250513 Brief college - Beantwoording technische vragen voorstel schadeherstel kade t h v Meerpaal 9

Aan

leden van de gemeenteraad van Smallingerland

Drachten, 13 mei 2025

Ons kenmerk 2025-016743

Uw kenmerk

Behandeld door Marco Swenne 0512 - 581 234

Onderwerp Schadeherstel Agrifirm Geachte heer, mevrouw, Hierbij ontvangt u antwoord op de door u gestelde technische vragen met betrekking tot het voorstel schadeherstel kade t.h.v. Meerpaal 9. 1. Wederkerig belang en afspraken a. Er is sprake van een wederkerig belang bij het onderhoud van de kaden. Wat zijn de afspraken hierover, met welke partijen zijn deze gemaakt, wat zijn de financiële afspraken, en wanneer worden deze concreet? Er is inderdaad sprake van een wederkerig belang bij het onderhoud van de kaden. Bij de uitgifte van de percelen zijn geen aanvullende afspraken gemaakt over beheer, onderhoud en vergoedingsregeling. Nu na 60 jaar dient beheer en onderhoud te worden uitgevoerd en is het tijd om deze afspraken wel te maken. Hiervoor is reeds een proces opgestart om samen met ondernemers tot een reële regeling te komen. Een groep van kade-ondernemers onder leiding van SMST heeft hiervoor het initiatief genomen. De planning is om In het najaar van 2025 tot overeenstemming te komen. b. Zijn er concrete signalen of toezeggingen van Agrifirm om mee te werken aan een erfpachtconstructie en om een marktconforme canon te betalen? Ja, in meerdere gesprekken op verschillend niveau heeft men herhaaldelijk aangegeven bereid te zijn tot het afsluiten van een marktconforme regeling. c.

Welke partijen zijn verantwoordelijk voor de handhaving en evaluatie van deze afspraken? De partijen tussen wie de afspraken zijn gemaakt. Dus in het geval van Agrifirm zijn dat gemeente en Agrifirm. Hierover worden in het contract bepalingen opgenomen. 2. Initiatief en omvang vervanging a. Heeft Agrifirm een schriftelijk verzoek gedaan om, naast de 26 meter voor groot onderhoud, ook de resterende 224 meter te vervangen? Nee. Tijdens inspectie van de kaden door de gemeente is de calamiteit van 26 m aan het licht gekomen. De totale kade is 260 m. Vervanging / versterking van het overige deel betreft dus 234 m. b. Wat is de aanleiding voor het meenemen van deze 224 meter in het ontwerp? Betreft dit een technische noodzaak, beleidsmatige keuze of externe vraag? We werken aan een toekomstbestendige haven met daaraan gekoppeld toekomstbestendige infrastructuur. Correspondentie-adres: Postbus 10.000 9200 HA Drachten

Gauke Boelensstraat 2 9203 RM Drachten Telefoon (0512) 58 12 34

E-mail gemeente@smallingerland.nl Internet www.smallingerland.nl

GEMEENTE SMALLINGERLAND Ons kenmerk 2025-016743

Datum 12 mei 2025

Bladnr. 2

Aangezien bekend is dat de kade bij Agrifirm op meerdere punten is verzwakt en dat in één keer vervangen van de kade uit technisch en financieel oogpunt effectiever en efficiënter is zal tevens een ontwerp worden gemaakt voor vervanging/versterking van de gehele kade bij Agrifirm. Op deze manier worden dubbele voorbereidingskosten vermeden. Onder voorwaarde van een erfpacht- of huurovereenkomst voor het kadegebruik zal voor de versterking van het overige kadedeel aanvullend krediet worden aangevraagd c. Geldt de verwachte technische levensduur van 10-15 jaar, zoals genoemd tijdens de informatieavond van 16 januari 2024 voor de kades aan de Steven en het Nije Kanaal, ook voor de resterende 224 meter aan de Meerpaal bij Agrifirm? Zo nee, wat is dan de verwachte resterende levensduur? Indien de onderhoudswerkzaamheden conform het Meerjaren Onderhoudsplan (MOP) worden uitgevoerd en de erosiegaten worden opgevuld is de restant levensduur nog 10-15 jaar. Indien deze niet worden uitgevoerd is de rest levensduur onbekend. 3. Technische uitgangspunten a. Voor welke scheepsklasse (IV of V) wordt de kade ontworpen of voorbereid? De kade wordt ontworpen op basis van bodemgesteldheid, erosie voor de kade, sterkteberekeningen e.d. Op basis hiervan wordt de lengte van de damwand bepaald.

