5.1c Programmabegroting 2018-2021.pdf

De beleidsplannen Wegen en Oeverconstructies zijn in 2017 vastgesteld en in de voorliggende programmabegroting meerjarig financieel vertaald. Daar wordt dus de komende jaren fors in geïnvesteerd. Wel is besloten om het onderhoudsniveau op sommige onderdelen bij te stellen van ‘basis’ naar ‘beperkt basis’. De vraag is in hoeverre dit van invloed is op de beleving en tevredenheid van onze inwoners. Vanuit het Verkeers- en Vervoersplan is geld gereserveerd voor de verbreding van een aantal fietspaden, onder meer ingegeven door het toenemende gebruik van de e-bike. De aanleg van nieuwe fietspaden staat vooralsnog niet op de planning. Wel heeft een aantal kernen wensen. Deze worden met de desbetreffende plaatselijke belangen besproken. Doelstelling: Voldoende parkeergelegenheid Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Onze inwoners zijn tevreden over de parkeermogelijkheden in de | 2015 | 2018 | ≥ 59% | ≥ 63% | Volgend college gemeente. 26

Het parkeren in Giethoorn is een aandachtspunt. Deze wordt meegenomen in de op te stellen integrale visie voor een leefbaar en aantrekkelijk Giethoorn. Doelstelling: Voldoende duurzame openbare vervoersmogelijkheden Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Onze inwoners zijn tevreden over het openbaar vervoer in onze | 2015 | 2018 | ≥ 47% | ≥ 50% | Volgend college gemeente. Ook het openbaar vervoer blijft een aandachtspunt. De provincie kort op niet rendabele lijnen en anticipeert op initiatieven vanuit de samenleving. Samen met de provincie en het ondernemersplatform kijken wij in hoeverre het bestaande ov-aanbod voldoet aan de vervoersbehoefte en kijken wij naar eventuele alternatieven. Verder geldt dat voor de komende jaren de abri’s bij diverse bushaltes aandacht vragen. Ambitie: initiatiefrijk COLLEGEPROGRAMMA: IN EEN BESTUURSSTIJL DIE DE SAMENLEVING ALS UITGANGSPUNT KIEST EN INWONERS CENTRAAL STELT PAST OOK HET STREVEN NAAR ZELFORGANISERENDE KERNEN EN WIJKEN, | HET | FACILITEREN | VAN | ONDERNEMERSCHAP, | RUIMTE | VOOR | PBW’S | EN | ANDERE MAATSCHAPPELIJKE GROEPERINGEN EN EEN GEMEENTE DIE MEER ALS FACILITATOR OPEREERT.

Doelstelling: Gemeente levert maatwerk Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Betrokken bewoners zijn tevreden | 2015: over de mate van | 2015 | 2018 | Start moni- | -> | Volgend college burgerparticipatie bij projecten in | toring de openbare ruimte. Doelstelling: PBW’s als gesprekspartner Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Faciliteren dorpsplannen. | 2015 | 2018 | 10 projecten | 10 projecten | Volgend college PBW’s zijn tevreden over de samenwerking met de gemeente | 2015 | 2018 | 6,7 | 7,5 | Volgend college (cijfer). 27

Doelstelling: Zelforganiserende kernen en wijken Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Kernen/wijken hebben (deel van) | 2015 | 2018 | 1 | 4 | Volgend college de openbare ruimte in zelfbeheer. Bewoners en gemeente weten elkaar steeds beter te vinden. Door met elkaar in gesprek te gaan zijn wij in staat wederzijdse wensen en behoeften met elkaar te delen en lokale plannen te realiseren. Daarbij verschuift onze rol steeds vaker van initiator naar regisseur of adviseur. Zo trekt bijvoorbeeld een groep bewoners in Steenwijkerwold de herinrichting van ‘hun’ Oldemarktseweg. In de aanpak van de wijk Torenlanden in Steenwijk is samen met de bewoners in co-creatie tot een herinrichtingsplan gekomen. Deze werkwijze krijgt de komende jaren steeds meer navolging. Het komende jaar gaan wij om tafel met onder andere de inwoners van Belt-Schutsloot om te praten over de herinrichting van een aantal straten. Hetzelfde geldt voor de aanwonenden van de Tukseweg in Tuk. Verbonden Partijen Veiligheidsregio IJsselland Zwolle In Veiligheidsregio IJsselland wonen, werken en recreëren ruim 500.000 inwoners in elf gemeenten. Dit zijn de gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Ommen, Olst-Wijhe, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle.

Binnen de Veiligheidsregio werken brandweer, GHOR, politie en gemeenten samen op het gebied van: Brandweerzorg, Crisisbeheersing, Geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen en Rampenbestrijding. De Veiligheidsregio is ingesteld om de inwoners van onze regio beter te beschermen tegen de risico’s van branden, rampen en crises. Dankzij samenwerking zorgen wij ervoor dat wij steeds beter voorbereid zijn op het bestrijden van rampen en het onder controle houden van steeds groter wordende risico's. In de bijlage Verbonden Partijen wordt nader op de afzonderlijke verbonden partijen ingegaan. Wat mag het kosten? bedragen x € 1.000 Bestedingsplan - | Investering | S / I Begroting | MJR | MJR | MJR 2. Steenwijkerl'ANDERS' voelen zich thuis | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 In PPN 2018-2021 opgenomen Invoering Omgevingswet | - | S | 200 | 300 | 150 | 50 Optimalisatie formatie toezicht en handhaving | - | S | 149 | 149 | 149 | 149 Jongerenparticipatie | - | I | 25 | 25 | - | - Zwembaden toevoegen aan voorziening Maatsch.

Vastgoed | - | S | 270 | 270 | 270 | 270 Versterken bermen onveilige plattelandswegen 2018 | 404 | S | 28 | 28 | 28 | 27 Versterken bermen onveilige plattelandswegen 2019 | 404 | S | - | 28 | 28 | 28 Versterken bermen onveilige plattelandswegen 2020 | 404 | S | - | - | 28 | 28 Versterken bermen onveilige plattelandswegen 2021 | 536 | S | - | - | - | 38 Oeververbindingen 2018 | S | 60 | 60 | 60 | 60 28

bedragen x € 1.000 Bestedingsplan - | Investering | S / I | Begroting | MJR | MJR | MJR 2. Steenwijkerl'ANDERS' voelen zich thuis | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 Oeververbindingen 2018 | 538 | S | 22 | 21 | 21 | 21 Oeververbindingen 2019 | 538 | S | - | 22 | 21 | 21 Oeververbindingen 2020 | 538 | S | - | - | 22 | 21 Oeververbindingen 2021 | 538 | S | - | - | - | 22 Invest. en levensduurverlengende maatregelen wegen 2018 | 1.662 | S | 116 | 115 | 113 | 111 Invest. en levensduurverlengende maatregelen wegen 2019 | 162 | S | - | 11 | 11 | 11 Invest. en levensduurverlengende maatregelen wegen 2020 | 187 | S | - | - | 13 | 13 Invest.

en levensduurverlengende maatregelen wegen 2021 | 142 | S | - | - | - | 10 Meerinkomsten kabels en leidingen | S | - 19 | - 19 | - 19 | - 19 Vervangingsplan openbare verlichting (armaturen) 2018 | 370 | S | 26 | 26 | 25 | 25 Vervangingsplan openbare verlichting (masten) 2018 | 237 | S | 11 | 11 | 11 | 10 Vervangingsplan openbare verlichting (armaturen) 2019 | 403 | S | - | 28 | 28 | 27 Vervangingsplan openbare verlichting (masten) 2019 | 202 | S | - | 9 | 9 | 9 Vervangingsplan openbare verlichting (armaturen) 2020 | 233 | S | - | - | 16 | 16 Vervangingsplan openbare verlichting (masten) 2020 | 192 | S | - | - | 9 | 9 Vervangingsplan openbare verlichting (armaturen) 2021 | 261 | S | - | - | - | 18 Vervangingsplan openbare verlichting (masten) 2021 | 164 | S | - | - | - | 7 Vervangingsplan openbare verlichting (besparing onderhoud) | - | S | - 9 | - 13 | - 17 | - 19 Aanpak fietspaden 2018 | - | S | - 24 | - 24 | - 24 | - 24 Aanpak fietspaden 2018 | 300 | S | 16 | 16 | 16 | 15 Aanpak fietspaden 2019 | 250 | S | - | 13 | 13 | 13 Aanpak fietspaden 2020 | 800 | S | - | - | 43 | 42 Voorziening groot onderhoud wegen | - | I | 1.500 | - | - | - Opwaardering groen begraafplaatsen | - | I | 45 | - | - | - Wijkvisie Steenwijk-West 2018 | - | S | 111 | 111 | 101 | 101 Wijkvisie Steenwijk-West 2018 | 150 | S | 11 | 10 | 10 | 10 Wijkvisie Steenwijk-West 2019 | 365 | S | - | 26 | 25 | 25

