04 GGupDate maart 2023

1

GGupDate

gemeenten GGD Hollands Noorden Maart 2023

Direct naar: ‘GGupDate gemeenten’

Gezond opgroeien

De eerste GGupDate van 2023. Dit keer in de rubriek ‘Beroep in Beeld’ screener Yvonne Koopman, die in de bijna 50 dienstjaren bij heel veel pasgeboren een hielprik en gehoorscreening heeft afgenomen. We wensen u veel leesplezier.

Gezond ouder worden

Meer informatie? Naast de GGupDate voor gemeenten zijn er ook andere nieuwsbrieven van GGD Hollands Noorden

Meedoen naar vermogen

(GGD HN). In de colofon van deze GGupDate vindt u een link, waarmee u zich voor deze andere nieuwsbrieven kunt aanmelden.

Gezonde leefomgeving

Overig

2

Gezond opgroeien Gezond opgroeien

Project ‘Verhogen vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma’

Bijeenkomst mentale Regionale Jongvolwassenenmonitor 2023

Nieuwe publicaties team Epidemiologie

gezondheid van middelbare scholieren in Kop van Noord-Holland

Gezond ouder worden Meedoen naar vermogen

Gezonde leefomgeving

Overig

te vaccineren en wat kan GGD HN in samenwerking met de gemeenten

Project ‘Verhogen vaccinatiegraad

doen om deze hobbels zoveel mogelijk weg te nemen of te verlagen?

Rijksvaccinatieprogramma’

‘laaghangend fruit’. Wat loopt er nu al en kunnen we bij aanhaken? Of waar

Tijdens het opstellen van het uitvoeringsplan wordt wel al gekeken naar

3

kunnen we nu al direct actie op inzetten? Voorbeelden daarvan zijn (al dan niet betaalde) content op social media over groepsvaccinaties en de In januari is er een start gemaakt met het project ‘Verhogen

maternale kinkhoestvaccinatie, het lespakket voor het basisonderwijs ‘Micro-

vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma (RVP)’. Landelijk was in 2021

monsters om je heen’, wensen voor het afsprakenplanningsysteem voor

een dalende trend te zien in de vaccinatiegraad voor het RVP.

groepsvaccinaties, deelname aan sociaal wetenschappelijk onderzoek naar vaccineren van het RIVM (SocioVax).

Ook in de regio Noord-Holland-Noord was er in 2021 helaas een daling zichtbaar in de vaccinatiegraad voor een aantal vaccinaties, namelijk

Vanzelfsprekend worden de gemeenten in een later stadium opnieuw

de maternale kinkhoest vaccinatie oftewel 22 wekenprik voor zwangere

geïnformeerd over de stand van zaken en wordt contact gelegd om

vrouwen en de vaccinaties die vanaf 9 jaar worden gegeven zoals de DTP/

gezamenlijk op te trekken.

BMR 9-jarigen, HPV 10-jarigen en meningokokken ACWY 14-jarigen. Meer informatie? Reden om een project te starten om de vaccinatiegraad van het RVP te

Neem contact op met projectleider Esther Burger, esburger@ggdhn.nl.

verhogen. In eerste instantie richt de aanpak zich op de vaccinaties waar

Of kijk op SocioVax onderzoek naar vaccineren van het RIVM. Gezond

in 2021 een daling zichtbaar was in regio Noord-Holland-Noord. Daarnaast

opgroeien

wordt in principe prioriteit gelegd bij gemeenten/wijken/gebieden met de laagste vaccinatiegraad.

Gezond

Het is het streven om in het tweede kwartaal 2023 een concreet uitvoeringsplan inclusief tijdsplanning gereed te hebben, waarbij onderscheid gemaakt zal worden tussen ‘quick-wins’ en activiteiten die meer tijd vragen. Hiervoor wordt momenteel informatie en kennis vergaard door o.a. mee te draaien tijdens vaccinatiespreekuren en groepsvaccinaties, gesprekken te voeren met (JGZ) professionals die al betrokken zijn bij het RVP, inzicht te krijgen in huidige werkprocessen en doornemen van (landelijke) onderzoeken en initiatieven. In het uitvoeringsplan zal aandacht zijn voor verschillende facetten die de vaccinatiebereidheid en vaccinatiegraad kunnen belemmeren of juist bevorderen. Denk bijvoorbeeld aan logistieke en facilitaire zaken, communicatie en samenwerking, maar ook aan zaken als prikangst. Kortom, welke drempels en barrières weerhouden ouders en jongeren er van om

ouder

Begin februari heeft het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) voorlopige cijfers over deelname aan het Rijksvaccinatieprogramma in 2022 bekend gemaakt. In juni brengt het RIVM een definitief rapport uit over de deelname aan het Rijksvaccinatieprogramma. GGD Hollands Noorden vertaalt ook dit jaar dit landelijke rapport na de zomer naar een regiorapport voor Noord-Holland-Noord. Het bevat cijfers op landelijk, regionaal en

worden Meedoen naar vermogen

Gezonde leefomgeving

gemeentelijk niveau. In het najaar van 2023 ontvangt iedere gemeente een eigen bijlage bij dit Regiorapport met cijfers op gemeente- en dorpskern/wijkniveau.

Overig

Regionale Jongvolwassenenmonitor 2023

4

Hoe gaat het met de jongvolwassenen in de leeftijd van 16 tot en met 25 jaar in Noord-Holland-Noord? Om trends en ontwikkelingen goed te kunnen blijven volgen is team Epidemiologie bezig met de voorbereidingen voor de Regionale Jongvolwassenenmonitor 2023. Gemeenten, externe partners en jongvolwassenen worden betrokken bij de voorbereidingen, waaronder het bespreken van onderwerpen voor de vragenlijst. In mei starten we met de werving onder jongvolwassenen. Zij worden via social media en intermediairs (o.a. gemeenten, jeugdwerk, scholen) uitgenodigd om een online vragenlijst in te vullen. In deze vragenlijst wordt onder andere gevraagd naar mentale en lichamelijke gezondheid, welzijn, gebruik van genotmiddelen, seksualiteit, bewegen, eenzaamheid, mantelzorg, financiën en hun kijk op maatschappelijke ontwikkelingen.

