09A Locatieonderzoek middelgrote locaties huisvesting buitenlandse werknemers - Def.

Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Regio Westfriesland Definitieve eindrapportage 20 december 2022

Inhoudsopgave

Samenvatting ........................................................................................................................... 4 1

Inleiding ......................................................................................................................... 7 1.1 Aanleiding............................................................................................................ 7 1.2 Doel van het locatieonderzoek ............................................................................ 7 1.3 Fasen in het onderzoek ....................................................................................... 8

2

Uitvoering onderzoek .................................................................................................. 10 2.1 Fase 1: Oriëntatie .............................................................................................. 10 2.2 Fase 2: Afwegingscriteria en potentiële locaties ............................................... 12 2.3 Fase 3: Voorkeurszoekgebieden ...................................................................... 18

3

Vervolg ........................................................................................................................ 20

Bijlage 1 Besprekingsverslag stakeholdergesprekken Bijlage 2 Presentatie resultaten enquête Bijlage 3 Trade-off matrix groslijst potentiële locaties Bijlage 4 Factsheets voorkeurszoekgebieden

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer sweco.projectId Datum 20-12-2022

Versie

Document referentie https://swecogroup.sharepoint.com/sites/nl-post_archive/secretariaat/definitieve eindrapportage.docx

3/24

Samenvatting Buitenlandse werknemers zijn belangrijk voor de economie van de regio Westfriesland. Veel bedrijven zijn afhankelijk van de inzet van buitenlandse werknemers. Er is een tekort aan huisvesting en uit onderzoek blijkt dat de vraag van bedrijven naar buitenlandse werknemers verder toeneemt. Daarom zijn de komende jaren minimaal 3.000 logiesplekken nodig om buitenlandse werknemers in de regio te kunnen huisvesten. De zeven Westfriese gemeenten werken samen om te voorzien in huisvesting voor deze doelgroep. Daartoe is onder meer dit locatieonderzoek uitgevoerd naar geschikte locaties voor middelgrote huisvestingslocaties. In het onderzoek zijn drie fasen doorlopen: Fase 1 – Oriëntatie Er is een verkennende analyse uitgevoerd naar vraag en aanbod van huisvesting in de regio Westfriesland. Tijdens bijeenkomsten met belanghebbenden, zoals dorps- en wijkraden, bedrijven, huisvesters en ondernemersorganisaties, zijn mogelijke relevante criteria in de zoektocht naar kansrijke locaties verkend. Fase 2 – Afwegingscriteria en potentiële locaties Er is een online enquête uitgevoerd, waarin ruim 500 inwoners, bedrijven en ondernemers hebben aangegeven hoe zij tegen het huisvestingsvraagstuk aankijken. Zij hebben tevens voorstellen kunnen inbrengen voor geschikte plekken in de regio voor middelgrote huisvestingslocaties.

Mede op basis van de resultaten van de verkenning, bijeenkomsten in Fase 1 en de enquête zijn locatiecriteria opgesteld. Aangevuld met bekende en gemelde initiatieven en bureau-onderzoek is een groslijst met 56 potentiële locaties opgesteld. Op basis van de resultaten van fase 1 en de enquête van fase 2 zijn afwegingscriteria opgesteld, voor een globale beoordeling van de kansrijkheid. Fase 3 – Voorkeurszoekgebieden Aan de hand van de scores op de afwegingscriteria en een kwalitatieve beschouwing is een shortlist met kansrijke locaties samengesteld. Van daaruit zijn op basis van overleg met gemeenten en veldwerk 19 voorkeurszoekgebieden bepaald. Onderstaand figuur geeft de onderzoekstappen weer.

Figuur - Schematisch overzicht van de verschillende stappen en resultaten van het onderzoek.

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

4/24

De voorkeurszoekgebieden zijn zo bepaald dat zij zijn gelegen nabij werklocaties en voorzieningen, aansluiten op bestaande bebouwing, goed bereikbaar zijn en gelegen zijn buiten waardevolle natuurgebieden en landschappen. Uiteraard sluiten zij ook zoveel mogelijk aan op frequent aangegeven voorkeurslocaties die uit de online enquête naar voren zijn gekomen. In het kaartbeeld zijn de negentien voorkeurszoekgebieden aangegeven. Dit zijn de gebieden waar de zeven Westfriese gemeenten de realisatie van een middelgrote huisvestingslocatie (voor minstens 100 logiesplekken) mogelijk en kansrijk achten. Kaart - Voorkeurszoekgebieden

Voor elk van de voorkeurszoekgebieden is een factsheet opgesteld, die inzicht geeft in een globale afbakening van het voorkeurszoekgebied, de scores op de locatiecriteria, evenals aandachtspunten en randvoorwaarden.

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

5/24

Met de realisatie van middelgrote huisvestingslocaties in de 19 voorkeurszoekgebieden kan het tekort van 3.000 huisvestingsplekken voor buitenlandse werknemers in de regio Westfriesland worden opgelost1. De gemeenten verkennen nog welke vorm het vervolgproces voor elk van de voorkeurszoekgebieden krijgt. Deze worden afgestemd op de specifieke uitgangssituatie van het gebied. Uiteraard geldt voor alle gebieden dat een zorgvuldig participatieproces met (lokale) stakeholders doorlopen dient te worden. Ook vanuit de toekomstige Omgevingswet is dat noodzakelijk. Initiatieven buiten de voorkeurszoekgebieden kunnen mogelijk nog steeds tot ontwikkeling komen. Nieuwe inzichten kunnen tevens resulteren in andere afwegingen. De zeven gemeenten en provincie leggen echter de focus op de 19 voorkeurszoekgebieden. Het staat initiatiefnemers vrij om huisvesting op locaties buiten de voorkeurszoekgebieden tot ontwikkeling te brengen, uiteraard voor zover dit past binnen de ruimtelijke en planologische kaders van gemeenten en provincie en met inachtneming van een zorgvuldig participatieproces.

1

Gelet op de verwachte verder toename van de vraag naar buitenlandse werknemers (op basis van het onderzoeksrapport van Decisio van 6 mei 2022) zal het nodig zijn om in de toekomst nog meer locaties te realiseren.

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

6/24

1

Inleiding

1.1

Aanleiding

Buitenlandse werknemers zijn van groot belang voor de economie van Westfriesland. Verwacht wordt dat dit belang de komende jaren alleen nog maar verder gaat groeien. Om een goede concurrentiepositie op de internationale markt voor buitenlandse werknemers te behouden, is het van belang dat de regio goede huisvesting aan kan bieden voor deze arbeidskrachten. Maar onderzoek wijst uit dat er een groot tekort is aan goede huisvesting voor buitenlandse werknemers in Westfriesland. Veel buitenlandse werknemers wonen nu op plekken die daarvoor niet geschikt, niet veilig of niet bestemd zijn. Dit kan ook lokaal tot overlast leiden voor de omgeving. De komende jaren is voor minimaal 3.000 buitenlandse werknemers extra huisvesting nodig. Deze huisvesting kan op verschillende manieren geregeld worden: op de reguliere woningmarkt, via kleinschalige logieslocaties bij de (agrarische) bedrijven en op meer grootschalige locaties. Uit ervaring blijkt dat kleinschalige locaties alleen onvoldoende capaciteit genereren om de grote vraag te huisvesten. Het is noodzakelijk om naast de kleinschalige locaties ook middelgrote locaties tot ontwikkeling te brengen.

1.2

Doel van het locatieonderzoek

Het doel van het locatie-onderzoek is het zoeken van 10 tot 20 geschikte gebieden in Westfriesland waar middelgrote locaties (vanaf 100 logiesplekken) gerealiseerd kunnen worden voor de huisvesting van buitenlandse werknemers. Het locatie-onderzoek wordt uitgevoerd in samenspraak met betrokken stakeholders. Het beoogde resultaat is een kaartbeeld met 10 tot 20 geschikte locaties waar in totaal huisvesting van 3.000 buitenlandse werknemers kan plaatsvinden. Factsheets geven per locatie inzicht in de kansrijkheid van de locatie.

