2a Programmabegroting 2022

voorwaarde dat er geen (verticale) toezichtrelatie mag bestaan tussen de betrokken decentrale overheden. Een decentrale overheid houdt uiteraard de mogelijkheid om leningen te verstrekken en uitzettingen te verrichten als dat gebeurt uit hoofde van de publieke taak. Het drempelbedrag voor 2022 is bepaald op € 1.000.000,-. 2. Beleidskader derivaten A. De hierin opgenomen uitgangspunten zijn opgenomen in de “Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo)” en het “Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)”. In de aanpassingen worden de mogelijkheden van het gebruik van derivaten verkleind. Gemeenten mogen slechts derivaten afsluiten om opwaartse renterisico’s af te dekken. Derivaten dienen één op één aan te sluiten op de onderliggende lening; open posities zijn niet toegestaan. B. Verder is de regelgeving met betrekking tot “European Market Infrastructure Regulation (EMIR)” van toepassing. EMIR is een Europese verordening, dat betekent dat zij een rechtstreekse werking heeft in de lidstaten van de EU. Als gevolg van deze wetgeving dient de gemeente informatie met betrekking tot lopende derivaten te rapporteren aan een erkend Europees transactieregister (Trade Repository).

Via deze registers hebben de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en andere (financiële) toezichthouders in de EU toegang tot gedetailleerde informatie over de derivatenposities van de voor die toezichthouder relevante rapporterende partijen. Financieringsoverzicht In onderstaande tabel wordt het financieringssaldo weergegeven, dit saldo bestaat uit de investeringen, verminderd met de financieringsmiddelen. Bedragen x 1.000 Omschrijving

Boekwaarde

Mutaties

Boekwaarde

01-01-2022

2022

31-12-2022

Investeringen: Materiële vaste activa (gewone dienst) Immateriële vaste activa Financiële vaste activa Grondexploitatie

47.481

12.083

0

0

59.564 0

19.769

575

20.344

2.615

-2.261

354

69.865

10.397

80.262

Reserves

48.596

-779

47.817

Voorzieningen

5.628

-113

5.515

Totaal (a) Financieringsmiddelen:

Langlopende geldleningen

0

0

Totaal (b)

54.224

-892

53.332

Financieringsaldo (b-a)

-15.641

-11.289

-26.930

Uit de opstelling blijkt dat per 1-1-2022 sprake is van een financieringstekort. In de loop van 2022 zal het tekort verder toenemen. Deze situatie is met name het gevolg van een toename van het investeringsvolume en een afname van de reserves. In het overzicht is er rekening mee gehouden dat alle investeringen ook volledig zullen worden gerealiseerd in het jaar van planning. De praktijk wijst echter uit dat investeringen niet volledig worden gerealiseerd in het jaar van de planning. Dit leidt ertoe dat het financieringstekort in de praktijk lager zal uitvallen. Renteschema In het Besluit Begroting en Verantwoording is opgenomen dat de paragraaf financiering van de begroting en jaarstukken naast de beleidsvoornemens en het gerealiseerde beleid ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille ook inzicht moet geven in: de rentelasten uit externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening. Door onderstaand schema in de paragraaf financiering op te nemen wordt invulling gegeven aan dit inzicht.

92

Bedragen in duizenden euro's

Renteschema: a. De externe rentelasten over de korte en lange financiering b. De externe rentebaten

0 763

c. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend

0

De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden

0

toegerekend. Saldo door te rekenen externe rente

763

d1. Rente over eigen vermogen

0

d2. Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde)

0

De aan taakvelden (programma’s inclusief overzicht Overhead) toe te rekenen rente

0

e. De werkelijk aan taakvelden (programma’s inclusief overzicht Overhead)

