10.2 Jaarstukken 2017 Veiligheidsregio IJsselland.pdf

4 april 2018 Jaarstukken 2017 Jaarverslag en Jaarrekening Jaarstukken 2017 2 Documentgegevens Nr. Datum Verspreid aan T.b.v. vergadering 1 25 januari 2018 Arjen Schepers, Michel Thijssen, Henk Schreuders, Marco Huisman, Hubert Weitenberg, Marcel Kluin, Marc Mondria, Norbert Bosman, Richard Kamphuis, Carla Grummel, Robert Jan Maaskant, Robert Steenbergen, Theo van Leussen, Bea Stegeman, Jaap Wolf. (klaar uiterlijk 13/2) 2 14 februari 2018 Managementteam – 1e aanbieding (voor accountantscontrole) 20 februari 2018 3 26 februari 2018 Accountant 4 22 maart 2018 Managementteam – 2e aanbieding (na accountantscontrole) 27 maart 2018 5 28 maart 2018 dagelijks bestuur 4 april 2018 6 04 april 2018 Accountant (t.b.v.

verklaring) 14 april 2018 Gemeenten algemeen bestuur 20 juni 2018 Documentbeheer/ eigenaar Marjolein Fransen Projectleiding Marc Kool & Marjolein Fransen Vastgesteld door Dagelijks bestuur Datum vaststelling 4 april 2018 Digitale vindplaats MyCorsaID: V18.001450 Jaarstukken 2017 3 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING 5 1.1 Opbouw document 5 1.2 Procedure 5 1.3 Algemene terugblik 6 DEEL A JAARVERSLAG 8 2 PROGRAMMAVERANTWOORDING 8 2.1 Inleiding 8 2.2 Programma Strategie & Beleid 9 2.3 Programma Brandweer 11 2.4 Programma Crisisbeheersing 18 2.5 Programma GHOR 23 2.6 Programma Bevolkingszorg 27 2.7 Programma Meldkamer 31 3 VERPLICHTE PARAGRAFEN 35 3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 35 3.1.1 Financiële kengetallen 37 3.2 Bedrijfsvoering 38 3.3 Financiering 38 3.3.1 Inleiding 38 3.3.2 Treasurystatuut 39 3.3.3 Berekening kasgeldlimiet 39 3.3.4 Renterisiconorm 39 3.3.5 Liquiditeitsplanning en financieringsbehoefte 40 3.3.6 Rentevisie 41 3.3.7 Rentekosten en opbrengsten verbonden aan de financieringsfunctie 41 3.4 Verbonden partijen 41 3.5 Bezuinigingen / efficiency- schaalvoordelen 2017 43 Jaarstukken 2017 4 4 SOCIAAL JAARVERSLAG 47 4.1 Arbeidsvoorwaarden 47 4.2 Opleiden en ontwikkelen 47 4.3 Personele cijfers 47 4.4 Arbeidsomstandigheden 50 5 FEITEN EN CIJFERS 2017 52 DEEL B JAARREKENING 53 6 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN 54 6.1 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de

jaarrekening 55 7 BALANS 62 7.1 Toelichting op de balans 63 8 BIJLAGEN JAARREKENING 73 Jaarstukken 2017 5 1 Inleiding 1.1 Opbouw document In deze jaarstukken legt Veiligheidsregio IJsselland verantwoording af over de uitvoering van de begroting 2017. De jaarstukken bestaan uit de volgende onderdelen: - Deel A: Jaarverslag (inclusief bijlage) - Deel B: Jaarrekening (inclusief bijlagen) In het Jaarverslag wordt aangegeven hoe de behaalde resultaten zich verhouden tot de in de programmabegroting gestelde doelen en wat de kosten daarvan zijn geweest. Het Jaarverslag is verdeeld in de volgende programma’s: - Strategie & Beleid - Brandweer - Crisisbeheersing - GHOR - Bevolkingszorg - Meldkamer Vervolgens wordt ingegaan op de paragrafen die op grond van het Besluit begroting en verantwoording in het Jaarverslag terug dienen te komen. Ook is het sociaal jaarverslag toegevoegd en tot slot wordt geëindigd met enkele feiten en cijfers. Deel B betreft de jaarrekening. Hier zijn het overzicht van baten en lasten en de balans opgenomen. 1.2 Procedure Conform artikel 34b van de Wet gemeenschappelijke regelingen stuurt het dagelijks bestuur vóór 15 april de jaarstukken, inclusief controleverklaring en accountantsverslag, aan de raden van de deelnemende gemeenten. In feite krijgen de gemeenteraden de jaarstukken ter informatie toegestuurd.

Het jaar is tenslotte ten einde en aan de uitvoering en uitgaven in dat jaar is niets meer te veranderen. De gemeenten kunnen hun burgemeesters wel punten meegeven voor de bespreking in de vergadering van het algemeen bestuur op 21 juni 2017. Waar de gemeenteraden wel expliciet wat van kunnen vinden, is de bestemming van het financieel resultaat. In de eerste en tweede bestuursrapportage 2017 is al ingegaan op de mogelijke bestemming van het verwachte resultaat. We gaan ervan uit dat de gemeenteraden in gesprek gaan met hun burgemeesters als zij zich niet kunnen vinden in de bestemming van het financieel resultaat, voordat het algemeen bestuur hierover een besluit neemt tijdens de bespreking op 20 juni 2018. De resultaatbestemming wordt via een begrotingswijziging verwerkt in de tweede bestuursrapportage 2018. Deze tweede bestuursrapportage krijgen de gemeenteraden in het najaar toegestuurd. Formeel gezien kunnen de gemeenteraden op dat moment nog een zienswijze op de voorgestelde begrotingswijzigingen indienen. Conform artikel 34 lid 4 van de Wgr stuurt het dagelijks bestuur de jaarstukken binnen twee weken na vaststelling, maar in ieder geval vóór 15 juli aan gedeputeerde staten. Om deze termijn te halen, is in de Jaarstukken 2017 6 gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio IJsselland opgenomen dat het algemeen bestuur de jaarstukken voor 1 juli vaststelt.

1.3 Algemene terugblik De essentie Het Beleidsplan 2015-2018 geeft de essentie weer van ons bestaan als veiligheidsregio: we willen het voorkomen en bestrijden van fysieke onveiligheid in ons gebied goed voor elkaar hebben en doen dat samen met gemeenten, inwoners, bedrijven en partner-organisaties. Een belangrijk uitgangspunt in ons beleidsplan is dat we realistisch om willen gaan met risico’s. We verstrekken nuchter en feitelijk informatie aan de samenleving, in onze advisering denken we in mogelijkheden. We investeren in het voorkomen van branden, rampen en crisissen. Maar als zich een brand, ramp of crisis voordoet, bestrijden we deze vanuit onze 24/7 paraat staande organisatie. We financieren nieuw beleid door oud beleid te laten vervallen. Zelfevaluatie en visitatie Bij de start van de nieuwe organisatie in 2014 heeft het algemeen bestuur de organisatieprincipes vastgesteld die ten grondslag lagen aan het inrichting van de organisatie. Destijds is afgesproken na drie jaar te evalueren of deze organisatieprincipes functioneren zoals toen beoogd. Drie accenten werden bepaald waar in elk geval naar gekeken moest worden: managementdrukte, clusterindeling en innovatief vermogen. In de zelfevaluatie, in opmaat naar de visitatie, zijn medewerkers, partners, tegensprekers en het bestuur over deze onderwerpen bevraagd in verschillende bijeenkomsten.

Daarnaast werd bij de zelfevaluatie een aanvullende digitale uitvraag gedaan onder onze externe partners over de toekomstige maatschappelijke thema’s waar aanknopingspunten zitten voor samenwerking. De uitkomsten van de zelfevaluatie zijn weergegeven in een rapportage, die op 21 juni vastgesteld is door het algemeen bestuur. Na de zomer werden de uitkomsten van de zelfevaluatie, vertaald naar een nieuw organisatieplan. De inhoudelijke keuzes maakten het mogelijk om het managementteam te verkleinen van negen naar drie personen. Ook werd gekozen voor het loslaten van de geografische clusterindeling en de introductie van meer project- en programmatisch werken. Om ervoor te zorgen dat de gemeenten, na opheffing van de functie van clustercommandant, toch een herkenbaar, bereikbaar en volwaardige gesprekspartner hebben, zijn de nieuwe MT-leden gekoppeld aan een burgemeester. Als contactpersoon op ambtelijk niveau gaan accounthouders fungeren, die rol krijgt inmiddels vorm en inhoud. Binnen de organisatie is het middenkader, door deze wijziging, een belangrijke laag voor het functioneren van de organisatie. Tenslotte vond in 2017 de visitatie plaats. De visitatie had drie thema’s waarop het presterend vermogen van de regio is getoetst: maatschappelijke opdracht, leiderschap en verandervermogen en samenwerking.