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

7/24

1.3

Fasen in het onderzoek

Het locatie-onderzoek is uitgevoerd in drie fasen. Figuur 1 geeft een schematisch overzicht van de verschillende stappen en resultaten van het onderzoek.

Figuur 1 - Schematisch overzicht van de verschillende stappen en resultaten van het onderzoek.

Fase 1: Oriëntatie In de eerste fase van het onderzoek is een verkenning uitgevoerd naar de omvang van het vraagstuk. Onderzoeken van Decisio naar de aantallen werkzame en woonachtige buitenlandse werknemers liggen daaraan ten grondslag. Daarnaast hebben in deze fase drie online groepsgesprekken plaatsgevonden met georganiseerde stakeholders (dorpsraden, ondernemersverenigingen en belangenorganisaties). Tevens hebben interviews plaatsgevonden met vertegenwoordigers van buitenlandse werknemers.

Fase 2: Afwegingscriteria & potentiële locaties Op basis van de resultaten van fase 1 is een online enquête opgesteld. Naast algemene vragen over huisvesting van buitenlandse werknemers is daarin gevraagd naar voorstellen voor specifieke locaties voor huisvesting. Bewoners en bedrijven konden deze vragenlijst invullen. Tevens konden initiatiefnemers voorstellen voor locaties aandragen. Op deze wijze is een groslijst met potentiële huisvestingslocaties opgesteld. Aanvullend is door de onderzoekers een beperkt aantal potentiële locaties toegevoegd aan de groslijst. Dit is bijvoorbeeld gedaan in gebieden waar weinig locaties zijn aangedragen. Op basis van de resultaten van fase 1 en de enquête van fase 2 zijn afwegingscriteria opgesteld, voor een globale beoordeling van de kansrijkheid van locaties.

Fase 3: Voorkeurszoekgebieden De afwegingscriteria zijn gebruikt om een eerste globale afweging in geschiktheid en wenselijkheid van potentiële huisvestingslocaties te beoordelen. Deze locaties zijn verder geanalyseerd op ontwikkelingsmogelijkheden. Op basis hiervan is een voorlopige shortlist van kansrijke locaties voor huisvesting van buitenlandse werknemers opgesteld. Van daaruit zijn op basis van overleg met gemeenten en veldwerk voorkeurszoekgebieden bepaald. Dit zijn de gebieden waar het kansrijk en noodzakelijk wordt geacht dat middelgrote huisvestingslocaties tot ontwikkeling komen.

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

8/24

Overleg en afstemming Het onderzoek is begeleid vanuit een regionale ambtelijke werkgroep, waarin de regio, de zeven Westfriese gemeenten, provincie Noord-Holland en het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord vertegenwoordigd zijn. Iedere fase van het onderzoek is afgerond met een terugkoppeling aan de stuurgroep en een overleg met de zeven wethouders van de Westfriese gemeenten. Daarin is steeds een besluit genomen over de afronding van een fase en de vervolgstappen van het onderzoek.

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

9/24

2

Uitvoering onderzoek

2.1

Fase 1: Oriëntatie

Vraag en aanbod huisvesting buitenlandse werknemers Onderzoeksbureau Decisio2 heeft een inventarisatie uitgevoerd naar buitenlandse werknemers in Westfriesland. Daaruit volgt dat in 2019 in totaal 8.180 buitenlandse werknemers werkzaam waren in de regio In 2020 was dit aantal 7.525, als gevolg van de coronapandemie (zie Figuur 2). De aantallen namen in de periode 2010-2019 jaarlijks toe met gemiddeld 0,9%. Decisio verwacht dat de groei van het aantal buitenlandse werknemers in de regio Westfriesland toeneemt tot 2030, met jaarlijks tussen de 3,8% en 6,0%. Op basis van prognoses voor het aantal banen en de beroepsbevolking berekende Decisio dat het aantal werkzame buitenlandse werknemers in de regio in 2030 tussen de 11.000 en 12.500 zal bedragen.

Figuur 2 - Ontwikkeling van het aantal werkzame buitenlandse werknemers in de regio Westfriesland in de periode 2010-2019. Bron: Decisio, 2022, via CBS Microdata.

Figuur 3 - Aantallen en ontwikkeling van buitenlandse werknemers die werkzaam zijn in de regio Westfriesland. Bron: Decisio, 2022, via CBS Microdata. 2

Decisio (2022, 6 juli). Actualisatie onderzoek arbeidsmigranten Noord-Holland Noord.

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

10/24

De buitenlandse werknemers die werkzaam zijn in Westfriesland komen voornamelijk uit Polen. Dit geldt voor circa 70% van de buitenlandse werknemers werkzaam in de regio. De verwachting is dat de komende jaren steeds meer een verschuiving plaatsvindt richting andere herkomstlanden, waaronder voornamelijk Roemenië. De belangrijkste sector waar buitenlandse werknemers in de regio werken is de landbouw en visserij. Dit aandeel is aanzienlijk groter dan het gemiddelde van Nederland. Van de buitenlandse werknemers in de regio werkt 25% via een uitzendbureau, met name in de logistiek, tuinbouw, voedingsindustrie, metaalindustrie, landbouw en transport. Daarnaast vormen ook de groot- en detailhandel belangrijke werksectoren voor buitenlandse werknemers in de regio Westfriesland. Jaarlijks is er is in juli een ‘zomerpiek’ van het aantal werkzame buitenlandse werknemers in de regio. Het aantal (geregistreerd) woonachtige buitenlandse werknemers in Westfriesland was 4.120 in 20192. Ondanks de coronapandemie groeide dit aantal in 2020 door naar 4.235. Mogelijk gaat het in werkelijkheid om aanzienlijk meer buitenlandse werknemers die in de regio gehuisvest zijn, omdat niet alle buitenlandse werknemers geregistreerd zijn bij de gemeente en daarmee niet in de CBS Microdata zijn opgenomen.

Van de buitenlandse werknemers die werkzaam zijn in de regio Westfriesland woont ook 60% binnen de regio. Er zijn belangrijke pendelrelaties tussen de regio en de gemeenten Dijk en Waard, Purmerend en Hollands Kroon. De verblijfsduur varieert van sector tot sector, en kan uiteenlopen van enkele weken tot meer dan een jaar. In Westfriesland verblijft meer dan de helft van buitenlandse werknemers korter dan een jaar in de regio. In de gemeenten Hoorn en Medemblik zijn binnen de regio de meeste buitenlandse werknemers gehuisvest (zie Figuur 3), met respectievelijk circa 33% en 25% van het aantal buitenlandse werknemers die in de regio wonen. In de gemeente Opmeer is het absolute aantal buitenlande werknemers het laagst, maar is de jaarlijkse relatieve groei in de periode 2010-2019 juist het hoogst geweest van alle gemeenten in de regio. Gelet op het huidige aantal buitenlandse werknemers dat in de regio werkzaam is en de verwachte toename de komende jaren, is er sprake van een tekort aan logiesplekken. Dit tekort aan huisvesting loopt naar verwachting de komende jaren verder op.

Stakeholdergesprekken Er zijn drie bijeenkomsten georganiseerd voor diverse (vertegenwoordigers) van belanghebbende partijen, waaronder dorps- en wijkraden, bedrijven, huisvesters en ondernemersorganisaties. Voor de bijeenkomsten zijn, in samenspraak met de zeven betrokken gemeenten, ruim zestig bewoners- en bedrijvenorganisaties uit de regio uitgenodigd. Tijdens de bijeenkomsten zijn zij geïnformeerd over de achtergrond van de opgave. Op basis van een aantal stellingen is gediscussieerd over mogelijke relevante criteria in de zoektocht naar kansrijke locaties. In Bijlage 1 is een besprekingsverslag opgenomen van de stakeholdergesprekken. De stakeholders onderschreven de urgentie van het huisvestingsvraagstuk. Zij pleitten voor versnelling in de huisvestingsopgave. De aanpak van het onderzoek, de bijeenkomsten en de participatie werden gewaardeerd.