De minimale lengte van de damwand is (net als in de Oosterzandinghaven) minimaal overeenkomstig de scheepsklasse V. b. In de begroting 2025-2028 (pag. 99) wordt gesproken over erosie door schroefbewegingen. Klopt het dat de aangetroffen schade aan de kade van 224 meter bij Agrifirm valt onder deze problematiek, en dat eerdere gaten reeds zijn gedicht? Ja de aangetroffen schade wordt veroorzaakt door deze problematiek. Eerdere erosiegaten zijn gedicht. 4. Financiën en karakter van investeringen a. De termen ‘structureel’ en ‘eenmalig’ lijken door elkaar gebruikt. Kunt u per genoemd bedrag aangeven welk karakter het heeft? Voorbereidingskrediet € 175.000 betreft een investering. Een investering leidt tot kapitaallasten (rente en afschrijving). Dit zijn structurele lasten. Investeringskrediet € 675.000: idem b. Betreft het voorbereidingskrediet van €175.000 voor het bouwteam een eenmalig bedrag dat kan worden afgeboekt als blijkt dat vervanging van de 260 meter kade niet nodig is? Nee, want deze kosten zijn tevens nodig voor de voorbereiding van de 26m kade. c. Hoe is het totale gevraagde voorbereidings- en uitvoeringskrediet van €850.000 opgebouwd? De €850.000 bestaat uit €175.000 voorbereidingskosten. De uitvoeringskosten á €675.000 zijn als volgt opgebouwd: - Leveren en aanbrengen stalen damwand €65.000. - Leveren en aanbrengen stalen aansluiting met bestaande damwand €25.000.

- Huur en beschikbaar stellen divers materieel €40.000. - Slopen deel bestaande kade en inboren stekken en opruwen en herstellen €32.500. - Leveren en aanbrengen betonnen dek sloof inclusief alle benodigde voorzieningen €93.500. - Slopen betonverharding aanvullen met zand achter herstelde kade en weer herstellen betonverharding €45.000. - Uitvoeren trilling metingen tijdens uitvoering en monitoren bestaande constructies €15.000. - Kosten Agrifirm voor aanpassen bedrijfsvoering tijdens herstelwerkzaamheden €168.000. - Bouwplaatskosten/Uitvoeringskosten/Toezicht en Projectmanagement €95.000. - Verzekeringen/vergunningen/veiligheidsmaatregel €12.500. - Risico's en onvoorzien €83.500.

GEMEENTE SMALLINGERLAND Ons kenmerk 2025-016743

Datum 12 mei 2025

Bladnr. 3

d. Hoe verhoudt de investering van €675.000 voor 26 meter (€26.000 per meter) zich tot eerdere ramingen, zoals die tijdens de CEF-aanvraag (4.900 m voor €47 miljoen = €9.600 per meter)? Waarop is dit hogere bedrag gebaseerd? De eenmalige kosten verreken je over een veel kleinere hoeveelheid m1. Dit maakt dat de kosten voor dit deel hoger uitvallen. Tevens zijn de kosten voor het koppelen van de nieuwe aan de oude kade nu toegerekend aan 26 m1 kade i.p.v. aan de gehele haven. 5. Planning en kaderstelling a. Waarom is ervoor gekozen om deze investering niet te betrekken in de Kadernota 2025? De kadernota 2025 lag in juli 2024 ter besluitvorming in de raad. Ten tijde van deze besluitvorming waren we nog in afwachting van de CEF aanvraag en hierin was de vervanging van de totale kade Agrifirm meegenomen. Zoals toegezegd in het raadsvoorstel 'Strategisch ontwikkelplan industriegebied De Haven' zou na goedkeuring van de CEFsubsidie een separaat raadsvoorstel voor de versterking van de havenkaden aan u worden voorgelegd. Hier zou de kade bij Agrifirm onderdeel van uitmaken. b. Zijn er in 2024 en 2025 grondaankopen (bijv. stroken van 10 meter kadegrond) gedaan door de gemeente, en zo ja, voor welk doel? Nee. 6.