Wijkvisie Steenwijk-West 2020 | 233 | S | - | - | 16 | 16 Revolving fund duurzaamheid (4 jaar) | - | I | 350 | - | - | - Planuitwerking: Verduurzamen gemeentelijk vastgoed | - | I | 100 | - | - | - Omgevingsdienst IJsselland | - | S | 77 | 101 | 73 | 46 bedragen x € 1.000 Overzicht baten en lasten - | Rekening | Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR 2. Steenwijkerl'ANDERS' voelen zich thuis | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 Saldo van baten en lasten Lasten | - 47.627 | - 34.905 | - 34.157 | - 32.053 | - 32.550 | - 31.930 Baten | 13.578 | 8.293 | 8.906 | 8.989 | 10.281 | 10.274 Saldo van baten en lasten | - 34.049 | - 26.612 | - 25.251 | - 23.064 | - 22.268 | - 21.656 Mutatie reserves Toevoegingen | - 2.846 | - 110 | - 807 | - 508 | - 1.391 | - 1.320 Onttrekkingen | 6.185 | 5.180 | 2.780 | 665 | 580 | 5 Mutatie reserves | 3.339 | 5.070 | 1.973 | 157 | - 811 | - 1.315 Resultaat | - 30.711 | - 21.542 | - 23.278 | - 22.907 | - 23.079 | - 22.971 Af: incidentele baten en lasten | - 1.489 | - 6 | - | - | - | - Materieel resultaat | - 29.221 | - 21.536 | - 23.278 | - 22.907 | - 23.079 | - 22.971 29

30 2.6. Steenwijkerlanders doen het samen Wat zijn onze ambities en doelstellingen? Na een succesvolle transitie van de decentralisaties stond het jaar 2017 in het teken van de start van de transformatie binnen zorg en welzijn. Hierbij is er voor gekozen om te wer ken met een drietal zogenaamde ‘transformatielijnen’ te weten: preventie, verbinding en goed opdrachtgeverscha p. Deze transformatielijnen zijn ingezet om ervoor te zorgen dat in de toekomst iedereen die dat nodig heeft, integrale en passende ondersteuning kan krijgen. Er is een ombuiging in denken en doen nodig, in beleid en uitvoering met als doel het versterken van de zelf - en samenredzaamheid van de inwoners en het vergroten van de effectiviteit en efficiëntie van de ondersteuning (vangnetvoorzieningen). Deze ombuiging, van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’, van afzonderlijke organisatiebelangen naar de gemeenscha ppelijke maatschappelijke opdracht, is voor ons de kern van het begrip ‘transformeren’. Daarbij liggen de pask lare oplossingen niet op tafel. Transformeren is vooral een zoektocht naar een ander samenspel tussen inwoners, organisatie s en gemeente. Dit same nspel en deze zoektocht zullen in 2018 zeer belangrijk worden. Dit vergt van de gemeente vertrouwen in de samenleving én de durf om te investeren in projecten en aanpakken waarvan het resultaat niet op voorhand vast staat.

Ambitie: een leefbaar Steenwijkerland COLLEGEPROGRAMMA: LEEFBARE DORPEN EN WIJKEN WAAR HET AANTREKKELIJK IS OM TE WONEN, WERKEN EN ONTSPANNEN. DAT IS ONS SPEERPUNT. Steenwijkerlanders doen het samen Een leefbaar SteenwijkerlandToegankelijke voorzieningen Iedereen doet mee Sociale samenhangin de buurt Zorg voor en met elkaar Solide maatwerkondersteuning Sluitend netwerk algemene voorzieningen Gezond en veilig opgroeien Kans op ontwikkeling voor ieder kind Goede start voor ieder kind

Doelstelling: Toegankelijke zorgvoorzieningen Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Inwoners beoordelen de toegang via het Toegangsteam tot | Volgend gemeentelijke en | 2015 | 2018 | 7,1 | 7,5 | college maatwerkvoorzieningen Wmo | (2015) met een 7,5 of hoger. Inwoners beoordelen de toegang via het Toegangsteam tot | 7 | Volgend jeugdhulp met een nog nader te | 2015 | 2018 | 6,7 | college bepalen cijfer (afhankelijk | (2016) nulmeting). Een nog nader te bepalen % van de inwoners weet waar zij terecht | 50% | Volgend kunnen met vragen over | 2015 | 2018 | 39% | college participatie of zelfredzaamheid | (2015) (afhankelijk nulmeting). 90% van de ouders weet waar zij | Volgend terecht kunnen met vragen over | 2015 | 2018 | 91% | 90% | college opgroeien en opvoeden. | (2013) Er wordt vanaf 1 januari 2017 gewerkt met een geïntegreerd toegangsteam van Wmo- en jeugdconsulenten. Na een jaar opstarten moeten vanaf 2018 het werken met deze geïntegreerde toegang tot een efficiëntere en effectieve afhandeling van zorgvragen leiden. Het is nu bijvoorbeeld eenvoudiger processen op elkaar af te stemmen en ook zijn de lijnen korter. Daarnaast is het mogelijk een gezin ‘integraal’ te bekijken en niet per ‘wet’.

De vraag of het ook mogelijk en wenselijk is de Participatiewet onder te brengen bij het bestaande toegangsteam zal mogelijk door het volgende college worden opgepakt. Binnen onze gemeente wordt nagedacht en waar mogelijk invulling gegeven aan de principes van ‘omgekeerde toets’ binnen de Participatiewet. Dit principe wordt, onder een andere naam, al toegepast binnen de Wmo en de Jeugdwet (‘de kanteling’). De omgekeerde toets vraagt van de raad dat die de waarden vaststelt en definieert. Onder waarden worden verstaan idealen en motieven die in een samenleving of groep als nastrevenswaardig worden beschouwd. Waarden zijn opvattingen over wat wenselijk is. Er bestaan twee soorten waarden, instrumentele waarden en intrinsieke waarden. Een goede definitie is noodzakelijk. 31

Doelstelling: Iedereen doet mee Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en verder jaar | realisatie Het percentage vrijwilligers dat zich voldoende ondersteund voelt | 2015 | 2018 | 93% | 90% | Volgend college ligt op 90% of hoger. | (2013) Het percentage mantelzorgers dat zich voldoende ondersteund voelt | 2015 | 2018 | 76% | 75% | Volgend college ligt op 75% of hoger. | (2013) Aantal laaggeletterden dat een taalcursus of een programma met | 2015 | 2018 | - | 200 | Volgend college taalcoach heeft gevolgd. % ingezette schuldhulpverleningstrajecten | 2015 | 2018 | 65% | 65% | Volgend college succesvol afgesloten (afhankelijk | (2016) nulmeting). In 2017 is op diverse momenten in de gemeenteraad aandacht geweest en gevraagd voor minimabeleid en schuldhulpverlening. Meer mensen doen een beroep op de schuldhulpverlening. Ook nemen de kosten van het beschermingsbewind fors toe. Met de methode ‘IGSD aan de Poort’ worden cliënten zo snel mogelijk in een traject geplaatst en wordt meer maatwerk geleverd om uitval te voorkomen. Hiermee wordt getracht de gestelde norm voor 2018 (65% ingezette schuldhulpverleningstrajecten wordt succesvol afgerond) te behalen. Sociale samenhang in de buurt Het bevorderen van een krachtige samenleving, gericht op het vergroten van de leefbaarheid en sociale cohesie, is van groot belang.

In een vitale omgeving is het behouden of vergroten van zelfredzaamheid en het meedoen in de samenleving gemakkelijker. Ouderen blijven langer thuis wonen en inwoners die eerder in een beschermde woonsituatie woonden, zullen vaker zelfstandig wonen met begeleiding. Op het terrein van wonen-welzijn-zorg is intensieve afstemming met betrokken instanties zoals woningbouwcorporaties, zorgpartijen, mantelzorgnetwerk etc. nodig. Dit om te zorgen voor een gezonde woonsituatie, voldoende zorg en het voorkomen | van eenzaamheid of | uitsluiting, waardoor ouderen langer thuis kunnen blijven wonen. Ambitie: zorg voor en met elkaar COLLEGEPROGRAMMA: WIJ WILLEN DE ZELFREDZAAMHEID VAN ONZE INWONERS VERSTERKEN. 32

Doelstelling: Solide maatwerkondersteuning Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en verder jaar | realisatie Het rapportcijfer voor de tevredenheid over de | 2015 | 2018 | 7,1 | ≥ 7,5 | Volgend college maatwerkvoorzieningen3 is 7,5 of hoger. | (2015) Er zijn twee belangrijke ontwikkelingen in 2018 die mogelijk effect zullen hebben op de mate van tevredenheid over de maatwerkvoorzieningen. Beide ontwikkelingen hebben te maken met de inkoop van deze voorzieningen. Zowel bij Wmo als bij Jeugd verandert de wijze van financiering van de maatwerkvoorzieningen. Dit heeft gevolgen voor de wijze waarop er in de toegang wordt | gewerkt. Ook de cliënt zal hiermee te maken krijgen, hoewel op indirecte wijze, bijvoorbeeld door versnelling van processen en het verbeteren van de kwaliteit van de zorg. De acties zijn gericht op het ‘Scherp Opdrachtgeverschap’ van de gemeente, soms samen met de regio, en moeten vooral leiden tot meer resultaatgerichte inzet van zorg, meer ruimte voor de professional om te doen wat nodig is en een betere samenwerking tussen zorgaanbieders.