0

toegerekende rente (renteomslag) f. Renteresultaat op het taakveld treasury

763

Paragraaf: Grondbeleid Het grondbeleid heeft veel invloed op de realisatie van programma’s op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu, verkeer, cultuur, sport, recreatie en economische zaken. Het grondbeleid heeft daarnaast een grote financiële impact en brengt hierdoor risico’s met zich mee. Wat willen we bereiken? Bestuurlijke doelstelling Om een verantwoord grondbeleid tot uitvoer te brengen moet de gemeente een effectief en strategisch beleid voeren op alle deelterreinen. Jarenlang heeft het accent op een actieve grondpolitiek gelegen. Verwerven impliceerde min of meer automatisch een gegarandeerde afzetmogelijkheid. De afgelopen jaren zijn voor de woningbouwlocaties nagenoeg alle gronden aangekocht. Voor bedrijventerreinen heeft dit waar mogelijk plaatsgevonden. De woningbouw/bedrijvenmarkt is echter in diverse opzichten veranderd: hoewel in de grondverkopen een stijgende lijn waarneembaar is en blijft, worden eerder geprognosticeerde opbrengsten niet (volledig) gehaald. Een ontwikkeling die algemeen waarneembaar is en continu onze aandacht blijft hebben. Maatwerk en flexibiliteit De bestuurlijke doelstelling kan bij deze tendens niet achterblijven: maatwerk en flexibiliteit zijn de nieuwe sleutelwoorden.

In de huidige tijd dient het grondbeleid actief richting te geven aan vastgestelde of nader vast te stellen bestuurlijke doelen, daarbij maximaal inspelend op de meest 93

wenselijke ontwikkeling van volkshuisvestelijke, economische, maatschappelijke, sociale, culturele of financiële doelstellingen. In de geactualiseerde Nota Grondbeleid 2018-2022 is opgenomen dat ook voor de komende jaren het grondbeleid gericht blijft op een actief beleid, waarbij vooraf per project of planontwikkelingsgebied een haalbaarheidsstudie of quick-scan wordt verricht met betrekking tot de risico’s en kosten. Per nieuwe situatie wordt dus bezien of actief dan wel faciliterend grondbeleid wordt toegepast. Daarbij worden voorwaarden gesteld over soort woningen, grondprijzen en dergelijke. Richting gevende actualiteit is niet alleen het aanbrengen van sturing om reeds geïnvesteerde middelen terug te verdienen en zodoende lopende exploitaties positief af te ronden, maar ook het investeren in een klimaatbestendig Someren. Het huidige grondbeleid houdt in dat gekozen is voor een actief grondbeleid waarbij ruimte is voor particuliere ontwikkeling. Voor alle lopende grondexploitaties geldt dat de gronden zijn verworven en de investeringen in aankopen, onderzoek en bouwrijp maken zijn gedaan. Vanuit dit gegeven is het voor nu en de toekomst zaak om de exploitaties (binnen een zo nodig verlengde looptijd) positief af te ronden. Wat doen we hiervoor? Voor een positieve afronding van de grondexploitaties hebben we het afgelopen jaar met succes de nodige inspanningen verricht.

Het is de uitdaging deze succesformule te verlengen én zo mogelijk nog verder uit te bouwen. De vraag naar bouwgrond voor alle doelgroepen ervaren we nog steeds. Onze actieve, meedenkende houding vertaalt zich er in dat er in vele projecten positieve reuring is. In Groote Hoeven wordt volop gebouwd in de particuliere bouw en in de huursector. Projectmatige woningen zijn in de verkoop. In Someren-Eind is plan de Goede Vaart volop in ontwikkeling (circa 90 woningen). Het bestemmingsplan is inmiddels door de gemeenteraad vastgesteld. In Someren-Heide is een CPO-project voor starters in uitvoering en ervaren we een blijvende oriëntatie op kavels. In Lierop is ook de laatste fase Gildewijk inmiddels in uitvoering. Ambtelijk is en blijft een focus en uitdaging liggen in de stimulering van de grondverkopen in de kernen. Dezelfde actieve benadering komt ook de verdere afronding van lopende en nieuwe bedrijventerreinen, zoals de Witvrouwenbergweg, ten goede. Sleutelwoord op zowel woningbouwgebied als bedrijventerreinen is om het SAMEN te doen. De tijd dat "hier" de potentiële bouwer staat en "daar" de gemeente, waarbij de opbrengsten toch wel min of meer automatisch het grondbedrijf instromen, is voorbij. Proactief zijn, meedenken, enthousiasmeren, stimuleren en het vanuit een gezamenlijk belang optimaliseren van mogelijkheden vormen het nieuwe devies voor de komende jaren.