De visitatie bleek een bevestiging van de uitkomsten van de zelfevaluatie op te leveren. Zo bleek dat de verhoudingen in onze regio goed zijn, er een groot basisvertrouwen in de veiligheidsregio is, er sprake is van een gunfactor voor de regierol van de veiligheidsregio en Bevolkingszorg een sprong voorwaarts gemaakt heeft. Daarnaast viel het de visitatiecommissie op dat er een warme en collegiale cultuur heerst. Aanbevelingen zijn er op het gebied van de zichtbaarheid van resultaten en producten, het betrekken van de gemeenten aan de voorkant van processen, de toerusting van het middenmanagement, het benutten van de gunfactor in het netwerk en evenwicht tussen brandweer en de overige onderdelen van de organisatie. Toon proactief lef, was een van de aanbevelingen. De overall conclusie is dat de veiligheidsregio klaar is voor de volgende stap. En die volgende stap gaan wij uitwerken in het nieuwe beleidsplan 2020 -2023. De uitkomsten uit de zelfevaluatie en de visitatie vormen de opmaat naar dit nieuwe beleidsplan. Jaarstukken 2017 7 Zelfredzaamheid en brandveilig leven Zoals het beleidsplan aangeeft blijven we de zelf- en samenredzaamheid van onze inwoners, bedrijven en instellingen stimuleren. Op die manier weten zij wat ze zelf kunnen doen voor, tijdens en na een brand, ramp of crisis. Diverse publieksacties zijn in dit kader uitgevoerd.

In de programma’s wordt hierop terug gekomen. Bestrijden incidenten: branden, rampen en crisis In 2017 is Brandweer IJsselland ruim achtduizend maal gealarmeerd. Naast alarmeringen voor brand betrof het onder andere alarmeringen voor incidenten op de weg, op het water en het spoor en incidenten met gevaarlijke stoffen, met dieren en stormschade. Er waren vijftien zogenaamde GRIP-incidenten. Er waren zeer grote branden in onder andere Hardenberg, Deventer, Zwolle, Kampen en Genemuiden. Zie ook hoofdstuk 5 ‘feiten en cijfers 2017’. Landelijke Meldkamer Organisatie en Meldkamer Oost-Nederland Het landelijke project dat moet leiden tot vorming van één Landelijke Meldkamer Organisatie (LMO) ging in 2014 van start en loopt door tot circa 2020. Samen met de andere veiligheidsregio’s in Oost-5 leverden wij daaraan in 2017 onze bijdrage. Jaarstukken 2017 8 Deel A Jaarverslag 2 Programmaverantwoording 2.1 Inleiding De inrichting van dit jaarverslag dient, conform de financiële verordening van Veiligheidsregio IJsselland, aan te sluiten op de indelingssystematiek van de programmabegroting. De programmabegroting (en dus ook dit jaarverslag) is verdeeld in de volgende programma’s: - Strategie & Beleid - Brandweer - Crisisbeheersing - GHOR - Bevolkingszorg - Meldkamer De rapportage dient onder andere in te gaan op afwijkingen in de geleverde prestaties.

Er is voor gekozen om dezelfde opzet te hanteren als voor de eerste en tweede bestuursrapportage 2017, zodat de documenten vergelijkbaar zijn. In de begroting 2017 staan per programma de te behalen resultaten (wat willen we bereiken?) en de daaraan verbonden actiepunten (wat doen we daarvoor?). Deze resultaten en actiepunten zijn in de paragrafen hieronder overgenomen. Aan de tabel is een kolom met de realisatie toegevoegd en een kolom waar, zo nodig, een toelichting staat. De realisatie is door middel van smileys weergegeven. Een groene smiley geeft aan dat de prestatie behaald is, een oranje smiley geeft aan dat de prestatie deels behaald is en een rode smiley geeft aan dat de prestatie niet gehaald is. Onder de tabel wordt antwoord gegeven op de vraag ‘wat heeft het gekost?’ en wordt waar nodig een toelichting gegeven op de afwijking. Jaarstukken 2017 9 2.2 Programma Strategie & Beleid Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen 1. Versterking democratische legitimatie.  Afspraken met gemeenten over de vroegtijdige betrokkenheid bij beleidsontwikkeling.  Invulling raadsbijeenkomsten op basis van behoeften gemeenteraden. In 2017 zijn met het AB afspraken gemaakt over de betrokkenheid van gemeenteraden bij de beleidsontwikkeling. Na de gemeenteraad- verkiezingen in maart 2018 starten we met een inwerkprogramma in samenwerking met GGD, Omgevingsdienst en Jeugdzorg.

Van daaruit nodigen we raadsleden uit om actief na te denken over relevante veiligheidsthema’s die de komende 4 jaar op de agenda moeten komen. 2. Uitkomsten visitatie Veiligheidsregio IJsselland.  Zelf-evaluatie in voorbereiding op landelijke visitatie De zelfevaluatie is in het AB van 21 juni 2017 vastgesteld. De visitatie heeft plaatsgevonden op 29 en 30 november 2017. Rapportage is

Jaarstukken 2017 10 Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen gereed in maart 2018 Wat heeft het gekost? Programma Strategie & Beleid N = Nadeel, V = Voordeel Omschrijving Primitieve begroting 2017 Begroting na wijziging 2017 Realisatie 2017 Verschil t.o.v. begroting na wijziging N/V Bestuur 19.902 19.902 12.459 -7.443 V Totaal lasten 19.902 19.902 12.459 -7.443 V Bestuur -20.150 -20.150 -20.000 150 N Totaal baten -20.150 -20.150 -20.000 150 N Totaal saldo baten en lasten -248 -248 -7.541 -7.293 V bij: onttrekkingen aan reserves 0 0 0 0 af: stortingen in reserves 0 0 0 0 Resultaat -248 -248 -7.541 -7.293 V Jaarstukken 2017 11 2.3 Programma Brandweer Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen 1. We beperken en voorkomen brand en ongevallen bij brand bij burgers, bedrijven en instellingen. We zorgen ervoor dat de zelfredzaamheid van burgers en bedrijven wordt vergroot.

We geven invulling aan de rol van bevoegd gezag ten aanzien van BRZO- bedrijven en vervullen de wettelijke taak van adviseur externe veiligheid; We maken per aangesloten gemeente heldere afspraken over de te leveren inspanning op het gebied van advisering en toezicht en komen deze na; We geven invulling aan het kennispunt brandveiligheid binnen de RUD; Afwijking Bedrag N/V Totaal resultaat programma Strategie & Beleid (voordeel) -7.000€ V Per saldo sluit het programma Strategie & Beleid met een positief saldo van € 7.000, dit positieve resultaat wordt veroorzaakt door: N = Nadeel, V = Voordeel Binnen de totaal beschikbare budgetten van het bestuur is in 2017 sprake van een onderuitputting, o.a. doordat de vergaderkosten voor de veiligheidsregio lager uitvielen. -7.000€ V

Jaarstukken 2017 12 Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen We maken, samen met de posten in de clusters, burgers, bedrijven en instellingen bewust van veilige en onveilige situaties (brandveilig leven). Door diverse projecten, zoals de geboortepakketjes in de brandpreventieweek, voorlichting op scholen en adviezen in de Deventer binnenstad, hebben we een bijdrage geleverd aan het vergroten van het brandveiligheidsbewustzijn. 2. Alle repressieve brandweermedewerkers zijn opgeleid, conform het Besluit veiligheidsregio’s. We stellen het Meerjaren opleidingsplan bij, onder andere op basis van de vanuit repressie gewenste behoefte. 3. Alle repressieve brandweermedewerkers oefenen volgens de Leidraad Oefenen en zijn hiermee maximaal toegerust op hun taak. We maken voor iedere functie een oefenprofiel. Op basis daarvan wordt het oefenprogramma gemaakt. Dit programma is afgestemd met multidisciplinaire partners. Het oefenprogramma wordt jaarlijks geactualiseerd. De doorontwikkeling is gemaakt in ‘Anders Oefenen. In 2018 vindt de implementatie plaats.