Gezond opgroeien

Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassen 2022 Op 28 maart a.s. worden de resultaten van de landelijke Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 gepubliceerd.

Gezond ouder worden

Meer informatie? Zijn er vragen over deze monitor? Neem contact op met team Epidemiologie via epi@ggdhn.nl. De gemeenterapporten en regiorapporten van eerder uitgevoerde jongvolwassenenmonitors zijn te vinden op onze

Meedoen naar vermogen

gezondheidsatlas. Gezonde leefomgeving

Overig

Nieuwe publicaties team Epidemiologie

5

Recent heeft het team Epidemiologie weer een aantal onderzoeken uitgebracht: Themarapport Mentale gezondheid van jongeren en jongvolwassenen Uit wetenschappelijk onderzoek en signalen uit de maatschappij blijkt dat de mentale gezondheid van jongeren en jongvolwassenen onder druk staat. In november 2022 zijn de resultaten over mentale gezondheid uit de Gezondheidsmonitors Jeugd en Jongvolwassenen gebundeld in een themarapport Mentale Gezondheid Jongeren en Jongvolwassenen. Benieuwd naar de resultaten? Check de tegel ‘Publicaties’ op de Gezondheidsatlas. Monitor Kansrijke Start

Gezond

In december 2022 is cijfermatige informatie uit externe en interne bronnen

opgroeien

over zwangerschap en de eerste twee levensjaren op een rij gezet in een ‘Monitor Kansrijke Start’. Voor iedere gemeente en voor de gehele regio is er een rapport uitgebracht.

Gezond

Kansrijke Start is het landelijke actieprogramma waarin gemeenten en het

worden

ouder

Rijk samen met medewerkers van wijkteams, welzijnswerk, volwassenggz, geboorte- en jeugdgezondheidszorg, werken aan een kansrijke start voor zoveel mogelijk kinderen. Kansrijke Start richt zich op de zorg en ondersteuning aan kwetsbare gezinnen in de eerste 1.000 dagen van een kind en valt onder verantwoordelijkheid van het ministerie van VWS. In de regio Noord-Holland-Noord ontvangen alle gemeenten de Impuls Kansrijke Start en maken deel uit van de regionale coalitie Kansrijke Start. De resultaten van de monitor vindt u op de tegel ‘Publicaties’ op de Gezondheidsatlas.

Meedoen

Nieuwsbrief Gezond NHN Via Gezond NHN in Cijfers brengt team Epidemiologie van GGD HN u op

naar vermogen

de hoogte van de nieuwste cijfers en ontwikkelingen met betrekking tot de gezondheid van de inwoners van Noord-Holland-Noord. Deze nieuwsbrief is

Gezonde

bedoeld voor raadsleden, colleges van B&W en medewerkers van gemeenten

leefomgeving

in de regio en voor iedereen die geïnteresseerd is in onderzoek en informatie over de gezondheid van de inwoners van Noord-Holland-Noord. Aanmelden, vragen of meer informatie via epi@ggdhn.nl.

Overig

Bijeenkomst Mentale Gezondheid van

6

middelbare scholieren in Kop van Noord-Holland

Op maandag 30 januari organiseerde de beweging Mentale Gezondheid een bijeenkomst in de Kop van Noord-Holland. Doel van deze middag was om met middelbare scholen in de regio, GGD, gemeenten, zorgorganisaties, jongerenwerk, sport, ervaringsdeskundigen en leerlingen activiteiten, interventies en projecten in kaart te brengen die bijdragen aan mentale gezondheid van jongeren in de Kop van Noord-Holland. Ook moest de bijeenkomst inzicht geven in wat de aanwezigen kansrijk vinden en waar blinde vlekken zitten in het versterken van mentale gezondheid. Aandachtsgebieden

Gezond

Aan de hand van diverse methoden werd allereerst zichtbaar gemaakt wat

opgroeien

er nu al gebeurt op de verschillende leefgebieden: Thuis, School, Vrije tijd en Social Media. Deelnemers met verschillende achtergronden brachten het beschikbare aanbod in de regio Kop van Noord-Holland per aandachtsgebied

Gezond

in kaart door post-its te plakken en gaven daarbij aan wat zij als kansrijk

ouder

beoordeelden. ‘Frappante uitkomst is dat we eigenlijk weinig zicht hebben

worden

op de thuissituatie. Welk aanbod is er voor ouders, bijvoorbeeld, en hoe Meedoen

houden we hen betrokken?’, zei een deelnemer.

naar

Werkgroepen

periode als denktank bij elkaar komen. Het doel is hen een haalbaar plan

Daarna werd bekeken wat er aanvullend in de regio nodig is om mentale

te laten vormgeven om blinde vlekken rondom mentale gezondheid van

gezondheid te versterken. Deelnemers kregen gelegenheid de voor hen

onze jongeren te ondervangen. De gezondheidsbevorderaars van GGD HN

belangrijkste punten te prioriteren. ‘Denk dan aan interventies zoals het

kunnen hier met hun expertise aan bijdragen.

vermogen

Gezonde leefomgeving

inrichten van een flexibel inzetbaar preventief team of het verlagen van prestatiedruk door niet alleen naar de cijfers van leerlingen te kijken. Ook

Meer informatie

het betrekken van ouders blijft een belangrijk aandachtspunt’, aldus Meike

Vragen over deze bijeenkomst? Neem dan contact op met Meike Hornstra,

Hornstra. Er zijn inmiddels drie werkgroepen gevormd die de komende

mhornstra@ggdhn.nl.

Overig

7

Gezond ouder worden Gezond opgroeien

Gezond

30dagengezonder!

Lancering ‘Kankeratlas’ en rol GGD

ouder worden Meedoen naar vermogen

Gezonde leefomgeving

Overig

30dagengezonder!