Raming opbrengsten en bouw- en woonrijp maken Jaarlijks wordt de fasering in de uitgifte van bouwkavels in woningbouwplannen en daarmee de opbrengst voor het aankomende jaar in beeld gebracht. Op welke wijze gebeurt dit? In november van elk jaar wordt een prognose voor het aankomende jaar gemaakt. Als leidraad daarvoor nemen we de dagelijkse actuele praktijk. Rekening houdend met de lopende gesprekken met belangstellende particulieren, ontwikkelaars, lopende opties en getekende overeenkomsten, maken we naar beste eer en geweten een inschatting van de te verwachten verkoop van bouwgrond voor het aankomende jaar. Uiteraard worden in deze verwachtingsprognose de voorhanden zijnde relevante beleidsstukken betrokken, zoals de nota Grondbeleid en de Woonvisie. Bij elke nieuwe exploitatie wordt op basis van ervaringscijfers een raming gemaakt van de te verwachten kosten voor het bouw- en woonrijp maken van het plan. Jaarlijks wordt bekeken of de raming nog actueel is of dat deze herzien moet worden op basis van de verdere uitwerking van het plan. Indien een herziening niet aan de orde is, worden de in het afgelopen jaar uitgevoerde werkzaamheden uit de raming gehaald en worden eventuele wijzigingen in het ontwerp in de raming verwerkt. Om tot een actuele raming te komen worden de nog resterende werkzaamheden tenslotte geïndexeerd op basis van de CBS prijsindex GWW.

94

Wat zijn de belangrijkste randvoorwaarden? Alles waar aandacht aan besteed wordt, groeit. Eén van de belangrijkste randvoorwaarden, om als gemeente die luisterende en meedenkende partner voor een bouwer te zijn, is tijd. Tijd om te investeren in persoonlijk contact, tijd die zich linksom of rechtsom uiteindelijk altijd terugverdient. Een directe, korte-lijn-benadering loont zich. Dat zien we niet alleen terug bij de projectontwikkelaar, die dicht bij de kopers staat maar dat merken wij ook bij onze eigen grondverkopen. Mensen vinden het prettig om bij zo'n enorme investering als het bouwen van een woning in een persoonlijke sfeer geïnformeerd te worden, de mogelijkheden te bekijken en samen af te wegen. Deze dicht-bij-de-burger-benadering proberen wij bij de diverse uitgiften van grond in de praktijk te blijven brengen. Actualiteit is wel dat deze benadering als gevolg van de grote hoeveelheid ontwikkelingen in combinatie met de hoge werkdruk onder druk komt te staan. Naast het bovenstaande blijft het bovendien van groot belang om potentiële gegadigden te prikkelen met tastbare en concrete (financiële) ruggensteunen, zoals de Starterslening en de mogelijkheid van erfpacht (eerlijke kansen voor alle belangstellenden). Voor de Starterslening bestaat, vanaf de invoering in 2014 tot op heden, een niet aflatende belangstelling.

Kopende jongeren van zowel nieuwbouwprojecten als bestaande woningen maken veel en dankbaar gebruik van dit instrument. Wat mag het kosten? Resultaat grondexploitaties in de gemeente Someren Hierna wordt een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie gegeven. Deze resultaten zijn exclusief de storting in de reserve buitengebied in ontwikkeling (€ 10,-- per uitgegeven m2). Nr. Naam

Einde

Totaal verwacht

Totaal verwacht

Verschil

Nog te

looptijd

resultaat jaar-

resultaat jaar-

verwachten

werk 2020 *)

begroting

resultaat

2022**)

(eindwaarde)

29 t Vaartje I (Bakker Beton)

2021

-51

-51

0

-51

33 Waterdael III

2022

6.920

6.917

-3

166

34 Groote Hoeven

2025

551

509

-42

406

46 Uitbreiding Someren-Heide Zuid

2027

325

322

-3

132

55 De Brim IV

2021

1.912

1.912

0

281

56 Antoniushof

2022

104

103

-1

101

57 Goede Vaart

2026

1.603

1.577

-26

1.577

60 Witvrouwenbergweg

2022

1.067

1.066

-1

167

61 Lauruscomplex

2022

-1.215

-1.216

-1

-1.216

62 Lage Akkerweg III

2022

2.726

2.724

-2

586

78 Uitbreiding Lierop Kromvenweg

2024

1.279

1.272

-7

688

92 Brede School Diamant

2021

-587

-588

-1

-588

93 Pauluskerk locatie

2021

-424

-425

-1

-425

14.210

14.122

-88

1.824

Totaal resultaat

De totaal verwachte resultaten zijn inclusief winstafromingen ten gunste van de reserve grondbedrijf. *) In de jaarrekening 2020 is voor het laatst gerapporteerd over de resultaten van de grondexploitaties **) Het betreft verwachte resultaten ten tijde van het opstellen van deze begroting; deze zijn nog niet gerealiseerd.