Doelstelling: Sluitend netwerk algemene voorzieningen4 Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en verder jaar | realisatie Een nog nader te bepalen % inwoners mist geen hulp- of ondersteuningsaanbod in | 2015 | 2018 | - | Geen norm | Volgend college Steenwijkerland. | geformuleerd Met | ingang van 1 januari 2018 zijn meerdere functies op het gebied van welzijn, cliëntondersteuning en maatschappelijk werk samengevoegd tot sociaal werk. Het belangrijkste doel van sociaal werk is: ‘het versterken van de eigen kracht van inwoners en hun netwerk duurzaam te versterken met extra aandacht voor verbinding op wijk-/kernniveau’. Sociaal werkers krijgen de opdracht het netwerk van de cliënt systematisch in stelling te brengen bij het vinden van passende antwoorden op ondersteuningsvragen, waardoor de cliënt zo snel mogelijk weer op eigen kracht verder kan. Daarnaast heeft het sociaal werk de opdracht om via collectieve aanpakken de verbindingen op buurt- en wijkniveau te versterken. Beide zaken zullen ertoe bijdragen dat Steenwijkerlanders meer zorgvragen zelf en met elkaar kunnen oplossen. Ambitie: gezond en veilig opgroeien COLLEGEPROGRAMMA: WIJ DRAGEN BIJ AAN HET GEZOND, VEILIG EN TALENTVOL OPGROEIEN VAN KINDEREN EN JONGEREN. 3 Een maatwerkvoorziening is een voorziening die niet algemeen toegankelijk is.

Om gebruik te kunnen maken van een maatwerkvoorziening is een beschikking van de gemeente nodig. De gemeente neemt een besluit op basis van het onderzoek naar de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van de inwoner. 4 Een algemene voorziening is toegankelijk voor de doelgroep zonder een uitgebreid onderzoek naar de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van de inwoner. 33

34 Doelstelling: Goede start voor ieder kind & Kans op ontwikkeling voor ieder kind Er zijn geen subdoelen geformuleerd voor deze ambitie. Dit betekent echter niet dat hier geen activiteit en op plaatsvinden. In diverse documenten van de P&C -cyclus zijn al enkele projecten in dit kader genoemd: prakti jk- ondersteuner (POH-er) Jeugd GGZ, projecten in het kader van kwetsbare jongeren en een transformatie -agenda jeugdhulp-onderwijs. Thema’s in het kader van deze laatstgenoemde transformatie-agenda zijn: - Analyse: inzicht in mate waarin inzet jeugdhulp en speciale onderwijsvoorzieningen elkaar overlappen, - Duidelijkheid: helderheid over samenwerking tussen onderwijs en gemeente en aansluiting met sociaal werk, - Preventie: concrete acties, - Verwachtingen: set van afspraken en indicatoren waarmee de diverse organisaties en instellingen een gesprek met elkaar kunnen aangaan. Het versterken van de verbinding tussen jeugdhulp en onderwijs – ook op casusniveau – biedt grote kansen voor de kwaliteit en effectiviteit van de jeugdhulp en het thuisnabij bieden van de juiste zorg. Verbonden partijen N.V. NoordWestGroep NoordWestGroep is een sociaal werkontwikkelingsbedrijf. Het doel is om alle werkzoekenden, met passende hulp en ondersteuning, naar zinvol werk te leiden.

Intergemeentelijke Sociale Dienst De hoofdtaak van de IGSD is om inwoners van de gemeente Steenwij kerland die een beroep doen of willen doen op een bijstandsuitkering weer toe te leiden naar regulier, betaald werk. Mocht dit niet of niet direct lukken dan kan men een beroep doen op het vangnet van de sociale zekerheid, namelijk een bijstandsuitkering. Hierbij wordt dan wel een tegenprestatie verwacht om op die manier actief te blijven participeren in de samenleving. Daarnaast vervult de IGSD nog een actieve rol bij het armoede - en minimabeleid, inclusief de schuldhulpverlening. De gemeenten Steenwijkerland en Westerveld zijn risicodrager voor de uitvoering van de taken van de IGSD. De belangrijkste risico’s waarmee de IGSD te maken heeft zijn de zogeheten open -eind regelingen, zoals de Participatiewet, de bijzondere bijstand, minimabeleid en de schuldhulpverlening. GGD IJsselland Zwolle De gemeente Steenwijkerland maakt deel uit van de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD). De GGD bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van de ruim 500.000 inwoners van 11 gemeenten in IJsselland. Volgens de Wet publieke gezondheid hebben gemeenten de taak een GGD in stand te houden voor de uitvoering van taken op het gebied van de publieke gezondheidszorg. Dit is o.m. gericht op het bevorderen van de algemene gezondheid en het voorkomen van ziekten bij risicogroepen.

Een belangrijke rol van de GGD is daarnaast monitoring en signalering. BVO Jeugd De Bedrijfsvoeringsorganisatie Jeugdzorg IJsselland (BVO) is een samenwerkingsverband van 11 gemeenten in Overijssel. De BVO voert voor 11 gemeenten een aantal bedrijfsvoeringstaken uit die verbonden zijn aan de inkoop en contractmanagement, financiële afhandeling en monitoring van de verstrekte individuele

35 voorzieningen jeugdhulp. Jeugdhulp biedt extra ondersteuning aan kinderen en hun ouders bij het opgroeien en opvoeden tot zelfstandige volwassenen. De inkoop van jeugdhulp blijft in 2018 door de BVO worden uitgevoerd, maar zal op een andere leest worden geschoeid. De nieuwe inkoopmethodiek maakt het sturen op resultaten makkelijker, stimuleert de samenwerking tussen aanbieders en biedt meer flexibiliteit om te veranderen van intensiteit of aard van de zorg. In de bijlage Verbonden Partijen wordt nader op de afzonderlijke verbonden partijen ingegaan. Sociaal domein Aanleiding De raad heeft bij het vaststellen van de jaarstukken 2015, door middel van een amendement aangegeven dat in de Programmabegroting 2017 en 2018 een afzonderlijke paragraaf Sociaal domein opgenomen moet worden. In de paragraaf moet informatie opgenomen worden over de deelbudgetten nieuwe Wmo-taken, Participatie, Jeugdzorg en oude Wmo-taken zoals de nadere onderbouwing (kaders) daarvan. In de reguliere P&C cyclus wordt vervolgens gerapporteerd over de ontwikkeling van de zorgvragen en het daaraan gerelateerde budget. Transformatie Het beleidsplan Sociaal domein beschrijft op hoofdlijnen de plannen voor de jaren 2017 -2020. In deze jaren zal de transformatie voorop staan. Er is een ombuiging in denken en doen nodig, een ‘mindshift’.

Van verzekerd denken waarin e en inwoner ‘recht’ heeft op voorzieningen, naar het onderzoeken van wat nodig is om zelfredzaam te kunnen blijven. Van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’. Van denken in bestaande producten, naar maatregelen die nodig zijn om te kunnen deelnemen aan de samenle ving. Van een focus op de individuele inwoner naar de gemeenschappen waar de inwoner deel van uit maakt. Van afzonderlijke organisatiebelangen naar de gemeenschappelijke maatschappelijke opdracht. Deze ombuiging is voor ons de kern van het begrip ‘transformeren’. Wanneer we erin slagen deze ombuiging tot stand te brengen, zal het mogelijk zijn om ook op lange termijn ervoor te zorgen dat kwetsbare inwoners de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben om deel te kunnen nemen aan de samenleving. Transformeren gebeurt langs vele wegen. Een greep uit de transformatieprojecten die nu lopen: de ombuiging van welzijn naar sociaal werk, de invoering van resultaatgerichte bekostiging van maatwerkvoorzieningen jeugd en Wmo, de pilot met de Praktijkondersteuner Huis arts GGZ -jeugd, de aanpak van kwetsbare jongeren in het Jongerenloket, de deelname van onze toegang aan de Academische Werkplaats Sociaal Domein, de samenwerking met onderwijs en kinderopvang in de Transformatieagenda jeugd -onderwijs, de dementievriendelij ke gemeente.