8

Steeds duidelijker wordt wat het belang is van een gezonde leefstijl. Met de actie 30dagengezonder stimuleert GGD HN elk jaar in maart inwoners om het heft in eigen hand te nemen voor een gezonde leefstijl. Deelnemers kiezen zelf een gezonde uitdaging om 30 dagen vol te houden. Denk aan elke dag een ommetje of 10.000 stappen, koud afdouchen, 30 dagen vegetarisch eten, niet snoepen, alcoholvrij of elke dag je smartphone een uurtje uit. Dit jaar is de actie door 7 GGD’en uitgezet. Directeur Edward John Paulina van GGD HN over het belang van deze actie: “Er is steeds meer aandacht voor het belang van preventie, het voorkomen van ziek worden. Een gezonde leefstijl is hierbij erg belangrijk. Mensen die regelmatig bewegen, buiten zijn, gezond eten en tijd nemen voor ontspanning, blijven langer fit en vitaal en zitten beter in hun vel. Deze actie geeft mensen een zetje in de rug om daadwerkelijk in actie te komen voor hun gezondheid. Daarom adviseer ik iedereen om mee te doen met de actie 30dagengezonder!” Ook GGD HN-medewerkers worden gestimuleerd deel te nemen aan de actie.

Gezond opgroeien

Gezond

Teams konden een gezamenlijke uitdaging formuleren, waarmee een leuke

ouder

prijs te winnen valt. Zo willen we onze medewerkers uitdagen om actief te

worden

werken aan hun gezondheid. Meedoen

Meer informatie? Meer informatie kunt u vinden op de website: 30dagengezonder.

naar vermogen

Gezonde leefomgeving

Overig

Lancering ‘Kankeratlas’ en rol GGD

9

Het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) lanceerde op 17 januari de Nederlandse Kankeratlas. Dit is een openbare, interactieve webpagina waarop via de kaart van Nederland per 3-cijferig of 4-cijferig postcodegebied de incidentie van 24 kankersoorten te zien is. Het laat zien of de incidentie hoger, lager of gelijk is aan wat we verwachten op basis van het Nederlands gemiddelde (2011–2020). Daarbij vermeldt IKNL in de atlas per kankersoort ook wat de mogelijke oorzaken zijn van de variatie die te zien is op de kaart. Kanker is een ernstige ziekte die helaas steeds meer voorkomt. Voor de mensen die ermee te maken krijgen is het meestal heel ingrijpend. De Kankeratlas geeft inzicht in het optreden van verschillende vormen van kanker en de variatie daarin. Dit kan leiden tot meer bewustwording bij inwoners en beleidsmakers, bij bedrijven en werkgevers en in de zorg. Beeld Noord-Holland-Noord

Gezond opgroeien

Uit de cijfers in de atlas blijkt dat onze regio een hogere incidentie van huidkanker (melanoom) kent. Volgens het IKNL worden de

Gezond

regionale verschillen in het aantal diagnoses melanoom waarschijnlijk

ouder

veroorzaakt door verschillen in zongedrag en huidtype. De publieke

worden

gezondheid is gebaat bij deze kennis van en bewustwording over verschillende kankersoorten, aanvullend op onze gezondheidsmonitors. Preventie kan bepaalde soorten kanker helpen voorkomen. Samen met gemeenten en onze partners in de regio zet GGD HN in op leefstijl- en

Meedoen naar vermogen

leefomgevingsinterventies. Zo kunnen we nog gerichter inzetten op het bevorderen, bewaken en beschermen van de gezondheid van de inwoners van Nederland.

Gezonde leefomgeving

Meer informatie? De atlas is in te zien op Kankeratlas (iknl.nl).

Overig

10

Meedoen naar vermogen Gezond opgroeien

Automatisering

Panelonderzoek

van meldingen

‘stijgende prijzen

zorgwekkend gedrag

en gezondheid’

Gezond ouder worden Meedoen naar vermogen

Gezonde leefomgeving

Overig

Automatisering van meldingen

11

zorgwekkend gedrag

De politie is al jaren de belangrijkste melder bij het meldpunt Vangnet & Advies. Meer dan de helft van de niet-acute meldingen komen via de politie binnen. De meldingen komen van wijkagenten of worden door de speciaal aangewezen OGGZ-coördinatoren van de politie beoordeeld en naar het meldpunt van de GGD doorgezet. De medewerkers van Vangnet & Advies krijgen de benodigde informatie om de melding te onderzoeken en te kijken of iemand hulp nodig heeft. Vroegsignaleringsoverleg Het gaat vaak om zorgwekkende situaties die de politie aantreft na een melding over overlast of over iemand die zorgwekkend gedrag vertoont. Soms komen agenten bij iemand binnen en zien ze dat iemand niet goed Gezond

voor zichzelf zorgt, dit kan ook een reden zijn om bij Vangnet & Advies te melden. Meldingen van de politie worden indien nodig besproken in het zo

meldpunt. De pilot duurt tot half mei en als de pilotperiode met een

geheten Vroegsignaleringsoverleg met diverse zorgpartners. Doel van dit

positief advies wordt afgesloten, wordt ‘de knop omgezet’ voor alle

overleg is om verdere vervolgstappen te bepalen en zo vroeg mogelijk in te

meldpunten.

grijpen met passende hulp en zorg. Gevolgen van de nieuwe werkwijze

opgroeien

Gezond ouder worden

In onze regio zijn er dus al afspraken gemaakt over politiemeldingen. Dit

Voor GGD’en (die hoofdzakelijk de meldpunten niet-acuut beheren) is het

is echter niet overal goed geregeld en er werd gezocht naar een landelijk

spannend wat de werkwijze gaat betekenen voor de kwantiteit en kwaliteit

uniforme werkwijze voor de politie. Hierbij was de doelstelling dat het

van de politiemeldingen. Neemt het aantal meldingen toe? Bevatten ze,

naar

individuele agenten niet veel werk en moeite moet kosten en we toch geen

net zoals nu, voldoende informatie om ze ook goed op te pakken? Dit

vermogen

signalen van problematiek missen. Met die uitgangspunten is gestart met

wordt tijdens de pilot en daarna gemonitord. De politie probeert haar

het organiseren van een landelijk automatisering van politiemeldingen niet

medewerkers hier zo goed mogelijk in op te leiden en te begeleiden. GGD

Gezonde

HN heeft nauw contact met de politie en andere GGD’en om de effecten te

leefomgeving

-acuut (nu meldingen zorgwekkend gedrag).