De verschillen die gerapporteerd worden ten opzichte van de resultaten van de grondexploitaties uit de Jaarrekening 2020 hebben betrekking op het aanpassen van het indexatiepercentage voor overige kosten. Het indexatiepercentage waarmee gerekend wordt om het resultaat te bepalen is gewijzigd van 1,5% naar 2,0% naar aanleiding van de stijgende woningbouwkosten. 95

Grondverkoopprijzen In verband met de gestegen gemeentelijke kosten als gevolg van indexering zijn de grondprijzen per 1 januari 2020 verhoogd. Op basis van de CBS-index GWW stellen wij voor in het aankomende jaar de grondprijzen te handhaven. De grondprijs per m2 blijft als volgt: * Bedrijventerrein (regulier): * Bedrijventerrein (zichtlocatie): * Woningbouw (sociaal): * Woningbouw (vrije sector):

€ 154 (excl. BTW) € 175 (excl. BTW) € 238 (incl. BTW) € 340 (incl. BTW)

96

Paragraaf: Spoor 2 Spoor 2, op weg naar een duurzaam financieel gezond Someren

Inleiding In de begroting 2021 zijn de besparingen verwerkt die het resultaat waren van het Spoor 2 traject. Naast de maatregelen die in de begroting 2021 zijn opgenomen heeft de raad nog zeven onderwerpen benoemd om te worden uitgewerkt. De resultaten worden in deze paragraaf vermeld. Resultaten vervolgacties Spoor 2 Programma: Speerpunt: Actie:

1. Samen Someren 1.2 Leefbaarheid 1.2.1 Onderzoek naar rendabele exploitatie van het zwembad.

Resultaat:

Het College heeft aan de hand van een eerste indicatief onderzoek geconcludeerd dat de huidige exploitatieopzet niet of nauwelijks mogelijkheden biedt om de exploitatie nog verder te optimaliseren. De mogelijkheid om nieuwe activiteiten op deze locatie toe te voegen zal na de coronaperikelen weer wordt opgepakt. Bij de behandeling van de kadernota 2022 is door de raad een motie aangenomen om de exploitatie van het zwembad met € 15.000,- te verbeteren, hierbij is het verhogen van de tarieven niet uitgesloten. Het college heeft de tarieven voor 2022 verhoogd om daarmee de gewenste exploitatieverbetering te realiseren.

Actie:

1.2.2 Onderzoek op welke manier de buitensportaccommodaties effectiever en efficiënter kunnen worden benut.

Resultaat:

Een eerste uitgebreid onderzoek naar de mogelijkheden om de buitensportaccommodaties effectiever/efficiënter te benutten heeft uitgewezen dat er diverse mogelijkheden zijn. Een vervolgonderzoek is evenwel noodzakelijk omdat een effectiever/efficiënter gebruik raakt aan diverse andere maatschappelijke beleidsterreinen. Het is noodzakelijk om alle opties in een breed perspectief te plaatsen en daarbij een zorgvuldig proces in te zetten.

Speerpunt: Actie:

1.3 Eigen Kracht 1.3.7 Er komt een voorstel hoe de subsidies voor de jongerencentra vanaf 2022 kunnen worden afgebouwd.

Resultaat:

Na gesprekken met de betrokken jongerencentra is in de kadernota 2022 het voorstel gedaan om de subsidies vanaf 2024 in drie jaar af te bouwen. Dit levert in 2026 een totale besparing op van € 14.000,-. De raad heeft hiermee ingestemd en de besparing is in het meerjarenperspectief verwerkt.

Programma: Speerpunt: Actie:

2. Greenlab 2030 2.2 Aantrekkelijke gemeente door toerisme en recreatie en horeca 2.2.2 Voorstel over het verminderen van de rol van de gemeente bij evenementen.

