ACV-2023-gemeente-Schiedam-def
Tekst van het document
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag
Accountantsverslag 2023
Gemeente Schiedam
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. 4 juli 2024
0I
1
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Aanbiedingsbrief
Jaarverslag
Gemeente Schiedam T.a.v. de raad en het college van burgemeester en wethouders Stadserf 1 3112 DZ Schiedam
Vooruitblik
4 juli 2024
Onze samenwerking
Referentie:NLE00024086.1.1
Bijlagen
Geachte leden van de raad en het college,
Uitkomsten controle 2023
Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat wij hebben opgesteld in het kader van onze opdracht om de jaarrekening 2023 (de ‘jaarrekening’) van de gemeente Schiedam te controleren. We hebben de controle uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan. Daarnaast geven wij invulling aan de aanvullende berichtgeving over de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording en onze controleverklaring daarbij. Ons accountantsverslag gaat in op de belangrijkste bevindingen uit onze controle van uw jaarrekening en is met uw ambtelijke organisatie besproken op 17 juni 2024. De waardering van de grondexploitaties, materiële en financiële vaste activa hebben verhoogde aandacht gehad, vanwege de belangrijke invloed daarvan op het resultaat door de macro-economische ontwikkelingen.
Wij hebben de inhoud van dit verslag besproken tijdens de vergadering van de auditcommissie op 26 juni. Wij bedanken u en uw medewerkers voor de medewerking tijdens onze controle. Hoogachtend, PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.
drs. A.E.Gerritsma RA senior director
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., Fascinatio Boulevard 350, 3065 WB Rotterdam, Postbus 8800, 3009 AV Rotterdam T: +31 (0) 88 792 00 10, F: +31 (0) 88 792 95 33, www.pwc.nl ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop) voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.
2
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Onze kernboodschappen In dit hoofdstuk hebben we onze kernboodschappen samengevat.
01
2I
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Onze kernboodschappen Een goedkeurende controleverklaring
Observaties jaarrekening
Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2023 van gemeente Schiedam afgerond. Wij hebben een goedkeurende controleverklaring op het aspect getrouwheid verstrekt. Daarnaast verstrekken we ook een goedkeurend oordeel over de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen. Dit alles onder voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad. Verder geldt dat we geen indicaties van fraude en/of niet-naleving van wet- en regelgeving hebben.
De financiële positie is het afgelopen jaar verbeterd. De financiële wendbaarheid en weerbaarheid zijn goed. Het weerstandsvermogen is gestegen. De meerjarenbegroting is echter niet structureel sluitend. Vanaf de begroting van 2024 is inzichtelijk gemaakt welke bestedingen onvermijdbaar zijn en welke niet. Wij adviseren om in de P&C-documenten inzichtelijk te maken wat op totaalniveau de onvermijdbare en vermijdbare lasten zijn. Schattingen van het college zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen.
Rechtmatigheidsverantwoording is voldoende onderbouwd Het college heeft een verantwoording over rechtmatigheid opgesteld in de jaarrekening en nader toegelicht in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’. Over 2023 zijn begrotingsafwijkingen gerealiseerd; deze waren acceptabel volgens de financiële verordening. Het college heeft de overige onrechtmatigheden juist en volledig opgenomen in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’. Dit verslag is opgesteld uitsluitend voor gebruik door de raad en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Schiedam. Op dit verslag kan niet door derden worden gesteund aangezien derden niet op de hoogte zijn van het doel van de werkzaamheden en de resultaten onjuist kunnen interpreteren. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid, zorgplicht en/of verantwoordelijkheid jegens andere partijen dan de gemeente Schiedam.
Ontwikkelingen in uw gemeente In het ruimtelijk domein zien we dat het risicoprofiel van de grondexploitaties is verhoogd. Dit komt met name door de opening van de grondexploitatie Staatsliedenbuurt. Onze aanbevelingen voor verbetering van de bedrijfsvoering hebben wij gerapporteerd in onze rapportage interim-bevindingen. Na die rapportages hebben wij geen nieuwe observaties. De conclusie blijft dat u met name aandacht moet geven aan de interne beheersing rondom de IT-omgeving.