Meedoen

bespreken en waar nodig gezamenlijk bij te sturen op de meldingen die Pilot en landelijke implementatie

worden doorgezet naar Vangnet & Advies.

Op 13 februari is een pilot gestart in Midden Nederland waarbij politieagenten met het nieuwe systeem rechtstreeks een niet-acute

Meer informatie?

zorgmelding doen via een beveiligde verbinding naar het regionale

Meer weten over Vangnet & Advies: Meldpunt Vangnet & Advies (OGGZ)

Overig

Panelonderzoek ‘stijgende prijzen en

12

gezondheid’

We hebben er allemaal mee te maken (gehad); stijgende prijzen. Boodschappen, energie, vervoer, de sportclub, een avondje uit – bijna alles is duurder. Hebben deze stijgende prijzen invloed op de gezondheid, de leefstijl en het welzijn van de inwoners van Noord-Holland-Noord? Team Epidemiologie vroeg het aan de leden van het Gezondheidspanel. Ruim 4.400 inwoners van Noord-Holland-Noord vulden in februari de online vragenlijst in. Hieronder een voorproefje van de resultaten. Rondkomen Acht op de tien inwoners (82%) maken zich zorgen over de stijgende prijzen en 44% geeft aan dat de stijgende prijzen hun dagelijks leven beïnvloeden. Gezond

Zo geven vier op de tien inwoners (43%) aan dat zij door de stijgende

opgroeien

prijzen moeilijker kunnen rondkomen dan voorheen. Voor 11% is het veel moeilijker om rond te komen. 71% van de inwoners geeft dan ook aan te bezuinigen in verband met de stijgende prijzen. Men bezuinigt het vaakst op

Gezond

boodschappen, kleding en gas, water en elektriciteit. Het minst vaak wordt

ouder

er bezuinigd op ziektekosten en verzekeringen.

worden

Voeding en bewegen

Meedoen naar

De stijgende prijzen lijken niet veel invloed te hebben op het gezonde

vermogen

eetgedrag; 79% is het (helemaal) niet eens met de stellingen dat zij vanwege

Meer informatie?

de stijgende prijzen minder gezond eten of minder groente en fruit nemen.

Benieuwd naar de invloed van de stijgende prijzen op de mentale

Wel koopt men vaker eten dat in de aanbieding is. Op de vraag of het

gezondheid, het zorggebruik, sociale activiteiten en veilig en gezond

Gezonde

beweeg- of sportgedrag is veranderd vanwege de stijgende prijzen geeft 3%

verwarmen? Bekijk dan de factsheet op de Gezondheidsatlas onder de

leefomgeving

aan dat zij meer zijn gaan bewegen of sporten, 8% zegt dat zij minder zijn

tegel ‘Publicaties’.

gaan bewegen of sporten en 89% zegt dat hun beweeggedrag hetzelfde is gebleven. 8% van de mensen denkt er over na om het lidmaatschap van een

Lid worden van het Gezondheidspanel?

sportvereniging op te zeggen vanwege de stijgende prijzen en 6% heeft dit

Ga naar www.ggdhn.nl/gezondheidspanel voor meer informatie

al gedaan.

of meld je direct aan via gezondheidspanel@ggdhn.nl.

Overig

13

Gezonde leefomgeving Gezond opgroeien

GGD HN eerste GGD met ‘Dashboard Basisadviezen Gezonde Leefomgeving’

Vaccinatiecampagne ‘HPV 18-26-jarigen’ van start

Sluit aan bij het ‘Schone Lucht Akkoord’

Programma ‘In Control of Alcohol & Drugs’

Bacteriën kennen geen grenzen

Gezond ouder worden Meedoen naar vermogen

Gezonde leefomgeving

Overig

GGD HN eerste GGD met ‘Dashboard

14

Basisadviezen Gezonde Leefomgeving’ Welke onderwerpen zijn van belang om mee te nemen bij het creëren van een gezonde leefomgeving en hoe kun je deze onderwerpen meenemen in het ruimtelijk beleid en besluitvorming? Met het dashboard ‘Basisadviezen Gezonde Leefomgeving’ bieden we hiervoor handvatten. Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving die bewoners als prettig ervaren, waar gezonde keuzes gemakkelijk en logisch zijn en waar negatieve invloed op gezondheid zo klein mogelijk is. Door de leefomgeving gezond in te richten kan gezondheidswinst worden geboekt. Kleine aanpassingen kunnen soms al een groot verschil maken. Hoe vroeger in het proces van een ruimtelijk initiatief de basisadviezen worden geraadpleegd, het liefst al aan de tekentafel, hoe makkelijker en beter gezondheid geborgd kan worden.

Gezond opgroeien

Op de website wil GGD HN helpen gezondheid een volwaardige plek te geven bij ruimtelijke initiatieven. Hier komen kennis over de gezonde

Gezond

leefomgeving, data, informatie én beleidsadviezen samen. Wij zijn van

ouder

mening dat generieke informatie over het creëren van een gezonde

worden

leefomgeving openbaar beschikbaar en goed toegankelijk moet zijn. Met deze website zetten wij daarin een eerste stap. Zo kun je er lezen waarom

Meedoen

bijvoorbeeld lichtvervuiling van invloed is op onze gezondheid, hoe de

naar

luchtkwaliteit in Noord-Holland-Noord is en hoe de openbare ruimte zo

vermogen

beweegvriendelijk mogelijk kan worden ingericht. Gezonde

De aanleiding voor het opstellen van de Basisadviezen is de komst van

leefomgeving

de Omgevingswet, waarbij een gezonde en veilige leefomgeving één van

GGD HN is de eerste GGD die een dergelijke website heeft ingericht.

de doelen is. De (beleids)adviezen zijn in eerste instantie bedoeld voor

Vanuit verschillende GGD’en is hierop al met veel interesse gereageerd.

gemeenteambtenaren en initiatiefnemers in de regio Noord-Holland-Noord, maar kunnen worden geraadpleegd door iedereen die wil werken aan een

Meer informatie?

gezondere leefomgeving.

Kijk op het dashboard ‘Basisadviezen Gezonde Leefomgeving’.

