Raadsvoorstel toekomst onderwijshuisvesting

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

De toekomst van de onderwijshuisvesting in Stede Broec 945869

Commissie: Raadsvoorstel:

7 december 2021. 21 december 2021

Portefeuillehouder: Programma:

Lydia Groot Onderwijs

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

Notitie ‘De toekomst van de onderwijshuisvesting in Stede Broec’ Raadsbesluit

Voorgesteld besluit: 1. Het college opdracht te geven het project op hoofdlijnen ‘Integraal Kindcentrum Plan Zuid’ zoals verwoord in de notitie ‘De toekomst van de onderwijshuisvesting in Stede Broec’ nader uit te werken; 2. Het college opdracht te geven de doorkijk naar de opgaven op middellange en lange termijn zoals verwoord in de notitie ‘De toekomst van de onderwijshuisvesting in Stede Broec’ in nauw overleg met de schoolbesturen te vertalen in een concreet Integraal Huisvestingsplan voor het primair onderwijs. Inleiding In onze gemeente volgen dagelijks ruim 2.000 kinderen (speciaal) basisonderwijs. Dat onderwijs wordt gegeven in 12 schoolgebouwen, verspreid over de gehele gemeente. Een aantrekkelijk, veilig en gezond gebouw dat voldoende ruimte biedt, is daarbij een belangrijke randvoorwaarde. Het grootste deel van de schoolgebouwen (10 van de 12) bestaat reeds zo’n 40 jaar of langer. De twee jongste scholen betreffen De Klimop en basisschool Willibrordus, beide 23 jaar oud. De ervaring in Nederland leert dat een schoolgebouw van 40 jaar oud op een kantelpunt staat voor wat betreft het toekomstperspectief ervan. Dat heeft niet alleen te maken met de economische levensduur (schoolgebouwen worden doorgaans in 40 jaar afgeschreven) maar ook met de technische levensduur van een groot aantal gebouwelementen.

Daarnaast zijn deze gebouwen in onderwijskundig opzicht vaak minder functioneel door veranderde inzichten in het hedendaagse onderwijs en is het energieverbruik en het binnenklimaat vaak een punt van aandacht. Het zou te makkelijk zijn om louter te stellen dat we dan in de komende jaren 10 schoolgebouwen zouden moeten slopen en vervangen door een nieuw gebouw. Voor sommige gebouwen kan een ingrijpende renovatie of een verbeterslag op energieverbruik en binnenklimaat ook een adequate oplossing zijn. Om te bepalen wát we aan elk gebouw wannéér gaan doen en tegen welke kosten, maken gemeenten in nauw overleg met schoolbesturen doorgaans een zogenaamd Integraal Huisvestingsplan (IHP). Sterker nog, het is de verwachting dat het opstellen van een IHP in 2023 een wettelijke verplichting wordt. Vooruitlopend daarop willen we in 2022 een IHP dat op zoveel mogelijk draagvlak kan rekenen laten vaststellen door de gemeenteraad. Ter voorbereiding daarop zijn we al geruime tijd met de schoolbesturen in overleg over de uitgangssituatie voor wat betreft de huisvesting van het onderwijs en de knelpunten die daarbij worden beleefd. Een van de knelpunten die steeds weer naar voren komt bij die gesprekken is de situatie bij de Molenwiek en locatie Wendel van OBS ’t Vierspan.

Beide gebouwen zijn verouderd en daarbij komt dat de Molenwiek is gehuisvest op twee locaties, hetgeen als niet optimaal wordt ervaren door het schoolbestuur. In dezelfde wijk staan gymzaal De Helt én peuterschool Nijntje Pluis met daarin ook BSO Op Zuid die in dezelfde periode zijn gebouwd als de twee scholen. Daarnaast is GGD Hollands Noorden op zoek naar een alternatieve locatie voor de huisvesting van de Jeugdgezondheidszorg.

1

Gezien de uitgangssituatie waarin al deze maatschappelijke functies verkeren, is in het overleg met de schoolbesturen vanuit de gemeente meerdere keren gesuggereerd de mogelijkheden te verkennen om alle functies bij elkaar te brengen op deze locatie onder één dak in een modern en nieuw gebouw. Dat sluit ook naadloos aan bij de voorgenomen realisatie van een Integraal Kindcentrum in deze wijk zoals opgenomen in het college-uitvoeringsprogramma. Na een langdurig en intensief proces hebben beide schoolbesturen de intentie uitgesproken om gezamenlijke nieuwbouw onder één dak als vertrekpunt te nemen voor wat betreft het toekomstperspectief van beide schoolgebouwen. Deze mijlpaal is voor het college aanleiding geweest om uw raad te vragen opdracht te geven het project op hoofdlijnen ‘Integraal Kindcentrum Plan Zuid’ nader uit te werken. In het verlengde daarvan willen we ons niet beperken tot Plan Zuid. We willen voor alle schoolgebouwen in de gehele gemeente een toekomstperspectief schetsen. Daarom vragen we uw raad ook om in nauw overleg met de schoolbesturen een IHP voor het primair onderwijs op te stellen.

