Document · PDF

Uitvoeringsagenda Someren 2025-2030

Gemeenteraad 3 april 2025, gemeente SomerenBij agendapunt: Vaststellen Cultuurvisie gemeente Someren 2025-2030.8.871 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Niet gevonden in dit document.

UITVOERINGSAGENDA Cultuurvisie Gemeente Someren 2025-2030 Someren, februari 2025

Uitwerking uitvoeringsagenda Gemeente Someren in drie scenario’s Scenario 1 Scenario 2 Scenario 3 Advies

op de huidige voet verder de basis op orde cultuur als aanjager scherpe keuzes

NOTITIE 1

INHOUDSOPGAVE

Samenvatting

Opzet van de rapportage Scenario’s

Programmalijnen

Tijdsplanning

Leeswijzer

Scenario’s, modules en programmalijnen

Uitwerking scenario’s Scenario 1: op de huidige voet verder

Overkoepelend beleid

Programmalijnen

Scenario 2: de basis op orde

Overkoepelend beleid

Programmalijnen

Scenario 3: cultuur als aanjager

Overkoepelend beleid

Programmalijnen

Advies: scherpe keuzes

Overkoepelend beleid

Programmalijnen

SAMENVATTING Achtergrond Gemeenten zijn de belangrijkste financier in het cultuurbestel. Het CBS publiceerde onlangs de uitkomsten van zijn onderzoek naar de cultuuruitgaven van gemeenten en provincies in 2023, gebaseerd op de gemeentelijke en provinciale jaarrekeningen. Ze geven een goed beeld van het belang dat lokale overheden hechten aan cultuurbeleid. De drive om samen cultuur te maken en te beoefenen is groot in Someren. Het verenigingsleven bloeit, maar heeft ook een aantal uitdagingen die vragen om een gezamenlijke aanpak. Cultuur wordt positief gewaardeerd door jongeren en dat biedt kansen. Desalniettemin vinden we de gemeente Someren terug op plek 243 met een bijdrage van € 43 per hoofd van de bevolking dat besteed wordt aan cultuur.1 In gemeenten van gelijke omvang voert Zutphen de lijst aan met een besteding van € 185 per hoofd van de bevolking. Hekkensluiter is Leiderdorp met € 17. Gemiddeld investeren gemeenten van gelijke omvang +/€ 95 per hoofd van de bevolking in de culturele infrastructuur van hun gemeente. KunstLoc Brabant adviseert om het cultuurbudget in Someren te verhogen om de draagkracht en continuïteit toekomstbestendig te maken. Cultuurvisie In opdracht van de gemeente Someren heeft KunstLoc Brabant een cultuurvisie geschreven.

De cultuurvisie bevat tien aanbevelingen, waaronder het borgen van cultuureducatie, zichtbaar maken van cultureel erfgoed, werven van vrijwilligers, stimuleren van jongerenparticipatie en professionalisering van het cultuuraanbod. Voor de uitvoeringsagenda zijn drie scenario's uitgewerkt: 1. Op de huidige voet verder: Voortzetting van het huidige cultuurbeleid binnen de bestaande budgettaire kaders. 2. De basis op orde: Versterking van de culturele basis door samenwerking met andere beleidsdomeinen en extra investeringen. 3. Cultuur als aanjager: Cultuur wordt een integraal onderdeel van gemeentelijk beleid met extra financiële middelen. 4. Advies: Een combinatie van de beste elementen uit de drie scenario's. De scenario’s in de uitvoeringsagenda zijn uitgewerkt met tweejarige cycli voor voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleidsvoornemens. Programmalijnen De cultuurvisie omvat drie hoofdthema's: • Cultuurparticipatie, amateurkunst, cultuureducatie • Erfgoed, tradities, rituelen • Verbinding met het sociaal domein en de fysieke omgeving Deze thema's zijn gekoppeld aan vier programmalijnen: 1. Cultuur verenigt: Focus op amateurkunst en verenigingsleven. 2. Cultuur vertelt: Behoud en zichtbaarheid van tradities, rituelen en erfgoed. 1

Gemeentelijk cultuurbeleid: benchmark 2023 op basis van cijfers van het CBS – Centraal Bureau voor de Statistiek (Chris van Koppen)

3. Cultuur verbindt: Koppeling van cultuur aan het sociaal domein en de fysieke leefomgeving. 4. Cultuur verrijkt: Cultuureducatie. Samenvatting van scenario’s Scenario 1: Op de huidige voet verder • Overkoepelend beleid: Geen regierol vanuit de gemeente, beperkte middelen en stagnatie van het verenigingsleven. • Programmalijnen: Beperkte initiatieven, zoals het oprichten van een erfgoednetwerk met een budget van €45.000. In dit scenario worden geen investeringen gedaan in het culturele bestel Scenario 2: De basis op orde • Overkoepelend beleid: Ontwikkeling van een nieuw subsidiekader om cultuur te verbinden met maatschappelijke vraagstukken. • Programmalijnen: Investeringen in cultuureducatie en erfgoed, samenwerking met communicatieafdeling en toeristisch punt. In dit scenario worden geen investeringen gedaan in het culturele bestel Scenario 3: Cultuur als aanjager • Overkoepelend beleid: Aanstellen van een cultuurmakelaar en verhogen van de formatie van de beleidsmedewerker cultuur. • Programmalijnen: Verlagen van financiële drempels voor cultuurparticipatie, stimuleren van jongerenparticipatie en vrijwilligerswerk. In dit scenario wordt € 254.500 in het culturele bestel geïnvesteerd. De jaarlijkse bijdrage voor cultuur per inwoner stijgt van € 43 naar € 57.

Advies: Scherpe keuzes • Overkoepelend beleid: Combinatie van de beste elementen uit de eerste drie scenario's, met een focus op maatschappelijk en economisch rendement. • Programmalijnen: Integrale aanpak met een cultuurmakelaar als verbinder, ontwikkeling van een nieuw subsidiekader en versterking van het verenigingsleven. In het advies wordt € 62.000 in het culturele bestel geïnvesteerd. De jaarlijkse bijdrage voor cultuur per inwoner stijgt van € 43 naar € 46.

SCENARIO’S Kunstloc Brabant en de Gemeente Someren hebben vier scenario’s ontwikkeld ten aanzien van de uitvoeringsagenda: 1

op de huidige voet verder: het huidige cultuurbeleid wordt doorgezet binnen de huidige budgettaire kaders;

de basis op orde: een culturele basis met gezamenlijke uitdagingen in samenwerking met andere beleidsdomeinen. Een extra investering voor cultuur vanuit de gemeentelijke formatie door slimme verbindingen met o.a. het sociale domein (diversiteit en inclusie), sport (vrijwilligers) en ruimtelijke ordening (kunst in de openbare ruimte);

cultuur als aanjager: een stevige culturele basis met dwarsverbanden in andere domeinen waarbij extra financiële middelen geïnvesteerd worden in de formatie op cultuur en in de vorm van stimuleringssubsidies (bijvoorbeeld het verbinden van economie, cultuur en toerisme)

advies: een combinatie van scenario 1, 2 en 3

Scenario

Middelen

(1) op de huidige voet verder

Huidige (beschikbare) financiële middelen Budgettair neutraal

(2) de basis op orde

Huidige (beschikbare) financiële middelen Investeringen door slimme inzet van formatie uit andere beleidsdomeinen2 Budgettair neutraal Huidige (beschikbare) financiële middelen Investeringen door slimme inzet van formatie uit andere beleidsdomeinen Financiële impuls voor cultuur de ideale mix uit drie scenario’s met een flinke dosis realiteitszin

(3) cultuur als aanjager

(4) advies: scherpe keuzes

In deze notitie wordt veelvuldig gesproken over het sociaal-ruimtelijk domein en het maatschappelijk domein (MO). Het sociaalruimtelijk domein wordt gebruikt bij beleidsvoornemens die het maatschappelijk domein en het ruimtelijk domein verbinden. De beleidsmedewerker cultuur is aangesteld binnen het team (afdeling) maatschappelijke ontwikkeling.