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

11/24

Tijdens de bijeenkomsten is naar voren gekomen dat naast criteria voor geschikte locaties ook de invulling en uitwerking van het plan belangrijk is en aan kwaliteitscriteria moet voldoen. Er werd tevens gepleit voor maatwerkoplossingen. Het vraagstuk is volgens de betrokken stakeholders niet alleen als een ruimtelijk vraagstuk te beschouwen, maar kent ook een sociaalmaatschappelijke opgave. Daarbij willen dorps- en wijkraden ook inzetten op long-stay, voor permanente vestiging. Dit zorgt voor integratie, het behoud van voorzieningen in kernen en draagt bij aan de leefbaarheid van de kernen. Toezicht en handhaving vormen volgens deelnemers belangrijke randvoorwaarden voor middelgrote en/of grootschalige huisvestingslocaties. Er is daarnaast aandacht gevraagd voor een strategie met meerdere ‘sporen’: verruiming van de maximumaantallen voor huisvestingslocaties bij agrarische bedrijven, met aanvullend middelgrote locaties bij kernen en/of grootschaligere locaties op strategische locaties. Aangegeven is dat in zekere mate de koppeling gelegd moet worden met werklocaties van buitenlandse werknemers. Dit geldt voor de agrarische sector, maar ook voor bedrijventerreinen.

2.2

Fase 2: Afwegingscriteria en potentiële locaties

Online enquête Van 5 mei tot en met 6 juni 2022 konden inwoners, ondernemers, werkgevers en andere belangstellenden een online enquête invullen, via de online enquêtetool Maptionnaire. De enquête bevatte stellingen en vragen over de noodzaak en urgentie van het huisvestingsvraagstuk, mogelijke oplossingsrichtingen en algemene vragen over de ligging en inrichting van huisvestingslocaties. De respondenten werden tevens gevraagd om specifieke locaties op een kaartbeeld aan te wijzen die zij geschikt vonden voor huisvestingslocaties in de regio Westfriesland: achtereenvolgens nabij hun woonplaats, elders in de regio, en tot slot locaties voor echt grootschalige huisvestingslocaties (bijvoorbeeld 1.000 of meer logiesplekken). In het kaartbeeld werd aangegeven waar in de huidige situatie sprake is van concentratie van werklocaties met veel buitenlandse werknemers. Deze informatie is aangedragen door de ambtelijke werkgroep. Tot slot werd respondenten gevraagd naar aandachtspunten, risico’s en overige opmerkingen die zij in het onderzoek wilden meegeven. Via verschillende kanalen is de vragenlijst verspreid: de bewonersorganisaties, regionale en gemeentelijke website en social media, en persberichten. Ruim 500 respondenten hebben de vragenlijst ingevuld. Hiervan gaf 80% van de respondenten aan als bewoner betrokken te zijn en 16,5% zakelijk betrokken te zijn bij het vraagstuk.

De resultaten van de enquête zijn opgenomen in Bijlage 2. Een belangrijke bevinding uit het onderzoek is dat respondenten zich in beperkte mate bewust zijn van het belang van buitenlandse medewerkers voor de economie en de behoefte voor huisvesting: ongeveer een derde ziet dit belang niet. Een ruime meerderheid van de respondenten vindt dat iedere regio in de eigen vraag naar huisvesting dient te voorzien. Ook is een ruime meerderheid van mening dat het belangrijk is om buitenlandse werknemers in de buurt van hun werk te huisvesten. Voor huisvesting gaat de voorkeur van respondenten uit naar kleinschalige locaties of een combinatie van kleinschalig en grootschaliger.

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

12/24

Voor echt grote locaties, met meer dan 1.000 bedden, is weinig draagvlak. Voor locaties tussen 300 en 1.000 bedden is het draagvlak ook beperkt. Een meerderheid van de respondenten vindt locaties bij bedrijventerreinen (aan de randen van bedrijventerreinen), op bedrijventerreinen en in leegstaande gebouwen (ook agrarisch) in principe geschikt. Ten aanzien van de ligging van huisvestingslocaties wordt nabijheid van de werklocaties, bij voorkeur op fietsafstand, van groot belang gevonden. Toezicht en een aanspreekpunt op een huisvestingslocatie zijn voor de respondenten essentieel. Daarnaast vinden zij de aanwezigheid van voorzieningen (winkel, sport, ontspanning) van belang, evenals de landschappelijke inpassing van een locatie. Ook vindt de meerderheid het aanmoedigen van integratie met omwonenden belangrijk. Mogelijke overlast, massaliteit, gebrek aan integratie, onveiligheid en criminaliteit worden als grootste bedreigingen en potentiële nadelen van middelgrote huisvestingslocaties benoemd. De respondenten hebben suggesties gegeven voor mogelijk geschikte locaties voor middelgrote huisvestingslocaties. Op Kaart 1 is aangegeven in welke zones dat voornamelijk is gedaan. Kaart 1 - Concentratiezones van voorgestelde locaties voor middelgrote huisvestingslocaties.

Er zijn door respondenten ook locaties in en rondom de eigen woonplaats aangewezen, en niet enkel elders in de regio. Dit duidt erop dat, ondanks het hoge NIMBY-gehalte van het vraagstuk, respondenten ook in de nabijheid van de eigen woonplaats locaties hebben voorgesteld.

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

13/24

Afwegingscriteria Om de kansrijkheid van de potentiële locaties te beoordelen, zijn verschillende afwegingscriteria opgesteld in de vorm van een afwegingsmatrix (‘trade-off matrix’). Deze locatiecriteria voor middelgrote huisvestingsconcepten zijn opgesteld in samenspraak met de ambtelijke werkgroep en stuurgroep. De locatiecriteria vormen een maatstaf voor de wenselijkheid en verwachte haalbaarheid van de voorgestelde locaties. De resultaten van de stakeholdergesprekken in Fase 1 en de online enquête in Fase 2 hebben in belangrijke mate meegewogen bij de bepaling van de criteria en de weging per criterium. Dit geldt ook voor het provinciaal omgevingsbeleid. Huisvestingslocaties voor buitenlandse werknemers zijn vormen van nieuwe verstedelijking (toevoegen van bebouwing). Het provinciale omgevingsbeleid bij nieuwe verstedelijking is gericht op het aansluiten bij bestaand stedelijk gebied, op goed bereikbare locaties, buiten kwetsbaar landschap en natuurgebieden. Daarnaast is het provinciale beleidsuitgangspunt dat logiesaccommodaties in principe niet óp bestaande bedrijventerreinen mogen worden ontwikkeld, voor zover er alternatieve locaties in de omgeving beschikbaar zijn. In totaal zijn 7 afwegingscriteria opgesteld: •

Ligging ten opzichte van Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL) en Natuurnetwerk Nederland (NNN).

•

Ligging ten opzichte van woongebieden en bedrijventerreinen.

•

Ligging ten opzichte van voorkeurslocatie uit de online enquête (‘hittegebieden’).

•

Ligging ten opzichte van clusters van werklocaties.

•

Ligging ten opzichte van supermarkt en winkels.

•

Bereikbaarheid (ligging ten opzichte van A- en N-wegen).

•

Beschikbaar van grond.

Op Kaart 2 zijn Bijzonder Provinciaal Landschap, Natuurnetwerk Nederland, bedrijventerreinen (onderverdeeld naar milieucategorieën) en de A- en Nwegen in het onderzoeksgebied gevisualiseerd.

