Presentatie draagvlakonderzoek ondernemersfonds Smallingerland (2)-gecomprimeerd - 10 -09-2024

Naar een Ondernemersfonds Verslaglegging draagvlak Stefan van Aarle

Waarom het initiatief tot een Ondernemersfonds? Op verzoek van ondernemers, zij zijn op zoek naar meer en duurzame samenwerking. Huidige situatie: Vrijwillige financiering in diverse gebieden op basis van projecten (m.u.v. centrum) Free-riders Geen toekomstbestendige situatie De gemeente faciliteert door onafhankelijke expertise toe te voegen en onderzoek naar draagvlak.

Aanleiding Twee grote verenigingen spreken de voorkeur uit voor een gemeente breed OZB fonds

Hoe werkt een Ondernemersfonds? (afgebakend) gebied waarbinnen ondernemers gezamenlijk investeren; Alle ondernemers en/of vastgoedeigenaren betalen een bijdrage; Ondernemers maken zelf keuzes zoals over programma en verdeling; Gemeente voert heffing uit en keert bedrag als subsidie uit; Grondslag financiering: WOZ-waarde; Middelen onderbrengen bij stichting (of soms een vereniging) die projecten uitvoert; Jaarlijks begroting vastleggen voor activiteiten komend jaar + achteraf rekening en verantwoording afleggen.

De instrumenten

BIZ

Reclamebelasting*

OZB-verhoging

Gebiedsgericht

Ja

Ja

Nee, enkel hele gemeente

Ondernemers en /of vastgoed

Keuze, beide mogelijk

Ondernemers

Keuze, beide mogelijk

Draagvlak aantonen

Ja, regels in wet

Nee, niet noodzakelijk

Nee, niet noodzakelijk

Kosten inning

Lager dan reclamebelasting

Hoger dan BIZ en OZB

Gemiddeld

Tarief

WOZ

WOZ / reclame

Opslag WOZ

Differentiatie mogelijk

Ja

Ja

Nee (alleen ondernemer/ vastgoed)

Wettelijk kader

Ja

Nee

Nee

* Reclamebelasting gaat mogelijk als instrument verdwijnen

De OZB opslag (1) Steeds op 1 januari in te voeren; Gebaseerd op Onroerende Zaakbelasting (OZB); Recht van gemeente om te innen en bestedingsdoel te benoemen; Mogelijk om zowel gebruikers als eigenaren te belasten; Niet gebiedsgericht toepasbaar. Dus hele gemeente; Trekkings-/postcodegebieden worden vaak gemaakt om bedragen aan gebieden te koppelen.

De OZB opslag (2) Van toepassing op alle ondernemers en/of vastgoedeigenaren; Geen differentiatie tussen gebieden mogelijk; Van toepassing op alle niet-woningen (ook scholen, zorg, sport, theater, buurthuizen, agrarische bedrijven et cetera); Vaak nadelig voor binnenstad vanwege beperkte inkomsten (zie vervolg).

De OZB opslag (3) Positie van dorpen aandachtspunt

Eerste verkenning Smallingerland*

*op basis van WOZ 2023

De basis: draagvlak? In de periode maart-mei 2024 is draagvlak onderzocht Aanpak: Alle gebruikers en vastgoedeigenaren zijn per post aangeschreven met uitnodiging voor een informatiebijeenkomst Centrum Bedrijventerrein De Haven Bedrijventerrein Azeven Wijkcentra + MLK Kantorenpark Sector sport Sector onderwijs Sector zorg Rest groep Persoonlijke aanpak grootste WOZ objecten Aandacht in LC mei met opvolging nieuwsbrieven

Artikel Leeuwarder Courant 23 mei

Oproep via social media Periode mei-juni 2024

Centrum Aantal objecten in afbakening: circa 415 Opkomst informatiebijeenkomst: 28 Reacties: Merendeel beschouwt ondernemersfonds als aantrekkelijk. Dit komt voornamelijk omdat het minder kost dan de reclamebelasting, maar meer oplevert. Geen animo voor verdubbeling kosten reclamebelasting, ondanks dat dit een grotere pot kan creëren voor het centrum. Vragen over hoe het tarief zal worden vastgesteld en hoe lang dit model zal gelden. Vragen over waar het geld heen gaat, hoe de stichting georganiseerd zal worden, en hoe/waar er verantwoording afgegeven zal worden. Naast vertegenwoording is het ook van belang dat er deskundigen in het ondernemersfonds zitten. Twijfel bij Schouwburg Lawei door forse bedragen. Aantal reacties per mail en n.a.v. artikel LC mei 2024: 4 2x geen interesse want productiebedrijf en maatschappelijke instelling. 1x geen interesse want kleine ondernemers hebben zware tijden. 1x geen interesse want de belastingdruk is al hoog.