PROGRAMMALIJNEN Binnen de cultuurvisie zijn drie thema’s opgenomen: - cultuurparticipatie, amateurkunst, cultuureducatie - erfgoed, tradities, rituelen - verbinding met sociaal domein en de fysieke omgeving Deze thema’s worden aan programmalijnen verbonden: cultuur verenigt, cultuur vertelt, cultuur verbindt en cultuur verrijkt. Het overkoepelende cultuurbeleid raakt aan beleidsvoornemens die ten goede komen aan deze vier programmalijnen (generiek beleidsvoornemen). Het overkoepelende cultuurbeleid is opgenomen als cultuurbeleid in deze notitie. Overkoepelend beleid

Thema's

cultuurbeleid (A)

verbinder (generiek) ontwikkelen subsidiekader cultuur (generiek)

Programmalijn

Thema's

cultuur verenigt (B)

amateurkunst / verenigingsleven3

cultuur vertelt (C)

tradities / rituelen / erfgoed

cultuur verbindt (D)

sociaal domein / fysieke leefomgeving koppeling tussen het sociaal- en het ruimtelijk domein cultuureducatie

cultuur verrijkt (E)

TIJDSPLANNING 2-jarige cycli In de uitvoeringsagenda wordt gewerkt met tijdsvakken van twee jaren. Beleidsvoornemens kennen een gefaseerde cyclus van (1) voorbereiding, (2) uitvoering en (3) evaluatie.

Voorbereiding

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Uitvoering

Evaluatie

Kortom: cultuurparticipatie

LEESWIJZER Ambities en scenario’s Het overkoepelende cultuurbeleid en de vier programmalijnen zijn opgehangen aan ambities (en beleidsvoornemens op basis van prioritering). De tien aanbevelingen uit de cultuurvisie vormen de basis van de categorisering van deze ambities. Het ambitieniveau van de uitvoeringsagenda is opgehangen aan drie scenario’s: (1) op de huidige voet verder: gaat uit van het huidige beleid en de huidige financiële kaders; (2) de basis op orde: cultuur telt mee in samenhang met andere beleidsdomeinen; (3) cultuur als aanjager: cultuur is integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid en rendeert. Aanbevelingen uit de cultuurvisie De aanbevelingen en ambities uit de cultuurvisie zijn vertaald naar kernbegrippen en geprioriteerd op basis van deze drie scenario’s.

We hanteren de volgende kernbegrippen: Cultuureducatie Borg cultuureducatie via het onderwijs na 2028 2 Cultureel erfgoed in het landschap Maak cultureel erfgoed meer zichtbaar in het landschap 3 Regie cultuurbeleid Stuur met (prestatie-)indicatoren die onderdeel zijn van het subsidiekader 4 Kunst in de openbare ruimte Faciliteer (burger)initiatieven van kunst in de buitenruimte en stuur op slimme verbindingen tussen cultuur en het ruimtelijk domein 5 Domein overstijgend beleid Start met het integreren van cultuurbeleid binnen het sociaal domein 6 Kansengelijkheid Biedt gelijke kansen aan alle inwoners op cultureel vlak 7 Verbinder & formatie Stel een cultuurmakelaar aan en/of breidt de formatie op cultuur binnen de ambtelijke organisatie uit 8 Stimulans vrijwilligers Stimuleer de aanwas van vrijwilligers in het verenigingsleven 9 Jongerenparticipatie Maak jongeren deelgenoot en eigenaar van culturele activiteiten, geef ze een eigen plek in de gemeente en richt een jongerenraad op 10 Professionalisering cultuuraanbod Maak een volledig en overzichtelijk aanbod van cultuur en zet in op communicatie vanuit het ambtelijk apparaat of een zzp-er 1

SCENARIO’S, MODULES EN PROGRAMMALIJNEN op de huidige voet verder (1)

basis op orde (2)

cultuur als aanjager (3)

programmalijn

1 Cultuureducatie

cultuur verrijkt

2 Cultureel erfgoed

cultuur vertelt

3 Regie cultuurbeleid

cultuurbeleid

4 Kunst in de openbare ruimte 4 Kunst in de openbare ruimte

cultuur verbindt

5 Domein overstijgend beleid

cultuur verbindt

6 Kansengelijkheid

cultuur verenigt

7 Verbinder & formatie

cultuurbeleid

8 Stimulans vrijwilligers

cultuur verenigt

9 Jongerenparticipatie

cultuur verbindt

10 Professionalisering

cultuur vertelt

Sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen In de cultuurvisie zijn sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen opgenomen. Deze indicatoren zijn vertaald naar beleidsvoornemens in de uitvoeringsagenda en in de tijd gezet. In de cultuurvisie valt te lezen dat Someren een beperkte culturele ambtelijke capaciteit heeft. De beleidsmedewerker cultuur maakt deel uit van het team MO (Maatschappelijke Ontwikkeling). TAAKBELASTING & TIJDSPLANNING De tijdsplanning in de uitvoeringsagenda is getoetst aan de huidige inzet van de beleidsmedewerker cultuur (gem. 0,2/0,3 FTE). Op basis van een taakinventarisatie is een inschatting gemaakt van de taakbelasting. De huidige taakbelasting bestaat uit taken als: accounthouderschap van de bibliotheek (+Informatiepunt Digitale Overheid), aansturing CMK4, subsidieverstrekking verenigingen, betrokkenheid culturele initiatieven, deelname werkgroepen/overleggen, P&C cyclus cultuur, regionale ambtelijke betrokkenheid in overleggen, opstellen/monitoren/bijstellen cultuurvisie + uitvoeringsagenda 2025-2030, initiëren en opzetten van een cultureel erfgoednetwerk (v.a. 2025), etc. In elk van de drie scenario’s is een indicatie gemaakt van (eventuele) extra taakbelasting.

UITVOERINGSAGENDA Cultuurvisie Gemeente Someren 2025-2030

SCENARIO 1 Op de huidige voet verder

SCENARIO 1 Op de huidige voet verder Overkoepelend beleid Het huidige beleid voorziet niet in een regierol vanuit de Gemeente Someren om een impuls te geven aan het culturele leven. Motivering De drive om samen cultuur te maken en te beoefenen is groot in Someren. Het verenigingsleven bloeit, maar heeft ook een aantal uitdagingen die vragen om een gezamenlijke aanpak. Cultuur wordt positief gewaardeerd door jongeren en dat biedt kansen. Een regierol vanuit de Gemeente Someren is evident en vraagt om: - een nieuw subsidiekader dat cultuur verbindt aan maatschappelijke opgaven; - scherpe keuzes in de taakstelling van formatie op andere beleidsdomeinen die ten goede komen aan het culturele bestel (en/of); - een financiële impuls om een cultuurmakelaar (verbinder) aan te stellen (en/of); - de formatie van de ambtenaar voor cultuur te vergroten. Met de huidige aanstelling voor cultuur is het onmogelijk om de sociaal-ruimtelijke- en economische potentie die cultuur biedt rendabel te maken. De gevolgen van de Coronapandemie en de stijgende energielasten die geleid hebben tot inflatie zijn voelbaar binnen het culturele domein: de inflatie is sterker opgelopen dan de toegepaste indexatie waardoor scherpere keuzes binnen de exploitatie van culturele initiatieven noodzakelijk zijn. Het uitblijven van een impuls leidt tot stagnatie van het verenigingsleven en cultuurdeelname.

Het samenbrengen van verschillende beleidsdomeinen met cultuur als centrifugale kracht is in dit scenario onhaalbaar. Het ambitieniveau moet naar beneden bijgesteld worden. Kansen blijven onbenut om de sociaal-ruimtelijke- en economische waarde van cultuur te laten doorklinken op andere beleidsterreinen (preventie, zorg, sociale cohesie, toerisme en jongerenparticipatie). TIJDPLANNING Tijdvak n.v.t

PROGRAMMALIJNEN Programmalijn 1: Cultuur verenigt Geen beleid Programmalijn 2: Cultuur vertelt programma

thema's

ambitie

scenario

wie

scenario

Tijd

programmabudget

peil 2024

cultuur vertelt

tradities,

cultureel erfgoed

op de huidige voet

rituelen, erfgoed

zichtbaar maken

verder

BM cultuur4

2025-2030

45.0005 Additioneel in 2025

oprichting netwerk

Someren is rijk aan materieel en immaterieel erfgoed. Door erfgoed meer zichtbaar te maken wordt het toeristisch aanbod vernieuwd en neemt de dagrecreatie van natuurliefhebbers toe. De Gemeente Someren heeft in 2025 budget gereserveerd voor de oprichting van een erfgoednetwerk. Een netwerk van en voor de inwoners van Someren. Het netwerk verbindt bestaande kennis en verhalen in de gemeente Someren met kennis uit externe bronnen. Het idee is dat als je jezelf verplaatst in Someren je informatie kunt krijgen bij beelden en monumenten. Dat je weet dat er een fotoboek gemaakt is over een bijzondere bewoner van de Kerkstraat of leert waar een vliegtuig is neergestort in de oorlog. Er is op dit moment veel kennis aanwezig in de gemeente Someren maar die kennis is versnipperd, slecht toegankelijk en weinig aansprekend voor jongere generaties. Het erfgoednetwerk draagt bij aan het zichtbaar maken van de identiteit van Someren en brengt kennis, inwoners en de geschiedenis van Someren samen. In de begroting voor 2025 is additioneel € 45.000 als startsubsidie opgenomen. De financiële borging van het netwerk is niet opgenomen in de meerjarenbegroting. Door een erfgoednetwerk in het leven te roepen wordt de identiteit van Someren versterkt en zichtbaar gemaakt.

TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026 * onderzoek naar oprichting erfgoed netwerk en scenario-ontwikkeling (2025) * oprichting van het netwerk en inrichting van de organisatie (2026) * ontwikkeling van scenario’s voor financiële borging in de meerjarenbegroting 2027-2030 * financiële borging (2027) * beleidsontwikkeling en zichtbaar maken van erfgoedlocaties (v.a. 2027) 4

BM: beleidsmedewerker cultuur In de begroting voor 2025 is additioneel € 45.000 opgenomen. De financiële borging van het netwerk is niet opgenomen in de meerjarenbegroting. 5

Programmalijn 3: Cultuur verrijkt programma

thema's

ambitie

scenario

wie

scenario

Tijd

programmabudget

peil 2024

cultuur verrijkt

cultuureducatie

CmK 25-28

op de huidige voet

intermediair

verder

BM cultuur

cultuureducatie

CmK lokaal

op de huidige voet

intermediair

verankering 2028

(geen matching Rijk)

verder

BM cultuur

2025-2028

€ 34.1036

2029-2030

€ 07

2029-2030

6 7

* uitvoering programma Cultuureducatie met Kwaliteit 2025-2028 * aankondiging mogelijke halvering van het programmabudget aan het onderwijs (2027) * afstemming met intermediair en onderwijs over lokaal programma vanaf 2029 (2028) * inbreng programmabudget CmK 2029-2032 in de gemeenteraad (2028) * Cultuureducatie lokaal (v.a. 2029)

Inclusief matchingsbijdrage van het Rijk en in de begroting opgenomen voor 2025 t/m 2028 de matchingsbijdrage van de Gemeente Someren bedraagt +/- € 17.000 en wordt in 2028 opnieuw ingebracht in de gemeenteraad

Programmalijn 4: Cultuur verbindt Geen beleid

UITVOERINGSAGENDA Cultuurvisie Gemeente Someren 2025-2030

SCENARIO 2 De basis op orde

SCENARIO 2 De basis op orde Overkoepelend beleid programma

thema's

ambitie

scenario

wie

scenario

tijd

programmabudget

peil 2024

cultuurbeleid

subsidiekader

ontwikkelen van een subsidiekader cultuur

de basis op orde

BM cultuur

2025-2030

Om de basis op orde te brengen biedt de ontwikkeling van een nieuw subsidiekader kansen om cultuur te verbinden aan andere beleidsdomeinen. De regiefunctie van de Gemeente Someren is in dit scenario gericht op het stimuleren van samenhang tussen cultuur en maatschappelijke vraagstukken: het initiatief ligt grotendeels bij het culturele veld. Binnen de gemeente wordt cultuur geagendeerd binnen het sociaal-ruimtelijke domein waardoor op termijn andere beleidsdomeinen de kracht van kunst en cultuur kunnen benutten. Medio 2025 is de gemeente Someren voornemens het subsidiebeleid te herzien waarmee er kansen liggen om de programmalijnen te verbinden aan subsidievoorwaarden en kaders (die raken aan andere beleidsdomeinen). De herziening van het subsidiebeleid zet het veld in beweging en stimuleert de samenhang tussen cultuur en maatschappelijke vraagstukken. Of hierbij extra budget nodig is zal nader moeten worden bepaald (en aangevraagd) als helder wordt hoe het proces van de herziening van het subsidiebeleid eruit gaat zien. Motivering De drive om samen cultuur te maken en te beoefenen is groot in Someren. Het verenigingsleven bloeit, maar heeft ook een aantal uitdagingen die vragen om een gezamenlijke aanpak. Cultuur wordt positief gewaardeerd door jongeren en dat biedt kansen. Een regierol vanuit de Gemeente Someren is evident.

Een eerste aanzet om regie te voeren binnen het culturele domein is de ontwikkeling van een nieuw subsidiekader met prestatie-indicatoren dat maatschappelijke opgaven verbindt aan cultuur. De indicatoren zijn sturingsmechanismen om samenwerking aan te wakkeren. Hoe kunnen jongerenwerk en verenigingen intensiever samenwerken? Hoe kunnen sport en cultuur gezamenlijk optrekken om vrijwilligers te binden? De ontwikkeling van een nieuw subsidiekader biedt kansen om nieuwe verbindingen tussen cultuur en het sociaal-ruimtelijk domein te stimuleren. Preventie, zorg, sociale cohesie, toerisme en jongerenparticipatie zijn beleidsterreinen waar cultuur als middel ingezet kan worden. TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026 * onderzoeken van gewenste dwarsverbanden tussen cultuur en het sociaalruimtelijke domein (2025) 15

n.n.b.

2027-2028 2029-2030

* formuleren van prestatie-indicatoren (2025) * ontwikkelen van een nieuw subsidiekader met meerjarensubsidies en projectsubsidies (2025-2026) * implementeren van het nieuwe kader (2026-2027) (aanvraag, beoordeling en beschikking) * uitvoering * evaluatie en aanscherping

PROGRAMMALIJNEN Programmalijn 1: Cultuur verenigt Geen beleid Programmalijn 2: Cultuur vertelt programma

thema's

Ambitie

scenario

wie

Tijd

programmabudget

peil 2024

cultuur vertelt

tradities,

cultureel erfgoed

rituelen, erfgoed

zichtbaar maken

basis op orde

BM cultuur

2025-2030

45.000 8 Additioneel in 2025

toerisme & communicatie

Someren is rijk aan materieel en immaterieel erfgoed. Door erfgoed meer zichtbaar te maken wordt het toeristisch aanbod vernieuwd en neemt dagrecreatie van natuurliefhebbers toe. De Gemeente Someren heeft in 2025 budget gereserveerd voor de oprichting van een erfgoednetwerk. Een netwerk van en voor de inwoners van Someren. Het netwerk verbindt bestaande kennis en verhalen in de gemeente Someren met kennis uit externe bronnen. Het idee is dat als je jezelf verplaatst in Someren je informatie kunt krijgen bij beelden en monumenten. Dat je weet dat er een fotoboek gemaakt is over een bijzondere bewoner van de Kerkstraat of leert waar een vliegtuig is neergestort in de oorlog. Er is op dit moment veel kennis aanwezig in de gemeente Someren maar die kennis is versnipperd, slecht toegankelijk en weinig aansprekend voor jongere generaties. Het erfgoednetwerk draagt bij aan het zichtbaar maken van de identiteit van Someren en brengt kennis, inwoners en de geschiedenis van Someren samen. Om een versnelling te maken in de zichtbaarheid is samenwerking met de afdeling communicatie van de Gemeente Someren en het toeristisch punt noodzaak. Zij beschikken over kanalen om dagrecreatie te stimuleren. Met beeldcommunicatie worden jongeren aangezet op eigenwijze het verhaal van Someren te delen. In de begroting voor 2025 is additioneel € 45.000 opgenomen.

De financiële borging van het netwerk is niet opgenomen in de meerjarenbegroting.

In de begroting voor 2025 is additioneel € 45.000 opgenomen. De financiële borging van het netwerk is niet opgenomen in de meerjarenbegroting.