Overig

Vaccinatiecampagne ‘HPV

15

18-26-jarigen’ van start Iedereen die tussen 1 januari 1996 en 31 december 2003 geboren is, ontvangt in de eerste maanden van 2023 via het RIVM een uitnodiging voor een HPV-vaccinatie. GGD HN verstrekt dit vaccin aan alle jongvolwassenen die hiervoor naar onze vaccinatielocaties komen. HPV HPV staat voor humaan papillomavirus. Dit is een heel besmettelijk virus dat zes soorten kanker kan veroorzaken. Er zijn meer dan 100 typen HPV. Door de typen 16 en 18 ontstaat het meest HPV-kanker. HPV kan leiden tot kanker in de mond- en keelholte, penis, anus, vagina, schaamlippen en baarmoederhals. Ieder jaar krijgen in Nederland ongeveer 1.500 mensen kanker door HPV.

Gezond opgroeien

Vaccinatiecampagne Sinds 2010 is vaccinatie tegen HPV voor meisjes in het RVP opgenomen. Vanaf 2022 wordt het HPV-vaccin na een advies van de Gezondheidsraad

Gezond

ook aan jongens aangeboden en ontvangen zowel jongens als meisjes

ouder

een uitnodiging om zich tegen HPV te laten vaccineren in het jaar dat

worden

ze tien worden. In 2023 wordt een inhaalcampagne georganiseerd voor jongvolwassenen. Zij kunnen zich dan alsnog gratis laten vaccineren.

Meedoen

Voor onze regio rekenen we op ongeveer 28.000 jongvolwassen die de

naar

vaccinatie zullen komen halen. De vaccinatie bestaat uit een reeks van 2

vermogen

prikken die in een periode van 6 maanden gehaald moet worden. De eerste prik werd gezet op 31 januari. We vaccineren op de locaties waar ook voor corona gevaccineerd wordt. Wellicht zal er ook nog gebruik gemaakt gaan

Meer informatie?

worden van pop-up-locaties.

Neem contact op met Carin Lamers, teamleider Algemene

Gezonde leefomgeving

Gezondheidszorg: clamers@ggdhn.nl. Claudia Baas, arts Infectieziektebestrijding i.o bij GGD HN vertelde in het Noordhollands Dagblad van 11 januari over het belang van deze vaccinatie

Het hele interview met Claudia Baas in het Noordhollands Dagblad:

voor deze doelgroep.

Gratis HPV-vaccin voor jongeren die nog niet zijn geprikt | Noordhollands

Overig

Sluit aan bij het ‘Schone Lucht Akkoord’

16

Tijdens de Inspiratiesessie Gezonde Leefomgeving, die GGD HN op 27 oktober 2022 organiseerde, zijn aanwezige gemeenten uitgebreid voorgelicht over de relatie tussen gezondheid en luchtkwaliteit. Het Schone Lucht Akkoord is één van de belangrijkste pijlers van het Nederlandse luchtkwaliteitsbeleid. Begin 2020 is het Schone Lucht Akkoord gesloten tussen Rijk, provincies en een groeiend aantal gemeenten. Ook is op 3 februari het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend. Het Schone Luchtakkoord wordt daarin expliciet genoemd als actie van gemeenten: ”Gemeenten verkennen de mogelijkheid om bij het Schone Lucht Akkoord (SLA) aan te sluiten als dit niet al het geval is.” GGD HN roept haar gemeenten op zich aan te sluiten bij het Schone Lucht Akkoord. Waarom dit belangrijk is, leest u in de Position Paper Luchtkwaliteit.

Gezond opgroeien

Meer informatie? Neem contact op met Jacobje Visser, adviseur Milieu en Gezondheid: jvisser@ggdhn.nl.

Gezond ouder worden Meedoen naar vermogen

Gezonde leefomgeving

Overig

Programma ‘In Control of Alcohol & Drugs’

17

Om het alcohol- en drugsgebruik onder jongeren te voorkomen en verder terug dringen; aan dit doel draagt het programma ‘In Control of Alcohol & Drugs’ bij. ‘In Control’ voert dit uit in opdracht van de 16 gemeenten in Noord-Holland-Noord. Door in de drie regio’s integraal samen te werken op het gebied van handhaving, preventie en communicatie boeken we resultaat. Het alcoholgebruik onder jongeren is gedaald en de startleeftijd waarop zij beginnen met het drinken van alcohol is verhoogd. Dat is goed nieuws! Toch drinken jongeren nog steeds te vroeg, te vaak en te veel. Dat heeft schadelijke gevolgen voor hun ontwikkeling en gezondheid. En hoewel ook het drugsgebruik onder jongeren is gedaald, blijft dit een punt van zorg.

doen om gebruik te voorkomen of verminderen. Bijna alle interventies zijn

De aanpak van alcohol- en drugsgebruik bij jongeren vraagt om een goede

erkende interventies. Dit betekent dat is aangetoond dat ze daadwerkelijk

bestuurlijke afstemming, zowel lokaal als regionaal.

effect hebben en dus resultaat opleveren: het voorkomen of verminderen van het gebruik van drank en drugs onder jongeren.

Wij hebben daarom vanuit de gemeenten de opdracht gekregen om ons met vier hoofdtaken bezig te houden om het gezamenlijke doel te realiseren.

Digitale nieuwsbrieven

Gezond opgroeien

Naast interventies en voorlichtingsmomenten, biedt het programma Deze zijn:

kennis over alcohol- en drugspreventie heel laagdrempelig aan bij scholen,

1.

Onderzoek & Advies

verenigingen en gemeenten. We doen dit door meerdere malen per jaar

ouder

2.

Interventies & Voorlichting

verschillende digitale nieuwsbrieven van het programma te sturen:

worden

3.

Campagnes & Communicatie

•

4.

Regionale en bestuurlijke afstemming

nieuwsberichten (aanmelden). •

Interventies & voorlichting

De leesmap: Top 10 met actuele interessante alcohol en drugs De Weetjes: Verdiepende informatie over een bepaald onderwerp, bijvoorbeeld lachgas, vapes en komende webinars (aanmelden).