Afschrijving en financiële verordening Waarom is gekozen voor een afschrijvingstermijn van 60 jaar voor deze investering, terwijl de financiële verordening nog niet is aangepast? 60 Jaar is een reële afschrijftermijn voor kade infrastructuur gebaseerd op huidige ontwerp en technische levensduur. Op dit moment is deze termijn nog gesteld op 45 jaar maar is niet reëel. Na besluitvorming op dit onderdeel zal de financiële verordening worden aangepast. Naar verwachting zal de aangepaste verordening na de zomer van 2025 in uw raad ter vaststelling worden aangeboden. 7. Bouwteamproces en risico’s a. Hoe borgt de gemeente dat het bouwteamproces transparant en doelmatig verloopt, gezien de beperkte ruimte voor aanbesteding binnen deze vorm? De regierol voor het bouwteam ligt bij de gemeente. De toetsing van het bouwteamproces, ontwerp, sterkte, e.d. ligt bij een onafhankelijk adviseur RHDHV. Op deze manier is de transparantie in dit proces gewaarborgd. b. Wat zijn de risico’s voor de gemeente als het herstel duurder uitvalt dan geraamd, bijvoorbeeld door verplaatsing van de kraan of ontwerpaanpassingen? De gemeente is juridisch eigenaar van de kade. De financiële risico's zijn daarmee voor rekening van de gemeente. Vooraf heeft een risico-inventarisatie plaatsgevonden en zijn beheersmaatregelen genomen om de risico's zoveel mogelijk te beperken.

Het belangrijkste risico is dat de bestaande damwand inmiddels meer vervormd is dan uit meest recent onderzoek blijkt. Als de geknikte damwand zo ver is vervormd dat de nieuwe kademuur meer dan 1,5 meter verder moet worden gezet, dan komt een schip buiten het bereik van de vaste kraan op de wal te liggen. Dat zou kosten kunnen veroorzaken voor aanpassing van die kraan of tot ontwerpaanpassingen van de nieuwe kademuur met meerkosten à € 200.000 tot gevolg. Of dit aan de orde is zal blijken bij de voorbereiding op het maken van het ontwerp voor de kadevernieuwing. c. In hoeverre wordt de gemeenteraad betrokken bij tussentijdse besluitvorming binnen het bouwteam? Indien de scope van het project verandert en daarmee de financiën zal de gemeenteraad worden geïnformeerd. Tevens wordt de gemeenteraad conform de leidraad Grote Projecten over het gehele programma "De Haven" geïnformeerd.

GEMEENTE SMALLINGERLAND Ons kenmerk 2025-016743

Datum 12 mei 2025

Bladnr. 4

8. Lange termijnbeheer en precedentwerking a. Wat is het lange termijnplan voor beheer en onderhoud van gemeentelijke kades, inclusief investeringsbehoefte en dekking? Het beheer en onderhoud van de gemeentelijke kades valt onder het gebiedsprogramma "De Haven". Binnen dit programma wordt gewerkt aan scenario's voor de duurzame instandhouding van de kaden. Naar verwachting zal dit eind 2025 aan uw raad worden voorgelegd. b. Zijn er andere urgente kadeproblemen binnen de haven die eveneens om herstel vragen? Op dit moment zijn geen andere urgente kadeproblemen aan de orde. Op een aantal plaatsten zijn erosiegaten geconstateerd. Deze worden jaarlijks gemonitord. c. In hoeverre werkt dit voorstel als precedent voor andere bedrijven die aanspraak willen maken op gemeentelijk herstel van kade-infrastructuur? Geen precedent. Dit voorstel gaat over herstel van een calamiteit die bij andere bedrijven niet aan de orde is. 9. Toekomst en beleidskader a. Wat is de toekomstvisie voor de haven van Drachten in het licht van de inzichten die worden verwacht in 2025? Dit maakt onderdeel uit van het gebiedsprogramma de haven waar we in de loop van 2025 bij uw raad op terugkomen. b. Hoe verhoudt deze investering zich tot de gemeentelijke beleidsdoelstellingen op het gebied van economie, duurzaamheid of klimaatadaptatie? Dit is voor het herstel van de calamiteit niet aan de orde.

