R - 12 Bijlage Evaluatie beheer EPR 2023-2024-2025 Someren 200704009 (Geanonimiseerd)
Tekst van het document
Eikenprocessierups Evaluatie 2023-2024-2025
Gemeente
Someren &
Advies In
opdracht
beheersing in 2025 van:
(geanonimiseerd) Gemeente Someren WN, Dn
S T ORIX Boom- & Landschapsbeheer
®
Gemeente Someren EPR Beheer Gemeente Someren
Evaluatie
Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 INLEIDING . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 1.
LOCATIEOMSCHRIJVING
. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . ..
4
2.
BEHEERSMETHODEN
. .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . ..
7
2. 1 PREVENTIEVE BESTRIJDING 2. 2 VLINDERFILTERHOTELS
. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. ... .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. ... .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
3.
7 7
EVALUATIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 3. 1 RESULTATEN MONITORINGSKASTEN 3. 2 ONTWIKKELINGEN GEMIDDELD PARASITERINGSPERCENTAGE VANUIT COMPLETE STORIX MONITORING VAN NESTEN UIT 7
. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. ... .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
8
PROVINCIES . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 3. 3 TOTAAL TE PARASITEREN MET DE VLINDERFILTERHOTELS 2023-2024 IN GEMEENTE SOMEREN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 3. 4 RESULTATEN MONITORING 2023-2024 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 3. 5 RESULTAAT BELANGRIJKSTE DIERSOORTEN PER OOGSTGEBIED 2023-2024 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 3. 6 TOTAAL RESULTAAT DIERSOORTEN PER OOGSTGEBIED VANAF 2021 MET DE BELANGRIJKSTE SOORTEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3. 7 TOTAAL RESULTAAT DIERSOORTEN PER OOGSTGEBIED VANAF 2021 MET DE MINDER VOORKOMENDE SOORTEN 3. 8 RESULTAAT CONTROLE WINTERRONDE VLINDERFILTERHOTELS 4.
PROGNOSE 2025 EN PLAN VAN AANPAK
. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .
13 14
. .. . .. . .. . .. . .. .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. .
14
4. 1 PROGNOSE 2025 4. 2 PLAN VAN AANPAK 2025 4. 2. 1 Actie-Agenda voor Gemeente Someren seizoen 2024 / 2025
.. .. .. .. .. .. .. .. .
.. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. ... .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. ... .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .
2
.. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .
14 14 14
Gemeente Someren
Evaluatie EPR beheer Gemeente Someren
Inleiding In dit rapport van Gemeente Someren worden de monitoringsresultaten uit de Stationsmonitoringskasten weergegeven in verschillende tabellen en grafieken. We geven de resultaten van de seizoenen 2021-2024 en de voorlopige resultaten van 2024-2025. Aan de hand van deze resultaten en de bevindingen van de Gemeente en Storix die dit jaar ook belast was met de curatieve verwijdering en het oogsten van de nesten , geven we een advies voor een aantal potentiële acties voor het aankomende seizoen. We starten hier met een korte conclusie en ons advies voor 2024-2025. We kunnen over het afgelopen jaar stellen dat we op dit moment de plaagdruk met elkaar in Gemeente Someren onder controle hebben gekregen. Er is niet meer gespoten en Storix heeft het zuigwerk afgelopen seizoen gestructureerd en gecontroleerd verricht. Hieruit zijn de nesten gekomen waarmee wij de Vlinderfilterhotels en de monitoringskastjes weer hebben kunnen vullen. Storix heeft alle bomen in Someren gecontroleerd en 1 nestje per 5 bomen kleiner dan 10 cm op een veilige plek boven de berm laten hangen. Deze nesten zijn vorig jaar nog niet geregistreerd , vanaf dit jaar zullen we deze ook registreren. Uiteindelijk heeft Storix circa 150 nesten geoogst voor de monitoring en vulling van de Vlinderfilterhotels. De uitgebreide resultaten vindt u verderop in het rapport.
