Bijlage 1 Uitvoeringsagenda - advies uitgelicht

UITVOERINGSAGENDA – ADVIES UITGELICHT ADVIES Scherpe keuzes Toelichting Het advies scherpe keuzes is een selectie van ambities uit verschillende scenario’s. Het modulaire karakter van het cultuurbeleid en programmalijnen zijn tegen het licht gehouden om (beleids)keuzes te maken. Realiteitszin, een focus op maatschappelijk- en economisch rendement op de middellange termijn en de toekomstbestendigheid van het verenigingsleven zijn gewogen in de totstandkoming van dit (vierde) scenario dat geadviseerd wordt door Kunstloc Brabant. Niet in de laatste plaats is de inzet van cultuurmiddelen per inwoner (in gemeentes van vergelijkbare omvang) een belangrijke toetssteen.1 Middels gele markering is inzichtelijk gemaakt welk budget er concreet wordt aangevraagd. Overkoepelend beleid programma

thema's

ambitie

Module

wie

scenario

tijd

programmabudget

peil 2024

cultuurbeleid

(inter)culturele

aanstellen van een

Samenwerking

cultuurmakelaar

cultuur jaagt aan

BM cultuur

3

2025-2030

60.000

2

2025-2030

n.n.b.

cultuurmakelaar

uitbreiden formatie cultuurbeleid

Subsidiekader

ontwikkelen van een

de basis op orde

subsidiekader cultuur

BM cultuur MO

De drive om samen cultuur te maken en te beoefenen is groot in Someren. Het verenigingsleven bloeit, maar heeft ook een aantal uitdagingen die vragen om een gezamenlijke aanpak. Cultuur wordt positief gewaardeerd door jongeren en dat biedt kansen. Om een coherent en slagvaardig cultuurbeleid uit te voeren, is de aanstelling van een cultuurmakelaar onmisbaar. De cultuurmakelaar treedt op als verbinder tussen verenigingen, vrijwilligers, het sociaal- ruimtelijke domein, toerisme en erfgoed en is een centrifugale kracht achter de professionalisering van het cultuuraanbod en het verhogen van de participatiegraad van jongeren en inwoners die leven van een bestaansminimum. De beleidsmedewerker cultuur faciliteert de cultuurmakelaar en is de spil tussen cultuur en andere beleidsdomeinen binnen de gemeentelijke organisatie. Het aanstellen van een cultuurmakelaar (verbinder) en het verhogen van de formatie van de beleidsmedewerker cultuur vragen om jaarlijkse investering van +/- € 60.000.2 Er is dan een verhoging van de formatie met +/- 0,67 FTE (+/- 24 uur per week). We richten ons hierbij op aanstelling van de cultuurmakelaar in het 4e kwartaal 2025 voor een periode van 3 jaar.

1

2

https://chrisvankoppen.nl/gemeentelijk-cultuurbeleid-benchmark-2023/

Door scherpe keuzes te maken wordt de taakbelasting van 0,9 fte (scenario 3) teruggeschroefd naar 0,67 fte

Medio 2025 is de gemeente Someren voornemens het subsidiebeleid te herzien waarmee er kansen liggen om de programmalijnen te verbinden aan subsidievoorwaarden en kaders (die raken aan andere beleidsdomeinen). De herziening van het subsidiebeleid zet het veld in beweging en stimuleert de samenhang tussen cultuur en maatschappelijke vraagstukken. Of hierbij extra budget nodig is zal nader moeten worden bepaald (en aangevraagd) als helder wordt hoe het proces van de herziening van het subsidiebeleid eruit gaat zien.

De Gemeente Someren heeft een coherent cultuurbeleid. Het verenigingsleven is klaar voor de toekomst. Een cultuurmakelaar legt slimme verbindingen en stuurt op samenwerking tussen het maatschappelijke domein, de zorg, de gebouwde omgeving (erfgoed) en het onderwijs. De gemeente voert regie met een gekaderd subsidiebeleid en netwerk.

TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026

* onderzoeken van gewenste dwarsverbanden tussen cultuur en het sociaal-ruimtelijke domein (2025) * formuleren van prestatie-indicatoren (2025) * ontwikkelen van een nieuw subsidiekader (evt. met meerjarensubsidies en projectsubsidies) (2025) * taakinventarisatie cultuurmakelaar op basis van beleidskeuzes en opstellen van een profiel en vacature (2025) * taakinventarisatie beleidsmedewerker cultuur op basis van beleidskeuzes en ophogen van de formatie (2025) * werving en aanstelling cultuurmakelaar (2025)

2027-2028

* implementeren van een nieuw subsidiekader (2027) (aanvraag, beoordeling en beschikking) * uitvoering subsidiebeleid * uitvoering cultuurmakelaar

2029-2030

evaluatie en aanscherping

2/7

PROGRAMMALIJNEN Programmalijn 1: Cultuur verenigt programma

thema's

ambitie

module

wie

scenario

tijd

programmabudget

peil 2024

cultuur verenigt

Verenigingsleven

verlagen van financiële

cultuur jaagt aan

BM cultuur

3

2025-2030

budgettair neutraal3

Kansengelijkheid

drempel

sociaal domein cultuurmakelaar

cultuur verenigt

Verenigingsleven

verhoog participatie

cultuur jaagt aan

BM cultuur

3

2025-2030

budgettair neutraal4

Kansengelijkheid

jongeren

cultuurmakelaar jeugdwerk

cultuur verenigt

Verenigingsleven

stimuleer de aanwas

Vrijwilligers

van vrijwilligers

cultuur jaagt aan

afdeling cultuur

3

2025-2026

cultuurmakelaar

Toekomstkijk

Verenigingen kampen met teruglopende ledenaantallen onder jeugd & jongeren. Om financiële drempels te verlagen is samenwerking met het provinciale Jeugd Sport & Cultuurfonds5 een belangrijke stap om armoedebeleid te stroomlijnen met deelname aan sport- en cultuur. Deelname van de Gemeente Someren aan het Jeugd Sport & Cultuurfonds leidt ertoe dat kinderen uit gezinnen die leven van een bestaansminimum gelijke kansen hebben ten aanzien van cultuurparticipatie. Door creatief bezig te zijn, ontwikkelt een kind zich beter op fysiek, mentaal en sociaal vlak. Dat is niet alleen belangrijk voor de ontwikkeling en toekomst van het kind, maar ook voor het gezin en uiteindelijk voor de samenleving. Het Volwassenfonds biedt uitkomst voor inwoners vanaf 18 jaar.6 Om jongeren meer inspraak te geven in het cultuurbeleid en binnen het verenigingsleven biedt het werken met een jongerenpanel kansen. In samenwerking met jongerenwerk en het onderwijs worden mogelijkheden geïnventariseerd door de cultuurmakelaar. In 2027 wordt een pilotjaar gedraaid met het panel. Instellingen en verenigingen worden aangemoedigd om in te spelen op de mogelijkheden van het Cultureel Jongeren Paspoort (CJP).7

3

Voorwaarde voor een budgettair neutrale aanpak is een investering in formatie voor cultuur en/of aanstelling van een cultuurmakelaar 4 Voorwaarde voor een budgettair neutrale aanpak is een investering in formatie voor cultuur en/of aanstelling van een cultuurmakelaar 5 Voor gemeenten | Jeugdfonds Sport & Cultuur 6 Gemeentechecker - Volwassenenfonds 7 Zien Scoren Gaan | CJP

3/7

2.000

Op dit moment is het onmogelijk om verenigingen te ondersteunen bij de bedrijfsvoering en het werven van vrijwilligers. Een peiling onder verenigingen in Brabant (2024) wijst uit dat er juist veel behoefte is aan meer vrijwilligers, leden, publiek en geld. Een plan voor ledenwerving ontbreekt geregeld bij verenigingen en relaties met scholen of bibliotheken worden maar mondjesmaat gelegd. Om verenigingen te begeleiden bij het ontwikkelen van beleid heeft Kunstloc Brabant de gesprekstool Toekomstkijk8 ontwikkeld. De beleidsmedewerker cultuur en de cultuurmakelaar volgen de cursus Toekomstkijk in 2026 en begeleiden verenigingen vanaf 2027 bij beleidsvorming.

De cultuurmakelaar is de spin in het culturele web van Someren. Met de aanstelling van deze verbinder staat de inwoner van Someren centraal binnen de programmalijn cultuur verenigt. De cultuurmakelaar zorgt ervoor dat het cultuuraanbod toegankelijk is voor alle inwoners door financiële drempels te verlagen voor cultuurdeelname, cultuurparticipatie te stimuleren, jongeren mede-eigenaar te maken van het culturele bestel en verenigingen te helpen bij organisatievraagstukken post-corona.

TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026

* inventariseren van kansen die samenwerking met het Jeugdcultuurfonds en het Volwassenfonds bieden in relatie tot het verenigingsleven (2025) * inventariseren van de mogelijkheden en formuleren van doelen ten aanzien van een jongerenpanel (2025) * formaliseren van samenwerking met het Jeugdcultuurfonds en het leggen van verbindingen tussen armoedebeleid en cultuurparticipatie van kinderen uit gezinnen die leven van een bestaansminimum (2026) * werven van jongeren voor de het jongerenpanel (2026) * volgen van de cursus Toekomstkijk door beleidsmedewerker cultuur en cultuurmakelaar (2026) * inventariseren van de mogelijkheden van CJP (2026) * aanjagen van het culturele leven om in te spelen op CJP (2026)

2027-2030

* uitvoering pilot jongerenpanel (2027) * ondersteunen verenigingen vanuit Toekomstkijk * faciliteren van het Jeugdcultuurfonds vanuit de gemeente Someren met als doel kansengelijkheid te bevorderen onder jeugd- en jongeren (v.a. 2027) * ondersteunen van verenigingen met Toekomstkijk (v.a. 2027) * CJP als betaalmiddel bij een substantieel aantal culturele voorzieningen (v.a. 2027)

8

Toekomstkijk

4/7

Programmalijn 2: Cultuur vertelt programma

thema's

ambitie

module

wie

scenario

tijd

programmabudget

peil 2024

cultuur vertelt

tradities,

cultureel erfgoed

rituelen, erfgoed

zichtbaar maken

basis op orde

BM cultuur

2

2025-2030

45.0009 Additioneel in

toerisme & communicatie

2025

Someren is rijk aan materieel en immaterieel erfgoed. Door erfgoed meer zichtbaar te maken wordt het toeristisch aanbod vernieuwd en neemt dagrecreatie van natuurliefhebbers toe. De Gemeente Someren heeft in 2025 budget gereserveerd voor de oprichting van een erfgoednetwerk. Een netwerk van en voor de inwoners van Someren. Het netwerk verbindt bestaande kennis en verhalen in de gemeente Someren met kennis uit externe bronnen. Het idee is dat als je jezelf verplaatst in Someren, je informatie kunt krijgen bij beelden en monumenten. Dat je weet dat er een fotoboek gemaakt is over een bijzondere bewoner van de Kerkstraat of bijvoorbeeld leert waar een vliegtuig is neergestort in de oorlog. Er is op dit moment veel kennis aanwezig in de gemeente Someren maar die kennis is versnipperd, slecht toegankelijk en weinig aansprekend voor jongere generaties. Het erfgoednetwerk draagt bij aan het zichtbaar maken van de identiteit van Someren en brengt kennis, inwoners en de geschiedenis van Someren samen. Om een versnelling te maken in de zichtbaarheid, is samenwerking met de afdeling communicatie van de Gemeente Someren en het toeristisch punt noodzaak. Zij beschikken over kanalen om dagrecreatie te stimuleren. Met beeldcommunicatie worden jongeren aangezet op eigenwijze het verhaal van Someren te delen. In de begroting voor 2025 is additioneel € 45.000 opgenomen.

De financiële borging van het netwerk is niet opgenomen in de meerjarenbegroting.

Door een erfgoednetwerk in het leven te roepen wordt de identiteit van Someren versterkt en zichtbaar gemaakt. Ondersteuning vanuit de afdeling communicatie en het toeristisch punt vergroten het bereik en de belangstelling voor verhalen, tradities en erfgoed. TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026

* onderzoek naar oprichting erfgoednetwerk en scenario-ontwikkeling in nauwe samenwerking met de afdeling communicatie (2025) * oprichting van het netwerk en inrichting van de organisatie (2026) * ontwikkelen van een communicatiestrategie (2026)

2027-2030

* beleidsontwikkeling en zichtbaar maken van erfgoedlocaties (v.a. 2027) * uitzetten (en evalueren) van de communicatiestrategie (v.a. 2027)

9 In de begroting voor 2025 is additioneel € 45.000 opgenomen. De financiële borging van het netwerk is niet opgenomen in de

meerjarenbegroting.

