Leeswijzer Zomernota 2026

Zomernota 2026 Leeswijzer 10 juni 2025

Agenda 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Algemeen Vertrekpunt Financiële ruimteberekening Bezuinigingen Vrijval reserves Totaal zomernota Vervolgproces

1. Algemeen 1/2

1. Algemeen 2/2 Wat speelt er (landelijk)? -

Na veel media aandacht en dreiging van rechtszaken heeft Kabinet een ‘geste’ gedaan via beschikbaar stellen extra middelen via het Gemeentefonds. Onzekerheid door kabinetsval of gemaakte afspraken ‘bestendig’ zijn; Tegelijk met de incidentele middelen ligt er een transformatieopdracht voor Jeugd; Systematiek rondom SPUKS wordt herzien: extra bezuiniging -> onbekend in hoeverre controversieel door kabinetsval. Ravijnjaren ‘verschuiven’ min of meer.

Conclusie: Structureel financieel beleid voeren blijft in de huidige context een uitdaging met onzekerheden.

2. Vertrekpunt 1/2 Begrotingsproces 2025 – 2028: • Meerjarig saldo (optelsom) rekening houdend met incidentele baten en lasten is niet sluitend, sprake van een tekort. 2026 en 2027 laten tekort zien (ravijnjaren), net als begroting 2024. • 2028 is nipt structureel sluitend. • We zijn niet klaar met bezuinigen. • Repressief toezicht, Provincie kritisch op financiële kengetallen (solvabiliteit, liquiditeit). Reflectie 1e 5 maanden 2025: • Incidentele gestes via het Gemeentefonds maken dat het lastig blijft om structureel financieel beleid te voeren; • Verschuiving van ravijnjaren, Jeugdzorg blijft een zorg met ingewikkelde transformatieagenda; • Realisatietempo wijkt af van verwacht realisatietempo; • Meerjarig perspectief blijft ‘volatiel’: wijzigt na iedere circulaire; • Onzekerheid door kabinetsval -> welke afspraken zijn hard en wat gaat er nog wijzigen?. • Het blijft zaak om de begroting steeds te blijven bijsturen waar mogelijk.

2. Vertrekpunt 2/3 1. 2.

Ontwikkeling GR-en Wettelijk en onvermijdelijk

Startpunt Financiële Ruimteberekening

1. 2. 3. 4.

Geen beleidskeuzes ivm financiële situatie

Externe en interne autonome ontwikkelingen

Renteontwikkeling

Financiële ruimte ongewijzigd beleid

Saldo MJB (vastgesteld november’23) Raadsbesluiten met meerjarig effect (na november’24) Loon- en prijsontwikkelingen (CPB maart’25 + voorlopig bod CAO) Prognose algemene uitkering op basis van Voorjaarsnota

Bezuinigingen

Financiële eind stand Zomernota

1. Vertrekpunt 3/3 Financiële beleidsuitgangspunten 1. Solide en verantwoord meerjarig financieel beleid: begroting moet in evenwicht zijn, dat wil zeggen over het totaal van de jaren geen begrotingstekort. 2. De financiële ruimte wordt bepaald op basis van een consistente methode op basis van de elementen van een “realistische” begroting. De uitwerking van deze methode is altijd te vinden in bijlage 1 van de Zomernota. 3. De financiële ruimte is een tussenstand. Diverse ontwikkelingen kunnen nog niet worden meegenomen in de financiële stand. Deze ontwikkelingen worden weergegeven in de Zomernota, al dan niet als winstwaarschuwing. Beleidsuitgangspunten 4. Speerpunten begroting 2025-2028 en lopende beleidsuitvoering 5. Ambitiedocument