Door een erfgoednetwerk in het leven te roepen wordt de identiteit van Someren versterkt en zichtbaar gemaakt. Ondersteuning vanuit de afdeling communicatie en het toeristisch punt vergroten de belangstelling voor verhalen, tradities en erfgoed. TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026 * onderzoek naar oprichting erfgoednetwerk en scenario-ontwikkeling in nauwe samenwerking met de afdeling communicatie (2025) * opzet planning met afdeling communicatie en ruimtelijke ontwikkeling (2025) * oprichting van het netwerk en inrichting van de organisatie (2026) * ontwikkelen van een communicatiestrategie (2026) 2027-2030 * beleidsontwikkeling en zichtbaar maken van erfgoedlocaties (v.a. 2027) * uitzetten (en evalueren) van de communicatiestrategie (v.a. 2027) Programmalijn 3: Cultuur verrijkt programma

thema's

Ambitie

scenario

wie

Tijd

Programmabudget

peil 2024

cultuur verrijkt

cultuureducatie

CmK 25-28

de basis op orde

intermediair

2025-2028

€ 34.1039

2029-2030

€ 010

BM cultuur cultuur verrijkt

cultuureducatie

CmK lokaal

CmK na 2028

(geen matching Rijk)

de basis op orde

onderwijs BM cultuur

Inclusief matchingsbijdrage van het Rijk en in de begroting opgenomen voor 2025 t/m 2028

de matchingsbijdrage van de Gemeente Someren bedraagt +/- € 17.000 en wordt in 2028 ingebracht in de gemeenteraad

op dit moment is er sprake van ombuigingen en bezuinigingen op de landelijke onderwijsbegroting (trend)

TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026 * uitvoering Cultuureducatie met Kwaliteit 2025-2028 2027-2028 * uitvoering Cultuureducatie met Kwaliteit 2025-2028 * budgetafspraken met het onderwijs – evt. verhoging van de eigen bijdrage onderwijs vanaf 2029 om het programma CmK te behouden. Eventuele financiering vanuit de onderwijsbegroting (2027) * formaliseren van budgetafspraken met het onderwijs (2028) 2029-2030 * voorzetting Cultuureducatie met Kwaliteit binnen nieuwe financiële kaders Programmalijn 4: Cultuur verbindt programma

thema's

Ambitie

scenario

wie

de basis op orde

ruimte & ontwikkeling

tijd

programmabudget

peil 2024

cultuur verbindt

kunst in de

Burgerinitiatieven

openbare ruimte

Faciliteren

2025-2030

BM cultuur

De bouwopgave in Nederland is aanzienlijk en gericht op het aanpakken van het woningtekort. Volgens recente prognoses is er tot en met 2030 behoefte aan ongeveer 981.000 nieuwe woningen. De Rijksoverheid heeft plannen om deze woningen te realiseren door middel van verschillende bouwprojecten verspreid over het land. Er wordt ook gekeken naar het herstructureren en transformeren van bestaande gebouwen. In Someren zijn woningbouwprojecten in ontwikkeling. De gemeente zet bij de bouwopgave in op het behoud en versterking van de leefbaarheid. De realisatie van kunst in de openbare ruimte kan daar een bijdrage aan leveren. Participatietrajecten waarin burgers meedenken over de realisatie van kunst in de openbare ruimte zijn een middel om saamhorigheid en leefbaarheid te bevorderen. Om aandacht te schenken aan het onderzoeken en mogelijk maken van burgerinitiatieven is tijd/formatie nodig die er momenteel niet is op de afdeling maatschappelijke ontwikkeling. Deze taak kan worden opgenomen in het takenpakket van de cultuurmakelaar. Budget dat nodig is voor de uiteindelijke facilitering van burgerinitiatieven zal later moeten worden aangevraagd. Eerst zal moeten worden onderzocht wat mogelijkheden zijn. Door (burger)initiatieven van kunst in de buitenruimte te faciliteren en te sturen op slimme verbindingen tussen cultuur en het ruimtelijk domein wordt cultuur als bindmiddel ingezet.

TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026 * Onderzoeken van mogelijkheden tot samenwerking met afdelingen ruimtelijke ontwikkeling en openbare ruimte op gebied van kunst in de openbare ruimte (2026) 2027-2030 * Actieve samenwerking bij beleidsontwikkeling kunst in de openbare ruimte met afdelingen ruimtelijke ontwikkeling en openbare ruimte (2027) 18

budgettair neutraal

* oproep aan burgerinitiatieven (2027) * faciliteren en begeleiden van burgerinitiatieven bij realisatie van kunst in de openbare ruimte

UITVOERINGSAGENDA Cultuurvisie Gemeente Someren 2025-2030

SCENARIO 3 Cultuur als aanjager

SCENARIO 3 Cultuur als aanjager Overkoepelend beleid programma

thema's

ambitie

scenario

wie

scenario

tijd

programmabudget

peil 2024

cultuurbeleid

subsidiekader

ontwikkelen van een

cultuur jaagt aan

subsidiekader cultuur cultuurbeleid

(inter)culturele

aanstellen van een

samenwerking

Cultuurmakelaar

extern advies

2025-2030

10.00012

2025-2030

80.00013

BM cultuur cultuur jaagt aan

BM cultuur cultuurmakelaar

uitbreiden formatie

De drive om samen cultuur te maken en te beoefenen is groot in Someren. Het verenigingsleven bloeit, maar heeft ook een aantal uitdagingen die vragen om een gezamenlijke aanpak. Cultuur wordt positief gewaardeerd door jongeren en dat biedt kansen. De Gemeente Someren voert stevige regie ten aanzien van cultuur. Medio 2025 wordt het subsidiebeleid herzien waarmee er kansen liggen om de programmalijnen te verbinden aan subsidievoorwaarden en kaders (die raken aan andere beleidsdomeinen). De herziening van het subsidiebeleid zet het veld in beweging en stimuleert de samenhang tussen cultuur en maatschappelijke vraagstukken. Voor de ontwikkeling van een nieuw subsidiekader wordt (additioneel) extern advies (+/- € 10.000) gevraagd om prestatie-indicatoren voor subsidieverstrekking te ontwikkelen en te werken op basis van fair practice.14 Het aanstellen van een cultuurmakelaar (verbinder) en het verhogen van de formatie van de beleidsmedewerker cultuur maken de regiefunctie van de Gemeente Someren ten aanzien van cultuur compleet. Met een jaarlijkse investering van +/- € 80.000 wordt cultuur een aanjager: de cultuurmakelaar en beleidsmedewerker cultuur vormen gezamenlijk een tandem en de gezamenlijke formatie wordt opgehoogd met +/- 0,9 fte. We opteren om de cultuurmakelaar aan te nemen in het 4e kwartaal 2025 voor een periode van 3 jaar.

De cultuurmakelaar legt slimme verbindingen tussen het culturele verenigingsleven en sport, jongerenwerk en onderwijs, burgers en voorzieningen, ruimte en zorg. De beleidsmedewerker cultuur faciliteert de cultuurmakelaar en is de spil tussen cultuur en andere beleidsdomeinen binnen de gemeentelijke organisatie. Om de zichtbaarheid van kunst- en cultuur te garanderen is het wenselijk om het cultuuraanbod te professionaliseren. Cultuur is een aanjager in Someren. Er is een integraal cultuurbeleid dat verknoopt is met het maatschappelijke domein, de zorg, de gebouwde omgeving (erfgoed) en het onderwijs door de aanstelling van een verbinder en een gemeente die cultuur faciliteert met subsidies en netwerk.

deze investeringsbijdragen dienen extra toegevoegd te worden aan het budget voor cultuur deze investeringsbijdragen dienen extra toegevoegd te worden aan het budget voor cultuur – de aanstelling bedraagt +/- 0,9 fte 14 Fair Practice Code | Gedragscode voor de culturele en creatieve sector 13

TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026 * opdrachtomschrijving aanpassing subsidiekader voor extern advies met (gezamenlijk) onderzoek naar gewenste dwarsverbanden tussen cultuur en het sociaal-ruimtelijke domein en prestatie-indicatoren (2025) * taakinventarisatie cultuurmakelaar op basis van beleidskeuzes en opstellen van een profiel en vacature (2025) * taakinventarisatie beleidsmedewerker cultuur op basis van beleidskeuzes en ophogen van de formatie (2025) * werving en aanstelling cultuurmakelaar (2025) * ontwikkelen van een nieuw subsidiekader met meerjarensubsidies en projectsubsidies (2025) * inwerkperiode cultuurmakerlaar (2026) * implementeren van een nieuw subsidiekader (2026) (aanvraag, beoordeling en beschikking) 2027-2028 * uitvoering subsidiebeleid * uitvoering cultuurmakelaar 2029-2030 * uitvoering, evaluatie en aanscherping