Er is afgelopen maanden hard gewerkt aan een vernieuwd online

Door bovenstaande te combineren tot onze integrale aanpak, maken we

interventieoverzicht. Daarin staan alle, door het programma aangeboden,

samen telkens weer kleine stappen om het gebruik van alcohol en drugs

interventies overzichtelijk weergegeven. Zo weten bijvoorbeeld scholen,

onder jongeren te voorkomen of terug te dringen.

Gezond

Meedoen naar vermogen

Gezonde leefomgeving

verenigingen en gemeenten duidelijk te vinden wat ze kunnen inzetten of kunnen adviseren rondom een activiteit om het gebruik van alcohol en drugs

Meer informatie?

bespreekbaar te maken. Door het gesprek aan te gaan via de verschillende

Nieuwsgierig geworden? Kijk dan vooral even op het interventie overzicht

interventies krijgen de deelnemers veel kennis over drank- en drugsgebruik.

dat wij met partners aanbieden. Of neem contact op met Kristel van der

Ook leren ze het gesprek aan te gaan over het gebruik én wat ze kunnen

Pouw Kraan, projectmedewerker: kpouwkraan@ggdhn.nl.

Overig

Bacteriën kennen geen grenzen

18

Wat is er gaande in de wereld van antibioticaresistentie? Hoe kunnen we ons wapenen en waarom is een registratiesysteem zo belangrijk? Antwoorden op deze prangende vragen worden gegeven in de korte, informatieve documentaire die ook uitleg geeft over het belang van de MUIZ applicatie. MUIZ staat voor Meldpunt voor Uitbraken Infectieziekten en Bijzondere resistente micro-organismen (BMRO). Samenwerking MUIZ is enkele jaren geleden begonnen in de regio Rotterdam. Langzaam maar zeker wordt MUIZ uitgerold over het land, zo ook in de regio Noord-Holland en Flevoland. MUIZ bestaat uit een beveiligde webapplicatie, een bestuurlijk samenwerkingsconvenant, meldcriteria en een netwerk van samenwerkende professionals in infectiepreventie. In MUIZ worden géén individuele patiëntgegevens gedeeld. Om de samenwerking te waarborgen is een

Gezond opgroeien

bestuurlijk samenwerkingsconvenant ondertekend door bestuurders van alle deelnemende organisaties.

Gezond

Documentaire

worden

ouder

In de hiervoor genoemde documentaire komt Constance Schultsz (hoogleraar Global Health Amsterdam UMC) aan het woord. Ook zorgprofessionals die inmiddels met de applicatie werken, zoals artsmicrobioloog Rogier Jansen (voorzitter Infectiepreventiecommissie OLVG),

Meedoen naar vermogen

Marty Jacobs (deskundige infectiepreventie bij een GGD) en Jessica Edwards van Muijen (specialist ouderengeneeskunde bij Cordaan), zijn te zien. Zij leggen uit hoe ze met MUIZ werken.

Gezonde leefomgeving

Meer informatie? Bekijk de Documentaire van ABR Zorgnetwerken.

Overig

19

Overig

Jaaroverzicht GGD Rampen Opvang Plan

Beroep in beeld

Gezond opgroeien

(GROP)

Gezond ouder worden

IZA & GALA: gezamenlijk werken aan een gezonde generatie in 2040

Medewerkers in het nieuws

GGD’-en op Vakantiebeurs:

Meedoen naar vermogen

ga wijs op reis! Gezonde leefomgeving

Overig

Jaaroverzicht GGD Rampen Opvang Plan (GROP)

20

Het GGD Rampen Opvang Plan (GROP) wordt ingezet bij een groot ongeval, ramp of crisis waarbij een ernstige verstoring van de openbare orde en veiligheid ontstaat of kan ontstaan. Hiervoor zijn binnen GGD HN verschillende functionarissen getraind. Het jaaroverzicht GROP 2022 laat zien hoe vaak het GROP in het afgelopen jaar is ingezet.

Gezond opgroeien

Gezond ouder worden Meedoen naar vermogen

Gezonde leefomgeving

Overig

klein kindje, borstvoeding die niet loopt of een ruggenprik die niet goed

Beroep in beeld

is gezet. Jeugdverpleegkundigen waarderen dit omdat er eventueel eerder actie door hen kan worden ondernomen.’ Ze vervolgt: ‘Wat ik heel belangrijk

21

vind, is om te zorgen voor een positieve eerste kennismaking met GGD HN. In de serie Beroep in Beeld deze keer: Yvonne Koopman, screener bij de

Tenslotte zijn wij wel het visitekaartje van onze organisatie. Ik wil ouders

Jeugdgezondheidszorg.

met een goed gevoel achterlaten.’

Nog even en ze tikt de 50 dienstjaren aan, waarvan de eerste 35 jaar bij

Na de huisbezoeken ligt er nog genoeg werk

Omring. Yvonne Koopman is voor gezinnen vaak de eerste GGD-medewerker

Wanneer Yvonne terugkeert van de geplande huisbezoeken, is er nog

die zij ontmoeten.

behoorlijk wat administratie om af te handelen. Soms zijn er bijzonderheden die extra aandacht vragen. Bijvoorbeeld wanneer een oortje een

Wat houdt jouw functie in?

onvoldoende scoorde tijdens het testen. Of wanneer een kind nog in het

Iedere ochtend wordt gecheckt welke nieuwe zuigelingen er zijn geboren.

ziekenhuis ligt. In dat geval plant ze kinderen door naar de week erna of

Dit zijn de kinderen waar we naar toe gaan om de PKU (hiel)prik en

in geval van ziekenhuisopname naar de jeugdverpleegkundige. Yvonne

gehoortest bij af te nemen. Ik maak een planning voor ons team waarbij

geeft aan: ’s middag ben ik vaak druk met nevenactiviteiten. Contact met

de nieuwgeborenen worden verdeeld, maak telefonisch afspraken met

het audiologisch centrum NSDSK (Nederlandse stichting voor het dove en

ouders en ga vervolgens ook zelf op pad. Het screeningsgebied omvat drie

slechthorende kind), met secretaresses van de kraamafdelingen of onze

gebieden, West-Friesland, de Kop en Noord-Kennemerland. Daarnaast is er

teamleider over de personele bezetting en bijzonderheden. Mijn dag is

een collega die op Texel screent. Iedere screener bezoekt zo’n vijf tot acht

geslaagd op het moment dat ik mijn laptop afsluit en weet dat alles is

gezinnen per dag. Het uitvoeren van de hielprik moet plaatsvinden tussen de

afgerond en onder controle is. Screening gedraaid, blije gezinnen en een

72 en 168 uur na de geboorte.