Jaarstukken 2017 13 4. De brandweer voldoet aan de opkomsttijden uit het Dekkingsplan. Verlenen van de basisbrandweerzorg binnen de vastgestelde normen in het dekkingsplan. In het dekkingsplan zijn de risicolocaties vermeld, inclusief de voorgenomen risico-reducerende maatregelen zoals voorlichtingsacties. Die gaan we samen met de lokale ploegen uitvoeren. Jaarlijks rapporteren we over de opkomsttijden afgezet tegen het bestuurlijk vastgestelde dekkingsplan. Het proces Repressie gaat een klanttevredenheidsonderzoek bij burgers doen. In 2017 is in 87% van de incidenten voldaan aan de opkomsttijden zoals vastgesteld in het dekkingsplan. Over de behaalde prestaties wordt separaat gerapporteerd. In het najaar zijn tien wijken geïnformeerd (5500 adressen) en bewonersbijeenkomsten georganiseerd in samenwerking met de posten. We hebben een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd bij 38 burgers die zijn getroffen door een woningbrand. Hieruit blijkt dat men (zeer) positief is over het optreden van de brandweer. 5. De brandweer draagt zorg voor het uitvoeren van specialistische taken zoals optreden bij waterongevallen, verkeersongevallen, natuurbranden en ongevallen met gevaarlijke stoffen. We hebben operationeel eenheden waterongevallenbestrijding (waaronder duikers), eenheden t.b.v. ongevallenbestrijding gevaarlijke stoffen (waaronder gaspakdragers) en eenheden t.b.v.

technische hulpverlening en natuurbrandenbestrijding. 6. We realiseren maatwerk in de uitruk/ inzet. We rukken vraaggestuurd uit (niet te veel, niet te weinig personeel en materieel aanwezig bij een incident). Daar waar we nu al uitrukken met vier mensen op een brandweervoertuig (Giethoorn, Oldemarkt en Zwolle) brengen we deze werkwijze in lijn met de visie Uitruk op Maat. De toetsing aan de Risico- inventarisatie en -evaluatie moet nog plaatsvinden. 7. Het aantal nodeloze meldingen We dringen het aantal nodeloze De reductie in 2017 was ruim 9%

Jaarstukken 2017 14 Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen vermindert over een periode van drie jaar (2017 – 2020) jaarlijks met 10%. meldingen structureel terug door het verificatieproces op automatische meldingen te bevorderen en de notoire veroorzakers van nodeloze alarmeringen te bezoeken en met hen afspraken te maken over de oorzaken en oplossingen van nodeloze meldingen. (1415 nodeloze meldingen in 2016 en 1281 in 2017). Om ook komende jaren tot een reductie te komen, is besloten om in 2018 regiobreed verificatie van OMS (Openbaar Meld Systeem) brandmeldingen en alarmeringen toe te gaan passen en de rechtstreekse doormelding bij panden met industriefunctie af te sluiten1. 8. We zorgen ervoor dat relevante informatie uit vergunningen en het toezicht beschikbaar is t.b.v. een effectieve incidentbestrijding. Wij maken afspraken met repressie over informatie-uitwisseling naar aanleiding van vergunningverlening en toezicht. 9. We hebben aandacht voor de gezondheidsrisico’s voor brandweerhulpverleners bij specifieke locaties en We maken inzichtelijk waar specifieke risico’s voor hulpverleners aanwezig zijn en voorzien deze van een advies over de brandbestrijdingstactiek. 1 Nodeloze brandmeldingen kunnen worden veroorzaakt door automatische brandmelders of handbrandmelders.

Het uitgangspunt van de brandweer was tot nu toe dat brandmeldingen veroorzaakt door handbrandmelders daadwerkelijk brand betroffen. Daarom werd hier geen verificatie toegepast. In praktijk blijken meldingen veroorzaakt via een handbrandmelder echter ook meestal ‘loos’ te zijn en veroorzaakt te worden door s toringen en baldadigheid. De meeste brandmeldinstallaties in onze regio kunnen geen onderscheid maken in het type melder dat de brandmelding veroorzaakt. Om te voorkomen dat er onbedoeld een handbrandmelding werd vertraagd, was tot nu toe het uitgangspunt dat verificatie toepassen bij installaties met (deels) handbrandmelders niet was toegestaan. Uit onderzoek is nu gebleken dat het wettelijk toegestaan is om handbrandmeldingen ook eerst te verifiëren. De meldkamer heeft namelijk de taak om melding en te beoordelen. Verder zijn er in het verleden nog enkele panden met een industriefunctie aangesloten gebleven op het OMS. Deze installaties veroorzaken relatief veel loze meldingen. Omdat gebouwen met een industriefunctie wettelijk niet verplicht zijn om aangesloten te zijn op het OMS, is besloten om ook bij de laatste panden van die categorie, de rechtstreekse doormelding af te sluiten.

Jaarstukken 2017 15 Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen omstandigheden. We implementeren een nieuw ontsmettingsprotocol voor eigen personeel op basis van landelijke informatie over de noodzaak van schoner werken ter voorkoming van beroepsziekten (kanker). We oefenen de repressieve medewerkers structureel op het gebied van agressie en arbeidshygiëne. 10. We leren van evaluaties van incidenten en oefeningen door de inzet van een actief leeragentschap. We nemen ‘lessons learned’ uit evaluaties in het oefenprogramma op. De uitkomsten van evaluaties zijn standaard onderdeel van het oefenprogramma en zijn mede bepalend voor de inhoudelijke invulling van oefeningen. Uitkomsten van evaluaties zijn verwerkt in het oefenschema voor alle posten. We gebruiken sinds medio 2017 tevens data en gegevens uit brandonderzoek om nog beter te kunnen leren van incidenten. 11. We zorgen ervoor dat het materieel en materiaal voor de operationele processen veilig, betrouwbaar, geschikt en beschikbaar is. We verwerven nieuw materieel/materiaal op basis van ontwikkelingen in en uitkomsten van het repressief dekkingsplan. We onderhouden en beheren het materieel/ materiaal, conform het materieelplan. Meerdere projecten zijn op deze wijze opgepakt. Bijv. bluswaterplan en vervanging tankautospuiten. Het plan voor onderhoud en beheer van het materieel is in ontwikkeling en is 1e kwartaal 2018 gereed.

Jaarstukken 2017 16 Wat heeft het gekost? Programma Brandweer N = Nadeel, V = Voordeel Omschrijving Primitieve begroting 2017 Begroting na wijziging 2017 Realisatie 2017 Verschil t.o.v. begroting na wijziging N/V Processen en clusters 35.207.094 36.767.758 36.984.510 216.752 N Totaal lasten 35.207.094 36.767.758 36.984.510 216.752 N Processen en clusters -207.785 -565.673 -1.098.961 -533.288 V Totaal baten -207.785 -565.673 -1.098.961 -533.288 V Totaal saldo baten en lasten 34.999.309 36.202.085 35.885.549 -316.536 V bij: onttrekkingen aan reserves 0 -1.324.205 -1.279.673 44.532 N af: stortingen in reserves 545.846 645.846 645.846 0 Resultaat 35.545.155 35.523.726 35.251.722 -272.004 V Jaarstukken 2017 17 Afwijking Bedrag N/V Per saldo hogere kosten bij het proces Beheer & Techniek (B&T). De analyse wordt in het totaal van de beschikbare budgetten bekeken. Er is een totale overschrijding van € 51.000. De belangrijkste oorzaken zijn: - Brandstof (€ 11.000); door toename van vervoerbewegingen binnen de regio is er sprake van een hoger brandstof verbruik. Daarnaast wordt er meer geoefend (oa. rijtrainingen), waarvoor meer eigen voertuigen worden in gezet. - Opleidingen (€ 20.000); hogere kosten door noodzakelijke opleiding groot rijbewijs voor B&T medewerkers.