PROGRAMMALIJNEN Programmalijn 1: Cultuur verenigt programma

thema's

Ambitie

scenario

wie

scenario

tijd

programmabudget

peil 2024

cultuur verenigt

verenigingsleven

verlagen van financiële

kansengelijkheid

drempel

verenigingsleven

sport- en cultuurpas

cultuur jaagt aan

BM cultuur

2025-2030

budgettair neutraal15

2025-2030

10.00016

2025-2030

25.00017

2025-2030

neutraal18

2025-2026

2.00019

2025-2030

5.00020

2025-2030

sociaal domein cultuur jaagt aan

kansengelijkheid

BM cultuur sport cultuurmakelaar

cultuur verenigt

verenigingsleven

toegankelijkheid

kansengelijkheid

accommodaties

verenigingsleven

verhoog participatie

kansengelijkheid

jongeren

cultuur jaagt aan

BM cultuur vastgoed

cultuur jaagt aan

BM cultuur

budgettair

cultuurmakelaar jeugdwerk

cultuur verenigt

verenigingsleven

stimuleer de aanwas

vrijwilligers

van vrijwilligers

cultuur jaagt aan

afdeling cultuur cultuurmakelaar

Toekomstkijk cultuur verenigt

bedrijfsvoering

versterk beleidsvoering

cultuur jaagt aan

verenigingen

BM cultuur cultuurmakelaar

kwartiermaker cultuur verenigt

bereikbaarheid

tariefstelling

cultuur

gemeenschapshuizen

cultuur jaagt aan

BM cultuur

Voorwaarde voor een budgettair neutrale aanpak is een investering in formatie voor cultuur en/of aanstelling van een cultuurmakelaar 16 deze investeringsbijdragen dienen extra toegevoegd te worden aan het budget voor cultuur 17

deze investeringsbijdragen dienen extra toegevoegd te worden aan het budget voor cultuur

Voorwaarde voor een budgettair neutrale aanpak is een investering in formatie voor cultuur en/of aanstelling van een cultuurmakelaar 19 deze investeringsbijdragen dienen extra toegevoegd te worden aan het budget voor cultuur 20 21

deze investeringsbijdragen dienen extra toegevoegd te worden aan het budget voor cultuur Voor gemeenten | Jeugdfonds Sport & Cultuur

en sociaal vlak. Dat is niet alleen belangrijk voor de ontwikkeling en toekomst van het kind, maar ook voor het gezin en uiteindelijk voor de samenleving. Het Volwassenenfonds biedt uitkomst voor inwoners vanaf 18 jaar.22 Om cultuurdeelname voor inwoners die leven van een sociaal minimum extra te stimuleren is de introductie van een (sport- en) cultuurpas van toegevoegde waarde. Deze pas biedt (bijvoorbeeld) korting op contributies, bezoek aan het theater en lidmaatschap van de bibliotheek.23 Middelgrote- en kleine verenigingen zijn niet toegerust op het ontvangen van deelnemers die minder valide zijn (in tegenstelling tot basisvoorzieningen in Someren).24 De gemeente Someren investeert richt een fonds in om de toegankelijkheid van culturele instellingen ten aanzien van minder validen te stimuleren. Een jaarlijkse budget van minimaal € 25.000 is nodig om een aanzet te maken. Het fonds wordt in 2027 gelanceerd. Om het meerwerk voor deze samenwerkingen te realiseren is het noodzakelijk om te investeren in formatie van de beleidsmedewerker cultuur en/of cultuurmakelaar. Om jongeren meer inspraak te geven in het cultuurbeleid en binnen het verenigingsleven biedt het werken met een jongerenpanel kansen. In samenwerking met jongerenwerk en het onderwijs worden mogelijkheden geïnventariseerd. In 2026 wordt een pilotjaar gedraaid met het panel.

Instellingen en verenigingen worden aangemoedigd om in te spelen op de mogelijkheden van het Cultureel Jongeren Paspoort (CJP).25 De cultuurmakelaar speelt een essentiële rol bij het samenbrengen van het culturele leven en het onderwijs en zorgt ervoor dat maatschappelijke stages gekoppeld worden aan vrijwilligerswerk binnen het sociaal-culturele domein. Op dit moment is het onmogelijk om verenigingen te ondersteunen bij de bedrijfsvoering en het werven van vrijwilligers. Een peiling onder verenigingen in Brabant (2024) wijst uit dat er juist veel behoefte is aan meer vrijwilligers, leden, publiek en geld. Een plan voor ledenwerving ontbreekt geregeld bij verenigingen en relaties met scholen of bibliotheken worden maar mondjesmaat gelegd. Om verenigingen te begeleiden bij het ontwikkelen van beleid heeft Kunstloc Brabant de gesprekstool Toekomstkijk26 ontwikkeld. De beleidsmedewerker cultuur en de cultuurmakelaar volgen de cursus Toekomstkijk in 2026 en begeleiden verenigingen vanaf 2026 bij beleidsvorming. De tool voor vrijwilligerswerving binnen verenigingen Taakie, die binnen het landelijke sportdomein als stevig is ingebed, kan ook een prima hulpmiddel zijn voor het culturele veld.27 Om verenigingen te helpen bij vraagstukken rondom fiscaliteit en fondsenwerving wordt (tijdelijk) een kwartiermaker aangesteld (minimaal € 5.000 per jaar).

De kwartiermaker wordt extern ingehuurd en werkt op projectbasis. De huurtarieven van gemeenschapshuizen worden in 2026 herzien, zodat het behapbaar is voor verenigingen om ruimtes te huren en er een betere spreiding van culturele activiteiten is over de verschillende kernen ontstaat. Dit vraagstuk kan tot uitvoering gebracht worden door een 22

Gemeentechecker - Volwassenenfonds Voorbeelden BredaPas | Gemeente Breda en Ooievaarspas aanvragen - Den Haag 24 CC de Ruchte en de bibliotheek 25 Zien Scoren Gaan | CJP 26 Toekomstkijk 27 Vrijwilligerstool - Taakie 23

uitbreiding van formatie (beleidsmedewerker cultuur en/of cultuurmakelaar) en daarnaast extra middelen om de financiële drempel te verlagen voor verenigingen.

De Gemeente Someren zet in op kansengelijkheid ten aanzien van cultuurparticipatie voor al haar inwoners door: - deelname aan het Jeugd Sport & Cultuurfonds zodat kinderen uit gezinnen die leven van een bestaansminimum gelijke kansen hebben ten aanzien van cultuurparticipatie; - introductie van een Cultuurpas voor inwoners die leven van een sociaal minimum; - een jongerenpanel te introduceren; - culturele verenigingen toegankelijk te maken voor minder validen; - cultuurparticipatie onder jongeren te versterken door in te spelen op de mogelijkheden van CJP; - onderwijs, jongerenwerk en verenigingen actief met elkaar te verbinden (regie); - verenigingen te faciliteren bij beleidsvorming; - (tijdelijk) een kwartiermaker aan te stellen die verenigingen helpt bij vraagstukken rondom fiscaliteit en fondsenwerving; - huurtarieven van gemeenschapshuizen te herzien.

TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026 * inventariseren van kansen die samenwerking met het Jeugdcultuurfonds en het Volwassenfonds bieden in relatie tot het verenigingsleven (2025) * inventariseren van de mogelijkheden en formuleren van doelen ten aanzien van een jongerenpanel (2025) * inventariseren van tarieven van gemeenschapshuizen en ontwikkelen van scenario’s voor nieuwe tariefstelling (2025) * inrichten van een fonds en subsidieregeling voor de toegankelijkheid van culturele instellingen in Someren (2026) * formaliseren van samenwerking met het Jeugdcultuurfonds en het leggen van verbindingen tussen armoedebeleid en cultuurparticipatie van kinderen uit gezinnen die leven van een bestaansminimum (2026) * behoeftenonderzoek voor sport- en cultuurpas (2026) * werven van jongeren voor het jongerenpanel en start van pilot (2026) * herzien van tariefstelling gemeenschapshuizen (2026) * volgen van de cursus Toekomstkijk door beleidsmedewerker cultuur en cultuurmakelaar (2026) * inventariseren van de mogelijkheden van CJP (2026) * aanjagen van het culturele leven om in te spelen op CJP (2026) 2027-2030 * faciliteren van het Jeugdcultuurfonds vanuit de gemeente Someren met als doel kansengelijkheid te bevorderen onder jeugd- en jongeren (v.a.