3. Financiële ruimteberekening 1/2 Stand financiële ruimte (x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

A. Totaal beginstand

-684

1.419

6.641

2.038

B. Totaal loon- en prijsontwikkelingen

-6.657

-6.609

-6.613

-6.628

C. Prognose effect algemene uitkering op basis van VJN

9.876

9.675

3.702

4.020

-10.633

-8.739

-7.113

-7.111

E. Claims wettelijk & onvermijdelijk

-310

-310

-730

-490

F. Renteontwikkeling

1.611

1.776

2.093

2.694

Totaal verkenning financiële ruimte bij ongewijzigd beleid

-6.797

-2.788

-2.020

-5.476

D. Totaal ontwikkelingen sociaal domein (prognose)

3. Financiële ruimteberekening 2/2 Bijzonderheden bij deze stand: -

Prognose algemene uitkering op basis van Voorjaarsnota op basis van landelijk gevalideerd model. Meicirculaire wijkt hier vanaf. Ontwikkelingen sociaal domein op basis van concept-begrotingen. Hierin zitten volume-effecten op basis van ontwikkeling open-einde regelingen in. Andere GR-en op basis van concept-begrotingen. Effecten van prijsstijgingen daar minder groot doordat GR-en zelf ook bezuinigd hebben. Rente-ontwikkeling is positief effect ten opzichte van eerdere prognoses door ontwikkeling van de financieringsbehoefte (uitgeven van geld gaat in een lager tempo dan verwacht op basis van planningen). Wettelijke en onvermijdelijke ontwikkelingen: ontwikkeling dividenden + aanpak Stadserfcomplex (vanaf 2028 en 2029)

Conclusie: op basis van deze prognose zijn aanvullende bezuinigingsmaatregelen noodzakelijk om zelf regie over de financiën te blijven houden.

4. Bezuinigingen 1/2 Analyse van de begroting uitgangspunt op basis van inzicht in wettelijke en niet wettelijke taken + autonomiescore volgens ROB. In bijlage 3 van de zomernota is dit nader uitgewerkt op basis van de begroting 2025 op programma-taakveld niveau. Programma Programma 1: Mens en stad in beweging Programma 2: Ruimtelijke inrichting en samenhang Programma 3: Economie in ontwikkeling Programma 4: Overheid in balans Totaal begroting beleidsprogramma’s

Gemiddelde autonomiescore 3,7 7,3 8,7 2,5 5,6

Dit geeft een beeld van de wendbaarheid en beïnvloedbaarheid. Hoe hoger de autonomiescore, hoe minder wettelijke taken, hoe beter beïnvloedbaar door aanpassing lokaal beleid. Op basis hiervan zijn aanvullende bezuinigingen in beeld gebracht om uitgaven te verlagen.

4. Bezuinigingen 2/3 De bezuinigingsmaatregelen die onder de noemer ‘verlagen uitgaven’ vallen zijn ingedeeld naar de volgende bezuinigingscategorieën: o Financiële maatregel – Dit betreft een maatregel op basis van een meerjarige financiële analyse en heeft geen gevolgen voor de uitvoering. o Efficiencymaatregel – Bezuiniging kan worden behaald door efficiënter te werker en/of om te gaan met begrotingsmiddelen. o Onderzoeken – Er wordt nog aanvullend onderzoek gedaan, maar financieel-technisch geen belemmeringen om het voorstel als bezuiniging in te boeken. o Versoberen beleid – Bezuinigingsvoorstel heeft consequenties voor de stad, omdat het beleid wordt versoberd. o Stoppen beleid – Grootste gevolgen voor de stad, omdat het beleid wordt stopgezet (bedragen x € 1.000)

2026

Mens en Stad in Beweging

1.181

Ruimtelijke Inrichting in Samenhang

401

Economie in Ontwikkeling

2027

2028

2029

1.181

1.181

1.181

401

401

386

874

974

1.224

1.224

Overheid in Balans

123

158

158

158

Algemene dekkingsmiddelen

352

352

552

552

Totaal aanvullende bezuinigingen

2.932

3.066

3.516

3.501

In bijlage 2 staan alle maatregelen verder uitgewerkt.