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

14/24

Kaart 2 – Overzichtskaart regio Westfriesland met BPL, NNN, bedrijventerreinen en werklocaties.

De mogelijke scores per afwegingscriterium zijn weergegeven in Tabel 1 en in Bijlage 3. De maximumscore die een potentiële locatie kan behalen is 30.

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

15/24

Tabel 1 Locatiecriteria kansrijkheid middelgrote huisvestingsconcepten

Groslijst potentiële locaties De volgende stappen zijn doorlopen om vanuit de onderzoeksresultaten tot een groslijst van potentiële locaties te komen: 1) Initiatieven: bij de zeven Westfriese gemeenten en de provincie NoordHolland zijn bekende initiatieven voor middelgrote huisvestingslocaties in de groslijst opgenomen. Hieraan zijn vervolgens nieuwe initiatieven toegevoegd, van initiatiefnemers die zich tijdens Fase 1 en 2 bij de gemeenten, de regio Westfriesland of Sweco hebben gemeld. Daarnaast is ook een eerste inventarisatie gemaakt van locaties die in de online enquête zijn aangemerkt door respondenten, voor zover uit de opmerkingen opgemaakt kon worden dat het ging om concrete initiatieven en/of contactgegevens van de initiatiefnemer werden vermeld. Dergelijke concrete initiatieven zijn opgenomen in de groslijst (deze worden met een ‘I’ aangeduid). In totaal telt de groslijst zeven initiatieven. 2) Online enquête: in de kaartresultaten van de online enquête is per (woon)kern geïnventariseerd waar er duidelijke en specifieke clusters zijn ontstaan van locaties die door respondenten zijn aangegeven. Daarbij is in het bijzonder gekeken naar de gemaakte opmerkingen en argumentatie van de respondenten ten aanzien van de geschiktheid van een aangewezen locatie of zoekgebied.

In gebieden of bij (woon)kernen waar relatief weinig locaties zijn aangewezen in de online enquête, is onderzocht of hier desondanks wel interessante locaties tussen zaten. Geschikte locaties die uit deze verkenning naar voren kwamen, zijn vervolgens opgenomen in de groslijst (deze worden met een ‘E’ aangeduid). In totaal telt de groslijst 51 locaties die direct voortkomen uit de enquête. Deze kunnen ook samenvallen met initiatieven.

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

16/24

3) Aanvullende locaties bureau-onderzoek: later zijn in een retrospectieve analyse op basis van bureau-onderzoek nog enkele locaties aan de groslijst toegevoegd. Reden hiervoor is dat er in een gebied of bij een bepaalde (woon)kern relatief weinig locaties waren opgenomen op basis van de initiatieven en enquête. Deze analyse is uitgevoerd door op basis van de criteria op zoek te naar locaties die zeer geschikt lijken te zijn. Deze aanvullende locaties worden met een ‘R’ aangeduid. In totaal zijn 4 locaties toegevoegd aan de groslijst Met het doorlopen van stap 1 tot en met 3 is een groslijst samengesteld van 56 potentiële locaties voor huisvesting van buitenlandse werknemers. De totale groslijst met potentiële locaties en de bijbehorende scores op de afwegingscriteria is opgenomen in Bijlage 2. Kaart 3 geeft een overzicht van de regionale spreiding van de potentiële locaties. Spreiding is van belang om huisvesting in de directe nabijheid van de grootste werkclusters te kunnen realiseren, en daarmee het woon-werkverkeer te kunnen minimaliseren.

Kaart 3 – Spreiding potentiële locaties groslijst (rode stippen).

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

17/24

2.3

Fase 3: Voorkeurszoekgebieden

Shortlist kansrijke locaties De afwegingscriteria die in Fase 2 zijn opgesteld, zijn gebruikt om tot een eerste globale selectie te komen van kansrijke locaties op basis van de groslijst. De criteria zijn niet toegepast om tot een finale beoordeling te komen van geschikte en ongeschikte locaties. Locaties die lager scoren op de criteria kunnen toch zijn opgenomen als voorkeurzoekgebied, bijvoorbeeld wanneer geen alternatieven voorhanden zijn. Alleen locaties die extreem laag scoren op de criteria zijn niet meegenomen in de verdere analyse. Vervolgens is op basis van een kwalitatieve beschouwing een afweging gemaakt voor de shortlist, met daar een selectie van de meest kansrijke locaties. In de kwalitatieve beschouwing is rekening gehouden met ruimtelijke mogelijkheden en beperkingen. Daarnaast is de regionale spreiding in ogenschouw genomen bij het opstellen van de shortlist met kansrijke locaties, evenals de bestaande vraag en aanbod van huisvesting voor buitenlandse werknemers. Op basis hiervan is een shortlist samengesteld met een selectie van de meest kansrijke locaties uit de groslijst.

Voorkeurszoekgebieden De shortlist met mogelijke kansrijke locaties is voorgelegd aan de ambtelijke werkgroep, waarbij de zeven betrokken gemeenten en de provincie milieuplanologische belemmeringen en ruimteclaims voor andere functies (zoals toekomstige woonwijken, zonneweides etc.) hebben doorgegeven. Op basis hiervan zijn bij enkele locaties inhoudelijke belemmeringen gesignaleerd, waardoor locaties als niet-kansrijk zijn aangemerkt en zijn afgevallen. De kansrijke locaties zijn vervolgens nader beschouwd in een veldwerkronde, waarbij tijdens een gebiedsbezoek is gekeken naar onder meer aansluiting op bestaande (woon)kernen en werklocaties, de mogelijkheden om een goed woon- en leefklimaat te kunnen borgen, landschappelijke en stedenbouwkundige inpassingsmogelijkheden, evenals bereikbaarheid en de ontsluitingsmogelijkheden. Op basis van provinciaal en gemeentelijk beleid en het gebiedsbezoek zijn belangrijke aandachtspunten en randvoorwaarden geformuleerd bij de kansrijke locaties op de shortlist. Op basis van het overleg met de ambtelijke werkgroep en de bevindingen van het veldwerk is een overzicht opgesteld van 19 voorkeurszoekgebieden. Dit overzicht is weergegeven in Tabel 2, waarbij de verschillende voorkeurszoekgebieden met Romeinse cijfers zijn aangeduid.

Binnen deze voorkeurszoekgebieden wordt de realisatie van een huisvestingslocatie (met minimaal 100 logiesplekken) kansrijk en noodzakelijk geacht door de zeven Westfriese gemeenten en de provincie Noord-Holland. Met de voorkeurszoekgebieden wordt invulling gegeven aan de wens om de locaties regionaal te spreiden en op lokaal niveau vraag en aanbod af te stemmen. De voorkeurszoekgebieden zijn ingetekend op Kaart 4. De voorkeurszoekgebieden zijn nader uitgewerkt in factsheets (Bijlage 4). Elke factsheet omvat een omschrijving en globale afbakening van een voorkeurszoekgebied, de scores op de criteria, aandachtspunten en randvoorwaarden.

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

18/24

Tabel 2 – Voorkeurszoekgebieden.

Kaart 4 – Voorkeurszoekgebieden.

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

19/24

3

Vervolg

Met dit locatie-onderzoek hebben de zeven Westfriese gemeenten in nauwe samenwerking met de provincie een overzicht opgesteld van 19 voorkeurszoekgebieden. Dit zijn de gebieden die zij kansrijk en noodzakelijk achten voor de ontwikkeling van middelgrote huisvestingslocaties voor buitenlandse werknemers. Het overzicht is opgesteld op basis van input van een breed samengesteld en groot aantal stakeholders uit de regio. Met de realisatie van middelgrote huisvestinglocaties in de 19 voorkeurszoekgebieden kan het huidige tekort van 3.000 huisvestingsplekken voor buitenlandse werknemers in Westfriesland worden opgelost. De gemeenten verkennen nog welke vorm het vervolgproces voor elk van de voorkeurszoekgebieden krijgt. Deze processen worden afgestemd op de specifieke uitgangssituatie van het gebied. Uiteraard geldt voor alle voorkeurszoekgebieden dat een zorgvuldig participatieproces met (lokale) stakeholders doorlopen dient te worden. Ook vanuit de Omgevingswet is het noodzakelijk dat de participatie op een goede manier vorm blijft krijgen. In zijn algemeenheid geldt dat de gemeenten samen met (lokale) stakeholders voor elk van de voorkeurszoekgebieden op zoek wil gaan naar concrete locaties en passende huisvestingconcepten. De exacte omvang en locatie zijn binnen de voorkeurszoekgebieden in een vervolgproces te bepalen.