Informatiewaarde jaarverslag De jaarrekening en het jaarverslag zijn met elkaar verenigbaar. De kwaliteit en informatiewaarde jaarverslag is voldoende. Voor verbetering kan worden gedacht aan de formulering van de doelstellingen en de aansluiting van indicatoren op de doelstellingen, daarnaast de rapportage over de realisatie van de doelstellingen in de programmaverantwoording. Wij hebben van de organisatie begrepen dat in de begroting 2024 een slag is gemaakt in de verbetering van het formuleren van doelstellingen en indicatoren.
3
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Onze conclusies In dit hoofdstuk wordt uitleg gegeven over ons oordeel bij de jaarrekening. Hierin lichten we de geconstateerde fouten en onzekerheden voor de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid toe.
02
3I
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Ons oordeel bij uw jaarstukken 2023 is goedkeurend
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld
Geen fouten en onzekerheden geconstateerd in relatie tot getrouwheid
Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2023 van de gemeente Schiedam afgerond. Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt inzake de getrouwheid van de jaarrekening, waarin ook de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen, onder het voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad.
We hebben geen controleverschillen geconstateerd in relatie tot getrouwheid. Wel hebben wij meerdere correcties voorgesteld in de Sisa-bijlage en de WNTbijlage. Deze correcties zijn verwerkt.
Rechtmatigheid specifieke uitkeringen Wij verstrekken naar verwachtng in onze controleverklaring ook een goedkeurend oordeel over de baten en lasten evenals de balansmutaties met betrekking tot de specifieke uitkeringen, zoals opgenomen in de SiSa-bijlage.
Getrouwheid Oordeel:
Overige informatie in uw jaarverslag is consistent met uw jaarrekening Als accountants zijn wij ervoor verantwoordelijk dat wij in onze controleverklaring verslag uitbrengen over de overige informatie die in het jaarverslag is opgenomen. De overige informatie omvat alle delen van de jaarstukken met uitzondering van de jaarrekening. Wij hebben geen materiële inconsistenties, materiële onjuistheden en/of omissies opgemerkt in de informatie die op grond van het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) moet worden verstrekt.
Goedkeurend
6.000 4.000 2.000 -
Fouten
= absoluut bedrag fouten of onzekerheden in €1.000
Onzekerheden = door u vastgestelde goedkeuringstolerantie in €1.000
4
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Uitkomsten controle 2023 In dit hoofdstuk beschrijven we de uitkomsten van de controle voor het ruimtelijk domein, het sociaal domein en de overige domeinen.
03
5
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein Een stijging in de verliesvoorziening grondexploitaties
Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Het risicoprofiel van de grondexploitaties stijgt In 2023 is een positief bedrijfsresultaat grondbedrijf gehaald van €2,5 miljoen (begroot €5,5 miljoen). Het verschil in het begrote resultaat en gerealiseerde resultaat wordt met name veroorzaakt door vertraging in de grondexploitaties. Deze vertraging komt voort uit de marktomstandigheden, complexiteit en beperkte capaciteit van de ambtelijke organisatie. Op dit moment verwacht de organisatie dat deze vertragingen in de realisatie volgend jaar ingehaald zullen worden en dat deze geen noemenswaardig financieel effect hebben. De projectgerelateerde risico’s zijn (conform de paragraaf ‘Weerstandsvermogen’) gestegen naar €16,5 miljoen (2022: €9,5 miljoen). Deze stijging wordt met name veroorzaakt door de opening van de grondexploitatie Staatsliedenbuurt. Hierover is door de raad op 3 oktober 2023 een besluit genomen.
neutraal geprognotiseerd resultaat. Voor de Staatsliedenbuurt in de wijk Nieuwland speelt het verbeteren van de leefbaarheid een belangrijke rol. De raad heeft daarom in oktober ermee ingestemd om een grondexploitatie te openen met een negatief geprognotiseerd resultaat. De hogere verliesvoorziening grondexploitaties voor dit project komt daarom ook niet als een verrassing. Tussentijdse winstneming 2023 verwerkt conform BBV-uitgangspunten Het BBV schrijft voor dat in sommige situaties, eerder dan bij het afsluiten van grondexploitaties, tussentijds winst genomen moet worden op basis van de Percentage-of-Completion-methode. In 2023 is er €0,4 miljoen aan winst verantwoord; dit heeft voornamelijk betrekking op het project Spaanse Polder. Wij hebben vastgesteld dat de winst voor 2023 terecht is verantwoord.