Bedrijventerrein De Haven Aantal objecten in afbakening: circa 670 Opkomst informatiebijeenkomst: 14, waaronder afvaardiging bestuur BV Tussendiepen en Sociëteit De Haven Reacties: Besturen BV Tussendiepen en Sociëteit De Haven enthousiast. Camerabeveiliging en het helpen van startende ondernemers zijn wenselijke projecten. Diverse personen zijn enthousiast en willen de kansen zeker grijpen. Sociëteit de haven herstart loopt nu met als drijfveer ontwikkelprogramma Haven. Er zijn voornemens om kwartiermaker te benoemen en ondernemerschap verbinden. In de presentatie staat voornamelijk de methode centraal en de meerwaarde mist nu. Hier is wel behoefte aan want er moet rendement komen van het programma. De kleine ondernemer wil toegevoegde waarde zien. In het verleden een initiatief geweest voor parkmanagement, maar hier waren te weinig deelnemers voor. Een ondernemer was erg kritisch. Argumentatie: voor goede projecten is er geen fonds nodig. Dan komt er wel goed. Nu voelt het meer als een soort gedwongen pot en om er dan wat mee te gaan doen. Aantal reacties per mail en n.a.v. artikel LC mei 2024: 4 Schriftelijke reactie Sociëteit De Haven: zie volgende pagina. 2x geen interesse want deelname aan een fonds moet altijd vrijwliig zijn. 1x enthousiasme en interesse in deelname bestuur ondernemersfonds

Bedrijventerrein Azeven Aantal objecten in afbakening: circa 270 Opkomst informatiebijeenkomst: 12 Reacties: Diverse ondernemers leveren al bijdragen aan het innovatiecluster en twijfelen over meerwaarde van een ondernemersfonds. In het verleden heeft de A7 al een samenwerking gehad, maar deze kwam niet van de grond. A7 is een relatief nieuw terrein met weinig problemen waardoor de weg van vrijwillige bijdragen niet werkt. Een deel van de aanwezigen stelt dat het goed is om een samenwerking te vormen. Een ondernemersfonds kan een drijfveer zijn tot meer vereniging omdat er ook geld beschikbaar komt. A7 is een groeiend terrein en nieuwe ondernemers vragen om nieuwe investeringen. Het is belangrijk om een gezamenlijk doel te zoeken: bijvoorbeeld de aansluiting van het terrein op het openbaar vervoer. Gedeelde conclusie is om zeker verder te gaan met het plan en het een kans te geven. Wel is het duidelijke dat er verschillende reacties uit deze groep komen. Aantal reacties per mail en n.a.v. artikel LC mei 2024: 1 1x begrip voor het initiatief maar dit kan slechts bereikt worden als eerst een sterkere organisatiegraad, zowel binnen als tussen de sectoren, gerealiseerd wordt.

Wijkcentra MLK Aantal objecten in afbakening: circa 65 Opkomst informatiebijeenkomst: 0 Reacties: Niet van toepassing Aantal reacties per mail en n.a.v. artikel LC mei 2024: 1 1x een steunverklaring vanuit bestuur Winkelcentrum Noorderpoort (18 ondernemers)

Kantorenpark Aantal objecten in afbakening: circa 65 Opkomst informatiebijeenkomst: 3 Reacties: Geen collectief actief op het kantorenpark. Een suggestie om het kantorenpark samen te voegen met A7 aangezien ze geografisch verbonden zijn. Daar tegenover staat wel dat het verschillende vormen van ondernemerschap zijn (kantoor vs. industrie). Een ondernemer uit dat een collectief niet nodig is op een kantorenpark. Als die wens er was dan was dit collectief al opgericht. Tijdens de bijeenkomst ontstond de wens om te beginnen met een collectief en het verenigen van ondernemers. Mogelijke projecten: investeren in laad infrastructuur, verduurzamingsadvies en profilering van het park. Aantal reacties per mail en n.a.v. artikel LC mei 2024: 1 1x inhoudelijke reactie dat minimaal 90% van het geld dat wordt opgehaald in het gebied ook terug moet vloeien naar het gebied. Daarnaast zo min mogelijk begeleiding van externe personen.