2027) * lancering fonds toegankelijkheid cultuur (stimulering toegankelijkheid minder validen) * ondersteunen van verenigingen met Toekomstkijk (v.a. 2027) 25

* introductie sport- en cultuurpas voor inwoners die leven van een bestaansminimum (v.a. 2027) * CJP als betaalmiddel bij een substantieel aantal culturele voorzieningen (v.a. 2027) Programmalijn 2: Cultuur vertelt programma

thema's

Ambitie

Scenario

wie

tijd

programmabudget

peil 2024

cultuur vertelt

tradities,

cultureel erfgoed

rituelen, erfgoed

zichtbaar maken

cultuur als aanjager

BM cultuur

2025-2030

45.00028 Additioneel in 2025

toerisme & communicatie

7.50029 cultuur vertelt

cultuur vertelt

tradities,

cultureel erfgoed

Rituelen, erfgoed

Erfgoednetwerk

tradities,

open monumenten

rituelen, erfgoed

dagen

cultuur als aanjager

BM cultuur

2025-2030

p.m. 15.00030

cultuur als aanjager

BM cultuur

2027-2030

25.00031

2027-2030

10.00032

toerisme & communicatie cultuurmakerlaar

cultuur vertelt

tradities,

stimuleren

rituelen, erfgoed

zomeraanbod

cultuur als aanjager

BM cultuur toerisme cultuurmakerlaar

Someren is rijk aan materieel en immaterieel erfgoed. Door erfgoed meer zichtbaar te maken wordt het toeristisch aanbod vernieuwd en neemt de dagreactie van natuurliefhebbers toe. Om de zichtbaarheid te garanderen wordt een communicatieplan ontwikkeld en een marketingbudget beschikbaar gesteld door de gemeente Someren (€7.500,-). De Gemeente Someren heeft in 2025 budget gereserveerd voor de oprichting van een erfgoednetwerk. Een netwerk van en voor de inwoners van Someren. Met een structurele subsidie wordt het netwerk geborgd voor de toekomst. Het netwerk verbindt bestaande kennis en verhalen in de gemeente Someren met kennis uit externe bronnen. Het idee is dat als je jezelf verplaatst in Someren, je informatie kunt krijgen bij beelden en monumenten. Dat je weet dat er een fotoboek gemaakt is over een bijzondere bewoner van de Kerkstraat of bijvoorbeeld leert waar een vliegtuig is neergestort in de oorlog. 28

In de begroting voor 2025 is additioneel € 45.000 opgenomen. De financiële borging van het netwerk is niet opgenomen in de meerjarenbegroting. 29 deze investeringsbijdragen dienen extra toegevoegd te worden aan het budget voor cultuur 30 Geadviseerde reservering per jaar 31 deze investeringsbijdragen dienen extra toegevoegd te worden aan het budget voor cultuur 32 deze investeringsbijdragen dienen extra toegevoegd te worden aan het budget voor cultuur

Er is op dit moment veel kennis aanwezig in de gemeente Someren, maar die kennis is versnipperd, slecht toegankelijk en weinig aansprekend voor jongere generaties. Het erfgoednetwerk draagt bij aan het zichtbaar maken van de identiteit van Someren en brengt kennis, inwoners en de geschiedenis van Someren samen. In de begroting voor 2025 is additioneel € 45.000 opgenomen. De financiële borging van het netwerk is niet opgenomen in de meerjarenbegroting en vraag om een reservering van minimaal € 15.000 per jaar. De daadwerkelijke kosten worden in 2026 gedefinieerd. Om een versnelling te maken in de zichtbaarheid is samenwerking met de afdeling communicatie van de Gemeente Someren en het toeristisch punt noodzaak. Zij beschikken over kanalen om dagrecreatie te stimuleren. Met beeldcommunicatie (video’s, streams en foto’s) worden jongeren aangezet op eigenwijze het verhaal van Someren te delen. Vanaf 2027 worden open monumentendagen geïntroduceerd in de zomer. Dat vraagt om een jaarlijkse investering van € 25.000. Ook is het aan te bevelen om producenten en prestentatieplekken voor cultuur (binnen een nieuw te ontwikkelen subsidiekader) te stimuleren om zomerprogramma’s te ontwikkelen. Door een erfgoednetwerk in het leven te roepen wordt de identiteit van Someren versterkt en zichtbaar gemaakt.

Structurele ondersteuning van het erfgoed netwerk draagt bij aan een permanente zichtbaarheid. Ondersteuning vanuit de afdeling communicatie en het toeristisch punt vergroten het bereik en de belangstelling voor verhalen, tradities en erfgoed. Culturele initiatieven worden gestimuleerd om zomeraanbod te ontwikkelen. TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026 * onderzoek naar oprichting erfgoed netwerk en scenario-ontwikkeling in nauwe samenwerking met de afdeling communicatie (2025) * ontwikkelen van incentives in het subsidiekader die een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van zomeraanbod (2025) * oprichting van het netwerk en inrichting van de organisatie (2026) * kostenraming erfgoednetwerk * maken van een plan voor open monumentendagen i.s.m. met erfgoednetwerk (2026) * ontwikkelen van een communicatiestrategie gericht op dagreactie en jongeren (2026) 2027-2030 * beleidsontwikkeling en zichtbaar maken van erfgoedlocaties (v.a. 2027) * jaarlijkse organisatie open monumentendagen (v.a. 2027) * uitzetten (en evalueren) van de communicatiestrategie (v.a. 2027)

Programmalijn 3: Cultuur verrijkt programma

thema's

Ambitie

Scenario

Wie

tijd

programmabudget

peil 2024

cultuur verrijkt

cultuureducatie

CmK 25-28

cultuur als aanjager

intermediair

2025-2028

34.10333

2029-2030

34.00034

2025-2030

20.00035

BM cultuur cultuur verrijkt

cultuureducatie

CmK 25-28

CmK na 2028

(geen matching Rijk)

cultuur als aanjager

intermediair BM cultuur onderwijs

cultuur verrijkt

cultuureducatie

verbinden onderwijs

cultuurparticipatie en verenigingen

cultuur als aanjager

intermediair cultuurmakelaar onderwijs en verenigingen

De Gemeente Someren is aangesloten bij het (landelijke) programma Cultuureducatie met Kwaliteit periode 4 (CmK4) 2025-2028. Samen met het Rijk en het onderwijs wordt geïnvesteerd in cultuureducatie. CmK is een matchingsregeling: het Rijk is co-financier. Het programma loopt tot en met 2028 en eventuele voortzetting door het Rijk vanaf 2029 is ongewis. Het afbreukrisico op halvering van het programma vanaf 2029 is groot. Het financieringstekort wordt opgevangen uit de exploitatie van de Gemeente Someren: een investering van +/- € 34.000. Ook wordt geïnvesteerd in het samenbrengen van onderwijs en verenigingsleven. Daarmee krijgt cultuurparticipatie onder jeugd en jongeren en stevig boost. Een investering van € 20.000 per jaar voor een speciaal in te richten fonds. Om de basis op orde te houden na 2028 is het wenselijk om extra te investeren in cultuureducatie (jaarlijks +/- € 34.000 aan extra middelen). Het verenigingsleven en onderwijs worden geactiveerd om plannen te maken die bijdragen aan de cultuurdeelname van jeugd en jongeren. TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026 * uitvoering Cultuureducatie met Kwaliteit 2025-2028 * inrichting van een fonds dat onderwijs en verenigingsleven verbindt (2026) 2027-2028 * uitvoering Cultuureducatie met Kwaliteit 2025-2028 33

Inclusief matchingsbijdrage van het Rijk en in de begroting opgenomen voor 2025 t/m 2028

deze investeringsbijdragen dienen extra toegevoegd te worden aan het budget voor cultuur