- Overschrijding door verkoop verlof (€ 20.000): binnen het team B&T hebben enkele medewerkers een groot deel van hun openstaande verlofuren verkocht. 51.000€ N Lagere kosten bij het proces Risicobeheersing doordat de deelname VTH applicatie OD IJsseland pas start in 2018 -27.000€ V Per saldo eenmalig lagere kosten bij het proces vakbekwaamheid. Veroorzaakt door uitstel van duikopleidingen, gaspakkenopleiding (in afwachting van nieuwe visie incidentbestrijding gevaarlijke stoffen) en bijscholing chauffeurs (in afwachting van landelijke nieuwe opleiding). Het bestuur wordt bij bestemming van het jaarrekeningresultaat voorgesteld deze middelen eenmalig over te hevelen naar 2018, omdat deze opleidingen in 2018 toch gevolgd moeten worden en waarmee dus ook de kosten worden gemaakt. -172.000€ V Lagere kosten binnen de verschillende clusters grotendeels veroorzaakt door een lagere uitkering vrijwilligersvergoedingen. Bij de 1e bestuursrapportage 2017 is er 265.000 euro budget toegevoegd o.b.v. de uitgaven uit 2016. Deze inschatting blijkt te optimistisch door uiteindelijk minder oefenkosten (geen realistisch oefenen in de laatste 4mnd 2017) en minder kazerneringskosten (daling ziekteverzuim beroeps of vervanging door tijdelijke inhuur beroeps). Het management heeft in 2017 een extern onderzoek laten doen op de vrijwilligersvergoeding en gaat aan de slag met de aanbevelingen om o.a.

meer grip te krijgen op deze uitgaven. -165.000€ V Per saldo sluit het programma Brandweer met een positief saldo van € 272.000, dit positieve resultaat wordt veroorzaakt door: N = Nadeel, V = Voordeel Jaarstukken 2017 18 2.4 Programma Crisisbeheersing Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen 1. Wij zorgen, in samenwerking met de hulpdiensten en crisispartners, voor een betrouwbare, op zijn taak toegeruste crisisorganisatie. Hiertoe We werven en selecteren nieuwe functionarissen volgens de PROF. We voeren een 18-maandelijks programma De functiegroepen zijn op sterkte. Een operationeel leider en een informatiemanager Afwijking Bedrag N/V Wetgeving op het gebied van gegevensbescherming vraagt om extra beveiliging bij het inloggen op ons ICT-netwerk. Dit vraagt meer voorbereiding dan verwacht waardoor de uitvoering niet in 2017 is afgerond. Verder binnen repressie enkele extra ICT kosten gehad (o.a. een koppeling met briefing app). -19.000€ V Lagere kosten van de eenmalige projecten. Het algemeen bestuur heeft in 2017 in totaal een projectbudget van € 1.124.000 beschikbaar gesteld voor diverse projecten, hiervan is in 2017 € 1.079.000 besteed. In totaal is er dus € 45.000 minder uitgegeven ten laste van de diverse projectbudgetten. -45.000€ V Hogere doorbelasting indirecte kosten aan het programma brandweer. Zie toelichting kostenplaatsen voor de verklaring.

60.000€ N Lagere onttrekking bestemmingsreserve ontwikkelingen VRIJ. Tegenover het voordeel van de lagere projectbesteding staat een lagere onttrekking uit de bestemmingsreserve ontwikkelingen VRIJ. Zie voordeel eenmalige projecten. 45.000€ N Totaal resultaat programma Brandweer (voordeel) -272.000€ V

Jaarstukken 2017 19 Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen zijn de crisisfunctionarissen:  competent;  opgeleid, getraind en geoefend, conform het risicoprofiel;  treden zij Informatiegestuurd op;  en werken in crisisruimten die voldoen aan de eisen. multidisciplinair opleiden, trainen en oefenen uit dat gericht is op ons risicoprofiel en een uitwerking is van het oefenbeleidsplan. We bevorderen het informatiegestuurd optreden tijdens de activiteiten van het moto-programma. We evalueren inzetten en oefeningen op basis van het evaluatiebeleid. We beheren crisisruimten zodanig dat zij 24/7 operationeel beschikbaar zijn voor de crisisteams. CoPI moeten nog examen doen. De oefeningen zijn uitgevoerd. Het risicotype hoog water/ overstroming is nadrukkelijk beoefend tijdens Deining en Doorbraak. GRIP-incidenten zijn geëvalueerd. Sinds december 2017 maken we een bestuurlijke factsheet met de opbrengst uit incidentevaluaties. 2. Wij leveren een bijdrage aan het risicogericht werken in onze regio, door te participeren in samenwerkingsverbanden rondom de geprioriteerde risico’s. Doel van een samenwerkingsverband is om te werken aan een gezamenlijke aanpak die bijdraagt aan het voorkomen, beperken en bestrijden van het specifieke risico. We nemen deel aan de volgende samenwerkingsverbanden: 1. Overstromingen/hoogwater (regionaal programma IJssel-Vecht delta) 2.

Uitval nutsvoorziening (landelijk project continuïteit van de samenleving) 3. Evenementenveiligheid (regionaal netwerk LiveEvents) 4. Nucleaire veiligheid en stralingsbescherming (samenwerking met

Jaarstukken 2017 20 Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen defensie en VR Twente)  We voeren de samenwerkingsafspraken met onze convenantpartners uit, zoals deze zijn vastgelegd in de afsprakenlijsten. 3. Wij dragen bij aan het risicobewustzijn en de zelfredzaamheid van burgers en bedrijven door:  het thema zelfredzaamheid een plek te geven in de operationele voorbereiding;  crisisfunctionarissen aan te leren hoe om te gaan met de inzet van burgers en bedrijven tijdens crises;  bij incidentevaluaties de inzet van burgers en bedrijven in beeld te brengen.  We bieden nieuwe functionarissen een instructie aan hoe om te gaan met zelfredzaamheid en burgerinzet.  We bieden voor alle bestaande functionarissen een opfrisinstructie aan.  We zetten een methode in om in de operationele voorbereiding rekening te houden met (zelf)redzame burgers en burgerhulp. De eerste twee acties zijn alleen aangeboden aan functionarissen bevolkingszorg (zie dat programma). Zij hebben tijdens een inzet contact met burgers. Er is dus gekozen voor een doelgroepgerichte aanpak. In alle planvorming wordt rekening gehouden met verminderd zelfredzamen. Wel hebben we bijgedragen aan het risicobewustzijn en de zelfredzaamheid van bedrijven door in onze netwerken te adviseren over risico’s en handelingsperspectieven.

Jaarstukken 2017 21 Wat heeft het gekost? Programma crisisbeheersing N = Nadeel, V = Voordeel Omschrijving Primitieve begroting 2017 Begroting na wijziging 2017 Realisatie 2017 Verschil t.o.v. begroting na wijziging N/V Veiligheidsbureau 1.123.022 1.137.274 1.115.902 -21.372 V Totaal lasten 1.123.022 1.137.274 1.115.902 -21.372 V Veiligheidsbureau -17.898 -20.000 -41.120 -21.120 V Totaal baten -17.898 -20.000 -41.120 -21.120 V Totaal saldo baten en lasten 1.105.124 1.117.274 1.074.782 -42.492 V bij: onttrekkingen aan reserves 0 0 0 0 af: stortingen in reserves 0 0 0 0 Resultaat 1.105.124 1.117.274 1.074.782 -42.492 V Jaarstukken 2017 22 Toelichting IN-PREP subsidie Het Veiligheidsbestuur stemde op 21 juni 2017 in met deelname van Veiligheidsregio IJsselland aan het Europese samenwerkingstraject IN-PREP. Aan dit project nemen 25 partners, in publiek-private samenwerking, deel. De deelnemers komen uit meerdere Europese landen. Het project is op 1 september 2017 van start gegaan. Met het project wordt een informatiesysteem ontwikkeld, waarmee bij (verwachte) grote, internationale rampen en crisis een gedeeld beeld van de benodigde responscapaciteit kan worden opgebouwd. Responscapaciteit is de capaciteit die nodig is/ lijkt om een (verwachte) ramp/ crisis te bestrijden. Het project loopt tot en met 31 augustus 2020.