De ervaring leert dat bij de ontwikkeling van middelgrote huisvestingslocaties vraagstukken als energie-infrastructuur, riolering, verkeersontsluiting en veiligheid, klimaatadaptatie en overstromingsgevoeligheid aandacht vragen in de verdere uitwerking van de concrete locaties. Initiatieven buiten de voorkeurszoekgebieden kunnen mogelijk nog steeds tot ontwikkeling komen. Nieuwe inzichten kunnen tevens resulteren in andere afwegingen. De zeven gemeenten en provincie leggen echter de focus op de 19 voorkeurszoekgebieden. Het staat initiatiefnemers vrij om huisvesting op locaties buiten de voorkeurszoekgebieden tot ontwikkeling te brengen, uiteraard voor zover dit past binnen de ruimtelijke en planologische kaders van gemeenten en provincie en met inachtneming van een zorgvuldig participatieproces.

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

20/24

Bijlage 1 Besprekingsverslag stakeholdergesprekken

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

19-04-2022

Besprekingsverslag Auteurs: Max Visser & Margriet Snaaijer

Bijeenkomsten locatieonderzoek h uisvesting buitenlandse werknemers Westfriesland

Projectnummer: 51008760 Onderwerp: Bijeenkomsten locatieonderzoek huisvesting buitenlandse werknemers Westfriesland

Maart/april 2022

Klant: Regio Westfriesland Projectleider: Peter Bergmans

Samenvatting De urgentie van het vraagstuk huisvesting buitenlandse medewerkers wordt door de stakeholders onderschreven. Zij vragen om versnelling van de huisvestingsopgave. De aanpak van het onderzoek, de bijeenkomsten en de participatie worden gewaardeerd. Tijdens de bijeenkomsten is naar voren gekomen dat naast criteria voor geschikte locaties ook de invulling en uitwerking van het plan belangrijk is en aan kwaliteitscriteria moet voldoen. Er wordt daarbij door deelnemers gepleit voor maatwerkoplossingen, omdat situaties niet altijd over één kam zijn te scheren. Het vraagstuk is niet alleen als een ruimtelijk vraagstuk te beschouwen, maar kent ook een sociaal-maatschappelijke opgave. Waarden als leefbaarheid, (mede-)menselijkheid, kwaliteit van huisvesting etc. moeten ook worden meegenomen. Daarbij willen dorps- en wijkraden ook inzetten op long stay, voor permanente vestiging. Dit zorgt voor integratie, het behoud van voorzieningen in kernen en draagt bij aan de leefbaarheid van de kernen. Van bestaande middelgrote huisvestingslocaties van buitenlandse werknemers in Westfriesland wordt relatief weinig overlast ervaren. Toezicht en handhaving vormen volgens deelnemers belangrijke randvoorwaarden voor de middelgrote en/of grootschalige huisvestingslocaties.

Er is daarnaast aandacht gevraagd voor een strategie met meerdere ‘sporen’: verruiming van de maximumaantallen voor huisvestingslocaties bij agrarische bedrijven, met aanvullend middelgrote locaties bij kernen en/of grootschaligere locaties op strategische locaties. Aangegeven is dat in zekere mate een koppeling gelegd moet worden met werklocaties van buitenlandse werknemers. Dit geldt voor de agrarische sector, maar ook voor bedrijventerreinen.

1

Achtergrond

De regio Westfriesland bestaat uit de zeven gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer en Stede Broec. De zeven gemeenten slaan de handen ineen om de komende jaren te zorgen voor extra permanente middelgrote huisvesting voor tijdelijke buitenlandse werknemers in de regio. Met deze samenwerking hopen zij een oplossing te vinden voor de huisvestigingsproblematiek van deze werknemers.

Sweco

Postbus 214

Sweco Nederland B.V.

NL 1800 AE Alkmaar

Handelsregister 30129769

Netherlands

Statutair gevestigd te: De Bilt

T +31 88 811 6600 www.sweco.nl

In dit kader wordt een onderzoek uitgevoerd naar zoeklocaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers. Dit doen de gemeenten in de regio in samenwerking met de Westfriese Bedrijvengroep, ondernemers en inwoners van de regio. Als onderdeel van fase 1 van het locatieonderzoek waarin criteria voor geschikte locaties centraal staan, zijn diverse (vertegenwoordigers) van diverse belanghebbende partijen uitgenodigd om aan een van de drie bijeenkomsten op 29 maart (online), 1 april (online) of 4 april (fysieke bijeenkomst in Westwoud) deel te nemen.

2

19-04-2022

Deelnemers bijeenkomsten

Voor de bijeenkomsten zijn ruim zestig bewoners- en bedrijvenorganisaties uitgenodigd. Aan de drie bijeenkomsten is deelgenomen door vertegenwoordigers van verschillende dorps- en wijkraden uit de regio, een ervaringsdeskundige namens buitenlandse werknemers, ondernemers, bedrijven(vereniging) en huisvesters. In bijlage 1 is het overzicht opgenomen van de organisaties die aan de bijeenkomsten hebben deelgenomen. Daarnaast zijn de bijeenkomsten als toehoorder bijgewoond door ambtenaren van de zeven gemeenten, de regio Westfriesland, het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord en de provincie Noord-Holland. De bijeenkomsten zijn begeleid en genotuleerd door het projectteam van Sweco.

3

Urgentie en aanpak vraagstuk

Tijdens de bijeenkomsten is de urgentie van het vraagstuk en de opzet van het onderzoek nader toegelicht. De groeiende economie in Westfriesland vraagt om extra arbeidskrachten, die niet allemaal in de regio te vinden zijn. Om deze reden trekken ondernemers steeds vaker buitenlandse arbeidskrachten aan van buiten de regio. Zij komen naar de regio voor een kort verblijf: ze werken vaak een aantal maanden en gaan daarna weer huiswaarts of vestigen zich hier vervolgens permanent. Het huisvesten van deze (tijdelijke) werknemers is een complexe, economische en maatschappelijke opgave. De gemeenten en de Westfriese Bedrijvengroep werken vanuit gezamenlijke belangen samen aan de huisvesting van deze buitenlandse werknemers. Door het realiseren van huisvesting voor deze doelgroep wordt ook ruimte op de krappe reguliere woningmarkt voor inwoners van de regio gecreëerd. Daarnaast wordt het aandeel illegale huisvesting (bijvoorbeeld bewoning op vakantieparken of in reguliere woningen) kleiner en registratie gemakkelijker. Vervolgens is in de bijeenkomsten een toelichting gegeven op de buitenlandse werknemers in Westfriesland en de huidige vormen van huisvesting. Daarnaast is een aantal voorbeelden van middelgrote locaties getoond. Aan de hand van stellingen is besproken waar huisvestingslocatie aan zouden moeten voldoen.

Deze stellingen zijn geen vastgestelde criteria, maar zijn bedoeld als startpunt voor het gesprek. De urgentie wordt breed herkend door de deelnemers. Zij roepen ook op tot versnelling van de huisvestingsopgave, omdat de urgentie steeds dringender wordt.