Ook de doorontwikkeling van ‘de kanteling’ en ‘de omgekeerde toets’ zijn vorme n van transformatie binnen het sociaal domein. Centrale elementen in deze aanpakken zijn het versterken van het eigen probleemoplossend vermogen van inwoners, het bi eden van ruimte aan professionals om te doen wat nodig is en het versterken van verbindingen tussen domeinen en tussen inwoners en professionals. En dan hebben wij het nog niet gehad over de vele nieuwe allianties en aanpakken die in de samenleving zelf on tstaan. Zo zien w ij huisartsenpraktijken in Steenwijkerland die meer partijen structureel betrekken, met n ame bij de zorg voor ouderen, wij zien zorgverzekeraar Zilveren Kruis die een meer verbindende rol kiest, inwoners die samen een zorgcoöperatie

oprichten of de buurtcirkels die ontstaan. De verwachting is dat het belang van dit soort initiatieven in de toekomst zal toenemen. Kortom, de transformatie in onze gemeente is op gang gekomen en kent vele gezichten. Deze veelsoortigheid beschouwen wij als een groot goed. Wij hebben het al eerder gezegd: pasklare oplossingen liggen niet op tafel. Transformeren is een zoektocht in een nieuw samenspel tussen gemeente en partners. Daarbij worden nieuwe wegen bewandeld, door vele partijen in wisselende samenstelling. In deze nieuwe dynamiek ontstaan nieuwe oplossingen, die daadwerkelijk leiden tot een samenleving waarin de meeste ondersteuningsvragen door inwoners zelf en in gezamenlijkheid worden beantwoord en waarin er kwalitatief hoogwaardige vangnetvoorzieningen zijn voor degenen die dat nodig hebben. En soms ontstaan er nieuwe oplossingen die minder goed blijken te werken en een zachte dood sterven. Dit is eigen aan de dynamiek van transformeren. Een belangrijke rol van de overheid is deze dynamiek aan te jagen | en te faciliteren. Transformeren vergt daarom niet alleen vertrouwen in de samenleving, maar ook de moed om te investeren en verantwoorde risico’s te nemen. Bijdrage vanuit het Rijk Met het overhevelen van de taken in het kader van de Jeugdwet, de nieuwe Wmo en de Participatiewet is er ook budget overgeheveld naar de gemeente via de Uitkering Sociaal Domein.

Dit betreft zowel de uitvoeringskosten van de nieuwe taken als ook de eigen personele kosten. Hieronder staat wat per deeldomein aan budget wordt ontvangen op basis van de meicirculaire 2017. Uitkering Sociaal Domein, op basis van meicirculaire 2017 bedragen x € 1.000 Rijksbijdragen per deeldomein | Rekening | Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 Jeugdzorg | 9.147 | 9.879 | 9.764 | 9.771 | 9.855 | 9.906 WMO 2015 | 7.452 | 6.495 | 6.308 | 6.236 | 6.264 | 6.254 Participatie (re-integratie) | 1.282 | 1.370 | 1.319 | 1.367 | 1.401 | 1.492 Participatie (Wsw) | 8.102 | 7.319 | 6.758 | 6.294 | 5.849 | 5.660 Totaal | 25.983 | 25.064 | 24.149 | 23.668 | 23.368 | 23.312 Bovenvermelde opsomming is overigens exclusief het budget dat wordt ontvangen voor de uitvoering van de oude Wmo (o.a. schoonmaakondersteuning) en het minimabeleid. Dit bedrag is binnen de Algemene uitkering niet meer afzonderlijk te herleiden. Uit het overzicht blijkt dat er sprake is van afnemende budgetten; het verschil tussen het budget in 2021 en 2017 is € 1.752.000. Deze verlaging zit overigens met name in de Wsw-uitkering. Deze neemt in 5 jaar tijd met bijna € 1,7 miljoen af. Dit moet bereikt worden door een afname in het aantal Wsw-ers. Ook is zichtbaar dat het budget t.o.v. de meicirculaire 2016 naar beneden is bijgesteld.

Nog steeds worden er herstelacties uitgevoerd om het budget zo rechtvaardig mogelijk te verdelen tussen de verschillende wetten (Wlz en Wmo en/of Jeugdwet) en tussen gemeenten. Voor de jeugd pakt dit positief uit, voor de Wmo licht negatief. Begroting 2018 Net als vorig jaar is de begroting 2018 opgesteld volgens onderstaande indeling. Wanneer over het ‘sociaal domein’ gesproken wordt, worden hierin de volgende categorieën meegenomen: - | Jeugd; maatwerkvoorzieningen (ZIN en PGB)en geëscaleerde zorg (reclassering en veilig thuis); 36

- | Wmo; nieuwe maatwerkvoorzieningen (dagbesteding, begeleiding en kortdurend verblijf, zowel ZIN als PGB), geëscaleerde zorg (opvang en beschermd wonen), oude maatwerkvoorzieningen (wonen, rollen en vervoer) en schoonmaakondersteuning; - | Overige taken; externe kosten voor de toegang, preventie, kinderopvang, asielzoekers-/minderhedenbeleid, dorpshuizen en het sociaal werk. Voorheen waren dit de onderdelen zoals algemeen maatschappelijk werk, sociaal cultureel werk, ouderen- en jeugdbeleid. - | Participatie; participatie (re-integratie) en Wsw (Noordwestgroep); - | Minimabeleid; Minimabeleid en schuldhulpverlening - | Eigen bijdragen; eigen bijdragen voor Wmo-voorzieningen. Uitsplitsing Sociaal Domein binnen begroting gemeente Steenwijkerland bedragen x € 1.000 Meerjarensperspectief Sociaal domein | Rekening | Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 Jeugd | 8.504 | 8.802 | 8.702 | 8.702 | 8.766 | 8.818 Wmo - Wmo-nieuw | 3.877 | 4.666 | 4.825 | 4.761 | 4.838 | 4.828 - Wmo-oud | 1.603 | 1.715 | 1.715 | 1.714 | 1.714 | 1.714 - Schoonmaakondersteuning | 2.076 | 3.309 | 3.749 | 3.749 | 3.749 | 3.901 Overige taken jeugd en Wmo - Toegang )* | 1.126 | 703 | 562 | 562 | 562 | 562 - Samenkracht en Burgerparticipatie (incl. Soc.

Werk) | 1.650 | 2.709 | 2.619 | 2.619 | 2.594 | 2.094 Participatie - Participatie | 1.100 | 1.554 | 1.320 | 1.367 | 1.367 | 1.368 - WSW | 8.764 | 7.984 | 7.589 | 7.125 | 6.714 | 6.615 Minimabeleid | 1.596 | 2.164 | 1.648 | 1.640 | 1.640 | 1.640 Eigen bijdragen Wmo | - 500 | - 650 | - 650 | - 650 | - 650 | - 650 Totaal | 29.797 | 32.955 | 32.077 | 31.588 | 31.295 | 30.890 Het budget voor het sociaal domein is in 2018 bijna € 900.000 lager dan in 2017 (na Perspectiefnota). Dit heeft vooral te maken met het feit dat de raad eenmalig het restantbudget van 2015 en 2016 voor een regeling in het kader van de oude WCTG/CER heeft overgeheveld naar 2017. Dit budget (€ 500.000) is ingezet voor het uitvoeren van de regeling Chronisch Zieken. Overigens zal deze succesvol gebleken aanpak ook in 2018 worden voortgezet (uit budget Samenkracht en Burgerparticipatie). Hier is in 2018 € 200.000 voor beschikbaar. Bij de herijking van het minimabeleid (eind 2017) zal blijken of dit voldoende is voor het uitvoeren van de regeling. Daarnaast is het budget voor de Participatiewet in 2017 eenmalig hoger in verband met een btw-teruggaaf van voorgaande jaren. Het Wsw budget is in 2018 lager in verband met de taakstellende verlaging van het budget (€ 400.000) vanuit het Rijk. Enkele Wmo deelbudgetten liggen in 2018 hoger dan in 2017.