Veiligheidsregio IJsselland heeft de rol van eindgebruiker in dit project. Dit houdt in dat er feedback wordt gegeven op de ontwikkelde tools. Verder kan van Veiligheidsregio IJsselland worden gevraagd om voor bepaalde activiteiten middelen beschikbaar stellen zoals: één of meer brandweerposten, realistische opleidingsfaciliteiten, faciliteiten van onze bevel- en controlezalen, materialen, voertuigen of scripts uit oefeningen. Tot slot brengt Veiligheidsregio IJsselland de kennis rondom het realtime informatie delen in ad-hoc crisisteams (het netcentrisch werken) in. Voor de looptijd van het project van 1 september 2017 t/m 31 augustus 2020 is een Europese subsidie toegezegd gekregen van 355.437,50 euro. Hiermee zal het project budgettair neutraal verlopen. Dit traject gaat niet ten koste van onze reguliere werkzaamheden en we gaan dus waar nodig mensen inhuren. Voor het jaar 2017 is een voorschotbedrag van 103.770 euro ontvangen en 7.128 euro aan kosten gemaakt. De uitgaven en inkomsten zijn in een apart krediet binnen het programma Crisisbeheersing geadministreerd en gemonitord. Afwijking Bedrag N/V Er zijn minder personeelskosten gemaakt door latere invulling van enkele vacatures. -21.000€ V Hogere inkomsten door urenvergoeding van o.a.

IN PREP en Ijsselvecht Delta -21.000€ V Totaal resultaat programma Crisisbeheersing (voordeel) -42.000€ V Per saldo sluit het programma Crisisbeheersing met een positief saldo van € 42.000, dit positieve resultaat wordt veroorzaakt door: N = Nadeel, V = Voordeel Jaarstukken 2017 23 2.5 Programma GHOR Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen 1. Goede GHOR De organisatie voor de (operationele) GHOR voldoet aan één normenset. Deze in 2015 geactualiseerde set geldt als toetsingsinstrument voor de corebusiness van de GHOR: een goede professionele geneeskundige hulpverlening bij ongevallen, rampen en crises. We meten de prestaties en rapporteren hierover in managementrapportages. De voorbereiding op het gebied van de continuïteit van zorg bij de care-instellingen vraagt extra aandacht. Het landelijk rapport Aristoteles benoemt één indicator waarover aan het bestuur moet worden gerapporteerd: 100% van de GHOR-functionarissen is opgeleid, getraind en geoefend overeenkomstig de gestelde eisen in het Jaarplan GHOR-OTO. 2. Kwaliteit, maar niet meer via HKZ. Kwaliteit blijft een belangrijk onderwerp. Het constante HKZ- certificeringstraject kost echter meer tijd dan dat het relevante verbeter-onderwerpen oplevert. Dit HKZ-traject wordt afgebouwd. We bouwen de overeenkomsten rond HKZ- certificering conform contract af. 3. Efficiëntere bovenregionale samenwerking.

Er is sprake van aantoonbare bovenregionale samenwerking op het gebied van de operationele (warme) en GHOR-bureau (koude) organisatie. Dit in het kader van de unité de doctrine (Veiligheidsberaad, 2013), de LMO- ontwikkelingen en de efficiencynoodzaak. In verband met de hiervoor genoemde unité de doctrine hebben we extra aandacht voor afwijkingen in de doorontwikkeling van de crisisorganisatie in de buurregio’s Twente en Met GHOR VNOG hebben we medio 2017 een lijst met doelen op het gebied van samenwerking opgesteld. Een aantal van deze doelen is in 2017 ook gehaald, zoals gezamenlijk materiaal en werkafspraken m.b.t.

Jaarstukken 2017 24 Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen Drenthe. We rapporteren met een heldere opsomming van de concrete ontwikkelingen. evenementenadvisering, harmoniseren inzetcriteria voor het Hoofd Informatie Geneeskundig Zorg en gezamenlijke activiteiten op het gebied van opleiden, trainen en oefenen. Andere doelen zijn nog niet gehaald, met name rond het toewerken naar één ACGZ-piketpoule voor twee regio’s. 4. Zelfredzamere burgers. Tot en met 2016 hebben er jaarlijks minimaal 1000 inwoners (extra) van de regio door toedoen van het GHOR-bureau een training gevolgd op het gebied van eerste hulp. In 2016 wordt een onderzoek gestart naar de effectiviteit van de daarbij gebruikte middelen, in 2017 zal het bestuur op basis daarvan zo nodig aanpassingsvoorstellen ontvangen. In 2017 wordt er meer aandacht vanuit de GHOR besteed aan minder zelfredzamen. In 2016 vindt onderzoek plaats naar de effectiviteit van de ingezette middelen, in 2017 doen we zo nodig aanpassingsvoorstellen aan het bestuur. In 2017 is er een plan van aanpak gereed om minder zelfredzamen meer zelfredzaam te maken op het gebied van de GHOR. Begin 2017 hebben we de coördinerende en uitvoerende taken op het gebied van workshops/cursussen eerste hulp overgedragen aan het Rode Kruis. Het Rode Kruis heeft in 2017 750 mensen extra opgeleid.

De landelijke opleiding levensreddende handelingen bij grootschalige incidenten is begin 2017 ontwikkeld. In 2017 hebben 700 mensen in onze regio deelgenomen aan deze workshop in de gemeenten Hardenberg, Kampen, Raalte, Steenwijkerland en Zwolle. In 2018 bieden we de workshop in alle elf gemeenten aan. N.a.v. de gesprekken met de elf

Jaarstukken 2017 25 Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen gemeenten hebben we meer inzicht gekregen in de diverse organisaties die betrokken zijn bij thuiswonende, verminderd zelfredzamen. Met deze organisaties hebben we in het najaar nagedacht over de risico’s die thuiswonende, verminderd zelfredzamen lopen bij branden, rampen en crises.

Jaarstukken 2017 26 Wat heeft het gekost? Programma GHOR N = Nadeel, V = Voordeel Omschrijving Primitieve begroting 2017 Begroting na wijziging 2017 Realisatie 2017 Verschil t.o.v. begroting na wijziging N/V GHOR 1.469.415 1.375.828 1.377.835 2.007 N Totaal lasten 1.469.415 1.375.828 1.377.835 2.007 N GHOR 0 -38.000 -40.962 -2.962 V Totaal baten 0 -38.000 -40.962 -2.962 V Totaal saldo baten en lasten 1.469.415 1.337.828 1.336.873 -955 V bij: onttrekkingen aan reserves 0 0 0 0 af: stortingen in reserves 0 0 0 0 Resultaat 1.469.415 1.337.828 1.336.873 -955 V Afwijking Bedrag N/V Diverse kleine voordelen. -1.000€ V Totaal resultaat programma GHOR (voordeel) -1.000€ V Per saldo sluit het programma GHOR met een positief saldo van € 1.000, dit positieve resultaat wordt veroorzaakt door: N = Nadeel, V = Voordeel Jaarstukken 2017 27 2.6 Programma Bevolkingszorg Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen 1. Het team Bevolkingszorg staat voor het voorkomen van, het voorbereiden op en het bestrijden van rampen en crises en de gevolgen daarvan voor mens, dier en milieu. Daarbij richt Bevolkingszorg zich op acht processen (zie ‘ontwikkelingen’). Crisisfunctionarissen halen normtijden van 100%. Crisisfunctionarissen worden voorzien van de middelen, die nodig zijn voor het goed uitvoeren van hun functies. Alle relevante documenten en informatie is actueel en digitaal toegankelijk.

Het team bevolkingszorg heeft een goede start gemaakt, waarbij de opkomst van functionarissen sterk verbeterd is ten opzichte van het verleden. Dit betekent echter niet dat opkomsttijden 100% behaald worden. Bij grote brand bij de Arcadiaflat, hebben we geconstateerd dat de opkomst van teamleiders in het proces crisiscommunicatie (vrije instroom) onvoldoende was. Dit heeft overigens geen nadelig effect gehad voor de bestrijding van het incident. 2. Het team Bevolkingszorg is een betrouwbaar, op zijn taak toegerust team. Hiertoe bevorderen we dat de functionarissen van het team Bevolkingszorg:  competent zijn;  opgeleid, getraind en geoefend zijn; Functionarissen bevolkingszorg zijn opgeleid en geoefend volgens het monodisciplinair meerjarenplan opleiden, trainen en oefenen (OTO-plan). Deelname is minstens 90%. Functionarissen bevolkingszorg zijn, waar daartoe aangewezen, opgeleid en geoefend volgens het multidisciplinair meerjaren OTO- plan. Het team heeft alle basisopleidingen gevolgd. Verdere aanscherping qua opleidingen en vervolgoefeningen zijn nodig om ervoor te zorgen dat alle leden van het regionale team boven de materie komen te staan, op die momenten dat de