Betreft een puur technische maatregel. 10. Lessen uit de situatie Agrifirm Welke lessen zijn geleerd uit deze casus en hoe worden die toegepast om toekomstige erosie- en onderhoudsproblemen tijdig te signaleren en voorkomen? Het college heeft vanaf 2019 inspecties laten uitvoeren en in 2022, in participatie met kadeondernemers de strategie voor het kade-onderhoud vastgesteld. In 2021 zijn verordeningen voor het havengebied vastgesteld. In 2022 is een bedrag voor het kunnen plegen van onderhoud aan havenkades gevraagd en beschikbaar gesteld. Dat is voor het eerst sinds de aanleg van de havenkades. In het vervolg op het subsidiebesluit CEF wordt gewerkt aan een alternatief plan voor de duurzame instandhouding van de havenkades. Dit alles is onderdeel van de aanpak om incidenteel onderhoud te vermijden. Dat is ons bij Agrifirm helaas toch overkomen. Alles is er op gericht te voorkomen dat zich dit nog een keer herhaalt elders in het havenbekken. Aanvullende vragen ELP inzake aanbesteding 11. Klopt het dat de formeel vastgestelde geraamde opdrachtwaarde voor het herstel van de kade bij Agrifirm circa € 675.000 bedraagt? De opdrachtwaarde moet worden verhoogd met de voorbereidingskosten zijnde € 175.000. Hiermee komt de totale opdrachtwaarde op € 850.000. 12.

Indien deze opdracht onder de categorie ‘Werken’ valt en met een geraamde waarde van circa € 675.000 geldt volgens het inkoopbeleid de meervoudig onderhandse procedure (minimaal drie offertes). Kan het college bevestigen of deze procedure is gevolgd of nog gevolgd gaat worden? Nee, Zie vraag 14 13. Welke concrete stappen zijn tot op heden gezet bij de voorbereiding en uitvoering van deze aanbesteding? Geen

GEMEENTE SMALLINGERLAND Ons kenmerk 2025-016743

Datum 12 mei 2025

Bladnr. 5

14. Het inkoopbeleid biedt de mogelijkheid om gemotiveerd van de standaardprocedure af te wijken. Is er op dit moment sprake van een afwijking of is het college voornemens hiervan af te wijken? Zo ja, op welke gronden gebeurt dit en welke formele stappen (zoals een collegebesluit) zijn daarvoor vereist en reeds genomen of nog te nemen? Het college is bevoegd om af te wijken van het inkoopbeleid. Voor deze casus heeft het college besloten om gemotiveerd af te wijken van het inkoopbeleid. De motivatie hiervoor is drieledig, namelijk dat (a) de aanpak in bouwteamverband met een lokale partij de inbreng waarborgt van kwaliteit en ervaring met lokale omstandigheden, (b) in de samenwerking van opdrachtgever, ontwerper en aannemer(s) de beste oplossing tot stand zal komen, technisch en financieel, en (c) de betrokkenheid van lokale (kade)ondernemers het draagvlak vergroot om met hen te werken aan de duurzame instandhouding van de kade-infrastructuur in de industriehaven Drachten. Het besluit in kwestie is genomen in de collegevergadering van 1 april 2025 en gepubliceerd op 8 april (zie bijlage). 15. Hoe borgt het college transparantie en controleerbaarheid bij besluiten van deze aard, in het bijzonder wanneer wordt afgeweken van het vastgestelde inkoopbeleid? Besluiten van het college zijn openbaar en daarmee controleerbaar.

Wij hopen u met deze brief voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders, secretaris

burgemeester

Siebren van der Berg

Fred Veenstra

Bijlage : Openbare besluitenlijst collegevergadering van 8-4-2025