Het budget voor Wmo-voorzieningen ligt € | 160.000 | hoger | in | verband | met | ophoging | van | de | uitkering | Sociaal | Domein. | Het | budget | voor | de schoonmaakondersteuning ligt hoger (€ 440.000). Eind 2017 zal bekend zijn of dit bedrag te hoog is. Bij de volgende Perspectiefnota zal dit dan worden verlaagd. 37

In 2018 minder budget dan in 2017 Categorie | bedrag | reden Minimabeleid | -/- € 500.000 | Eenmalig overgeheveld restant budget uit 2015 en 2016, gebruikt voor uitvoeren regeling Chronisch zieken. Regeling wordt voortgezet (onder Samenkracht en Burgerparticipatie) Participatie | -/- € 230.000 | In 2017 eenmalige ophoging in verband met extra middelen door btw- teruggaaf WSW | -/- € 400.000 | Verlaging budget i.v.m. verlaging rijksbudget Jeugd | -/- € 100.000 | Verlaging budget i.v.m. verlaging rijksbudget Toegang | -/- € 140.00 | Verschuiving budget naar Sociaal Werk (samenkracht en burgerparticipatie) In 2018 meer budget dan in 2017 categorie | bedrag | reden Wmo-nieuw | € 160.000 | Verhoging budget i.v.m. verhoging rijksbudget. Nodig voor nieuwe wijze van inkoop Schoonmaak- | € 440.000 | Op basis van laatste berekeningen. Wordt eind 2017 mogelijk herzien en ondersteuning | in PPN aangepast. Samenkracht en | € 90.000 | Budget opgehoogd met € 500.000 voor uitvoeren Sociaal Werk (3 jaar) en burgerparticipatie | € 140.000 van Toegang. Verlaging budget met € 550.000 i.v.m. incidenteel budget voor asielzoekers/ minderheden Belangrijkste nieuwe item is Sociaal Werk. Dit zal in 2018 de nodige inzet vragen van de aanbieder en de gemeente. Naast deze extra inzet moet er in het kader van de transformatie ook geld beschikbaar komen voor vernieuwingen en innovatie.

In 2017 hebben wij daar, met name op het terrein van de jeugd ervaringen in opgedaan. Voorbeelden zijn de POH-er en kwetsbare jongeren. Uiteraard zal allereerst | gezocht worden naar ruimte binnen het sociaal domein. Als | deze financiële ruimte er niet is, zal | in 2018, via de P&C-cyclus, de gemeenteraad om een innovatiebudget gevraagd worden. Zoals al in de inleiding is aangegeven is het de verwachting dat initiatieven, van nieuwe allianties en aanpakken die in de samenleving zelf ontstaan, in de toekomst zullen toenemen. Het is zaak dat de gemeente hier met ambtelijke inzet en financiële middelen op kan anticiperen. Er zijn, zoals ook aangegeven in de Najaarsnota 2017 en de risico’s, wat onzekerheden naar aanleiding van | de nieuwe wijze van inkoop bij zowel de Wmo als de jeugdzorg. Dit zal gemonitord worden en afwijkingen zullen via de P&C cyclus gerapporteerd worden. Meerjarenperspectief 2018-2021 De financiële ontwikkeling in het meerjarenperspectief (zie vorige tabel) heeft vooral te maken met de afname van het Wsw-budget. Deze afname loopt gelijk op met de afname van de uitkering van het Rijk voor de Wsw. Daarnaast heeft de gemeenteraad voor het Sociaal Werk voor 2018 tot en met 2020 jaarlijks € 500.000 extra budget beschikbaar gesteld.

De inzet van het Sociaal Werk moet onder andere leiden tot een verschuiving van het budget van maatwerkvoorzieningen naar het voorliggend veld en preventie. De komende jaren zal nagegaan worden of de inzet van Sociaal Werk dit beoogde effect heeft op de maatwerkvoorzieningen. Zoals al aangegeven bij ‘bijdrage vanuit het Rijk’ kunnen de komende circulaires het bovenstaande beeld wijzigen. 38

Beleidsplan Sociaal domein en planning & control cyclus In het beleidsplan Sociaal domein zijn méér | budgetten meegenomen dan in bovenstaande overzichten. Ook de budgetten Gezondheidszorg, Sport, Cultuur en Onderwijs zijn in het beleidsplan meegenomen, omdat deze beleidsvelden mogelijk op termijn ingezet worden in de transformatie. Wanneer dit het geval is, zal het overzicht mogelijk aangepast worden. Zoals al in het begin van deze paragraaf is aangegeven is de transformatie erop gericht om beleid en uitvoering op de deelterreinen zodanig om te buigen, dat wij | de uitdagingen van de komende jaren, zoals bijvoorbeeld het krimpende budget, het hoofd kunnen bieden. De ombuiging volgt daarbij de lijnen die in het beleidsplan zijn uitgezet: 1. | Preventie versterken 2. | Effectieve verbindingen 3. | Scherp opdrachtgeverschap Ook de toegang, met de omgekeerde toets, zal bijdragen aan deze ombuiging. Er wordt gewerkt met een dynamische transformatieagenda, samen met inwoners, organisaties en initiatieven. De financiële ontwikkelingen van de transformatieagenda worden via de reguliere P&C-instrumenten, zijnde de Perspectiefnota, Najaarsnota en de begroting, voorgelegd aan de gemeenteraad. Wat mag het kosten? bedragen x € 1.000 Bestedingsplan - | Investering | S / I | Begroting | MJR | MJR | MJR 3.

Steenwijkerl'ANDERS' doen het samen | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 In PPN 2018-2021 opgenomen Transitie naar één welzijnsorganisatie | - | I | 500 | 500 | 500 | - Planuitwerking: Cultuurvisie; kansen door verbinden | - | I | 65 | 65 | - | - Schuldhulpverlening | - | S | 160 | 160 | 160 | 160 Verhogen taalniveau 3F voor pedagogisch medewerkers | - | I | 88 | - | - | - voorschoolse voorzieningen Kwetsbare jongeren op het snijvlak van school en werk | - | S | 75 | 75 | 75 | 75 Vechtscheidingen (BRAM) | - | S | 40 | 40 | 40 | 40 Totaal bestedingsplan | - | 928 | 840 | 775 | 275 bedragen x € 1.000 Overzicht baten en lasten - | Rekening | Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR 3. Steenwijkerl'ANDERS' doen het samen | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 Saldo van baten en lasten Lasten | - 66.812 | - 64.497 | - 60.140 | - 59.065 | - 58.618 | - 58.268 Baten | 17.068 | 14.672 | 14.604 | 14.604 | 14.604 | 14.604 Saldo van baten en lasten | - 49.744 | - 49.825 | - 45.536 | - 44.461 | - 44.014 | - 43.664 Mutatie reserves Toevoegingen | - 5.912 | - 50 | - 50 | - 50 | - 50 | - 50 Onttrekkingen | 8.243 | 3.668 | 683 | 594 | 529 | 29 Mutatie reserves | 2.331 | 3.618 | 633 | 544 | 479 | - 21 Resultaat | - 47.413 | - 46.207 | - 44.903 | - 43.917 | - 43.535 | - 43.685 39

bedragen x € 1.000 Overzicht baten en lasten - | Rekening | Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR 3. Steenwijkerl'ANDERS' doen het samen | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 Af: incidentele baten en lasten | - 4.397 | 178 | - | - | - | - Materieel resultaat | - 43.016 | - 46.385 | - 44.903 | - 43.917 | - 43.535 | - 43.685 40

41 2.7. Steenwijkerlanders zijn actief Wat zijn onze ambities en doelstellingen? Samen willen wij werken aan werk. Wij vinden het erg belangrijk dat iedereen aan het werk kan, waar mogelijk in ons eigen gebied. Het hebben van werk is van belang voor het individu, de samenleving en de economie. De toeristische sector biedt kansen voor de werkgelegenheid. Samen met ondernem ers-(organisaties) en met partners in de Regio Zwolle gaan wij hier actief mee aan de slag. Ambitie: behoud en ontwikkeling werkgelegenheid in Steenwijkerland COLLEGEPROGRAMMA: WIJ ZIJN ONS ERVAN BEWUST DAT WE ALS OVERHEID GEEN BANEN KUNNEN SCHEPPEN. MAAR WE ZIJN ER OOK VAN OVERTUIGD DAT ARBEIDSPARTICIPATIE EEN BELANGRIJKE VOORWAARDE IS VOOR MENSEN OM MEE TE DOEN IN DE SAMENLEVING. ALS GEMEENTE KUNNEN WE RANDVOORWAARDEN SCHEPPEN VOOR WERKGELEGENHEID EN DAAR GAAN WE DEZE PERIODE HARD MEE AAN DE SLAG. Steenwijkerlanders zijn actief Behoud en ontwikkeling werkgelegenheid in Steenwijkerland Versterken ondernemersklimaat Groei aantal arbeidsplaatsen en toeleiding Meer kansen voor vrijetijds- economieRespect voor (landschappelijke) omgeving Toename werkgelegenheid in de recreatiesector Vitaliteit en leefbaarheid centraal Landelijk gebied als "promotor" Economische vitaliteit in de kernen Iedereen "aangesloten"