Jaarstukken 2017 28 Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen  informatiegestuurd optreden;  gefaciliteerd worden in de uitvoering van hun taken. Sleutelfunctionarissen worden getraind in het automatiseringssysteem LCMS. Nieuwe medewerkers worden binnen drie maanden opgeleid. Er worden oefeningen georganiseerd met relevante partners (25% van de oefeningen). stress verhoogd is. Er is specifieke aandacht voor functionarissen met een rol in een multi-team nodig om de BZ-functionarissen goed te laten functioneren in het complete stelsel van crisisbeheersing. Tot slot is het vooral belangrijk dat het team in de huidige samenstelling nog meer ervaring opdoet zodat zij optimaal gaat functioneren. 3. Het team Bevolkingszorg draagt bij aan het redzaam en zelfredzaam zijn van de inwoners van IJsselland. De functionarissen bevolkingszorg worden getraind op het gebruik maken van de redzaamheid en zelfredzaamheid van burgers. Bevolkingszorg doet actief mee met lokale en regionale initiatieven waarbij de inwoners worden gestimuleerd om redzaam en zelfredzaam te zijn. Het handboek bevolkingszorg is conform Bruinooge geschreven en daarmee in lijn met de gedachte van zelfredzaamheid en verminderd zelfredzame burgers.

Teamleiders Opvang hebben in het najaar een aanvullende module op het gebied van zelfredzaamheid gekregen omdat contact met de zelfredzame en verminderd zelfredzame burgers het grootst is bij opvang en verzorging. Daarnaast is een nieuw convenant afgesloten met het

Jaarstukken 2017 29 Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen Rode Kruis dat beter aan sluit bij de hedendaagse kijk op een maatschappij met veel zelfredzame burgers. Het convenant is met ingang van 1 januari 2018 van kracht. Formele ondertekening vindt plaats in het voorjaar 2018.

Jaarstukken 2017 30 Wat heeft het gekost? Programma Bevolkingszorg N = Nadeel, V = Voordeel Omschrijving Primitieve begroting 2017 Begroting na wijziging 2017 Realisatie 2017 Verschil t.o.v. begroting na wijziging N/V Bevolkingszorg 136.533 311.472 259.959 -51.513 V Totaal lasten 136.533 311.472 259.959 -51.513 V Bevolkingszorg 0 -139.596 -139.596 0 Totaal baten 0 -139.596 -139.596 0 Totaal saldo baten en lasten 136.533 171.876 120.363 -51.513 V bij: onttrekkingen aan reserves 0 -35.908 0 35.908 N af: stortingen in reserves 0 0 0 0 Resultaat 136.533 135.968 120.363 -15.605 V Jaarstukken 2017 31 2.7 Programma Meldkamer Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen 1. Meldkamer Oost Nederland Projectdesign en start uitwerking krijgt aanvang in 2017. Het samenvoegingsplan LMO Oost is bestuurlijk vastgesteld. In 2018 en verder wordt projectmatig dit plan verder uitgewerkt. 2. Alarmeren van die eenheden die het snelst ter plekke kunnen zijn. Brandweer werkt aan een dynamisch dekkingsplan waar de inzet en kwaliteit van de meldkamers een integraal onderdeel van uitmaken. Afwijking Bedrag N/V De afschrijving van de piketvoertuigen bevolkingszorg start vanaf het jaar 2018 -16.000€ V Lagere kosten van het eenmalige project. Het algemeen bestuur heeft in 2017 het restant projectbudget van € 36.000 opnieuw beschikbaar gesteld voor doorontwikkeling bevolkingszorg.

Dit krediet is in 2017 niet nodig geweest. -36.000€ V Lagere onttrekking bestemmingsreserve ontwikkelingen VRIJ. Tegenover het voordeel van de lagere projectbesteding staat een lagere onttrekking uit de bestemmingsreserve ontwikkelingen VRIJ. 36.000€ N Totaal resultaat programma Bevolkingszorg (voordeel) -16.000€ V Per saldo sluit het programma Bevolkingszorg met een positief saldo van € 16.000, dit positieve resultaat wordt veroorzaakt door: N = Nadeel, V = Voordeel

Jaarstukken 2017 32 Nr. Resultaat Acties Realisatie Opmerkingen Multidisciplinair is de opschaling en de rolneming van de calamiteitencoördinator (caco) een belangrijk aandachtspunt. 3. Terugdringen van het aantal nodeloze meldingen. Bij een automatische alarmering wordt bij daarvoor van te voren bepaalde abonnees eerst de melding geverifieerd door middel van contrabellen. Daarnaast wordt een aantal nevenwerkzaamheden voor het Openbaar brandmeldsysteem uitgevoerd door centralisten. Dit bestaat onder meer uit het acteren op storingen en het behandelen van verzoeken tot testen van een installatie. De beschreven procesmatige verbetering is bij de meldkamer inmiddels ingevoerd. De meldkamer is daarmee in staat om invulling te geven aan de extra impuls die de regio in 2018 wil geven aan het terugdringen van nodeloze meldingen. 4. De leidinggevende brandweerfunctionaris alarmeren die het snelst ter plekke kan zijn. In 2017 wordt gestart met het dynamisch alarmeren van piketfunctionarissen. Qua innovatie is dynamisch alarmeren een mooie ontwikkeling. De voordelen zijn echter beperkt en daarom krijgt het vooralsnog geen vervolg.

Jaarstukken 2017 33 Wat heeft het gekost? Programma Meldkamer N = Nadeel, V = Voordeel Omschrijving Primitieve begroting 2017 Begroting na wijziging 2017 Realisatie 2017 Verschil t.o.v. begroting na wijziging N/V Meldkamer 1.160.443 1.198.901 1.228.689 29.788 N Totaal lasten 1.160.443 1.198.901 1.228.689 29.788 N Meldkamer -148.606 -238.106 -243.884 -5.778 V Totaal baten -148.606 -238.106 -243.884 -5.778 V Totaal saldo baten en lasten 1.011.837 960.795 984.805 24.010 N bij: onttrekkingen aan reserves 0 0 0 0 af: stortingen in reserves 0 0 0 0 Resultaat 1.011.837 960.795 984.805 24.010 N Jaarstukken 2017 34 Afwijking Bedrag N/V Hogere bijdrage aan VNOG door afrekening rode kolom. Dit wordt veroorzaakt door een lagere inbreng van de loonsomkosten door de aanwezige vacatureruimte en detacheringen. 30.000€ N Meer inkomsten door een detachering aan de MON. -6.000€ V Totaal resultaat programma Meldkamer (nadeel) 24.000€ N Per saldo sluit het programma Meldkamer met een negatief saldo van € 24.000, dit negatieve resultaat wordt veroorzaakt door: N = Nadeel, V = Voordeel Jaarstukken 2017 35 3 Verplichte paragrafen Op grond van artikel 9 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten dient het jaarverslag een aantal verplichte paragrafen te bevatten. Voor Veiligheidsregio IJsselland zijn dit: 1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2. Bedrijfsvoering 3.

Financiering 4. Bedrijfsvoering 5. Verbonden partijen De volgende paragrafen zijn niet verplicht, maar wel opgenomen: 6. Bezuinigingen 2017 In deze paragrafen staat de verantwoording van hetgeen in de overeenkomstige paragrafen in de begroting is opgenomen. 3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Veiligheidsregio IJsselland kenmerkt zich door risicomanagement in het primaire proces. Aan het managen van de veiligheidsrisico’s van burgers ontleent de organisatie immers haar bestaansrecht. Toch heeft de veiligheidsregio meer risico’s te managen, vooral ten aanzien van de bedrijfsvoering (bijv. ICT, HR, juridisch, kwaliteit, fraude). Deze risico’s moeten minstens zo goed gemanaged worden om het primaire proces te laten functioneren. De risico’s die van invloed zijn op de bedrijfsvoering van Veiligheidsregio IJsselland zijn in 2017in kaart gebracht. Door inzicht in de risico’s wordt onze organisatie in staat gesteld om op een verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de huidige risico’s en de risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen in verhouding staan tot de vermogenspositie van onze organisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is in 2017 het weerstandsvermogen berekend. Risicoprofiel Er is een risicoprofiel opgesteld om de risico’s van onze organisatie in kaart te brengen.