De Vlinderfilterhotels hebben de parasieten van de EPR een veilige haven geboden zodat zij hun werk in het veld hebben kunnen uitvoeren. We zien in Someren via onze monitoring een gemiddeld parasiteringspercentage in het seizoen 20232024 van 59%. Inmiddels zien we ook de percentages van alle (nesten uit 7 provincies in Nederland) door Storix gemonitorde nesten teruglopen richting de 60%. Someren is hierin dus geen uitzondering. We houden dit goed in de gaten zodat we gepaste maatregelen kunnen treffen indien de plaagdruk zou toenemen. We hebben ook gemerkt dat het aantal meldingen vanuit de inwoners laag blijft , afgelopen jaar in totaal 10 meldingen. Neemt niet weg dat er nog steeds volop nesten aanwezig zijn. Voor 2024-2025 zien we op dit moment een parasiteringspercentage van 33% (exclusief de prognose). Het is goed om te zien en te weten dat er nog altijd Carcelia iliaca (de meest voorkomende parasiterende sluipvlieg in een eikenprocessierupsnest) in het voorjaar uitkomt. Dus dit percentage zal na monitoring in het voorjaar zeker gaan oplopen. (Zie de cirkeldiagrammen) Over het algemeen zien we op dit moment geen noodzaak tot wijzigingen in de huidige werkwijze voor Gemeente Someren. Ook volgend seizoen zal Storix het EPR ‘spotwerk’ verrichten en de nodige spoedgevallen verwijderen.
De nesten zullen waar mogelijk blijven hangen tot na 1 juli waarna Storix ze zal oogsten per oogstgebied voor de monitoring en de vulling van de Vlinderfilterhotels voor het seizoen 2025-2026.
3
Gemeente Someren
1.
Evaluatie EPR beheer Gemeente Someren
Locatieomschrijving
Overzicht locaties Vlinderfilterhotels:
Kaart 1. Overzicht locaties van de vlinderfilterhotels
4
Gemeente Someren
Evaluatie EPR beheer Gemeente Someren
Kaart 2. Overzicht locaties van de Oogstgebieden
5
Gemeente Someren
Evaluatie EPR beheer Gemeente Someren
6
Gemeente Someren
Evaluatie EPR beheer Gemeente Someren
Lijst met locaties
2.
Beheersmethoden
2. 1 Preventieve bestrijding In Gemeente Someren is geen preventieve bestrijdingsmethode meer toegepast. Er zijn geen bomen meer bespoten. Er is enkel op melding weggezogen. Na 1 juli zijn er nesten weggezogen voor de vulling van de Vlinderfilterhotels en de monitoring.
2. 2 Vlinderfilterhotels Er hangen in totaal 52 Vlinderfilterhotels die op hun locaties zorgen voor een uitvlucht van natuurlijke vijanden van de Eikenprocessierups in Gemeente Someren.
7
Gemeente Someren
3.
Evaluatie EPR beheer Gemeente Someren
Evaluatie
De plaagdruk was in de zomer van 2024 acceptabel te noemen. Er zijn niet veel meldingen geweest. In totaal 10. Dit neemt niet weg dat er nog steeds nesten waargenomen worden. We hebben gezien dat er langs het kanaal nog veel nesten aangetroffen worden die een risico vormen voor Gemeente Someren omdat de Vlinders die daar uitkomen , uiteraard ook gewoon Someren invliegen. Dit fenomeen nemen we waar in elke gemeente waar we werkzaam zijn , Someren is ook hierin geen uitzonering. We proberen contact te krijgen met de beheerder(s) van die gebieden om te kijken of we daar iets in kunnen betekenen.
