Initiatiefvoorstel coalitieakkoord

Raadsvoorstel Onderwerp: Portefeuillehouder: Documentnummer: Zaaknummer: Datum:

Initiatiefvoorstel coalitievoorstel Gemeenschapslijst, CDA en LSH 200869903 200869897 26 mei 2026

1. Samenvatting voor de burger In de raadsvergadering van 9 april 2026 heeft de gemeenteraad unaniem een motie aangenomen over het vervolg van de formatie. Daarbij zijn het Formatieprotocol en Advies en bevindingen verkenningsfase bekrachtigd, is de heer Karel Boonen aangewezen als formateur en is de volgende opdracht meegegeven: “Stel onder leiding van een formateur een coalitieakkoord op waarin keuzes, bestuurlijke kaders en onderlinge samenwerkingsvormen volledig omschreven staan.” Als streefdatum voor de presentatie daarvan is 28 mei 2026 meegegeven. Met voorliggend voorstel wordt er gehoor gegeven aan de motie en wordt het coalitieakkoord “Werken aan Someren - Koersvast met vertrouwen’’ ter kennisneming aan de gemeenteraad voorgelegd.

2. Inleiding Op 9 april 2026 heeft de raad het Formatieprotocol met terugwerkende kracht bekrachtigd. Dit protocol vormde de basis voor de verkenningsfase, waaruit het Advies en bevindingen verkenningsfase volgde. Kern van dit advies vormde de samenstelling van de beoogd coalitie: Gemeenschapslijst, CDA en LSH. Deze drie partijen kregen de opdracht mee een coalitieakkoord te sluiten onder leiding van een formateur en daarbij als streefdatum 28 mei aan te houden. Afgesproken werd ook dat oppositiepartijen een kans zouden krijgen input te leveren, evenals maatschappelijke organisaties. Met beide oppositiepartijen is een gesprek geweest aan de hand van het conceptakkoord, alvorens er een definitief coalitieakkoord gesloten is. Maatschappelijke organisaties zullen op een later moment betrokken worden door het college, mits het besluit wordt aangenomen. De keuze hiervoor wordt later toegelicht.

3. Voorstel 1. Het coalitieakkoord “Werken aan Someren – Koersvast met vertrouwen” als basis voor de inhoudelijke koers in de bestuursperiode 2026-2030 voor kennisgeving aan te nemen; 2. Het college opdracht te geven tot het opstellen van een meerjarig Collegeuitvoeringsprogramma waarin het bovengenoemd coalitieakkoord verder

uitgewerkt wordt, dat verwerkt wordt in de P&C cyclus en in de Begroting 2027 en jaarlijks bij de begroting geactualiseerd wordt; 3. Bij het opstellen van bovengenoemd Collegeuitvoeringsprogramma maatschappelijke organisaties te raadplegen voor mogelijke input; 4. Het Collegeuitvoeringsprogramma zo snel mogelijk aan de raad ter kennisneming aan te bieden.

4. Beoogd effect Het ter kennisneming aanbieden van de bestuurlijke koers voor de periode 2026-2030 met het coalitieakkoord “Werken aan Someren - Koersvast met vertrouwen” (hierna: coalitieakkoord) en uitvoering geven aan het akkoord door uitwerking ervan in een Collegeuitvoeringsprogramma (hierna: Collegeprogramma).

5. Argumenten 5.1 Met het aanbieden van het coalitieakkoord wordt er uitvoering gegeven aan de opdracht uit de motie die door de raad unaniem is vastgesteld De opdracht uit de motie van 9 april jl. luidde: “Stel onder leiding van een formateur een coalitieakkoord op waarin keuzes, bestuurlijke kaders en onderlinge samenwerkingsvormen volledig omschreven staan.” Gemeenschapslijst, CDA en LSH zijn van mening dat er met het voorliggende akkoord voldaan is aan de opdracht uit de motie van 9 april j.l. In het akkoord worden duidelijke kaders en een koers voor de komende jaren meegegeven die verder uitgewerkt dienen te worden in een Collegeprogramma. Daarnaast worden bestuurlijke kaders en onderlinge samenwerkingsvormen geadresseerd. 5.2 Het formatieproces in fase 3 en 4 (zoals beschreven in Formatieprotocol) is onder leiding van formateur zorgvuldig doorlopen Bij de start van de derde fase in de formatie, de inhoudelijke onderhandelingen, zijn werkafspraken gemaakt en is besproken hoe partijen het proces aan wilden vliegen. De samenstelling van de onderhandelaars per partij kon daarin per keer verschillen.