4. Bezuinigingen 3/3 Naast verlagen uitgaven, wordt voorgesteld de inkomsten te verhogen: Verhogen inkomsten OZB 8% (3,7% indexatie + 4,3% ‘extra’) Optimale kostendekkendheid leges en heffingen

2026 1.461

2027 1.577

2028 1.704

2029 1.840

PM

OZB: indexatie en ‘extra’ verhoging van 4,3%. In totaliteit 8%. De kostendekkendheid van de leges en de heffingen worden na verwerking van alle kaders uit de zomernota in beeld gebracht. Daarbij is kaderstellend voor de leges dat deze moeten toegroeien naar optimale kostendekkendheid via een groeimodel (bijna 100%), voor de afvalstoffenheffing geldt een percentage van minimaal 90%.

5. Vrijval reserves Reserve

Vrijval

Reserve DU bodemsanering

289.000

Reserve frictiekosten heroverwegingen

279.799

Reserve Nationaal Programma

1.084.807

Reserve noodfonds energie

383.594

Reserve wijk

213.384

Reserve binnenstad

112.000

Reserve Kansen in de stad

142.000

Reserve achterstallig onderhoud MPV 1.000.000 Reserve sociaal domein Reserve economisch ontwikkelfonds Totaal vrijval ten gunste van algemene reserve

2.000.000 200.000 5.704.584

Afwegingskader voor (gedeeltelijke) vrijval:  Zijn er bestedingen geraamd in de meerjarenbegroting?  Ligt aan de besteding een vastgesteld bestedingsplan ten grondslag of volgt dat op korte termijn (toetsbaar) s?  Is de reserve de afgelopen jaren aangewend of is sprake van ‘slapende’ tegoeden?

Vrijval ten gunste algemene reserve met oog op solvabiliteit en NSQ op de langere termijn en inzet algemene reserve ter dekking van 2026.

6. Totaal zomernota Stand financiële ruimte (bedragen x € 1.000)

2027

2028

2029

-684

1.419

6.641

2.038

B. Totaal loon- en prijsontwikkelingen

-6.657

-6.609

-6.613

-6.628

C. Totaal algemene uitkering

9.876

9.675

3.702

4.020

-10.633

-8.739

-7.113

-7.111

A. Totaal beginstand

D. Totaal ontwikkelingen sociaal domein

2026

E. Totaal wettelijk, onvermijdelijk

-310

-310

-730

-490

F. Renteontwikkeling

1.611

1.776

2.093

2.695

Totaal financiële ruimte ongewijzigd beleid

-6.797

-2.788

-2.020

-5.476

Bezuinigingen – verlagen uitgaven

2.932

3.066

3.516

3.501

Bezuinigingen – verhogen inkomsten

1.461

1.577

1.704

1.840

Inzet algemene reserve

2.500 1.855

3.200

-135

2027

2028

Totaal prognose financiële ruimte

Bezuinigingen (bedragen x € 1.000) Totaal bezuinigd in Begroting 2025

95

2026 8.034

8.614

9.764

2029 9.764

Aanvullende voorstellen Zomernota 2026

2.932

3.066

3.516

3.501

Totaal bezuinigd na verwerking Zomernota 2026

10.966

11.680

13.280

13.265

Conclusie: - Sluitend beeld - 2029 is een aandachtspunt richting begrotingsproces (moet sluitend zijn).

7. Vervolgproces Stand Zomernota

Verwerking meerjarige effecten Berap (inclusief Meicirculaire)

Technische actualisaties

- Ieder jaar terugkerend - ZN obv financiële standen begin april

Onvermijdelijke financiële effecten

Overwegingen rondom bezuinigingen

Onontkoombaar, realistisch begroten

Technische actualisaties: 1. Doorrekening van de prijsindexatie over de detailbudgetten, eventuele financiële effecten op claims 2. Definitieve checks op de begrotingen van GR-en of tussentijdse cijfers die worden verwerkt 3. Actualisatie van de berekening van kapitaallasten op basis van het vaststellen van de jaarstukken en het overzicht restantkredieten (totale projectenportefeuille) 4. Doorrekening van de personele kosten die ten laste komen van de verschillende projecten 5. Actualisatie van de financieringsbehoefte en renteprognose op basis van de resultaten van de Berap 6. Actualisatie en berekening van de kostendekkendheid van de tarieven heffingen en leges 7. Overige financieel technische aanpassingen naar aanleiding van interne controles

Stand in de begroting

Vragen?