Beoogd effect Het ‘hogere doel’ van dit voorstel is om uiteindelijk alle kinderen in Stede Broec te huisvesten in moderne, gezonde en duurzame schoolgebouwen waarbij in voorkomende gevallen sprake is van synergie-effecten door verschillende maatschappelijke functies onder één dak te huisvesten. Met dit specifieke voorstel willen wij het realiseren van een Integraal Kindcentrum in Plan Zuid een stap dichterbij brengen. Daarnaast willen wij uw raad in 2022 een concreet IHP voorleggen waarvoor de basis is beschreven in de doorkijk naar de opgaven op middellange en lange termijn zoals verwoord in de notitie ‘De toekomst van de onderwijshuisvesting in Stede Broec’

Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Op basis van bepalingen in de Wet op het Primair Onderwijs heeft de gemeenteraad een zorgplicht voor voldoende en adequatie onderwijshuisvesting. Deze zorgplicht is nader uitgewerkt in de ‘verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Stede Broec 2016’. Het opstellen van een IHP is nog geen wettelijke verplichting, maar de verwachting is dat dit in 2023 wel het geval is. Argumenten 1.1 De vervanging van de bestaande schoolgebouwen maakt feitelijk onderdeel uit van het uitvoeren van de wettelijke zorgplicht op het gebied van onderwijshuisvesting Los van de vraag of het wenselijk is om de genoemde maatschappelijke functies onder één dak te huisvesten, is er sprake van een natuurlijk en logisch moment om een richtinggevende uitspraak te doen over de het toekomstperspectief van de drie schoolgebouwen die in dit project worden vervangen. Voor deze gebouwen is het niet de vraag óf zij toe zijn aan een majeure opwaardering, maar wannéér. 1.2 Van alle vijf de gebouwen die worden vervangen, is de economische levensduur verstreken Het project betreft de vervanging van een vijftal gebouwen in Plan Zuid waarvan de economische levensduur al geruime tijd is verstreken. Naast de drie schoolgebouwen gaat het dan om het gebouw waarin peuterschool Nijntje Pluis en BSO Op Zuid zijn gehuisvest én om gymzaal De Helt.

De aanwezigheid van deze maatschappelijke functies staat niet ter discussie en ook voor deze gebouwen is het niet de vraag óf zij toe zijn aan een majeure opwaardering, maar wannéér. 1.3 Een Integraal Kindcentrum draagt bij aan synergie-effecten die zullen ontstaan als alle genoemde maatschappelijke functies onder één dak zijn gehuisvest De schoolgebouwen, de kindvoorzieningen en de gymzaal zijn op dit moment gehuisvest in een vijftal gebouwen die gelegen zijn op een lijn van zo’n 300 meter die loopt van noord naar zuid in de wijk Plan Zuid. De samenhang tussen deze functies spreekt voor zich; jonge kinderen gaan eerst naar de peuterschool en daarna naar de basisschool. Daar krijgen zij bewegingsonderwijs in een gymzaal en een deel van de kinderen gaat na schooltijd naar de BSO. Op het moment dat de functies die voortkomen uit de JGZ worden toegevoegd aan het project is er sprake van een voorziening in het hart van de wijk die is gericht op alle kinderen van 0 tot 12 jaar waarbij letterlijk sprake is van korte lijnen tussen de verschillende disciplines.

2

1.4 Er is mogelijk sprake van een herontwikkelingspotentieel Bij het onderbrengen van de functies in één gebouw komen de dislocatie van de Molenwiek, het gebouw waarin peuterschool Nijntje Pluis en BSO Op Zuid zijn gehuisvest én gymzaal De Helt mogelijk in aanmerking voor herontwikkeling. In totaal gaat het dan om een oppervlakte van 6.500 m 2 grond die vrijkomt. Of en op welke wijze hier daadwerkelijk sprake van kan zijn, moet nader worden onderzocht. 2.1 Een IHP biedt inzicht in de benodigde investeringen in onderwijshuisvesting op langere termijn Zoals reeds gesteld in de inleiding zijn vrijwel alle schoolgebouwen in de gemeente 40 jaar of ouder. Daarmee is voor deze gebouwen een natuurlijk en logisch beslismoment gekomen voor wat betreft het toekomstperspectief. Is het gebouw nog langer nodig? Kan het gebouw worden gerenoveerd, of is vervangende bouw een betere optie? Met het geven van een plek van deze schoolgebouwen in het IHP hebben we zicht op de opgave in de komende jaren en de daarmee samenhangende investeringen. 2.2 In het IHP kunnen maatregelen in samenhang met elkaar worden gezien De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht voor (vervangende) nieuwbouw en uitbreiding van scholen. De schoolbesturen kunnen daarvoor jaarlijks een aanvraag indienen bij de gemeente. De verordening bevat criteria die worden gehanteerd bij het beoordelen van dergelijke aanvragen.