Doelstelling: Versterken ondernemersklimaat Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en verder jaar | realisatie Revitalisering bedrijventerreinen ‘2.0’ is omgezet in duurzaam, | 2015 | 2015 | Evaluatie ‘Samen | 100% afspraken | Volgend college veilig en efficiënt gebruik van de | voor 3 Sterren’ | uitgevoerd gebieden. Steenwijkerland Ondernemers zijn tevreden over | 2015 | 2018 | scoort op | 6,1 | Volgend college het ondernemersklimaat | dienstverlening een 5,9 Na een aantal jaren stagnatie | zijn de | economische vooruitzichten weer gunstig. Dit | is o.a. zichtbaar in de toenemende belangstelling in en verkoop van bedrijfskavels. De economie in Noord Overijssel is in 2016 harder gegroeid dan het landelijk gemiddelde. In Nederland werd in 2016 een groei van 2,2% van het bruto binnenlands product gerealiseerd, in Noord Overijssel lag de groei op 2,5% (bron CBS). In West Overijssel zijn onder regie van de provincie Overijssel bestuurlijke afspraken gemaakt over de kwaliteit en kwantiteit van de bedrijventerreinen in de regio. De gemeente heeft hierbij goede uitgangspunten en mag op basis van verwachte groei haar areaal bedrijventerrein uitbreiden. Na een aanvankelijke aarzelende start wordt nu fors ingezet in samenwerking met de Business Club Steenwijkerland op de realisatie van de doelen van parkmanagement 3.0.

waarbij wordt ingezet op vijf thema’s: 1) Arbeidsmarkt, 2) Veiligheid en ondernemen, 3) Duurzaamheid en maatschappelijk ondernemen, 4) Ruimtelijke kwaliteit en 5) Ruimtegebruik en aanpak leegstand vastgoed. Doelstelling: Groei aantal arbeidsplaatsen en toeleiding Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en verder jaar | realisatie Plaatsen mensen met een arbeidsbeperking (ex-Wajong en | 2015 | 2018 | 0 | 75 | Volgend college Wsw). | (medio 2016) Jaarlijks stromen gemiddeld 150 personen met een afstand tot de | 2015 | 2018 | 105 | 150 | Volgend college arbeidsmarkt uit de WWB naar | (2015) betaald werk. Alle cliënten met een grote afstand tot de arbeidsmarkt verrichten naar vermogen een tegenprestatie voor hun uitkering | 2015 | 2018 | 45% | 100% | Volgend college in de vorm van vrijwilligerswerk, | (2015) mantelzorg of anderszins maatschappelijk nuttige activiteiten. 42

Doelstelling: Groei aantal arbeidsplaatsen en toeleiding Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en verder jaar | realisatie Efficiënte en robuuste uitvoering van de Participatiewet. | 2015 | 2016 | Samenwerking | Effectuering van de | Volgend college met Westerveld | samenwerking Het werkloosheidspercentage in de gemeente Steenwijkerland (10,6%, bron UWV) groeit dichter 2015 | 2018 | 1,6%6 | 1,0% | Volgend college toe naar het werkloosheidsper- | (Dec. 2014) centage in de Werkbedrijf regio Zwolle5 (bron UWV 9,0%,). Om de werkgelegenheid en het ondernemersklimaat verder te bevorderen is de samenwerking met de subregio (Meppel, Westerveld en Staphorst) op | het gebied van de werkgeversdienstverlening geïntensiveerd. Uiteraard spelen de IGSD Steenwijkerland/Westerveld en de Noordwestgroep ook een grote rol in het bereiken van de diverse subdoelen. Met de Business Club Steenwijkerland worden ook succesvolle projecten uitgevoerd die tot uitplaatsingen naar de reguliere arbeidsmarkt leiden. Voor het komende jaar willen wij samen nagaan hoe wij deze samenwerking nog verder uit kunnen bouwen. Met de aantrekkende economie hopen wij met de uitvoering van het Plan van Aanpak van de IGSD ook de mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt nog te kunnen plaatsen op reguliere banen.

Mocht dit (nog) niet lukken dan zal via leerwerk- en werkervaringsplekken, maar ook zorgtrajecten, geprobeerd worden deze mensen toe te rusten voor plaatsing op de arbeidsmarkt. Ambitie: meer kansen voor de vrijetijdseconomie COLLEGEPROGRAMMA: TOERISME EN RECREATIE ZIJN DE PIJLERS VAN ONZE ECONOMIE. DAAROM ONDERZOEKEN WE DE KANSEN VOOR HET VERDER ONTWIKKELEN VAN EEN ‘VRIJETIJDSECONOMIE’ DE KOMENDE PERIODE EN WERKEN WE DE MOGELIJKHEDEN VERDER UIT. Respect voor (landschappelijke) omgeving Bij grote nieuwe investeringen wordt nadrukkelijk en structureel getoetst op invloed op de landelijke omgeving. Hiervoor wordt gebruikt gemaakt van de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving. Dit geeft mogelijkheden voor sociaal-economische ontwikkelingen in het buitengebied, mits die bijdragen aan een versterking van de ruimtelijke kwaliteit. Investeringen in stadsranden die het beleven van het landschap versterken, worden gestimuleerd en ondersteund. Hierbij wordt o.a. gedacht aan de stadsranden van Vollenhove en Blokzijl. 5 Het werkbedrijf regio Zwolle, eerder de IJsselvechtstreek, bevat de volgende gemeenten: Dalfsen, Hardenberg, Hattem, Heerde, Kampen, Meppel, Oldebroek, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Westerveld, Zwartewaterland en Zwolle. 6 Dit is het verschil in percentage tussen de Regio Zwolle (9,0%) en Steenwijkerland (10,6) op basis van cijfers van het UWV. 43

Doelstelling: Toename werkgelegenheid in de recreatiesector Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en verder jaar | realisatie Wij streven naar een groei van het | 2.070 werkzame aantal arbeidsplaatsen in de | 2016 | 2018 | personen in de | 2% groei | Volgend college recreatiesector. | vrijetijdsector Wij streven naar een jaarlijkse toename van het aantal | Momenteel geen arbeidsplaatsen in de | 2016 | 2018 | zicht op het | 25 | Volgend college recreatiesector voor mensen met | aantal plaatsen. een afstand tot de arbeidsmarkt. Het hoofd- en subdoel in het bestuursprogramma ‘Steenwijkerlanders zijn actief’ ten aanzien van toerisme is een toename van de werkgelegenheid in de recreatiesector (met 2% per jaar). Vooropgesteld is dat wij | hier maar beperkte invloed op hebben. Wij scheppen geen banen maar kunnen het de ondernemers die dat wel doen zo gemakkelijk mogelijk maken. In het algemeen en wanneer dit past in onze visie willen we ze daarbij faciliteren, de ontwikkelingen stimuleren en de voorwaarden daarvoor scheppen. Uiteindelijk zijn het voornamelijk ondernemers die arbeidsplaatsen creëren. Wij streven naar een (gemiddelde) jaarlijkse groei van het aantal arbeidsplaatsen in Steenwijkerland | van | 2%, | ook | in | de | recreatiesector.

| Hoewel | de | prognose | positief | is, | worden | de werkgelegenheidscijfers van 2018 pas in het | voorjaar van 2019 bekend. Daarnaast streven wij | er, binnen onze mogelijkheden, | naar | om | jaarlijks | 100 | arbeidsplaatsen | te | realiseren | voor | mensen | met | een | afstand | tot | de arbeidsmarkt. Vijfentwintig hiervan moeten er per jaar gerealiseerd worden in de recreatiesector. Meer dan vijfentwintig personen met een afstand tot de arbeidsmarkt vinden jaarlijks de weg naar werk in de recreatiesector. Dit betreft wel vaak tijdelijk en/of seizoensgebonden arbeid. In 2018 gaan wij: - | Samen met diverse gebiedspartijen, verenigd in de stichting Weerribben-Wieden (in oprichting), bezig met het doorontwikkelen en het zichtbaar maken van het nieuwe merk Weerribben-Wieden. Samen gaan wij kijken of wij nieuwe poorten van het gebied Weerribben-Wieden kunnen realiseren en een eenheid kunnen gaan maken van de nieuwe en bestaande poorten. Uitgangspunt daarbij is dat niet overal hetzelfde verhaal wordt verteld en wordt verwezen naar andere poorten voor het bezoeken van het gebied. - | Samen met bewoners en ondernemers uit Steenwijk plannen realiseren (op basis van de ‘Integrale visie voor de binnenstad van Steenwijk’) waarbij wij kijken hoe wij daarmee meer toeristen naar Steenwijk Vestingstad kunnen trekken.