Uit de inventarisatie zijn vanuit de verschillende teams risico’s in beeld gebracht met een mogelijk financieel gevolg, die van belang zijn. In het navolgende overzicht zijn de tien risico’s gepresenteerd met de meeste invloed op de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit. Jaarstukken 2017 36 Nr Risico gebeurtenis Kans Maximaal financieel gevolg 1 Grootschalige/langdurige inzet waarvan de kosten boven het hiervoor geraamde bedrag komen en geen compensatie plaatsvindt. 10% € 1.500.000 2 Rente wordt hoger dan waarmee we in de begroting rekening hebben gehouden. 30% € 500.000 3 Fiscale controle van de Belastingdienst (boete). 30% € 500.000 4 Bericht stijging van pensioenpremie nadat begroting is vastgesteld. 50% € 190.000 5 Datalek van geregistreerde gegevens (privacygevoelig of vertrouwelijk). 50% € 250.000 6 Reserve transitie meldkamer blijkt onvoldoende om de hogere kosten die daaruit voortvloeien te kunnen opvangen. 50% € 250.000 7 Het Veiligheidsberaad neemt besluiten met financiële en personele gevolgen voor Veiligheidsregio IJsselland. 70% € 100.000 8 Minder aanbieders voor oefentrajecten op de markt waardoor inschrijvingen bij aanbestedingen hoger uitvallen dan verwacht. 9 Wijzigingen in beleid of financiering van de Rijksoverheid. 50% € 100.000 10 Complexiteit Europese aanbestedingen.

50% € 100.000 Weerstandsvermogen Op basis van alle risico’s met bijbehorende inschatting is een analyse gemaakt van de benodigde weerstandsvermogen voor Veiligheidsregio IJsselland door middel van een simulatiemethodiek (Monte-Carlo) is het verband tussen risico en aan te houden weerstandsvermogen bepaald. In deze simulatie wordt het gedrag van de risico’s over een groot aantal jaren nagebootst. Aan de hand van een dergelijke simulatie ontstaat een beeld van de financiële gevolgen van risico’s alsof men 100.000 jaar onder exact dezelfde omstandigheden zou functioneren. Dit biedt de mogelijkheid een statistische analyse uit te voeren op 100.000 schattingen van de totale schadelast van het risicoprofiel, rekening houdend met de inschatting van de kansen en gevolgen van de risico’s. In de eerste plaats leidt dit tot uitspraken over met welke mate van zekerheid de beschikbare weerstandsvermogen, gegeven het huidige risicoprofiel, voldoende is om de risico’s op te vangen. Daarnaast geeft deze analyse antwoord op de vraag welke risico’s het meest bepalend zijn in de bepaling van de aan te houden risicovoorziening. Het terugdringen van deze risico’s heeft het grootste effect. Veiligheidsregio IJsselland heeft op dit moment een beschikbaar weerstandsvermogen (reserve) van één miljoen euro.

Het algemeen bestuur heeft in het voorjaar van 2017 besloten om vooralsnog met de huidige beschikbare reserve/ weerstandscapaciteit van 1,0 miljoen euro te volstaan in plaats van de berekende 1,18 miljoen euro en aan de hand van ervaringen met risicomanagement de komende jaren pas definitieve uitspraken te doen over de eventuele aanpassing van de hoogte van de aan te houden reserve/ weerstandscapaciteit. Jaarstukken 2017 37 3.1.1 Financiële kengetallen In 2014 heeft een adviescommissie een rapport uitgebracht over de vernieuwing van het Besluit begroting en verantwoording (BBV). Uit dit rapport kwam naar voren dat er diverse ontwikkelingen zijn die vragen om vernieuwing van regels met betrekking tot de begroting en verantwoording van openbare lichamen. Het ministerie van BZK onderschreef deze signalen en oplossingsrichting. De adviezen van de commissie vormden de aanleiding voor wijziging van het BBV. Eén van de wijzigingen betreft het verplicht opnemen van een uniforme basisset financiële kengetallen door gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen. Hieronder een overzicht van de kengetallen, die voor ons van toepassing zijn. Netto schuldquote Het kengetal netto schuldquote, ook wel bekend als de netto-schuld als aandeel van de inkomsten, zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeenschappelijke regeling.

De netto schuldquote geeft aan of de gemeenschappelijke regeling investeringsruimte heeft of juist op zijn tellen moet passen. Daarnaast zegt het kengetal ook wat over de flexibiliteit van de begroting. Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeenschappelijke regeling ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. In de VNG- uitgave ‘Houdbare Gemeentefinanciën’ is aangegeven dat wanneer de schuld lager is dan de jaaromzet (100%) dit als voldoende kan worden bestempeld, dit is met 59% het geval bij Veiligheidsregio IJsselland. De netto schuldquote is voor 2017 iets hoger t.o.v. 2016 door het aantrekken van een langlopende lening. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarmee de bezittingen zijn betaald met eigen middelen. Hoe hoger de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen, hoe gezonder de gemeenschappelijke regeling. Wanneer wij het solvabiliteitspercentage afzetten tegen vergelijkbare veiligheidsregio’s kan worden gesteld dat Veiligheidsregio IJsselland met 10% een laag solvabiliteitspercentage heeft. Hierbij merken wij op dat het volledige resultaat 2017 is meegenomen in het solvabiliteitspercentage voor 2017. De solvabiliteitsratio is voor 2017 lager t.o.v.

2016 door afname van het eigen vermogen. Dit wordt veroorzaakt door een lager jaarrekeningresultaat. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de gemeentelijke bijdrage en BDuR- Kengetallen 2017 Rekening 2016 Begroting 2017 Rekening 2017 Netto schuldquote 56% NB 59% Solvabiliteitsratio 14% NB 10% Structurele exploitatieruimte 0% NB -1,2% Jaarstukken 2017 38 uitkering. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Het percentage voor Veiligheidsregio IJsselland ligt iets onder 0%, want de structurele lasten worden voor een klein deel gedekt door een incidentele bijdrage (maatwerkafspraak gemeente Olst- Wijhe). Voor een mogelijke structurele tegenvaller in de toekomst zullen wij de deelnemende gemeente een voorstel doen hoe deze financieel te dekken. 3.2 Bedrijfsvoering Organisatie algemeen Bij bedrijfsvoering is de basis goed op orde en functioneren de teams met een grote mate van zelfstandigheid.

Bij de wijziging van de managementstructuur van de veiligheidsregio is de eenhoofdige aansturing van bedrijfsvoering vervallen en worden de vier teams vanaf 2018 door de drie MT-leden van de veiligheidsregio aangestuurd. HRM en Financiën Bij HRM en Financiën zijn het financieel- en personeelssysteem geïmplementeerd, zodat deze vanaf 2018 in gebruik genomen worden. De implementatie van beide systemen is gebruikt om de werkprocessen bij HRM en Financiën te verbeteren. Daarnaast is er aandacht besteed aan het verbeteren van de sturingsinformatie voor de leidinggevenden, die vanuit de systemen worden geleverd. Informatisering en automatisering en Facilitair De onderhoudsplannen en vervangingsplannen, voor zowel huisvesting als ICT-middelen, zijn opgesteld. Verwerking hiervan vindt plaats in de begroting 2019 e.v. In de afronding van de (her)huisvesting is de aanpassing van de entree aan de Marsweg voltooid, vindt implementatie van het nieuwe en eenduidige toegangssysteem voor alle brandweerkazernes plaats, en is de herkenbaarheid van alle hoofdposten vergroot. 3.3 Financiering 3.3.1 Inleiding De Wet financiering decentrale overheden (FIDO) bepaalt dat een financieringsparagraaf in de begroting wordt opgenomen. Ook is vastgelegd welke informatie de financieringsparagraaf dient te bevatten.