Ook is de organisatie gevraagd inhoudelijke presentaties te geven over actuele ontwikkelingen en opgaven, die uiteindelijk zijn opgedeeld in zes verschillende blokken: Samenleven, Financiën, Woningbouw en majeure projecten, Openbare ruimte, Ruimtelijke ontwikkeling en Bestuurskracht en organisatie. Tijdens de presentaties is er ook ruimte geweest voor inhoudelijke discussies en vragen. Uiteindelijk is op 11 mei het conceptakkoord gedeeld met de gemeentesecretaris, fractievoorzitters en op 12 mei met de burgemeester. Dit stelt de burgemeester vooruitlopend op het toezenden van het definitieve coalitieakkoord op 22 mei in staat haar wettelijke bevoegdheid zoals geregeld in artikel 35 lid 2 Gemeentewet voldoende uit te oefenen. In lijn met het Formatieprotocol is de formatietafel bijgestaan door de formateur en de gemeentesecretaris/organisatie. Zij hebben naast inhoudelijke presentaties ook ondersteund bij praktische zaken en het formuleren van teksten. De presentaties en Pagina 2 van 5

vanuit de organisatie gekregen hand-outs worden in lijn met het Formatieprotocol openbaar gemaakt voor alle partijen en inwoners. Dat geldt ook voor alle vastgestelde gespreksverslagen. (zie voor de verkenningsfase de raadsvergadering van 9 april) 5.3 Met een Collegeprogramma wordt concreter vormgegeven aan kaders en ambities uit het coalitieakkoord Met het coalitieakkoord heeft de raad de inhoudelijke koers voor de bestuursperiode 2026-2030 bepaald. Deze koers moet echter verder uitgewerkt worden om uiteindelijk verwerkt te worden in de P&C cyclus en de begroting. Daarom wordt het college de opdracht gegeven het coalitieakkoord verder uit te werken in een Collegeprogramma, wat verdere uitvoering moet geven aan de inhoudelijke koers die door de raad is vastgesteld. Om voortvarend van start te gaan is het tevens van belang dat de kaders, ambities en keuzes uit het coalitieakkoord zo in de begroting landen. Daarom wordt het college de opdracht gegeven het akkoord in de raadsvergadering zo snel mogelijk aan de raad ter kennisneming aan te bieden. 5.4 Informatie en procesverloop openbaar terug te vinden bij stukken In het Formatieprotocol is een aantal afspraken en uitgangspunten benoemd. Onderdeel daarvan is een transparant proces.

In dat kader zijn er verscheidene stukken bijgevoegd, waaronder de inhoudelijke stukkenstroom aan informatie vanuit de organisatie, de vastgestelde gespreksverslagen uit alle fases en het Logboek coalitie-onderhandelingen, waarin de verschillende data en momenten van gesprekken genoteerd zijn.