Sport Aantal objecten in afbakening: circa 80 Let op: in 25 gevallen is gemeente zelf eigenaar/gebruiker Opkomst informatiebijeenkomst: 6, waaronder programmamanager/leden Kerngroep Sportakkoord Reacties: Voor commerciële sport is een ondernemersfonds niet interessant (zoals commerciële sportscholen). Voorzitter vv Drachten geeft aan dat een vereniging wordt aangeslagen als bedrijf dus hoge WOZ afdracht. Daarnaast moet er met het fonds een systeem worden gebouwd, terwijl het vinden van bestuursleden nu al lastig is. De voorzitter van ONT geeft aan dat een fonds meer gezien moet worden als een maatschappelijke impuls dan als een vorm van direct profijt voor de vereniging. Denk aan: jeugd laten sporten of hulp voor kleinere verenigingen Het Sportakkoord is al een collectief. Er is Euro 30.000 euro “gratis” beschikbaar en er zijn nauwelijks aanvragen. De kerngroep van het akkoord komt zelf met aanvragen. Het fonds kan een aanjager zijn voor budget Sportakkoord. Gedeelde reactie: de kar moet getrokken worden en er is weinig geld voor de sector dus echte impact kan er mogelijk niet gemaakt worden. Aantal reacties per mail en n.a.v. artikel LC mei 2024: geen

Onderwijs Aantal objecten in afbakening: circa 60 Let op: in circa 10 gevallen is gemeente zelf eigenaar/gebruiker Opkomst informatiebijeenkomst: 2 Let op: enkele grote onderwijs instellingen zijn persoonlijk geconsulteerd. Zij vertegenwoordigen grootste aantal objecten. Reacties: Het instellen van een fonds is positief. Dit biedt mogelijkheden om weer excursies en dergelijken te organiseren in samenwerking met bijvoorbeeld het innovatiecluster. Het raakt veel van wat grotere instellingen al doen. Dit is dus erg positief. Denk aan kruisbestuiving onderwijs-arbeidsmarkt. Subsidies zijn vaak tijdelijk, maar dit lijkt meer op een permanente vorm. Kan toegang bieden van bepaalde groepen voor onderwijs. Grote onderwijskracht in Smallingerland, zeker in het MBO, en dat moet worden uitgedragen. Aantal reacties per mail en n.a.v. artikel LC mei 2024: geen

Zorg Aantal objecten in afbakening: circa 60 Opkomst informatiebijeenkomst: 0 Let op: enkele zorg instellingen zijn persoonlijk geconsulteerd. Reacties: Niet van toepassing Aantal reacties per mail en n.a.v. artikel LC mei 2024: één 1x verzoek tot aanvullende informatie

Agrarisch Aantal objecten in afbakening: 160 Opkomst informatiebijeenkomst: 2 Reacties: De verantwoordelijkheid om de pot met geld te beheren mag niet worden onderschat. Hulp bij projecten is zeer zeker nodig. Dit doet niemand er eventjes bij. Mogelijk opzetten van open dagen bij boeren of een boerenmarkt. Geen negatief sentiment maar officiële reactie LTO volgt. Aantal reacties per mail en n.a.v. artikel LC mei 2024: 1 Schriftelijke reactie LTO: zie volgende pagina.

Rest Aantal objecten in afbakening: 430 Opkomst informatiebijeenkomst: 25 Reacties: Vastgoedeigenaar op de Haven meent er niks aan te hebben. Overgrote deel (20) voor invoer van een BIZ voor alleen het centrum. Weerstand omdat dorpen gevoel hebben te gaan betalen voor het centrum. Evenementen in het centrum zullen weinig bijdragen aan ondernemers in de buitengebieden ondanks dat ze hier dus wel aan mee zullen betalen. Vragen omtrent lage opkomst. Dit lijkt veel te zegen over het draagvlak. Er is aangegeven dat het lijkt alsof de gemeente extra fundingen voor algemene middelen wil. Wat is hun belang hierin? Aantal reacties per mail en n.a.v. artikel LC mei 2024: vier Drie ondernemers zien lastenverzwaring niet zitten Eén ondernemer zet in op vrijwilligheid in plaats van verplichting Alle ondernemers halen aan dat de indruk ontstaat dat ze met dit initiatief bijdragen aan activiteiten in het centrum

Grote WOZ betalers Philips: Lovenswaardig initiatief. Philips moet er een beetje de goodwill van inzien. Van mening dat je wel een pot geld kan creëren, maar als samenwerking moeilijk blijft is geld niet de oplossing. Het koppelen van middelen aan de Aliantie lijkt een betere oplossing aangezien daar al samengewertk wordt en daar ideeën/projecten ontstaan. Firda: Voorzichtig zijn met weer een nieuwe overlegstructuur. Bovendien is het cumulatief gezien niet erg veel geld. Er is geen behoefte aan om met alle onderwijsniveaus in overleg te gaan over de besteding van relatief weinig middelen. Firda is actief op een ander speelveld met veel grotere subsidies. Sociaal-maatschappelijk is het een goed middel maar Firda doet al onwijs veel in de samenleving: sponsoring sport, musea etc. Daar is geen ondernemersfonds voor nodig Voor Firda lijkt het koppelen van middelen aan de Alliantie een betere oplossing. Daar wordt al samengewerkt en daar ontstaan ideeën/projecten. Kortom: voorzichtig/huiverig maar geef het een kans als middelen gekoppeld worden aan de Alliantie.