Dit betreft:  het kasgeldlimiet;  de renterisiconorm;  de liquiditeitsplanning en de financieringsbehoefte;  de rentevisie;  de rentekosten en renteopbrengsten verbonden aan de financieringsfunctie. Jaarstukken 2017 39 3.3.2 Treasurystatuut Veiligheidsregio IJsselland heeft in december 2013 een treasurystatuut vastgelegd. In dit treasurystatuut is een aantal zaken gedetailleerd uitgewerkt voor (rente)risicobeheer, koersrisicobeheer en kredietrisicobeheer. Hiervoor is een door gemeenten en andere veiligheidsregio’s gehanteerd format gebruikt. Enkele belangrijke zaken die zijn vastgelegd, betreffen het gebruik van derivaten, dat niet meer is toegestaan en de verantwoordelijkheden en de bevoegdheden van de verschillende functies. 3.3.3 Berekening kasgeldlimiet De kasgeldlimiet voor gemeenschappelijke regelingen bedraagt 8,2%. Het gaat bij de kasgeldlimiet om het beperken van renterisico's op de korte schuld (korter dan een jaar). Korte schuld is bedoeld voor het financieren van lopende uitgaven. Daarom wordt de kasgeldlimiet gekoppeld aan het begrotingstotaal, dat wil zeggen de totale lasten van de begroting inclusief tegelijkertijd met de begroting vastgestelde begrotingswijzigingen. In de praktijk is dat de begroting zoals die naar de toezichthouder wordt gezonden.

Als, naar het oordeel van de toezichthouder, de begroting doelbewust is opgeblazen, dan kan de toezichthouder maatregelen nemen om het totaal te corrigeren. De kasgeldlimiet voor Veiligheidsregio IJsselland bedraagt 0,082 * € 42.131.291 = € 3,4 miljoen. Tot aan deze limiet kan kort (looptijd < 1 jaar) worden geleend. In 2017 hebben wij geen kasgeldleningen aangetrokken. Hier volgt een totaaloverzicht van het jaar 2017 van de modelstaten per kwartaal. Als meer dan twee achtereenvolgende kwartalen de kasgeldlimiet wordt overschreden, moet de toezichthouder (provincie) hiervan op de hoogte worden gesteld. Uit bovenstaand overzicht blijkt dat de kasgeldlimiet niet meer dan twee achtereenvolgende kwartalen wordt overschreden. 3.3.4 Renterisiconorm Door berekening van de renterisiconorm verkrijgen wij inzicht in de omvang van de schuld waarover in enig jaar renterisico’s worden gelopen. De renterisiconorm is gebaseerd op het begrotingstotaal. Het Rijk heeft regels gesteld hoe gemeenten en provincies hun geld en kapitaal dienen te beheren. Die regels staan in de Wet financiering decentrale overheden (FIDO).

Hoeveel geld gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen mogen lenen (herfinancieren), is afhankelijk van de Kwartaal Gemiddelde vlottende schuld Gemiddelde vlottende middelen netto vlottend tekort (+) of Overschot middelen (-) Kasgeldlimiet Ruimte (-) of overschrijding (+) 1e kwartaal -€ 2.417.183€ -2.417.183€ 3.444.000€ -5.861.183€ 2e kwartaal -€ 3.650.617€ -3.650.617€ 3.444.000€ -7.094.617€ 3e kwartaal -€ 8.577.864€ -8.577.864€ 3.444.000€ -12.021.864€ 4e kwartaal -€ 9.444.345€ -9.444.345€ 3.444.000€ -12.888.345€ Jaarstukken 2017 40 hoogte van de begroting. De kasgeldlimiet bepaalt hoeveel geld geleend mag worden voor een periode van maximaal één jaar. De renterisiconorm schrijft voor hoeveel maximaal geleend (herfinanciering) mag worden voor een periode langer dan één jaar. De renterisiconorm bedraagt 20% van het begrotingstotaal. Hierbij de ingevulde modelstaat voor de berekening van het renterisiconorm. In 2017 hebben wij met de BNG een langlopende lening van zes miljoen euro afgesloten voor twintig jaar tegen 1,79%. De conclusie is dat wij in 2017 voldoen aan de renterisiconorm. 3.3.5 Liquiditeitsplanning en financieringsbehoefte Door de toename van materieel en kapitaalgoederen en de tijdelijke overname van een deel van de jonge brandweerkazernes en -posten heeft Veiligheidsregio IJsselland een financieringsbehoefte.

Dit leidt tot omvangrijke uitgaande kasstromen waardoor het aantrekken van leningen noodzakelijk was en is. Financieringsbehoefte W 2017 B 2018 B 2019 B 2020 B 2021 1. Renteherzieningen/ herfinanciering 6.000.000€ -€ -€ 5.000.000€ -€ 2. Aflossingen * -€ -€ -€ 3. Renterisico (1+2) 6.000.000€ 5.000.000€ -€ 4. Renterisiconorm 8.426.258€ 8.521.910€ 8.840.400€ 8.839.800€ 8.845.600€ 5a. Ruimte onder renterisiconorm (4>3) 2.426.258€ 8.521.910€ 8.840.400€ 3.839.800€ 8.845.600€ 5b. Overschrijding renterisiconorm (3>4) -€ -€ -€ -€ -€ 4a begrotingstotaal 42.131.291€ 42.609.548€ 44.202.000€ 44.199.000€ 44.228.000€ 4b Percentage regeling 20% 20% 20% 20% 20% 4. Renterisiconorm 8.426.258€ 8.521.910€ 8.840.400€ 8.839.800€ 8.845.600€ 470.836€ Renterisiconorm (modelstaat B) * Dit is exclusief de aflossingen van de gemeentelijke leningen m.b.t. de overname van de kazernes. Met deze aflossing vervalt ook de boekwaarde van de kazernes en gaan de kazernes weer gehuurd worden. Er vindt dus geen herfinanciering plaats. 1.678.054€ 501.299€ Bepaling financieringsbehoefte 2017: Boekwaarde investeringen 29.353.974€ Reserves en voorzieningen 3.024.881€ Langlopende geldleningen 28.264.703€ 31.289.584€ Tekort aan financieringsmiddelen -1.935.610€ Jaarstukken 2017 41 Uit het overzicht blijkt dat wij een overschot aan financieringsmiddelen hebben van ruim 1,9 miljoen euro.

Uit onze liquiditeitsplanning over 2017 was de verwachting dat wij meer geld nodig hadden. Verder willen wij in de komende jaren ook blijven voldoen aan de renterisiconorm en door de gunstige rentetarieven in 2017 is ervoor gekozen om een langlopende lening aan te trekken in 2017. Voor de rentelasten van deze langlopende lening is structurele dekking aanwezig in de programmabegroting. Voor de tijdelijke overname van de brandweerkazernes is per 1 januari 2014 in totaal 28,9 miljoen euro geleend van verschillende gemeenten. Bij het aantrekken van deze leningen voor de huisvesting is de looptijd van de lening per gebouw aangesloten op de resterende herzieningstermijn (herzieningstermijn is maximaal tien jaar). In 2017 is geen kazerne overgedragen aan de gemeenten. 3.3.6 Rentevisie In de begroting 2017 zijn wij uitgegaan van 2,5% rente voor bestaand en nieuw aan te trekken materieel en 3,5% voor het tijdelijk overnemen van een aantal gebouwen. In 2017 hebben wij tegen lagere percentages leningen aangetrokken, dan is begroot en dit heeft geleid tot lagere rentelasten voor Veiligheidsregio IJsselland. Dit zijn voordelen en zijn via de tussentijdse bestuursrapportages gerapporteerd. Over de reserves en voorzieningen wordt/is geen rente berekend.

3.3.7 Rentekosten en opbrengsten verbonden aan de financieringsfunctie De opbrengst uit de financieringsfunctie is de creditrente in rekeningcourant (schatkistbankieren). In 2017 hebben wij geen rentebedrag ontvangen voor het rekeningsaldo bij de schatkist. 3.4 Verbonden partijen In deze paragraaf geven wij inzicht in ‘derde rechtspersonen’ waarmee Veiligheidsregio IJsselland een bestuurlijke en financiële band heeft. Deze band is er door participatie in een vennootschap of deelneming in een stichting. Met een bestuurlijk belang bedoelen we een zetel in het bestuur van een deelneming of stemrecht. Met een financieel belang bedoelen wij dat Veiligheidsregio IJsselland middelen ter beschikking heeft gesteld en die zal verliezen bij faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij op Veiligheidsregio IJsselland kunnen worden verhaald. Van een financieel belang is ook sprake als Veiligheidsregio IJsselland bij liquidatie van een derde rechtspersoon middelen uitgekeerd kan krijgen. Stichting Brandweeropleidingen Gelderland Overijssel (Stichting BOGO) Doelstelling Het bevorderen van de opleiding, oefening en training van brandweermedewerkers. Hieronder vallen geen commerciële en marktgerichte activiteiten. Stichting BOGO is gevestigd te Zwolle.