Resultaat:

De hoogte van de leges voor evenementen en doorbelasting van de door de gemeente gemaakt kosten wordt nader onderzocht, waardoor mogelijk € 20.000,- resultaat verbetering in 2024 bereikt zou kunnen worden in combinatie met een lagere afname van de diensten van UDAS.

97

Programma: Speerpunt: Actie:

3. Aantrekkelijk wonen 3.1 Veilige leefomgeving 3.1.1 Onderzoeken wat de effecten zijn van minder lichtpunten en minder branduren van de openbare verlichting.

Resultaat:

Onderzoek naar de effecten van minder lichtpunten en minder branduren maken integraal onderdeel uit van het beleidsplan openbare verlichting 2021-2025. In dit beleidsplan is vastgelegd dat bij reconstructies en (nieuw)bouwplannen de openbare verlichting geoptimaliseerd wordt en de aantallen lichtpunten en branduren kritisch worden bekeken. Waar nodig worden lichtpunten verwijderd of verplaatst of armaturen vervangen door LED met dim-scenario

Speerpunt: Actie:

3.2 Veilige en vlotte verkeerafwikkeling 3.2.1 Een voorstel opstellen voor het verminderen of beperken van de gemeentelijke rol bij verkeersveiligheid.

Resultaat:

Onderzoek heeft uitgewezen dat er geen mogelijkheden zijn om de rol van de gemeente te beperken.

Programma: Speerpunt: Acties:

5. Bedrijfsvoering 5.1 Wendbare organisatie 5.1.7 Gemeentelijk vastgoed: Onderzoek naar het optimaliseren en rendabeler maken van het gebruik van de diverse locaties.

Resultaten:

Het onderzoek naar het gebruik van het gemeentelijk vastgoed heeft een structurele besparing van € 55.000,- opgeleverd. De besparing is in het meerjarenperspectief verwerkt.

Vervolgstappen De vervolgacties die nog niet geheel zijn afgerond worden verder uitgewerkt. Daarnaast wordt de motie uitgevoerd die door de raad is aangenomen bij de behandeling van de kadernota 2022. In deze motie wordt het college opgeroepen om nogmaals de mogelijke bezuinigingen te onderzoeken zoals die benoemd zijn in scenario 5 van Spoor 2 Plus. Deze betreffen het voorzieningenniveau in de gemeente zoals buitensportaccommodaties, bibliotheek, subsidies voor cultuur en welzijn en MFA's.

98

Financiën

99

Samenvattend overzicht van baten en lasten Een gemeentelijke organisatie is budget gestuurd. Dat wil zeggen dat de gemeentelijke taken mogen worden uitgevoerd binnen door de raad aangemerkte budgetten, lees: toegestane lasten. De raad heeft immers het budgetrecht. Lasten worden daarom weergegeven met een "+"; baten dienen als dekking voor de toegestane lasten en worden met een "-" weergegeven. Om misverstanden te voorkomen worden negatieve resultaten (verlies of nadeel) aangeduid met een "" en worden positieve resultaten (winst of voordeel) aangeduid met een "+" Omschrijving

Bedragen x 1.000 Begroting Begroting 2024 2025

Begroting 2021 na wijzigingen

Begroting 2022

Begroting 2023

Samen Someren

-23.831

-22.304

-22.116

-22.215

-22.101

Greenlab 2030

-4.880

-2.390

-2.207

-2.213

-2.245

Aantrekkelijk Wonen

-17.890

-16.319

-12.630

-14.095

-13.425

Hart van Someren

-3.516

-479

-422

-422

-422

Bedrijfsvoering

-15.198

-9.433

-8.999

-8.965

-9.012

Totaal Lasten

-65.314

-50.925

-46.373

-47.911

-47.204

Samen Someren

6.101

4.857

4.784

4.689

4.666

Greenlab 2030

2.997

724

598

610

624

Aantrekkelijk Wonen

12.319

10.878

7.068

8.452

7.682

Hart van Someren

1.354

245

245

245

245

Bedrijfsvoering

42.016

34.445

33.639

33.458

33.533

Totaal Baten

64.786

51.150

46.334

47.455

46.749

-528

225

-39

-456

-455

Lasten

Baten

Resultaat

100