3. 1 Resultaten monitoringskasten Vorig seizoen in Someren in 2023-2024 , hebben we relatief minder natuurlijke vijanden aangetroffen dan de jaren ervoor. Landelijk gezien zien we deze dalende trend wat betreft parasiteringspercentage ook. In Someren is het percentage nog steeds zeer acceptabel. En dit zien we ook terug in de aantallen nesten die we hebben moeten zuigen. In de najaarsmonitoring zien we toch een percentage van 33% aan natuurlijke vijanden (exclusief prognose) , in veel monitoringen in het land zien we lagere percentages. Inclusief de prognose voor de voorjaarssluipvlieg (Carcelia iliaca) is het waarschijnlijk dat we deze periode uitkomen op een percentage tussen de 60 en 70%. We zullen de voorjaarsmonitoring in 2025 moeten afwachten om te zien waar we deze periode 2024-2025
definitief op gaan uitkomen.
Cirkeldiagrammen parasiteringspercentage ontwikkeling afgelopen jaren.
8
Gemeente Someren
Evaluatie EPR beheer Gemeente Someren
3. 2 Ontwikkelingen gemiddeld parasiteringspercentage vanuit complete Storix monitoring van nesten uit 7 provincies
3. 3 Totaal te parasiteren met de Vlinderfilterhotels 2023-2024 in Gemeente Someren Gemiddeld aantal dieren dat geparasiteerd heeft kunnen worden per gemonitord nest is in deze periode: 2. 653. Het aantal nesten dat geparasiteerd kan worden per Vlinderfilterhotel komt hiermee op: 287 Er zijn op 52 locaties in uw gebied Vlinderfilterhotels gehangen dit brengt ons op een totaal aantal nesten dat geparasiteerd heeft kunnen worden in Gemeente Someren (in theorie) van: 14. 945 Op een bomenbestand van 30. 000 bomen in Someren is dit in theorie een score van 1 nest op 2
bomen dat hiermee geparasiteerd zou kunnen worden. Enkele foto’s van nesten gevonden in Someren:
9
Gemeente Someren
Evaluatie EPR beheer Gemeente Someren
3. 4 Resultaten monitoring 2023-2024
10
Gemeente Someren
Evaluatie EPR Beheer Gemeente Someren
3. 5 Resultaat belangrijkste diersoorten per Oogstgebied 2023-2024 140
Som van Sluipwesp / Parasitic Wasp (Ichneumon) Som van EPR Vlinders / OPM Moths
120
Som van Kleine Sluipvlieg / Small Parasitic Fly - Monitored in Fall / Najaar 100
Som van Grote Sluipvlieg (Carcelia iliaca) Voorjaar / Parasitic Fly Spring Som van Grote Sluipvlieg (Pales processioneae) Najaar / Parasitic Fly -Late summer / Autumn
80
60
40
20
0 1
2
3
4 11
5
6
7
Gemeente Someren
Evaluatie EPR beheer Gemeente Someren
3. 6 Totaal Resultaat diersoorten per Oogstgebied vanaf 2021 met de belangrijkste soorten 300
Som van Kleine Sluipvlieg / Small Parasitic Fly - Monitored in Fall / Najaar Som van Grote Sluipvlieg (Carcelia iliaca) Voorjaar / Parasitic Fly - Spring Som van Grote Sluipvlieg (Pales processioneae) Najaar / Parasitic Fly -Late summer / Autumn
250
Som van EPR Vlinders / OPM Moths
200
150
100
50
0 1
2
3
4
12
5
6
7
Gemeente Someren
Evaluatie EPR beheer Gemeente Someren
3. 7 Totaal Resultaat diersoorten per Oogstgebied vanaf 2021 met de minder voorkomende soorten 25
Som van Vetkever Kever / Beetle (Coleoptera) Som van Spin / Spider 20
Som van Oorworm / Earwig (Forficula auricularia) Som van Pissebed / Woodlice (Isopoda) Som van Sluipwesp / Parasitic Wasp (Ichneumon)
15
10
5
0 1
2
3
4
13
5
6
7
Gemeente Someren EPR Beheer Gemeente Someren
Evaluatie
3. 8 Resultaat controle Winterronde Vlinderfilterhotels In de laatste controle ronde van de Vlinderfilterhotels zijn 51 ei-pakketjes in de hotels op de stokjes aangetroffen. Dit betekent voor de Gemeente Someren dat deze ei-pakketten niet in de bomen van de gemeente zijn afgezet. In totaal zijn er hiermee zo’n 10. 000 – 15. 000 voortplantingen van EPR in de gemeente voorkomen.