De verliesvoorziening is in 2023 verhoogd met €4,3 miljoen De verliesvoorziening wordt gevormd voor grondexploitaties waar een tekort wordt verwacht op de eindwaarde. Per jaareinde is de voorziening €28,7 miljoen (2022: €24,4 miljoen). De stijging van €4,3 miljoen ontstaat met name door lagere opbrengstverwachtingen (€1,4 miljoen) en door het verwachte negatieve resultaat van de nieuwe grondexploitatie Staatsliedenbuurt (€2,3 miljoen). Doorgaans wordt voor het openen van een grondexploitatie gestuurd op een
40
Ontwikkeling risicoprofiel grondexploitaties
30 2023
20
2022
10 0 -10 -20
Prognose resultaat
Figuur 1 Risicoprofiel grondexploitaties
Risico's
Verliesvoorziening
5I
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein Parameters laten een evenwichtig beeld zien
Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Actuele thema’s zijn verwerkt in de grondexploitaties; informatiewaarde kan verbeterd worden De stijgende bouwkosten, de onzekerheden in de markt, de stijgende rente in 2023 en het stroomnet van Nederland dat overvol is. Dit zijn de thema’s die landelijk impact hebben op grondexploitaties. Deze onderwerpen zijn in voldoende mate meegewogen in de actualisatie van de grondexploitaties. Wij constateren wel dat de informatiewaarde in de jaarrekening verbeterd kan worden. De financiële impact per parameter wordt in het meerjarenperspectief grondexploitaties (‘MPG’) gecommuniceerd richting de raad. Ook als een belangrijk landelijk thema geen tot weinig impact heeft op de grondexploitaties van Schiedam, zien wij het als toegevoegde waarde om hierover te rapporteren. We lichten twee onderwerpen met een impact op de grondexploitaties van gemeente Schiedam hieronder toe: •
De verkoopprijzen van woningen liggen in lijn met het afgelopen jaar. Daartegen stijgen de bouwkosten. Dit betekent dat de residuele grondwaarde daalt. Wij hebben vastgesteld dat u een toetsing hebt uitgevoerd op uw grondwaardes. De uitkomsten hebben niet geleid tot afwaarderingen.
•
De rentes zijn gestegen in vergelijking met de afgelopen jaren. Dit komt door de verhoging die de ECB heeft doorgevoerd om de inflatie onder controle te
houden. Met de stijgende rente zijn ook de rentekosten die aan de grondexploitaties worden toegerekend gestegen. Wij adviseren u om bij langlopende grondexploitaties de renteontwikkelingen te blijven monitoren en hier in de risicoanalyse rekening mee te houden. De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig ingeschat De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de parameters zijn geactualiseerd. De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig bepaald.
5II
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig bepaald
Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen
Parameter
Beoordeling 2023
Toelichting
Rechtmatigheid
De gehanteerde rekenrente
Het college rekent binnen de grondexploitaties met een rekenrente van 1,7% (2022: 1,7%). Dit is de rente gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van gemeente Schiedam en is conform het BBV en beoordelen we daarom als evenwichtig.
Fraude en wet- en regelgeving
De kostenstijging
De gehanteerde kostenstijging is 2,0% (2022: 12,0%) met uitzondering van 2024 (3%). Deze percentages zijn gebaseerd op gegevens vanuit onder andere het CBS. Op basis van de externe bronnen waarop de kostenstijging is gebaseerd, beoordelen wij de parameter als evenwichtig.
De opbrengstenstijging
Het college rekent met een opbrengstenstijging voor wonen van 0% voor 2024 en 2025, 2% voor 2026 en verder. Voor niet woningbouw wordt gerekend meet een opbrengststijging van 0% in 2024, 1% in 2025 en 2% voor 2026 en verder. We concluderen dat de inschatting van deze parameter evenwichtig tot stand is gekomen. Ten opzichte van 2022 betreft dit een negatieve bijstelling van het opbrengstenstijgingspercentage, wat de verwachting aangeeft dat de huizenmarkt afvlakt.