De plannen hiervoor worden door de samenwerkende partijen in 2017 voorbereid. - | Samen | met bewoners en ondernemers uit Giethoorn plannen uitvoeren waarbij uitgangspunt is dat wij Giethoorn enerzijds aantrekkelijk houden voor toeristen en anderzijds voorkomen dat hiervoor teveel overlast ontstaat voor de bewoners van Giethoorn. De plannen hiervoor worden door de samenwerkende partijen in 2017 voorbereid. 44

Ambitie: vitaliteit en leefbaarheid centraal COLLEGEPROGRAMMA: WIJ GAAN VOOR VITALE DORPEN EN WIJKEN WAAR HET AANTREKKELIJK IS OM TE WONEN, WERKEN EN ONTSPANNEN EN DIE VOORZIEN ZIJN VAN INTERNET. Doelstelling: Landelijk gebied als promotor Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Er is geen | Concept statuten zijn sprake van een | gereed. Bestuursleden Nationaal Park Weerribben | toekomst- | zijn bekend en Wieden is een door | bestendig | beschikbaar. De gebiedspartners gedragen | 2015 | 2016 | en gedragen entiteit, | stichting is voor eind | Volgend college zelfstandige gebiedsentiteit. | gebieds- | 2017 in het leven proces NP WW | geroepen. nieuwe stijl is gestart. Nominatie van Koloniën van | Positieve aanwijzing Weldadigheid voor aanwijzing tot | 2016 | 2018 | Concept nominatie- | door Unesco en breed | Volgend college Unesco Werelderfgoed. | dossier is gereed. | draagvlak voor Werelderfgoed. Toename van het aantal | 10% groei in het aantal groen/blauwe diensten. | 2016 | 2018 | contracten t.o.v. 2015. | Volgend college Tot op heden verloopt realisatie van het subdoel ‘toename van het aantal Groen en blauwe diensten’ problematisch. Wij hebben | geen contracten kunnen afsluiten, | omdat | de provincie Overijssel | de regeling | ‘Groen en Blauwe Diensten’ in 2016 heeft beëindigd.

De | provincie | is | momenteel | een | nieuwe | regeling | aan | het | ontwikkelen. | Daarbij | wordt | meer | ingezet | op gebiedsparticipatie; | er | wordt | meer | van | de | deelnemers | aan | de | regeling | verwacht. | Er | wordt | ingezet | op samenwerking in de vorm van gebiedscollectieven en een grotere financiële bijdrage uit het gebied zelf. De provincie wil op deze wijze het eigenaarschap en de betrokkenheid vergroten. Wij willen in 2018 deelnemen aan de pilot Groene en Blauwe Diensten, waarbij een nieuwe vorm van Groene en Blauwe Diensten wordt ingezet. Bij deelname aan de pilot wordt gestart met de realisatie van het subdoel ‘toename van het aantal Groen en Blauwe diensten’. 45

Doelstelling: Economische vitaliteit en leefbaarheid in de kernen Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Leaderstruc- Investeringen in leefbaarheid | tuur wordt | Realiseren investerings- vergroten (m.b.v. investeringen | 2015 | 2018 | voorbereid | programma module | Volgend college Leader programma). | en geïmplemen- | 2018 teerd. Ruimte voor herbestemming | 2015 | 2018 | 0 | 3 à 4 | Volgend college leegstand vastgoed. Eind 2015 is gestart met een nieuwe LEADER-periode. LEADER is een Europees subsidieprogramma voor plattelandsontwikkeling. Onze | gemeente | vormt samen met | Zwartewaterland, | Staphorst, | Dalfsen, | Ommen, Hardenberg, Kampen en Zwolle het LEADER-gebied Noord Overijssel. Het programma loopt tot en met 2021 en biedt nieuwe kansen voor innovatieve projecten op het gebied van werkgelegenheid voor jongeren, voor recreatie en toerisme en voor verbrede landbouw. De uitvoering van het Leaderprogramma ligt in handen van de zogenaamde Lokale Aktie Groep (LAG). De LAG stimuleert initiatieven van onderop en kan subsidies toekennen aan projecten die bijdragen aan de doelen. De gemeente is indirect betrokken bij de LAG, wel is er overleg over de vorderingen. De gemeente draagt 25% bij aan de toe te kennen subsidies, andere bijdragen komen van Europa en de provincie.

De LAG heeft gemeld dat er initiatieven in voorbereiding zijn die in 2018 zullen worden gerealiseerd. Details daarover zijn ons nu nog niet bekend. Doelstelling: Iedereen aangesloten Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Buitengebied Steenwijkerland | 2016 | 2018 | Verkennen draagvlak | Nader te bepalen. | Volgend college ontsloten met snel internet. | en organisatie-vorm. In september 2017 is een convenant gesloten met een joint venture van CIF en Rendo voor de aanleg van een glasvezelnetwerk in het buitengebied van Steenwijkerland en de omliggende (Overijsselse) gemeenten. Vanaf oktober 2017 zal de vraagbundeling worden uitgevoerd. Indien minimaal 50% van de adressen een contract sluit met een telecomaanbieder dan zal worden overgegaan tot aanleg van het netwerk. Bij een positieve vraagbundeling zullen de aanlegwerkzaamheden in 2017 en 2018 worden uitgevoerd. Verbonden Partijen Stichting Nationaal Park Weerribben Wieden Naast de gemeente hebben ook andere partijen zitting in deze stichting namens de volgende organisaties: LTO - afdeling Steenwijkerland, KopTop, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Ondernemersplatform 46

Steenwijkerland, Koninklijke Horeca Nederland - afdeling Steenwijkerland en Plaatselijke Belangenorganisaties. De gemeente en de provincie dragen bij aan de kosten van het Nationaal Park nieuwe stijl. Het succes van het Nationaal Park is mede afhankelijk van het resultaat van de Stichting om aanvullende financiële middelen te genereren. In de bijlage Verbonden Partijen wordt nader op de afzonderlijke verbonden partijen ingegaan. Wat mag het kosten? bedragen x € 1.000 Bestedingsplan - | Investering | S / I | Begroting | MJR | MJR | MJR 4. Steenwijkerl'ANDERS' zijn actief | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 In PPN 2018-2021 opgenomen Nationaal park Weerribben-Wieden | - | S | - | 95 | 95 | 95 Groene en blauwe diensten | - | I | 325 | - | - | - Gebiedsgerichte aanpak Giethoorn 2018 | 450 | S | 24 | 24 | 23 | 23 Gebiedsgerichte aanpak Giethoorn 2019 | 670 | S | - | 36 | 35 | 35 Gebiedsgerichte aanpak Giethoorn 2020 | 550 | S | - | - | 29 | 29 Gebiedsgerichte aanpak Giethoorn 2021 | 500 | S | - | - | - | 27 Gebiedsgerichte aanpak Giethoorn 2018 | - | S | 5 | 5 | 5 | 5 Gebiedsgerichte aanpak Giethoorn | - | I | 200 | 50 | - | - Totaal bestedingsplan | 2.170 | 554 | 209 | 188 | 214 bedragen x € 1.000 Overzicht baten en lasten - | Rekening | Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR 4.

Steenwijkerl'ANDERS' zijn actief | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 Saldo van baten en lasten Lasten | - 3.202 | - 3.247 | - 1.588 | - 1.457 | - 1.444 | - 1.472 Baten | 618 | 982 | 84 | 84 | 84 | 84 Saldo van baten en lasten | - 2.584 | - 2.264 | - 1.504 | - 1.373 | - 1.359 | - 1.388 Mutatie reserves Toevoegingen | - 196 | - 871 | - | - | - | - Onttrekkingen | 752 | 1.871 | 635 | 50 | - | - Mutatie reserves | 556 | 1.000 | 635 | 50 | - | - Resultaat | - 2.028 | - 1.264 | - 869 | - 1.323 | - 1.359 | - 1.388 Af: incidentele baten en lasten | - 215 | - | - | - | - | - Materieel resultaat | - 1.813 | - 1.264 | - 869 | - 1.323 | - 1.359 | - 1.388 47

48 2.8. Financiën en bedrijfsvoering Wat zijn onze ambities en doelstellingen? Wij staan voor een s obere, transparante en doelmatige besteding van gemeentelijke gelden. Wij streven ernaar de lasten voor burgers en ondernemers niet meer dan trendmatige te verhogen. De gemeentelijke organisatie is volop in ontwikkeling en werkt aan de realisatie van de in 2015 opgestelde Toekomstagenda. Daarbij richten w ij ons op de thema’s Di enstverlening, Participatie, Interne organisatie en Samenwerking, waarover meer in de paragraaf Bedrijfsvoering van deze begroting. Ambitie: Verantwoorde gemeentelijke financiën COLLEGEPROGRAMMA: WIJ ZORGEN VOOR EEN SLUITENDE BEGROTING DE KOMENDE JAREN. Een materieel en reëel sluitende begroting voor alle jaren is het uitgangspunt. Met deze begroting zijn w ij daarin geslaagd.