goed gevoel. De dagen waarop ik eerst de angst in de ogen heb gezien bij ouders, maar die ik door rust, geduld en duidelijke uitleg over de hielprik,

‘Ik probeer altijd eerst telefonisch een afspraak te maken. Daarbij start ik het gesprek, nadat ik mij heb voorgesteld, doorgaans met “Wij hebben de melding gekregen dat uw kindje is geboren.” Het is mij namelijk weleens gebeurd dat ik de ouders belde om een afspraak te maken en het kindje overleden bleek te zijn terwijl ik daar niet van op de hoogte was. Een

kon laten omslaan naar opluchting en tevredenheid.’

Gezond opgroeien

Gezond ouder worden Meedoen naar vermogen

pijnlijke situatie. Onontbeerlijk om voorzichtig te zijn dus, bij het maken van een afspraak. Yvonne: ‘Wanneer ik arriveer bij een gezin leg ik allereerst uit wat mijn taak

Gezonde leefomgeving

is, geef uitleg en een nieuw Groeiboekje aan de ouders. Vervolgens vraag ik toestemming om de hielprik af te nemen. We werken met een app wat het mogelijk maakt om het screeningsbezoek direct ter plekke af te ronden. Ook eventuele bijzonderheden worden daarbij vermeld. Bijvoorbeeld een heel

Overig

22

Bij de neonatale hielprikscreening wordt wat bloed afgenomen bij de zuigeling, dat wordt onderzocht op een aantal zeldzame ziektes zoals ziekte van de schildklier, sikkelcelziekte (vorm van bloedarmoede) en een aantal stofwisselingsziekten. De meeste van deze ziekten zijn erfelijk. De ziektes zijn niet te genezen maar wel goed te behandelen als ze snel worden ontdekt. De neonatale gehoorscreening is een gehoortest voor pasgeboren baby’s.

Gezond

Alle kinderen die in Nederland worden geboren, komen hiervoor

opgroeien

in aanmerking. Bij deze gehoorscreening wordt gecontroleerd of een pasgeboren baby voldoende hoort voor een normale taalontwikkeling en om te leren praten.

‘Mijn dag is geslaagd wanneer ik na het screenen blije gezinnen met een

Gezond

goed gevoel heb kunnen achterlaten’

worden

Yvonne Koopman, screener bij de Jeugdgezondheidszorg

ouder

Meedoen naar vermogen

Gezonde leefomgeving

Overig

•

IZA & GALA: gezamenlijk werken aan een gezonde generatie in 2040 Door het ministerie van VWS zijn in het Integraal Zorgakkoord (IZA) met een groot aantal partijen afspraken gemaakt om de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden door stevig in te zetten op preventie. Integraal Zorg Akkoord Vanuit het IZA is afgesproken dat er per 1 januari 2025 een stevige regionale preventie-infrastructuur tot stand moet komen en zijn afspraken gemaakt over de inrichting van effectieve ketenaanpakken over de domeinen (Zvw, Wpg, Wmo en Jeugdwet) heen. Deze regionale preventie-infrastructuur krijgt vorm via een regiobeeld en regioplan. De afspraken uit het IZA zijn verder uitgewerkt in het Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA). Voor de uitwerking en uitvoering heeft het Rijk een Specifieke Uitkering (SPUK) beschikbaar voor gemeenten. Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA): Het GALA zet stevig in op een regionale en lokale samenwerking en geeft gemeenten de opgave om voor de periode 2024 – 2026 een plan van aanpak te maken hoe zij samen met zorgverzekeraars, GGD en lokale en regionale (zorg)organisaties aan de GALA doelen en regionale preventie-infrastructuur gaan werken. In het GALA zijn de gemeenschappelijke doelen tussen VWS, gemeenten, GGD en zorgverzekeraars: •

Terugdringen gezondheidsachterstanden (elk kind verdient een kansrijke start).

•

Bevorderen van gezonde sociale en fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten.

•

Versterken van sociale basis in wijken en buurten.

•

Een gezonde leefstijl (overgewicht terugdringen, voorkomen en vroegsignalering middelengebruik).

Versterken van mentale weerbaarheid en mentale gezondheid van inwoners.

•

Vitaal ouder worden (bewegen door ouderen, valpreventie, gezond

23

voedingspatroon ouderen). Versterking Kennis- en adviesfunctie GGD (coördinatie, verbinden, adviseren en uitvoeren) In het GALA staat vermeld dat in het gemeentelijke plan van aanpak in elk geval de inzet van de advies- en kennisfunctie van de GGD opgenomen dient te zijn. De GGD’en hebben van oudsher een belangrijke en wettelijke rol in de dataverzameling en het verschaffen van inzicht in de gezondheidssituatie van de bevolking en advisering over zinvolle gezondheid bevorderende interventies. Een stevige kennisbasis is belangrijk om nu en in de toekomst goed onderbouwde keuzes te kunnen maken over het gebruik van data, de integrale aanpak en inzet van effectieve interventies en om hierop bij te kunnen sturen. GGD HN ondersteunt de gemeenten graag bij GALA/ SPUK, in combinatie met de Coördinatietafel NHN Gezond waarvan de GGD naast VGZ, NW ziekenhuis, Omring/VVT, GGZ, Gehandicaptenzorg etc. ook deel van uitmaakt.

Gezond opgroeien

Regiobeeld Vorig jaar heeft NHN Gezond een uitgebreid regiobeeld opgeleverd inclusief de regionale opgaven. Deze wordt in mei 2023 herijkt op basis van de regio overzichten van VWS (tevens voor IZA regiobeeld). GGD HN beschouwt het GALA als een heel goede ontwikkeling ter versterking van de publieke gezondheid in Noord-Holland-Noord. Om de

Gezond ouder worden Meedoen naar vermogen

echte versnelling te kunnen maken in onze regio ziet GGD HN het belang van regionale samenwerking en wil GGD HN gemeenten ondersteunen. Dit kan door het in kaart brengen van de (gezondheid)situatie van inwoners op lokaal en/of regionaal niveau, via dataverzameling en verbinding met

Gezonde leefomgeving

data uit andere domeinen, het bieden van ondersteuning bij het opstellen van beleid en keuze voor interventies, vertalen van het regiobeeld naar een lokale aanpak.