De gehanteerde programmering
De programmering van de grondexploitaties is gebaseerd op interne en externe. Wij achten de op marktinformatie gebaseerde, inschatting voor de programmering evenwichtig op basis van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Verkoopprijzen
De prijzen zoals ingerekend in de grondexploitaties zijn veelal gebaseerd op marktinformatie of taxaties. Wij achten voor 2023 de gehanteerde prijsstelling, zoals opgenomen in de door ons gecontroleerde projecten, voldoende onderbouwd. Wij zijn hierbij van mening dat de prijsstelling evenwichtig is.
Update interne beheersing Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Controleverschil
Optimistisch
Evenwichtig
Voorzichtig
6
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht
Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking
Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames die het college heeft gedaan beoordeeld en concluderen dat deze
Schatting
Waarde (x €1 miljoen) 2023
Oordeel
2022
2023
2022
zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. Onderstaande tabel bevat een overzicht van onze bevindingen met betrekking tot die schattingen en oordelen.
Opmerkingen
Afschrijvingen van materiële vaste activa
11,7
10,9
Nvt
Het activabeleid van de gemeente ligt ten grondslag aan de wijze van afschrijven op materiële vaste activa. De gehanteerde afschrijvingspercentages zijn gebruikelijk in de sector.
De waardering van het vastgoed
152,8
157,7
Nvt
Vastgoed kan een economische of een maatschappelijke functie hebben en op vastgoed met een maatschappelijke functie (bijvoorbeeld een schoolgebouw) mag niet worden afgewaardeerd. De waardering van het vastgoed met een economische functie hebben we in detail gecontroleerd.
De waardering van de grondexploitaties
28,7
41,8
Nvt
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. De uitgangspunten die in de berekeningen gehanteerd worden zijn voor zover mogelijk onderbouwd met rapportages van externe partijen.
Bijlagen
Controleverschil
Optimistisch
Evenwichtig
Voorzichtig
6I
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht
Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag
Schatting
Waarde (x €1 miljoen) 2023
Oordeel
2022
2023
2022
De juistheid en volledigheid van de onderhoudsvoorziening
1,9
2,0
Nvt
Met betrekking tot de voorziening onderhoud hebben wij geconstateerd dat de onttrekkingen achterblijven op het onderhoudsplan. Uit nader onderzoek blijkt dat dit achterwege blijft als gevolg van tekorten aan personeel in de bouw.
De waardering van de financiële vaste activa
42,4
44,3
Nvt
Wij hebben de waardering van uw financiële vaste activa in detail gecontroleerd. Ook de deelnemingen hebben we specifiek gecontroleerd. Wij concluderen dat de inschattingen van het college ten aanzien van deze deelnemingen en (gerelateerde) leningen evenwichtig tot stand zijn gekomen.
De waardering en indexatie van de APPA-voorziening
5,7
5,9
Nvt
De voorziening voor wethouderspensioenen (APPA) per eind 2023 is onderbouwd door actuariële berekeningen van een externe serviceorganisatie. Deze organisatie heeft de uitgangspunten uit de circulaire van het ministerie gebruikt. Daarnaast is de voorziening geïndexeerd met 3,03% De nieuwe collegeleden zijn meegenomen in de voorziening. Wij zijn akkoord met de uitgangspunten die de gemeente Schiedam heeft gehanteerd.
De juistheid en volledigheid van de voorziening verlofsparen
1,6
1,1
Nvt
Wij hebben vastgesteld dat de voorziening is gevormd op basis van de beste inschatting die de gemeente kan maken. De grondslagen die zijn gehanteerd zijn geschikt.