Om een goed beeld te krijgen van de gemeentelijke financiën hanteren wij verder een aantal financiële kengetallen: netto schuldquote, solvabiliteitsratio, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en belasting- Financiën en bedrijfsvoering Verantwoorde gemeentelijke financiënSluitende meerjarenbegroting Wendbaar en transparant Wendbare bedrijfsvoeringKwaliteit van de organisatie Risicomanagement Samenwerking met meerwaarde Doelstelling: Sluitende meerjarenbegroting Subdoelen Aanvangs- jaar Jaar van realisatie Nulsituatie Norm 2018 Norm 2019 en verder De uitgaven en inkomsten zijn inclusief bezuinigingsmaatregelen structureel en reëel in evenwicht. 2015 2018 Bezuinigings- richtingen in beeld, concrete maatregelen niet. De uitgaven en inkomsten zijn structureel en reëel in evenwicht Volgend college

capaciteit. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn deze kengetallen opgenomen en wordt inzicht gegeven in het risicoprofiel van de gemeente. Daarmee wordt inzicht geboden in hoe robuust de begroting is. Vanuit onze ambitie om te streven naar ‘verantwoorde gemeentelijke financiën’ is ons doel tevens om de lasten voor burgers en ondernemers niet meer dan trendmatig te verhogen. Zie in dat verband ook de paragraaf 4.1 Lokale heffingen. Ambitie: Wendbare bedrijfsvoering COLLEGEPROGRAMMA: | WIJ | STAAN | VOOR | EEN | BEGROTING | DIE | HET | MOGELIJK | MAAKT | BIJ FINANCIËLE TEGENWIND FLEXIBEL IN TE SPELEN OP ONTWIKKELINGEN EN VERANDERINGEN. WIJ ZORGEN VOOR EEN SLUITENDE BEGROTING DE KOMENDE JAREN. Doelstelling: Samenwerking met meerwaarde Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Gesprekken met | Een goed lopende Inkoop efficiënt en robuust | andere gemeente | inkoopsamenwerking georganiseerd. | 2016 | 2018 | m.b.t. samenwerking | met de gemeenten | Volgend college inkoop. | Staphorst en Zwartewaterland Verminderen kwetsbaarheid op het | 2015 | 2017 | Uitwijk in | - | Volgend college gebied van ICT. | ontwikkeling. De uitwijk met Meppel om de kwetsbaarheid op het gebied van ICT te verminderen is in 2017 gerealiseerd.

De samenwerking met andere gemeenten wordt vooral gezocht om de kwaliteit te verhogen, de efficiency te vergroten en de kwetsbaarheid (solofuncties) te beperken. In de paragraaf bedrijfsvoering gaan wij hier verder op in. Doelstelling: Risicomanagement Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nul situatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Beheersing van interne | 9 werkprocessen (zelfcontrolerend). | 2015 | 2018 | processen | 13 processen | Volgend college Informatiebeveiligingsrisico’s | 2020; 5 jaren | Start implementatie | Planning informatie- geminimaliseerd. | 2015 | plan | Informatie- | beveiligingsplan 2018 | Volgend college beveiligingsplan | uitgevoerd In het kader van risicomanagement vindt interne controle plaats voor een goede beheersing van de werkproces- sen. Van de 30 werkprocessen die gecontroleerd worden, wordt dit in 11 | gevallen door de afdelingen zelf uitgevoerd. Doel is dit aantal de komende jaren te laten groeien. Het fundament voor de controle is het meerjaren auditplan. De, in opdracht van de raad, te onderzoeken processen voor 2018 zijn opgenomen in bijlage 3. 49

De beveiliging van de aan ons toevertrouwde informatie is erg belangrijk. Om de informatie-veiligheidsrisico’s te minimaliseren wordt het informatiebeveiligingsplan in | 2017 geactualiseerd. De uitvoeringsplannen worden vervolgens jaarlijks uitgevoerd en op actualiteit bijgesteld. Op het gebied van privacy wordt een functionaris gegevensbescherming aangesteld. Voor ontwikkelingen volgen wij de digitale agenda 2020 (VNG) nauwlettend en daar waar kansen op samenwerking of innovatie liggen, vertalen wij die in het gemeentelijk Informatiebeleid. Doelstelling: Kwaliteit van de organisatie Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nul situatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Medewerkers- | Medewerkers- Er is een dynamische, plezierige en | 2015 | 2018 | tevredenheid 7,1 | tevredenheid ≥ 7,5 | Volgend college gezonde werkomgeving. | (2014). Ziekteverzuim | Ziekteverzuim 5% (2015) | ≤5,3% Geen gemelde | Geen gemelde integri- | Geen gemelde integri- integriteitsschendingen. | 2015 | 2018 | teitsschendingen | teitsschendingen | Volgend college Een evenwichtige leeftijdsopbouw | 11 medewerkers onder | Instroom van tenminste van de organisatie. | 2015 | 2018 | de 30 jaar (2015) | 2 medewerkers onder | Volgend college de 30 jaar.

Uit de in 2015 opgestelde Toekomstagenda komt als doelstelling naar voren dat wij | een wendbare en flexibele organisatie willen zijn, waarbij de vraag van inwoners, ondernemers en instellingen centraal staat. | Als gemeente moeten en willen wij in staat zijn om veranderingen goed en snel op te pakken. Ook willen wij een organisatie zijn waar medewerkers met plezier werken en kansen krijgen zich te ontwikkelen. De veranderende rol die wij als gemeente in de samenleving hebben, was de aanleiding om te komen tot een andere organisatiestructuur. Vanaf 1 juli 2017 werken wij | met vier eenheden | (Dienstverlening, Beheer en Realisatie, Organisatie | Ondersteuning | en | Ontwikkeling), | een | kleiner | management | en | andere | manier | van | werken (samenwerken, netwerken). De taken, | verantwoordelijkheden en bevoegdheden van | het management | zijn gewijzigd, evenals de profielen van de teamleiders. De rol van procesregisseur is geïntroduceerd. Het afgelopen jaar hebben wij met elkaar daarvoor een zorgvuldig traject doorlopen. De komende periode gaan wij aan de slag met het vervolgtraject rondom houding en gedrag waarbij Spiral Dynamics als model voor de ontwikkeling van waarden, ondersteunend is. In 2017 is het Arbo- en gezondheidsbeleid vastgesteld waaraan in 2018 vorm wordt gegeven.

Net als in 2017 organiseren we een week van de vitaliteit en bieden we trainingen en workshops aan om een prettige en gezonde werkomgeving te faciliteren. In 2018 bieden we wederom het concernopleidingsprogramma aan. Daarnaast zijn er diverse regelingen zoals het plaats- onafhankelijk werken om medewerkers met plezier te laten werken. In 2018 wordt er weer een medewerkerstevredenheid onderzoek gehouden. Eind 2017 wordt het integriteitsbeleid en klokkenluidersregeling opnieuw vastgesteld. In 2018 gaan wij hier met name in de communicatie nadrukkelijk aandacht aan geven om zo nog meer bewustwording te creëren Als werkgever wil de gemeente de komende jaren verdere invulling geven aan de HR-visie. Onderdeel van deze visie is een evenwichtig personeelsbestand. In 2017 heeft er een evaluatie en uitbreiding van het generatiepact plaatsgevonden, waar wij naar verwachting in 2018 de vruchten van plukken, zodat het aantal trainees (8 trainees 50

in 2017) in 2018 kan toenemen! Het zijn veranderingen en ontwikkelingen die nieuwe kansen en mogelijkheden met zich meebrengen. Niet voor niets zeggen wij: wij zijn een lerende organisatie die zich richt op wendbaarheid en verbinding. Daarbij vergeten wij natuurlijk niet voor wie wij het allemaal doen: onze inwoners en ondernemers! Verbonden Partijen De volgende verbonden partijen leveren via het aandelendividend een bijdrage aan de gemeentelijke financiële positie: - | Enexis - | Vitens - | Rendo - | Wadinko - | Bank Nederlandse Gemeenten - | Rova In de begroting wordt rekening gehouden met het jaarlijks te ontvangen dividend. Dit dividend is uiteraard afhankelijk van de prestaties en winstgevendheid van deze ondernemingen en vormt daarmee een risico voor de begroting. Een belangrijk risico vormt moment de beperking van verhoging van de tarieven, die de Autoriteit Consument en Markt (ACM) (toezichthouder) de nutsbedrijven oplegt in verband met de lage rentestand. Dit heeft gevolgen voor het uit te keren dividend van deze bedrijven. In de bijlage Verbonden Partijen wordt nader op de afzonderlijke verbonden partijen ingegaan. Wat mag het kosten? bedragen x € 1.000 Bestedingsplan - | Investering | S / I Begroting | MJR | MJR | MJR 5.