2029-2030

* uitvoering fonds voor verbinding van onderwijs en verenigingsleven (v.a. 2027) * budgetafspraken met het onderwijs – evt. verhoging van de eigen bijdrage onderwijs vanaf 2029 om het programma CmK te behouden * formaliseren van budgetafspraken met het onderwijs (2028) * voorzetting Cultuureducatie met Kwaliteit

Programmalijn 4: Cultuur verbindt programma

thema's

Ambitie

Scenario

wie

tijd

programmabudget

peil 2024

cultuur verbindt

kunst in de

Burgerinitiatieven

openbare ruimte

faciliteren

cultuur als aanjager

ruimte & ontwikkeling

2025-2030

BM cultuur

De bouwopgave in Nederland is aanzienlijk en gericht op het aanpakken van het woningtekort. Volgens recente prognoses is er tot en met 2030 behoefte aan ongeveer 981.000 nieuwe woningen in Nederland. De Rijksoverheid heeft plannen om deze woningen te realiseren door middel van verschillende bouwprojecten verspreid over het land. Er wordt ook gekeken naar het herstructureren en transformeren van bestaande gebouwen. In Someren zijn woningbouwprojecten in ontwikkeling. De gemeente zet bij de bouwopgave in op het behoud en versterking van de leefbaarheid. De realisatie van kunst in de openbare ruimte kan daar een bijdrage aan leveren. Participatietrajecten waarin burgers meedenken over de realisatie van kunst in de openbare ruimte zijn een middel om saamhorigheid en leefbaarheid te bevorderen. De Gemeente Someren stelt een bijdrage ter beschikking om cofinanciering met landelijke fondsen te realiseren. Door (burger)initiatieven van kunst in de buitenruimte te faciliteren en (deels) te subsidiëren en te sturen op slimme verbindingen tussen cultuur en het ruimtelijk domein, wordt cultuur als bindmiddel ingezet. De Gemeente Someren richt een fonds op dat jaarlijks minimaal € 20.000 ter beschikking stelt voor cofinanciering van kunstwerken in de openbare ruimte.

TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026 * beleidsontwikkeling kunst in de openbare ruimte i.s.m. ruimtelijke ontwikkeling (2026) * oproep aan burgerinitiatieven (2026) * inrichten van een fonds (2026) 2027-2030 * faciliteren en begeleiden van burgerinitiatieven bij realisatie van kunst in de openbare ruimte

deze investeringsbijdragen dienen extra toegevoegd te worden aan het budget voor cultuur

20.00036

UITVOERINGSAGENDA Cultuurvisie Gemeente Someren 2025-2030

ADVIES Scherpe keuzes

ADVIES Scherpe keuzes Toelichting Het advies scherpe keuzes is een selectie van ambities uit verschillende scenario’s. Het modulaire karakter van het cultuurbeleid en programmalijnen zijn tegen het licht gehouden om (beleids)keuzes te maken. Realiteitszin, een focus op maatschappelijk- en economisch rendement op de middellange termijn en de toekomstbestendigheid van het verenigingsleven zijn gewogen in de totstandkoming van dit (vierde) scenario dat geadviseerd wordt door Kunstloc Brabant. Niet in de laatste plaats is de inzet van cultuurmiddelen per inwoner (in gemeentes van vergelijkbare omvang) een belangrijke toetssteen.37 Overkoepelend beleid programma

thema's

ambitie

Module

wie

scenario

tijd

programmabudget

peil 2024

cultuurbeleid

(inter)culturele

aanstellen van een

Samenwerking

cultuurmakelaar

cultuur jaagt aan

BM cultuur

2025-2030

60.000

2025-2030

n.n.b.

cultuurmakelaar

uitbreiden formatie cultuurbeleid

Subsidiekader

ontwikkelen van een

de basis op orde

subsidiekader cultuur

BM cultuur MO

De drive om samen cultuur te maken en te beoefenen is groot in Someren. Het verenigingsleven bloeit, maar heeft ook een aantal uitdagingen die vragen om een gezamenlijke aanpak. Cultuur wordt positief gewaardeerd door jongeren en dat biedt kansen. Om een coherent en slagvaardig cultuurbeleid uit te voeren, is de aanstelling van een cultuurmakelaar onmisbaar. De cultuurmakelaar treedt op als verbinder tussen verenigingen, vrijwilligers, het sociaalruimtelijke domein, toerisme en erfgoed en is een centrifugale kracht achter de professionalisering van het cultuuraanbod en het verhogen van de participatiegraad van jongeren en inwoners die leven van een bestaansminimum. De beleidsmedewerker cultuur faciliteert de cultuurmakelaar en is de spil tussen cultuur en andere beleidsdomeinen binnen de gemeentelijke organisatie. Het aanstellen van een cultuurmakelaar (verbinder) en het verhogen van de formatie van de beleidsmedewerker cultuur vragen om jaarlijkse investering van +/- € 60.000.38 Er is dan een verhoging van de formatie met +/- 0,67 FTE (+/- 24 uur per week). We richten ons hierbij op aanstelling van de cultuurmakelaar in het 4e kwartaal 2025 voor een periode van 3 jaar. Medio 2025 is de gemeente Someren voornemens het subsidiebeleid te herzien waarmee er kansen liggen om de programmalijnen te verbinden aan subsidievoorwaarden en kaders (die raken aan andere beleidsdomeinen).

De herziening van het subsidiebeleid zet het veld in 37

https://chrisvankoppen.nl/gemeentelijk-cultuurbeleid-benchmark-2023/

Door scherpe keuzes te maken wordt de taakbelasting van 0,9 fte (scenario 3) teruggeschroefd naar 0,67 fte

beweging en stimuleert de samenhang tussen cultuur en maatschappelijke vraagstukken. Of hierbij extra budget nodig is zal nader moeten worden bepaald (en aangevraagd) als helder wordt hoe het proces van de herziening van het subsidiebeleid eruit gaat zien. De Gemeente Someren heeft een coherent cultuurbeleid. Het verenigingsleven is klaar voor de toekomst. Een cultuurmakelaar legt slimme verbindingen en stuurt op samenwerking tussen het maatschappelijke domein, de zorg, de gebouwde omgeving (erfgoed) en het onderwijs. De gemeente voert regie met een gekaderd subsidiebeleid en netwerk. TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026 * onderzoeken van gewenste dwarsverbanden tussen cultuur en het sociaalruimtelijke domein (2025) * formuleren van prestatie-indicatoren (2025) * ontwikkelen van een nieuw subsidiekader (evt. met meerjarensubsidies en projectsubsidies) (2025) * taakinventarisatie cultuurmakelaar op basis van beleidskeuzes en opstellen van een profiel en vacature (2025) * taakinventarisatie beleidsmedewerker cultuur op basis van beleidskeuzes en ophogen van de formatie (2025) * werving en aanstelling cultuurmakelaar (2025) 2027-2028 * implementeren van een nieuw subsidiekader (2027) (aanvraag, beoordeling en beschikking) * uitvoering subsidiebeleid * uitvoering cultuurmakelaar 2029-2030 evaluatie en aanscherping

PROGRAMMALIJNEN Programmalijn 1: Cultuur verenigt programma

thema's

ambitie

module

wie

scenario

tijd

programmabudget

peil 2024

cultuur verenigt

Verenigingsleven

verlagen van financiële

Kansengelijkheid

drempel

cultuur jaagt aan

BM cultuur

2025-2030

budgettair neutraal39

2025-2030

budgettair neutraal40

2025-2026

2.000

sociaal domein cultuurmakelaar

cultuur verenigt

Verenigingsleven

verhoog participatie

Kansengelijkheid

jongeren

cultuur jaagt aan

BM cultuur cultuurmakelaar jeugdwerk

cultuur verenigt

Verenigingsleven

stimuleer de aanwas

Vrijwilligers

van vrijwilligers

cultuur jaagt aan

afdeling cultuur cultuurmakelaar

Toekomstkijk

Verenigingen kampen met teruglopende ledenaantallen onder jeugd & jongeren. Om financiële drempels te verlagen is samenwerking met het provinciale Jeugd Sport & Cultuurfonds41 een belangrijke stap om armoedebeleid te stroomlijnen met deelname aan sport- en cultuur. Deelname van de Gemeente Someren aan het Jeugd Sport & Cultuurfonds leidt ertoe dat kinderen uit gezinnen die leven van een bestaansminimum gelijke kansen hebben ten aanzien van cultuurparticipatie. Door creatief bezig te zijn, ontwikkelt een kind zich beter op fysiek, mentaal en sociaal vlak. Dat is niet alleen belangrijk voor de ontwikkeling en toekomst van het kind, maar ook voor het gezin en uiteindelijk voor de samenleving. Het Volwassenfonds biedt uitkomst voor inwoners vanaf 18 jaar.42 Om jongeren meer inspraak te geven in het cultuurbeleid en binnen het verenigingsleven biedt het werken met een jongerenpanel kansen. In samenwerking met jongerenwerk en het onderwijs worden mogelijkheden geïnventariseerd door de cultuurmakelaar. In 2027 wordt een pilotjaar gedraaid met het panel. Instellingen en verenigingen worden aangemoedigd om in te spelen op de mogelijkheden van het Cultureel Jongeren Paspoort (CJP).43