Alle hotels zijn gevuld met de nesten die we in Someren hebben geoogst. De hotels zijn in relatie tot de plaagdruk gevuld (gemiddeld zo’n 10% vulling) zodat we kunnen werken aan een zo goed mogelijke balans. Zo kunnen er in 2025 voldoende Carcelia iliaca uitkomen. Maar creëren we geen overdaad aan parasieten.
4.
Prognose 2025 en plan van aanpak
4. 1 Prognose 2025 Er worden al langere tijd pogingen ondernomen om de mate van overlast voor het volgende jaar te voorspellen. Toch had niemand de explosieve groei van de populatie in 2019 aan zien komen. Echter , wanneer we kijken naar de ontwikkeling van de populatie natuurlijke vijanden ten opzichte van de populatie EPR (we zien een lichte daling maar geen reden tot onrust) en gezien de eerste monitoringsresultaten met een voor nu al hoge parasiteringsgraad en de constatering van de relatief kleine nesten die we aantreffen , verwachten wij dat binnen gemeente Someren de plaagdruk evenals 2023-2024 acceptabel zal blijven. Storix staat ook in 2025 paraat om meldingen op te pakken zoals afgesproken en te gaan oogsten na 1 juli. Er zullen altijd vlinders hun weg vinden naar de eiken in Someren. Daardoor zullen er ook ieder jaar nesten gevormd worden op plaatsen waar dit niet gewenst is. Toch is het in standhouden van een gezonde , maar kleine populatie EPR noodzakelijk om een plaag te voorkomen.
4. 2 Plan van aanpak 2025 4. 2. 1 Actie-Agenda voor Gemeente Someren seizoen 2024 / 2025
Februari/Maart: Afstemmingsoverleg met Storix indien nodig Contact bewerkstelligen richting Provincie en Rijkswaterstaat (brief of bijeenkomst of iets dergelijks) Maart (vanaf):
Gedurende het seizoen: Verdere monitoring huidige Stationsmonitoringskasten; Verder uitrollen van biotoopverbetering voor natuurlijke vijanden van EPR; Kijken naar gebieden met laag parasiteringspercentage. Eventueel plannen maken ter verbetering biotoop aldaar.
14
Gemeente Someren
Evaluatie EPR beheer Gemeente Someren
Medio mei / juni: Start controle , verwijderen en inventariseren van de rupsennestjes , waar mogelijk behouden we de nesten tot het popstadium tot voldoende ‘voorraad’ op gepaste locaties en verwijderen waar echt noodzakelijk. Begin tot medio juli: Gespotte Nesten op oogstgebied gesorteerd verzamelen / opzuigen; Vanaf het popstadium (ongeveer 1 Juli tot 22 Juli) plaatsen we de nieuwe nesten in de -
-
Vlinderfilterhotels; Voor het vullen van de Vlinderfilterhotels moet rekening gehouden worden met een voorraad nesten. Daarom moeten de nesten zo lang mogelijk blijven hangen; Nieuwe monitoring middels inzet van EPR stationsmonitoringskasten vanaf juli.
Na 15 september: -
Verwijderen van eierstokjes en vlinders uit EPR monitorings- en Vlinderfilterhotels; Monitoring , schoonmaak- en controleronde langs alle hotels.
Na 15 september: Eind- en tussenrapportage. Uitvoering Storix.
15