystemen. Het gaat dan om over de geselecteerde informatiebeveiligingsnormen inzake DigiD, Suwinet, BAG, BGT en BRP. IB beleid, doelstellingen en afspraken Informatiebeveiliging gaat verder dan alleen ICT. B eveiliging van gegevens en systemen is een zaak van de hele organisatie. Het gaat om mensen in de organisatie, om de manier waarop zij met risico’s omgaan. Het gaat om het inr ichten van processen en procedures, om kennis en bewustzijn. En in de la atste plaats om techniek. Of de bedreiging nu komt van een onbewuste medewerker, een criminele organisatie of een stroom storing: de technische en organisatorische maatrege len om schade te voorkomen of te beperken zijn hetzelfde. Risicomanagement is de basis van een goede informatiebeveiliging. Informatiebeveiliging kan dan ook niet zonder systematische en actuele risicoanalyses. Bij de risico’s horen maatregelen om die risico’s te verminderen en plannen om met incidenten om te gaan. Algemeen beeld en resultaten afgelopen periode In 2017 is het informatiebeveiligingsbeleid 2017-20 20 vastgesteld.

Voorafgaand aan een volgende actual isatie van het informatiebeveiligingsbeleid en verankering hiervan in een jaarplan, is het uitvoeren van een integra le risicoanalyse gewenst. In november 2018 is een integrale risicoanalyse uitgev oerd. Op basis hiervan zijn speerpunten en priorite iten gekozen die zijn opgenomen in het vastgestelde informatiebeveiligingsplan 2019. Algemene Verordening gegevensbescherming (AVG ) Met de komst van de AVG in mei 2018 is er ( hernieu wde) aandacht voor de bescherming van persoonsgegev ens (privacy) gekomen. Informatiebeveiliging en privacybeschermin g zijn aandachtspunten die nauw met elkaar zijn ver weven. Binnen de organisatie is een Privacy Officer (PO) aangesteld en in samenwerking met de gemeenten Westerveld, Sta phorst en Zwartewaterland zijn voor deze 4 gemeenten twee functionarissen gegevensbescherming (FG’s) aangesteld die verantwoordelijk zijn voor het toezicht op de bescherming van persoonsgegevens. In 2018 is gestart gemaakt met het bewust maken van de organisatie. Zo zijn er bewustwordingssessies g ehouden, is er een register van verwerkingsactiviteiten gerealiseerd, zijn verwerkingsovereenkomsten afgesloten en is een register aangelegd waarin datalekken/ beveiligingsincidenten worden vastgelegd. Collegeverklaring ENSIA Als bijlage is de vastgestelde Collegeverklaring EN SIA 2018 bijgevoegd.

Daarnaast is het hierop afgege ven assurance-rapport van de onafhankelijke IT auditor toegevoegd. Meerjarenperspectief De belangrijkste trends en ontwikkelingen voor de gemeentelijke informatieveiligheid voor 2019 zijn: 1. Informatiebeveiligingsplan 2019 Uitvoering geven aan het informatiebeveiligingsplan 2019 2. Aandacht voor privacy De invoering van de Algemene Verordening Gegevensbe scherming (AVG) heeft een impuls gegeven in de aand acht voor de bescherming van persoonsgegevens. Een posit ieve ontwikkeling die tevens helpt de informatievei ligheid te vergroten. 3. Baseline informatieveiligheid Met ingang van 1 januari 2020 zal de Baseline Infor matiebeveiliging Overheid (BIO) van kracht worden a ls vervanger van de BIG en wordt het normenkader voor alle overheden. 4. Common Ground Vanuit het principe Common Ground werken gemeenten gezamenlijk aan de doelstelling om grip te hebben e n te houden op de gemeentelijke informatievoorziening. H iermee wordt een grote stap gezet in de richting va n een open, transparante overheid waarbinnen gegevens sneller e n veiliger kunnen worden uitgewisseld. Zo wordt van uit het programma Gemeentelijke Gemeenschappelijke Infrastr uctuur (GGI) stapsgewijs gewerkt aan de moderniseri ng van de ICT- infrastructuur zoals het aanleggen van een GGI-netwerk. 92 Bijlagen: 93 94 95 96 97 98