2/7

4

Reacties op stellingen

19-04-2022

Samenvatting Als rode draad in de gesprekken kwam naar voren dat maatwerk belangrijk is voor het oplossen van het vraagstuk. Deelnemers vinden goede concepten en plannen zwaar wegen. Het stellen van randvoorwaarden aan concepten en initiatieven, zoals toezicht (24/7), voldoende voorzieningen, kwaliteit van de huisvesting wordt belangrijker geacht dan de daadwerkelijke plek waar huisvesting gerealiseerd wordt. Voor een aantal deelnemers gaat dit gepaard met goede handhaving. De voorgestelde stellingen over de locatie-criteria worden niet alle als even belangrijke criteria ervaren. Maximumaantallen ten aanzien van het aantal personen op een huisvestingslocatie zeggen de deelnemers meer dan percentages. Er wordt gepleit voor het principe dat het beste initiatief op de meest geschikte locatie gerealiseerd dient te worden. Voor wat betreft het vinden van een goede locatie, zijn er voor de deelnemers meerdere varianten voor huisvesting denkbaar. Het gaat dan om meer kleinschaligere oplossingen op het eigen terrein van agrariërs, gecombineerd met middelgrote locaties bij de kernen en/of eventueel grootschalige locaties in het buitengebied. Belangrijk is een koppeling met de werklocaties. Dit is vanuit bereikbaarheid en toezicht gewenst. Leefbaarheid en medemenselijkheid zijn belangrijke waarden in het vraagstuk.

Tijdens de bijeenkomsten zijn zes stellingen aan de deelnemers voorgelegd om zo te achterhalen wat mogelijk goede criteria zijn voor geschikte locaties. Hier volgt een weergave van de opmerkingen en aandachtspunten die per besproken stelling aan bod zijn gekomen. Stelling 1: Per locatie maximaal 200 à 300 personen Dit criterium wordt door veel deelnemers als passend gevonden voor een middelgrote locatie nabij een woonkern. Een aantal dorpsraden ziet hier voordelen in, zoals het behoud of de versterking van voorzieningen in het dorp. Voor de kleinere kernen (minder dan 2.000 inwoners) wordt 300 een te hoog maximum bevonden door een aantal dorpsraden, waar anderen aangeven dat dit afhankelijk is van de exacte uitwerking van een initiatief. Aanvullend wordt ervoor gepleit om in te zetten op verruiming van de mogelijkheden om buitenlandse werknemers op meer kleinschalige huisvestingslocatie op eigen terrein van agrariërs te huisvesten, omdat hier het toezicht al goed is en in de huidige situaties nauwelijks overlast wordt ervaren. Deelnemers vinden een goed concept en zorgvuldige uitwerking, waarbij kwaliteit van de huisvesting geborgd is en overlast wordt voorkomen, van groter belang dat het hanteren van een maximum aantal personen op een locatie. Daarbij pleiten verschillende partijen om ook grootschaligere locaties te onderzoeken.

In dat geval kan de koppeling met een woonkern los worden gelaten. De locatie moet dan grotendeels zelfvoorzienend zijn; dat wil zeggen dat alle faciliteiten voor de werknemers worden aangeboden en er goed toezicht en ook ruimte voor het individu is (eigen ruimte). Benoemd wordt dat buitenlandse werknemers bereid zijn hiervoor iets extra te betalen, maar dat betaalbaarheid van de huisvesting cruciaal is. Een strategische ligging van een meer grootschalige locatie is volgens de deelnemers belangrijk, omdat deze locatie voorziet in de huisvesting van werknemers van verschillende werklocaties en bedrijven. Ook het huisvesten van buitenlandse werknemers buiten de regio is dan bespreekbaar voor sommige deelnemers. Door een aantal deelnemers worden zorgen geuit over de mogelijkheid dat grootschalige locaties leiden tot ‘gettovorming’.

3/7

Stelling 2: Aansluitend aan woonkern en/of bedrijventerrein

19-04-2022

De meeste deelnemers vinden de stelling “aansluitend aan een woonkern” een geschikt criterium voor huisvesting van buitenlandse werknemers Een aantal dorpsraden ziet hier voordelen van in, zoals het behoud van voorzieningen in het dorp. Daarbij wordt aangegeven om ook in te zetten op long stayhuisvesting, meer permanente vestiging en integratie, om zo de voorzieningen in dorpskernen (sport, winkels, school) en de saamhorigheid te versterken. Kleine kernen zonder zulke voorzieningen zijn minder geschikt volgens de dorpsraden. Daarnaast wordt door sommige dorpsraden genoemd dat de stedenbouwkundige opzet van kernen met lintbebouwing zich minder leent voor grootschalige locaties. Het ‘aansluiten bij bedrijventerreinen’ wordt ook als kansrijke optie gezien, mits een goed woon- en leefklimaat geborgd kan worden. Het gaat dan met name om een verkeersveilige inrichting en fysieke of visuele afscheiding van de bedrijvigheid, die zorgen voor een leefbare woonomgeving. Een aantal dorpsen wijkraden geeft ook aan dat wonen in de kern, mede door de druk op de reguliere woningmarkt, in principe voorbehouden dient te zijn voor bewoners die zich permanent of lange tijd willen vestigen. Het is al erg lastig om een woning in de dorpskernen te vinden.

Stelling 3: Aandeel maximaal 10% van de inwoners van een kern Dorps- en wijkraden geven aan dit criterium minder belangrijk te vinden dan concrete maximumaantallen, bijvoorbeeld maximaal 200-300 personen bij een kern. Anderen geven ook aan dat 10% van de inwoners van een kern bij een kleine kern een mogelijk grote toename kan zijn, met name als het gaat om korte verblijfsduur (short stay). Benoemd wordt door ondernemers dat in kernen als Zwaagdijk in de huidige situatie dit percentage in ruime mate wordt overschreden, zonder dat daarbij sprake is van grote weerstand of overlast. Een aantal deelnemers geeft aan dat het noemen van een percentage kan zorgen voor een wij/zij- gevoel en pleiten ervoor deze getallen niet te rigide in te zetten. Randvoorwaarden ten aanzien van toezicht, beheer, kwaliteit van de huisvesting en loskoppelen van ‘bed’ en ‘baan’, maar ook betaalbaarheid, zijn voor de deelnemers relevanter dan een percentage van het inwoneraantal van een kern. De ondernemers wijzen er ook op dat de financiële mogelijkheden om goed toezicht en voorzieningen bij een huisvestingslocatie te realiseren een bepaalde minimumopvang vereisen (zie ook stelling 1). Stelling 4: Huisvestingslocaties in de nabijheid van werklocaties De koppeling tussen de werklocaties en de huisvestingslocaties is voor veel deelnemers van belang.

De bestaande huisvesting bij agrariërs wordt genoemd als voorbeeld, waarbij woon-werkafstanden zo kort mogelijk gehouden kunnen worden. Met het oog op het milieu en de verkeersveiligheid is de nabijheid van de werklocaties gewenst, maar ook wordt gesteld dat dit voor middelgrote locaties die meerdere bedrijven bedienen niet geheel te sturen is. Voor de buitenlandse werknemers zelf is het ook prettiger als zij na een werkdag niet ver hoeven te reizen. Een (fiets)afstand van niet meer dan zeven kilometer is gewenst. Ook uitzendbureaus geven aan dat ongeveer 7 kilometer (circa 20 minuten fietsen) als acceptabele reisafstand kan worden gezien, zonder collectief vervoer te hoeven organiseren.

4/7

Voor een grootschalige locatie in het buitengebied wordt dit criterium door veel deelnemers minder relevant bevonden. Voor grootschalige locaties vormt een strategische ligging in de regio een belangrijker criterium. Voor de middelgrote locaties wordt aanvullend ook een goede bereikbaarheid met openbaar vervoer van belang genoemd, zodat buitenlandse werknemers ook op eigen gelegenheid boodschappen kunnen doen of iets kunnen ondernemen. Mogelijk biedt de realisatie van een huisvestingslocaties kansen voor het versterken van het openbaar vervoernetwerk in de regio.