Grote WOZ betalers CSG Liudger Splitting / Stichting Fierder: Besef van het belang van een toekomstbestendige samenwerking tussen ondernemers en andere sectoren. Belangrijk voor het vestigingsklimaat. Echter, de brief met initiatief gegeven vanuit typische ondernemers gebieden waar ze ook een BIZ kunnen starten. Lijkt nu enigszins voor de makkelijke weg te gaan. Voor onderwijs een mooi initiatief, maar collectief is het eigenlijk niet voor geld voor een hele sector. Er wordt weer een overlegorgaan gecreëerd terwijl er al veel uitdagingen liggen. Zo krijgt het onderwijs steeds meer taken vanuit de gemeente. Voor een goed project is er altijd geld. Daar heb je geen fonds voor nodig. Ziekenhuis Nij Smellingh Er is al een samenwerking: Alliantie van Drachten. Dit heeft als doel om een club te vormen om Drachten economisch verder te brengen. Voorstander voor meer samenwerking, maar er staat al een samenwerking met de belangrijkste partners. Dit fonds voelt een beetje als "geef me geld en ga wat leuks doen". Er hoeft geen behoefte gecreëerd te worden als die er niet is. KPMG wordt jaarlijks ingehuurd om WOZ naar beneden te krijgen. Nu wordt er zorggeld uit de sector getrokken. ZuidOostZorg heeft te kennen gegeven niet in te gaan op de uitnodiging voor een gesprek.

Definitie van draagvlak Overheden hebben bij het OZB model een vrije interpretatie van draagvlak Eenzijdig recht van gemeente om fonds te openen en te vullen Wettelijk liggen geen standaarden vast (zoals bij de BIZ wel het geval is)

Overwegingen Gemiddelde genomen een lage opkomst respons Uit te leggen als als een passief akkoord? Uit te leggen als weinig enthousiasme? Een actieve wens lijkt er voornamelijk te zijn bij verenigingen centrum en OVD

Een draagvlakonderzoek is gebruikelijk

Het fonds begint pas te leven wanneer het model operationeel is. Ondernemers verzamelen zich rondom het geld.

Een stemming (of een variant daarop) voor/tegen invoering is niet gebruikelijk

Dat vraagt tijd want momenteel is er geen urgentie om een samenwerking te bouwen. Kip/ei discussie: bouwen we eerst een samenwerking of eerst een financieel model? Nog een ophaalronde gaat waarschijnlijk niet leiden tot andere inzichten/resultaten

Conclusies over voorgesteld model Slagkracht nodig dus een bijdrage van Euro 75,- per Euro 100.000,- verdedigbaar Bijdrage Alliantie partners zelfstandig oormerken Inclusief ZuidOostZorg? Bijdrage middelen gemeente aan ondernemersfonds niet koppelen aan Alliantie Vraagtekens over positie Kantorenpark? Samenvoegen met A7? Vraagtekens over zorgsector gezien beperkte budget (minus ZuidOostZorg) Zelfstandig trekkingsrecht voor dorpen heeft geen nut ivm beperkte omvang Maar wel uit budget rest groep jaarlijks 25% reserveren voor initiatieven uit dorpen Actief fondsmanagement vanuit koepel nodig voor adoptie Maximaal 10% reserveren voor fondsmanagement/overhead

Kortom: tweede verkenning

Alternatief: de BIZ (1) Afgebakend gebied waarbinnen ondernemers en of vastgoedeigenaren gezamenlijk investeren; Alle niet-woningen; Projecten gericht op leefbaarheid, veiligheid, ruimtelijke kwaliteit en economische ontwikkeling in de openbare ruimte; Grondslag financiering: WOZ-waarde; Maar alleen als een ruime meerderheid dit wenst: opkomst 50% v.d. WOZ-objecten minimaal 2/3 voor WOZ voorstemmers > WOZ tegenstemmers Periode maximaal 5 jaar.

Bovenstaande lijkt voor geen van de gebieden momenteel eenvoudig haalbaar op basis van het draagvlakonderzoek.

Hoe nu verder? Reacties ophalen op draagvlakonderzoek: Ambtelijk team College Raad Werkbezoek aan Leeuwarden Keuze: hoe gaan we door?

Stefan van Aarle 06-23438415 stefan@stadskracht.nl