6. Kanttekeningen 6.1 Maatschappelijke organisaties zijn nog niet om input gevraagd In het Advies en bevindingen verkenningsfase werd geadviseerd oppositiepartijen en maatschappelijke organisaties een kans te geven om input te leveren. Zoals terug te vinden is in het Logboek coalitie-onderhandelingen, is er met een afvaardiging van beide oppositiepartijen op basis van het conceptakkoord een gesprek geweest waarin zij de kans kregen een terugkoppeling te geven. Bij deze gesprekken was de formateur met ambtelijke bijstand aanwezig, de beoogd coalitiepartijen niet. Maatschappelijke organisaties hebben nog geen kans gehad input te geven. De keuze hiervoor is bewust gemaakt vanwege twee redenen. De eerste is praktisch: omwille van de tijd, de streefdatum van 28 mei, is de inschatting gemaakt dat het niet mogelijk was met een volledige lijst van maatschappelijke partijen om de tafel te gaan zitten. Daarnaast biedt het kansen op het moment dat het college in hun rol met maatschappelijke organisaties officieel om de tafel gaat. Er is dan sprake van rolzuiverheid en organisaties krijgen de kans input te leveren voor de uitvoering in het Collegeprogramma. Daardoor is de uitwerking van hun input mogelijk concreter dan wanneer die een plek zou krijgen in het coalitieakkoord, dat op een strategischer, meer kaderstellende en richtinggevende wijze geschreven is.

Pagina 3 van 5

6.2 Bijgevoegde portefeuilleverdeling indicatief en geen raadsbevoegdheid Bij het coalitieakkoord zit ook een portefeuilleverdeling voor het college van burgemeester en wethouders als bijlage. Hoewel de portefeuilleverdeling tussen wethouders een resultaat is van de coalitie-onderhandelingen, is het wettelijk gezien geen raadsbevoegdheid. Op basis van artikel 52 van de Gemeentewet is dit in Someren geregeld in Reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van het college van burgemeester en wethouders 1995. Op basis van artikel 1 lid a regelt het college de verdeling van haar werkzaamheden in de eerste vergadering na aantreding van (nieuwe) wethouders. Daarmee is de verdeling van portefeuilles een collegebevoegdheid. De bijgevoegde portefeuilleverdeling zal echter wel op grote lijnen overeenkomen met de uiteindelijke portefeuilleverdeling, als resultaat van de coalitie-onderhandelingen en gezien de wensen van de onderhandelende partijen. Daarom is deze ter indicatie toegevoegd aan het coalitieakkoord. 6.3 Uitvoering Collegeprogramma mogelijk te laat voor verwerking in begroting Het college krijgt de opdracht mee het Collegeprogramma zo snel mogelijk ter kennisneming aan de raad aan te bieden en te verwerken in de P&C cyclus en de Begroting 2027.

Dit is mogelijk echter te laat om het Collegeprogramma nog in de primaire begroting te verwerken, maar verwerking vindt dan plaats via een begrotingswijziging, waardoor het onderdeel van de Begroting 2027 uit kan maken.

7. Financiën Het coalitieakkoord dient te worden uitgewerkt in een Collegeprogramma dat wordt verwerkt in de P&C cyclus en de Begroting 2027. Financieel komen de kosten van de verkenningsfase- en formatiefase ten laste van het raadsbudget. Met de formateur is een vergoeding afgesproken in de vorm van een cadeaubon die eveneens binnen het raadsbudget past en dus geen financiële gevolgen voor de begroting heeft.

8. Communicatie Op 26 mei 2026 is er in een persbericht door en namens Gemeenschapslijst, CDA en LSH gecommuniceerd over een definitief coalitieakkoord. Wanneer in de raad het coalitieakkoord is besproken, zal de platte tekst opgemaakt worden en verwerkt worden tot een boekje/magazine, dat verspreid kan worden. Eventuele communicatie over het Collegeprogramma en communicatie met maatschappelijke organisaties ligt bij het college.

9. Uitvoering Wanneer het voorstel in de raad akkoord is bevonden zal het coalitieakkoord verder uitgewerkt worden in een Collegeprogramma waarbij ook de input van maatschappelijke organisaties zal worden opgehaald. Vervolgens wordt het Collegeprogramma door het college vastgesteld en ter kennisneming aan de raad aangeboden. Het Collegeprogramma wordt na vaststelling in het college verder uitgewerkt in de P&C cyclus en de Begroting 2027. Fracties Gemeenschapslijst, CDA en LSH Pagina 4 van 5

Bijlage(n) Concept raadsbesluit

O X

NO

Pagina 5 van 5