19-04-2022

Aangegeven wordt dat ook rekening gehouden moet worden met de ontwikkelingen en voorzieningen aan de andere kant van de grens van Westfriesland (denk bijvoorbeeld aan Agriport). Dit kan van invloed zijn op huisvestingslocaties in Westfriesland. Stelling 5: Buiten waardevolle natuurgebieden of waardevolle landschappelijke gebieden plaatsen De meeste deelnemers geven aan dat locaties voor huisvesting buiten waardevolle natuurgebieden (Nationaal NatuurNetwerk) gezocht moeten worden. Niet alleen omdat zij dit zien als waardevolle gebieden, maar ook omdat de kans om hier tot haalbare projecten te komen heel gering is. Eventuele realisatie binnen waardevolle landschappelijke gebieden (Bijzonder Provinciaal Landschap) is voor een aantal deelnemers wel bespreekbaar, wanneer er geen alternatieven voor handen zijn. Gewezen wordt op het feit dat het uitsluiten van BPL zou kunnen inhouden dat er nauwelijks locaties in (delen van de) regio gevonden kunnen worden. Grond is schaars in de regio. Sommige deelnemers vinden dat ook afgewogen moet worden wat de waarde van de grond is voor een bepaalde functie. Zo zijn er stukken grond die van belang zijn voor de land- of tuinbouw en hiervoor aangewend moeten blijven.

Overige mogelijk kansrijke locaties •

•

•

•

Op bedrijventerreinen: Op bestaande bedrijventerreinen bijten de functies elkaar volgens de meeste deelnemers te veel en komt de verkeersveiligheid in het gedrang. Een aantal ondernemers ziet wel kansen om op kleine schaal ook op bestaande bedrijventerreinen huisvesting mogelijk te maken, bijvoorbeeld boven kantoren en/of bedrijfshallen. Bij nieuwe bedrijventerrein zien deelnemers over het algemeen kansen om ook op de bedrijventerreinen huisvestingslocaties toe te staan. Een goede stedenbouwkundige opzet, met bijvoorbeeld een groenstrook tussen het terrein en de huisvesting, is dan een randvoorwaarde voor een leefbare woonomgeving. Vakantieparken: Voor het merendeel van de deelnemers zijn vakantieparken een mogelijk kansrijke locatie, met name als de vakantieparken niet levensvatbaar worden beschouwd voor hun functie als recreatievoorziening. Er zijn ook voorbeelden bekend in de regio. Voorwaarden is dat er een keuze gemaakt wordt in functie: menging van huisvesting van buitenlandse werknemers met recreatie wordt als onwenselijk ervaren. Grote leegstaande gebouwen: Stakeholders vinden dit in theorie een goede mogelijkheid, maar geven aan dat deze in de praktijk weinig kansrijk is, omdat leegstaande gebouwen eerder voor reguliere woonfuncties gebruikt worden.

Lege plekken in de kernen: Dorpsraden zien weinig lege plekken in de kernen en geven aan dat op deze locaties reguliere woonfuncties wenselijker zijn.

5/7

•

•

Bij het agrarisch bedrijf: Stakeholders pleiten voor verruiming van de mogelijkheden voor kleinschalige huisvesting bij agrariërs, als aanvullende strategie om het tekort aan logiesplekken terug te dringen. Er wordt relatief weinig overlast ervaren in de huidige situatie, doordat er goed toezicht kan plaatsvinden. Controle en handhaving van de kwaliteit van de huisvesting is wel van belang. Mogelijk kunnen locaties ook worden uitgebreid tot middelgrote voorzieningen. In cultuurhistorisch erfgoed: De stakeholders zien hier in de regio geen specifiek kansrijke mogelijkheden voor.

19-04-2022

Kansen combinatie met andere doelgroepen De meningen zijn wisselend over de mogelijke kansen voor het combineren van huisvesting voor buitenlandse werknemers met andere (woon)doelgroepen. Sommige stakeholders vinden short-stay en mid-stay niet goed te combineren met andere woondoelgroepen. Er kan wrijving ontstaan door bijvoorbeeld verschillen in dagritmes, cultuur of lokale binding. Met name spoedzoekers kennen uiteenlopende problematiek en behoeften, die mogelijk niet goed gecombineerd kan worden binnen één complex. Een aantal dorps- en wijkraden ziet wel kansen voor het combineren met andere doelgroepen. Bijvoorbeeld een combinatie met jongerenhuisvesting, waar veel behoefte aan is in de gemeenschappen. Maar ook andere doelgroepen worden niet per definitie uitgesloten. Door bijvoorbeeld ook enkele studio’s of appartementen voor lokale woningzoekenden beschikbaar te stellen kan hier invulling aan worden gegeven. Voorstanders van combineren wijzen erop dat dit tevens bij kan dragen aan draagvlak voor nieuwe huisvestingsinitiatieven onder de lokale gemeenschappen. Ook wordt aandacht gevraagd voor long stay en huisvesting die beschikbaar is voor buitenlandse werknemers die zich meer permanent wensen te vestigen.

5

Vervolg locatieonderzoek

De uitkomsten van de bijeenkomsten dienen als input voor fase 2, waarin een online enquête wordt opgesteld die alle inwoners van de zeven gemeenten in de regio kunnen invullen. Deelnemers kunnen zich opgeven als zij interesse hebben om in het testpanel voor de online enquête te zitten. Daarnaast doet Sweco de oproep aan de aanwezigen om de online enquête ook te zijner tijd verder te verspreiden onder achterban en leden, collega’s, buren en bekenden.

6

Reflectie van deelnemers op de bijeenkomst

De deelnemers geven aan de bijeenkomsten als zinvol en constructief te hebben ervaren. De verschillende belangen en perspectieven op het vraagstuk zijn goed belicht. Tijdens de eerste online bijeenkomst is met name het perspectief van de ondernemers naar voren gekomen. In de tweede online bijeenkomst kwamen perspectieven van de buitenlandse werknemers, de ondernemers en dorpsraden naar voren. In de fysieke bijeenkomst gingen ondernemers en dorps- en wijkraden de dialoog aan. Er is onderling begrip en bereidheid om samen te zoeken naar een oplossing voor het vraagstuk. De urgentie wordt onderschreven en deelnemers geven aan mee te willen denken aan een zorgvuldige oplossing daarvoor, waarbij gezocht moet worden naar passende invullingen en maatwerk. Ook wordt opgeroepen tot versnelling in de opgave waar mogelijk. De input van alle betrokkenen geeft de regio en de gemeenten veel inzichten in het vraagstuk en biedt waardevolle inbreng voor het vervolg van het onderzoek.