Door met de schoolbesturen afspraken te maken over de noodzakelijke opgaven voor bijvoorbeeld de komende 12 jaar is de kans veel kleiner dat de gemeente ‘verrast’ wordt met een aanvraag voor vervanging van een schoolgebouw. 2.3 Een IHP biedt duidelijkheid aan schoolbesturen voor wat betreft het toekomstperspectief van hun schoolgebouw(en) Omdat het IHP een langere periode bestrijkt, geeft het schoolbesturen, directie en teams van scholen letterlijk een perspectief voor wat betreft de toekomst van een bepaald schoolgebouw.

Kanttekeningen / alternatieven 1.1 Mogelijk kunnen de gebouwen worden gerenoveerd Zoals uit de bijgevoegde notitie blijkt, is er een forse investering (€ 11,4 mln) nodig voor de realisatie van een Integraal Kindcentrum waarbij alle genoemde functies onder één dak worden gehuisvest. Indien het uitgangspunt van het samenbrengen van functies wordt verlaten, wordt het vraagstuk voor de drie schoolgebouwen teruggebracht tot de vraag wat er in dat geval met de gebouwen gaat gebeuren. Het is denkbaar dat elk van de drie schoolgebouwen ingrijpend wordt gerenoveerd hetgeen resulteert in een levensduurverlenging van minimaal 25 jaar. Het renoveren van de drie bestaande schoolgebouwen vraagt om een investering van globaal € 5 mln exclusief eventuele kosten voor tijdelijke huisvesting (mogelijk zijn deze niet aan de orde omdat de scholen gebruik kunnen maken van elkaars gebouwen gedurende de renovatie). Daarbij moet wel worden gezegd dat het effect op de jaarlijkse kapitaallasten minder groot is omdat een renovatie volgens de boekhoudkundige voorschriften wordt afgeschreven in 25 jaar en nieuwbouw in 40 jaar. 1.2 Het is mogelijk louter de bestaande scholen te vervangen door nieuwbouw Indien het project wordt teruggebracht tot louter het vervangen van de bestaande drie schoolgebouwen door één nieuw schoolgebouw, zal de totale investering zo’n € 4 mln lager uitvallen.

In dat geval vallen peuterschool Nijntje Pluis, BSO Op Zuid, gymzaal De Helt en de JGZ buiten de scope van het project.

Draagvlak Het college is al geruime tijd met de schoolbesturen in gesprek over het toekomstperspectief van de schoolgebouwen in onze gemeente. Het feit dat de schoolbesturen van de Molenwiek en locatie Wendel van OBS ’t Vierspan zich hebben uitgesproken voor gezamenlijke nieuwbouw in Plan Zuid is een belangrijke mijlpaal bij deze gesprekken. Dat biedt namelijk de beste kans een volwaardig Integraal Kindcentrum te realiseren waarbij synergie tussen de verschillende functies plaatsvindt. Daarnaast zijn alle schoolbesturen het erover eens dat er behoefte is aan een meerjarenperspectief voor de overige bestaande schoolgebouwen.

3

Planning, evaluatie en verantwoording Na het besluit van de raad zal het project ‘Integraal Kindcentrum Plan Zuid’ nader worden uitgewerkt waarbij de vertrekpunten in de bijgevoegde notitie worden geconcretiseerd en gepreciseerd. Tegelijkertijd zal worden gestart met het vertalen van de doorkijk naar de opgaven op middellange en lange termijn naar een concreet IHP. Uiteraard wordt dit proces in nauw overleg met de schoolbesturen doorlopen. We verwachten medio 2022 zowel een concreet projectvoorstel voor IKC Plan Zuid gereed te hebben als een concreet IHP. Op dat moment zullen het projectvoorstel en het IHP ter besluitvorming aan uw raad worden aangeboden. Financiën Dit voorstel als zodanig heeft geen financiële consequenties. De bijgevoegde notitie bevat een globaal overzicht van de investeringen en de daarbij behorende kapitaallasten. Op het moment dat de raad een besluit neemt over een concreet projectvoorstel voor IKC Plan Zuid zullen de financiële consequenties daarvan in beeld worden gebracht. De voorgenomen investeringen die worden opgenomen op het IHP zullen uiteindelijk deel gaan uitmaken van de meerjarenbegroting. Ook voor de projecten die voortvloeien uit het IHP geldt dat er voor elk project een separaat kredietvoorstel zal worden aangeboden aan uw raad.

Bovenkarspel, 23 november 2021 Burgemeester en wethouders van Stede Broec De secretaris, De burgemeester,

A. Huisman

R.A.P. Wortelboer

4