Voorwaarde voor een budgettair neutrale aanpak is een investering in formatie voor cultuur en/of aanstelling van een cultuurmakelaar 40 Voorwaarde voor een budgettair neutrale aanpak is een investering in formatie voor cultuur en/of aanstelling van een cultuurmakelaar 41 Voor gemeenten | Jeugdfonds Sport & Cultuur 42 Gemeentechecker - Volwassenenfonds 43 Zien Scoren Gaan | CJP

Op dit moment is het onmogelijk om verenigingen te ondersteunen bij de bedrijfsvoering en het werven van vrijwilligers. Een peiling onder verenigingen in Brabant (2024) wijst uit dat er juist veel behoefte is aan meer vrijwilligers, leden, publiek en geld. Een plan voor ledenwerving ontbreekt geregeld bij verenigingen en relaties met scholen of bibliotheken worden maar mondjesmaat gelegd. Om verenigingen te begeleiden bij het ontwikkelen van beleid heeft Kunstloc Brabant de gesprekstool Toekomstkijk44 ontwikkeld. De beleidsmedewerker cultuur en de cultuurmakelaar volgen de cursus Toekomstkijk in 2026 en begeleiden verenigingen vanaf 2027 bij beleidsvorming. De cultuurmakelaar is de spin in het culturele web van Someren. Met de aanstelling van deze verbinder staat de inwoner van Someren centraal binnen de programmalijn cultuur verenigt. De cultuurmakelaar zorgt ervoor dat het cultuuraanbod toegankelijk is voor alle inwoners door financiële drempels te verlagen voor cultuurdeelname, cultuurparticipatie te stimuleren, jongeren mede-eigenaar te maken van het culturele bestel en verenigingen te helpen bij organisatievraagstukken post-corona.

TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026 * inventariseren van kansen die samenwerking met het Jeugdcultuurfonds en het Volwassenfonds bieden in relatie tot het verenigingsleven (2025) * inventariseren van de mogelijkheden en formuleren van doelen ten aanzien van een jongerenpanel (2025) * formaliseren van samenwerking met het Jeugdcultuurfonds en het leggen van verbindingen tussen armoedebeleid en cultuurparticipatie van kinderen uit gezinnen die leven van een bestaansminimum (2026) * werven van jongeren voor de het jongerenpanel (2026) * volgen van de cursus Toekomstkijk door beleidsmedewerker cultuur en cultuurmakelaar (2026) * inventariseren van de mogelijkheden van CJP (2026) * aanjagen van het culturele leven om in te spelen op CJP (2026) 2027-2030 * uitvoering pilot jongerenpanel (2027) * ondersteunen verenigingen vanuit Toekomstkijk * faciliteren van het Jeugdcultuurfonds vanuit de gemeente Someren met als doel kansengelijkheid te bevorderen onder jeugd- en jongeren (v.a. 2027) * ondersteunen van verenigingen met Toekomstkijk (v.a. 2027) * CJP als betaalmiddel bij een substantieel aantal culturele voorzieningen (v.a. 2027)

Toekomstkijk

Programmalijn 2: Cultuur vertelt programma

thema's

ambitie

module

wie

scenario

tijd

programmabudget

peil 2024

cultuur vertelt

tradities,

cultureel erfgoed

rituelen, erfgoed

zichtbaar maken

basis op orde

BM cultuur

2025-2030

45.00045 Additioneel in 2025

toerisme & communicatie

Someren is rijk aan materieel en immaterieel erfgoed. Door erfgoed meer zichtbaar te maken wordt het toeristisch aanbod vernieuwd en neemt dagrecreatie van natuurliefhebbers toe. De Gemeente Someren heeft in 2025 budget gereserveerd voor de oprichting van een erfgoednetwerk. Een netwerk van en voor de inwoners van Someren. Het netwerk verbindt bestaande kennis en verhalen in de gemeente Someren met kennis uit externe bronnen. Het idee is dat als je jezelf verplaatst in Someren, je informatie kunt krijgen bij beelden en monumenten. Dat je weet dat er een fotoboek gemaakt is over een bijzondere bewoner van de Kerkstraat of bijvoorbeeld leert waar een vliegtuig is neergestort in de oorlog. Er is op dit moment veel kennis aanwezig in de gemeente Someren maar die kennis is versnipperd, slecht toegankelijk en weinig aansprekend voor jongere generaties. Het erfgoednetwerk draagt bij aan het zichtbaar maken van de identiteit van Someren en brengt kennis, inwoners en de geschiedenis van Someren samen. Om een versnelling te maken in de zichtbaarheid, is samenwerking met de afdeling communicatie van de Gemeente Someren en het toeristisch punt noodzaak. Zij beschikken over kanalen om dagrecreatie te stimuleren. Met beeldcommunicatie worden jongeren aangezet op eigenwijze het verhaal van Someren te delen. In de begroting voor 2025 is additioneel € 45.000 opgenomen.

De financiële borging van het netwerk is niet opgenomen in de meerjarenbegroting. Door een erfgoednetwerk in het leven te roepen wordt de identiteit van Someren versterkt en zichtbaar gemaakt. Ondersteuning vanuit de afdeling communicatie en het toeristisch punt vergroten het bereik en de belangstelling voor verhalen, tradities en erfgoed. TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026 * onderzoek naar oprichting erfgoednetwerk en scenario-ontwikkeling in nauwe samenwerking met de afdeling communicatie (2025) * oprichting van het netwerk en inrichting van de organisatie (2026) * ontwikkelen van een communicatiestrategie (2026) 2027-2030 * beleidsontwikkeling en zichtbaar maken van erfgoedlocaties (v.a. 2027) * uitzetten (en evalueren) van de communicatiestrategie (v.a. 2027)

In de begroting voor 2025 is additioneel € 45.000 opgenomen. De financiële borging van het netwerk is niet opgenomen in de meerjarenbegroting.

Programmalijn 3: Cultuur verrijkt programma

thema's

ambitie

module

wie

Scenario

tijd

Programmabudget

peil 2024

cultuur verrijkt

cultuureducatie

CmK 25-28

de basis op orde

intermediair

2025-2028

€ 34.10346

2029-2030

n.n.b.

BM cultuur cultuur verrijkt

cultuureducatie

CmK lokaal

CmK na 2028

(geen matching Rijk)

de basis op orde

onderwijs BM cultuur

De Gemeente Someren is aangesloten bij het (landelijke) programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK) 2025-2028. Samen met het Rijk en het onderwijs wordt geïnvesteerd in cultuureducatie. CmK is een matchingsregeling: het Rijk is co-financier. Het programma loopt tot en met 2028 en eventuele voortzetting door het Rijk vanaf 2029 is ongewis. Om de basis op orde te houden na 2028 is het wenselijk om samen met het onderwijs budgetafspraken te maken om het totaal budget op peil te houden. TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026 * uitvoering Cultuureducatie met Kwaliteit 2025-2028 2027-2028

2029-2030

* uitvoering Cultuureducatie met Kwaliteit 2025-2028 * budgetafspraken met het onderwijs – evt. verhoging van de eigen bijdrage onderwijs vanaf 2029 om het programma CmK te behouden. Eventuele financiering vanuit de onderwijsbegroting (2027) * formaliseren van budgetafspraken met het onderwijs (2028) * voorzetting Cultuureducatie met Kwaliteit binnen nieuwe financiële kaders

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15223191/1