6/7

Bijlage 1 – Lijst deelnemers

19-04-2022

De drie bijeenkomsten zijn bijgewoond door vertegenwoordigers van de volgende stakeholders: Dorps- en wijkraden • • • • • • • •

Bewonersoverleg Kersenboogerd Dorpsraad Andijk Dorpsraad Hauwert Dorpsraad Opperdoes Dorpsraad Spanbroek-Opmeer Dorpsraad Twisk Dorpsraad Wervershoof Dorpsraad Wognum

Buitenlandse werknemers •

Buitenlandse werknemer (aangedragen door FNV)

Bedrijven, huisvesters en ondernemersorganisaties • • • • • • • • • •

AB Vakwerk Bedrijvenpark WFO Camping Hauwert Charlie Works HomeFlex Horizon Flower Family LTO West-Friesland Ondernemersfederatie Medemblik Westfries Goed Makelaars Westfriese Bedrijvengroep

De volgende stakeholders hebben niet deelgenomen aan de bijeenkomsten, maar hebben wel aangegeven graag betrokken te worden in het vervolg van het onderzoek: • • • • • • • • • • • • •

Dorpsraad Abbekerk/Lambertschaag Dorpsraad Aartswoud Dorpsraad Hensbroek-Wogmeer Dorpsraad Hoogwoud Dorpsraad Midwoud/Oostwoud Dorpsraad Nibbixwoud Dorpsraad Zwaagdijk-West Gemeenschapsraad De Weere Koggenlandse ondernemersvereniging Obdam doe plein RE/MAX Seed Valley Stadsraad Medemblik

7/7

Bijlage 2 Presentatie resultaten enquête

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

Locatieonderzoek huisvesting buitenlandse werknemers Westfriesland Presentatie

Resultaten online enquête

Juni 2022

1 2022-06-29

EINDSTAND • Enquête online van 5 mei t/m 6 juni 2022 • Aantal respondenten: 534

• Achtergrond interesse: • 80% respondenten geeft aan als bewoner betrokken te zijn • 16,5% respondenten geeft aan zakelijk betrokken te zijn • 7,5% geeft aan zowel als bewoner als zakelijk betrokken te zijn • 13% respondenten geeft aan (ook) op een andere manier betrokken te zijn

2 2022-06-29

RESPONDENTEN PER GEMEENTE (534 RESPONDENTEN IN TOTAAL) Aantal respondenten per gemeente 140

129

120

100

108

80

75

70

60

58 40

43

42

20

9

0

Gemeente Drechterland

Gemeente Enkhuizen

Gemeente Hoorn

Gemeente Koggenland

Gemeente Medemblik

Gemeente Opmeer

Gemeente Stede Broec

Anders/buiten de regio Westfriesland

3 2022-06-29

HITTEKAART RESPONS

4 2022-06-29

ANTWOORDEN STELLINGEN NOODZAAK & URGENTIE Noodzaak & urgentie vraagstuk 0

25

50

75

100

Ik zie de noodzaak van de inzet van buitenlandse werknemers voor de economie van de regio Westfriesland Ik zie de behoefte aan meer goede huisvesting voor buitenlandse werknemers in de regio Westfriesland

Ik vind dat iedere regio zelf moet voorzien in de eigen vraag naar huisvesting voor de buitenlandse werknemers Ik vind het belangrijk dat meer goede huisvesting wordt gerealiseerd voor buitenlandse werknemers in de regio Westfriesland Ik vind het belangrijk voor de leefbaarheid dat buitenlandse werknemers binnen de regio Westfriesland gehuisvest kunnen worden Ik vind het belangrijk dat buitenlands werknemers in de buurt van hun werk huisvesting kunnen vinden helemaal mee eens

mee eens

niet mee eens, niet met oneens

mee oneens

helemaal mee oneens 5 2022-06-29

ANTWOORDEN STELLINGEN MOGELIJKE OPLOSSINGEN Mogelijke oplossingen vraagstuk 0

25

50

75

100

Het huisvestingsvraagstuk kan goed worden opgelost met meerdere kleinschalige locaties met circa 50 tot 100 bedden Het huisvestingsvraagstuk kan goed worden opgelost met meerdere locaties met circa 100 tot 300 bedden Het huisvestingsvraagstuk kan goed worden opgelost met enkele locaties met circa 300 tot 1.000 bedden Het huisvestingsvraagstuk kan goed worden opgelost met één of meer grootschalige locaties met meer dan 1.000 bedden Het huisvestingsvraagstuk kan goed worden opgelost met een combinatie van kleinschalige tot grotere locaties helemaal mee eens

mee eens

niet mee eens, niet met oneens

mee oneens

helemaal mee oneens 6 2022-06-29

ANTWOORDEN STELLINGEN GESCHIKTE LOCATIES Geschikte locaties 0

25

50

75

100

In steden en dorpen Bij steden (aan de randen van de steden) Bij dorpen (aan de randen van dorpen) Op bedrijventerreinen Bij bedrijventerreinen (aan de randen van bedrijventerreinen) In leegstaande gebouwen (ook agrarisch) In natuurgebieden en waardevolle landschappelijke gebieden heel geschikt

geschikt

niet geschikt, niet ongeschikt

ongeschikt

heel ongeschikt 7 2022-06-29

ANTWOORDEN STELLINGEN LIGGING Belang ligging 0

25

50

75

100

Ligging nabij autosnelwegen of provinciale wegen (A- en N-wegen) Ligging aan of direct bij de locaties waar de werknemers werkzaam zijn Ligging op fietsafstand van de locaties waar de werknemers werkzaam zijn Ligging nabij supermarkten en winkels Ligging nabij voorzieningen voor sport en recreatie Ligging nabij dorpen en steden heel belangrijk

belangrijk

niet belangrijk, niet onbelangrijk

onbelangrijk

heel onbelangrijk 8 2022-06-29

ANTWOORDEN STELLINGEN INRICHTING & UITVOERING Belang inrichting & uitvoering 0

25

50

75

100

Toezicht en aanspreekpunt op de huisvestingslocaties

Aanwezigheid van een winkel voor de dagelijkse boodschappen (op de locaties)

Aanwezigheid van voorzieningen voor sport en ontspanning (op de locatie)

Landschappelijke inpassing

Aanmoedigen van integratie met omwonenden

heel belangrijk

belangrijk

niet belangrijk, niet onbelangrijk

onbelangrijk

heel onbelangrijk 9 2022-06-29

GESCHIKTE LOCATIES VOLGENS RESPONDENTEN

10 2022-06-29

GESCHIKTE LOCATIES VOLGENS RESPONDENTEN GROTE HUISVESTINGSLOCATIES (> 1.000 BEDDEN)

11 2022-06-29

VEELGENOEMDE VOORDELEN & NADELEN MIDDELGROTE HUISVESTINGSLOCATIES Voordelen • Voorzieningen/faciliteiten • Beheersbaarheid/toezicht/controle • Goedkoper/kosten Bedreigingen/nadelen • Overlast • Geluidsoverlast/feestgedrag • Parkeren & verkeer • Te grote concentratie/groepsvorming/massaliteit • Geen integratie • Veiligheid • Criminaliteit/onveiligheid/drank- en drugsgebruik

13 2022-06-29

VEELGENOEMDE VOORWAARDEN MIDDELGROTE HUISVESTINGSLOCATIES Voorwaarden • Voorzieningen • Toezicht • Bereikbaarheid/ontsluiting • Overlast voorkomen • Privacy • Veiligheid • Bij bedrijven(terreinen)

15 2022-06-29

Bijlage 3 Trade-off matrix groslijst potentiële locaties

Sweco | Locatieonderzoek naar middelgrote locaties voor de huisvesting van buitenlandse werknemers Projectnummer 51008760 Datum 20-12-2022

Versie Definitieve eindrapportage

Document referentie NL22-648800269-38591

Toelichting interpretatie scores locatiecriteria De locatiecriteria zijn gebruikt om tot een eerste globale selectie te komen van kansrijke locaties op basis van de groslijst. De criteria zijn niet toegepast om tot een finale beoordeling te komen van geschikte en ongeschikte locaties. Locaties die lager scoren op de criteria kunnen toch zijn opgenomen wanneer geen alternatieven voorhanden zijn. Alleen locaties die extreem laag scoren op de criteria zijn niet meegenomen in de verdere analyse. Na het toekennen van de kwantiatieve scores is op basis van een kwalitatieve beschouwing een afweging gemaakt voor de shortlist, met daar een selectie van de meest kansrijke locaties. In de kwalitatieve beschouwing is rekening gehouden met ruimtelijke mogelijkheden en beperkingen. Daarnaast is de regionale spreiding in ogenschouw genomen bij het opstellen van de shortlist met kansrijke locaties, evenals de bestaande vraag en aanbod van huisvesting voor buitenlandse werknemers. Op basis hiervan is een shortlist samengesteld met een selectie van de meest kansrijke locaties uit de groslijst.