5/7

Programmalijn 3: Cultuur verrijkt programma

thema's

ambitie

module

wie

Scenario

tijd

Programmabudget

peil 2024

cultuur verrijkt

cultuureducatie

CmK 25-28

de basis op orde

intermediair

2

2025-2028

€ 34.10310

2

2029-2030

n.n.b.

BM cultuur cultuur verrijkt

cultuureducatie

CmK lokaal

CmK na 2028

(geen matching Rijk)

de basis op orde

onderwijs BM cultuur

De Gemeente Someren is aangesloten bij het (landelijke) programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK) 20252028. Samen met het Rijk en het onderwijs wordt geïnvesteerd in cultuureducatie. CmK is een matchingsregeling: het Rijk is co-financier. Het programma loopt tot en met 2028 en eventuele voortzetting door het Rijk vanaf 2029 is ongewis.

Om de basis op orde te houden na 2028 is het wenselijk om samen met het onderwijs budgetafspraken te maken om het totaal budget op peil te houden.

TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026

* uitvoering Cultuureducatie met Kwaliteit 2025-2028

2027-2028

* uitvoering Cultuureducatie met Kwaliteit 2025-2028 * budgetafspraken met het onderwijs – evt. verhoging van de eigen bijdrage onderwijs vanaf 2029 om het programma CmK te behouden. Eventuele financiering vanuit de onderwijsbegroting (2027) * formaliseren van budgetafspraken met het onderwijs (2028)

2029-2030

10

* voorzetting Cultuureducatie met Kwaliteit binnen nieuwe financiële kaders

Inclusief matchingsbijdrage van het Rijk en in de begroting opgenomen voor 2025 t/m 2028

6/7

Programmalijn 4: Cultuur verbindt programma-

thema's

ambitie

module

wie

scenario

tijd

programmabudget

Lijn

cultuur verbindt

peil 2024

kunst in de

openbare ruimte

Burgerinitiatieven

cultuur als aanjager

faciliteren

ruimte & ontwikkeling

budgettair

2

2025-2030 neutraal 11

BM cultuur

De bouwopgave in Nederland is aanzienlijk en gericht op het aanpakken van het woningtekort. Volgens recente prognoses is er tot en met 2030 behoefte aan ongeveer 981.000 nieuwe woningen. De Rijksoverheid heeft plannen om deze woningen te realiseren door middel van verschillende bouwprojecten verspreid over het land. Er wordt ook gekeken naar het herstructureren en transformeren van bestaande gebouwen. In Someren zijn woningbouwprojecten in ontwikkeling. De gemeente zet bij de bouwopgave in op het behoud en versterking van de leefbaarheid. De realisatie van kunst in de openbare ruimte kan daar een bijdrage aan leveren. Participatietrajecten waarin burgers meedenken over de realisatie van kunst in de openbare ruimte zijn een middel om saamhorigheid en leefbaarheid te bevorderen. Om aandacht te schenken aan het onderzoeken en mogelijk maken van burgerinitiatieven is tijd/formatie nodig die er momenteel niet is op de afdeling maatschappelijke ontwikkeling. Deze taak kan worden opgenomen in het takenpakket van de cultuurmakelaar. Budget dat nodig is voor de uiteindelijke facilitering van burgerinitiatieven zal later moeten worden aangevraagd. Eerst zal moeten worden onderzocht wat mogelijkheden zijn.

Door (burger)initiatieven van kunst in de buitenruimte te faciliteren en te sturen op slimme verbindingen tussen cultuur en het ruimtelijk domein, wordt cultuur als bindmiddel ingezet.

TIJDPLANNING Tijdvak 2025-2026

* Onderzoeken van mogelijkheden tot samenwerking met afdelingen ruimtelijke ontwikkeling en openbare ruimte op gebied van kunst in de openbare ruimte (2026)

2027-2030

* Actieve samenwerking bij beleidsontwikkeling kunst in de openbare ruimte met afdelingen ruimtelijke ontwikkeling en openbare ruimte (2027) * oproep aan burgerinitiatieven (2027) * faciliteren en begeleiden van burgerinitiatieven bij realisatie van kunst in de openbare ruimte

11

Voorwaarde voor een budgettair neutrale aanpak is een investering in formatie voor cultuur en/of aanstelling van een cultuurmakelaar

7/7