Overig

Over wat GGD HN voor gemeenten in het kader van het GALA kan doen vinden de komende tijd gesprekken met gemeenten plaats.

24

Meer weten? Mirjam Bedeke, strategisch adviseur, mbedeke@ggdhn.nl

Gezond opgroeien

Gezond ouder worden Meedoen naar vermogen

Gezonde leefomgeving

Overig

Medewerkers in het nieuws

25

In deze rubriek een overzicht van medewerkers van GGD HN die met hun vaak bijzondere werk in de media zijn verschenen. Je kiest er niet voor om uitgekotst te worden door de maatschappij Ben Hensen en Irma Haubrich werken voor team Vangnet & Advies. In dit artikel vertellen zij over hun werk voor zorgmijders, waarbij zij zich inzetten voor mensen die hulp van anderen niet kunnen of willen accepteren. Lees het artikel hier. Sekswerk is ook gewoon werk Verpleegkundigen Annelien van de Geer en Marianne Mooij werken bij het Gezondheidscentrum Sekswerkers in Alkmaar waar GGD HN vanaf 1990 zorg biedt aan sekswerkers op gezondheidsvlak. De sekswerkers komen uit het hele gebied en kunnen bij het centrum terecht voor soatesten en huisartsenzorg. Daarnaast wordt samengewerkt met Mee & De Wering die de sekswerkers maatschappelijke ondersteuning biedt en waar

Gezond opgroeien

ze terecht kunnen met vragen over schulden en geldzaken, als ze willen stoppen met het werk of niet lekker in hun vel zitten. Regelmatig doen de

Gezond

verpleegkundigen een rondje over de Achterdam en spreken de aanwezige

ouder

vrouwen. Over hun bijzondere werk en de band met hun cliënten zijn ze

worden

geïnterviewd door het Noordhollands Dagblad: Annelien en Marianne bieden zorg aan sekswerkers, zonder oordeel. Lees het artikel hier. Zal ik dit pakje ontbijtspek maar weggooien?

Meedoen naar vermogen

„Kun je op het goede knopje drukken? Je laat me weer voor een dichte deur staan”, zegt Ben Hensen, van team Vangnet & Advies van GGD HN met lollige

Gezonde

ondertoon. Aan de andere kant van de intercom is de tachtigjarige Han flink

leefomgeving

aan het worstelen met het systeem. Ben Hensen krijgt voor een cliënt die niet meer zo goed voor zichzelf kan zorgen hulp van de adelborsten van de marine bij het schoonmaken van het huis van zijn cliënt. Lees het artikel hier.

Overig

GGD’-en op Vakantiebeurs: ga wijs op reis!

26

Misschien heeft u ons gezien op de Vakantiebeurs in Utrecht. Van 12 t/m 15 januari 2023 gaven Reizigersverpleegkundigen van GGD’-en en deskundig coronapersoneel de bezoekers informatie in de GGD-stand. Samen met het Ministerie van Buitenlandse Zaken, de Douane, Centrum Internationale Kinderontvoering en RVO stonden we op het ‘Wijs op reis’-plein. Op het ‘Wijs op reis’-plein konden reizigers hun vragen stellen over wat mee mag over de grens. Ook konden ze terecht voor informatie en wat te doen bij problemen in het buitenland, welke vaccinaties of malariapillen nodig zijn. GGD-verpleegkundigen uit heel Nederland zorgden voor de bemensing van de stand. Met de apps GGDreistmee gaven zij advies aan de bezoekers van de beurs.

Gezond opgroeien

Meer weten? Voor elke reizigers is het advies om 2 apps te downloaden als je op vakantie gaat: •

de app GGDreistmee, waarin je alle gezondheidsinformatie voor op reis vindt;

•

de Reisapp van het Ministerie van Buitenlandse zaken en de Douane.

Gezond ouder worden Meedoen naar vermogen

Reizigersadvisering is deels een GR-taak en deels een aanvullende taak. Gezonde leefomgeving

Overig

Colofon

27 GGupDate gemeenten is een uitgave van GGD HN. GGupDate gemeenten verschijnt vier maal per jaar (maart, juni, september en december). Doorsturen? Ja graag! Stuur deze nieuwsbrief gerust door naar andere geïnteresseerden binnen uw organisatie of naar de raads- en commissieleden van uw gemeente. Vragen, suggesties of tips? Laat het ons weten via ggupdategemeenten@ggdhn.nl. Overige nieuwsbrieven GGD HN GGD HN verzendt ook aparte thema-nieuwsbrieven: •

Interesse in de nieuwsbrief Veilig Thuis Noord-Holland-Noord?

•

Interesse in de nieuwsbrief voor het onderwijs? Aanmelden kan via

•

communicatie@ggdhn.nl.

Gezond

De laatste versie van de nieuwsbrief vindt u hier.

opgroeien

Interesse in de nieuwsbrief ‘Gezond NHN in Cijfers’? Aanmelden kan via epi@ggdhn.nl.

Gezond ouder

Informatie en publicaties

worden

Alle (financiële) cijfers (planning & control gegevens, gegevens uit de jaarstukken) en publicaties zijn te vinden op de website

Meedoen naar

GGD Hollands Noorden in cijfers.

vermogen

Alle publicaties, cijfers en onderzoeken over de gezondheid en

Uitgave:

gezondheidsbeleving van inwoners in onze regio, zijn te vinden op de

Hertog Aalbrechtweg 22

Gezondheidsatlas.

Postbus 9276

GGD Hollands Noorden Gezonde leefomgeving

1800 GG Alkmaar Frequentie:

(maart, juni, september en december)

Datum: Maart 2023 Foto’s, teksten, vormgeving

GGD Hollands Noorden

Overig