Vooruitblik Onze samenwerking
Opmerkingen
Bijlagen
7
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Rechtmatigheid Uw rechtmatigheidsverantwoording voldoet aan de vereisten
Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Op basis van de financiële verordening legt het college in 2023 verantwoording af over de rechtmatigheid van de baten, lasten en balansmutaties via de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Als uw accountant hebben wij de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording meegewogen in ons oordeel over de jaarrekening als geheel (indirect oordeel over de rechtmatigheid). Rechtmatigheidsverantwoording van het college voldoet aan de vereisten Op basis van onze werkzaamheden hebben wij de getrouwheid van uw rechtmatigheidsverantwoording vastgesteld en geconstateerd dat de toelichting toereikend is. Het college heeft geen onrechtmatigheden boven de verantwoordingsgrens van €3,6 miljoen geconstateerd. Een nadere toelichting van de afwijkingen onder de verantwoordingsgrens zijn toegelicht in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’. Wij hebben inzicht verkregen in de wijze waarop de rechtmatigheidsverantwoording tot stand komt. Daarnaast hebben wij kennisgenomen van het VIC-plan en de uitgevoerde VIC-werkzaamheden en de algemene beheersingsmaatregelen binnen de gemeente. Om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording vast te stellen hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •
vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld conform de Kadernota Rechtmatigheid 2023;
•
vastgesteld dat de VIC-werkzaamheden conform het plan zijn uitgevoerd op de onderdelen van het voorwaardecriterium en/of detailwerkzaamheden op de juistheid en volledigheid van het begrotingscriterium en ten aanzien van Misbruik & Oneigenlijk gebruik (‘M&O’);
•
aansluiten van de gerapporteerde afwijkingen (fouten en onduidelijkheden) met de onderliggende administratie;
•
deelwaarnemingen uitgevoerd op de uitgevoerde (VIC)-werkzaamheden op het voorwaardecriterium, begrotingscriterium en M&O.
Toelichting op het voorwaardecriterium De €3,2 miljoen aan onrechtmatigheden komen voort uit het niet voldoen aan Europese aanbestedingen. Deze komen voort uit dossiers waarbij voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen gebruik is gemaakt van uitzonderingsregels. Het spoedeisende karakter is in 2023 hiervoor vervallen en daarom hadden deze bestedingen alsnog aanbesteed dienen te worden. Wij kunnen instemmen met de juistheid en volledigheid van de opgenomen fouten en onduidelijkheden in de rechtmatigheidsverantwoording. Toelichting op M&O Er zijn geen bevindingen in het misbruik en oneigenlijk gebruik boven de verantwoordingsgrens.
7I
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Rechtmatigheid Er zijn geen onrechtmatigheden in het kader van de begrotingsrechtmatigheid
Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
U heeft over 2023 €0 aan onacceptabele begrotingsafwijkingen gerealiseerd. Op basis van de geactualiseerde Kadernota Rechtmatigheid heeft het college de afwijkingen die onrechtmatig zijn, juist en volledig opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. In de geactualiseerde Kadernota Rechtmatigheid is de definitie van begrotingsrechtmatigheid aangepast Over- en onderschrijdingen van baten of onderschrijdingen van lasten/investeringen zijn onrechtmatig als deze afwijkingen niet tijdig aan de raad zijn gemeld. Wat tijdig is heeft uw raad vastgelegd in de financiële verordening. Hierbij is melden voldoende, een begrotingswijziging is niet noodzakelijk. Er zijn in 2023 geen begrotingsonrechtmatigheden die voortvloeien uit het niet tijdig melden van over- en onderschrijdingen van baten of onderschrijdingen van lasten/investeringen.
Begrotingsonrechtmatigheden die acceptabel zijn In de financiële verordening zijn ook afspraken gemaakt tussen de raad en het college over welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel kunnen worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel). De onrechtmatigheden die acceptabel zijn, moeten worden verantwoord in de rechtmatigheidsverantwoording, waarbij wordt verwezen naar de intern gemaakte afspraken in de financiële verordening en de toelichting in het programmaverslag. Onacceptabele afwijkingen moeten worden toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording zelf. Gemeente Schiedam heeft geen onacceptabele afwijkingen. Wij verwijzen naar het onderdeel ‘Analyse afwijkingen begroting na wijziging en realisatie’ in de jaarrekening voor een uitwerking per programma. Zie ook onze observaties bij het programmaverslag,
8
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Fraude en wet- en regelgeving
Uitkomsten controle 2023
Geen aanwijzingen of signalen van fraude geïdentificeerd. Er zijn geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen.
Ruimtelijk domein
Onze controleverklaring
Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Wij hebben tijdens onze controle bijzondere aandacht besteed aan het proces dat u hebt opgezet om frauderisico’s en risico’s op het niet naleven van wet- en regelgeving te identificeren. De uitgevoerde werkzaamheden en de uitkomsten hebben wij gerapporteerd in onze nieuwe controleverklaring. Hieronder geven wij u inzicht in onze belangrijkste bevindingen. In dat kader hebben wij geconstateerd dat u gestructureerd een frauderisicoanalyse uitvoert. Wij adviseren u minimaal eenmaal per jaar een gedegen frauderisicoanalyse uit te voeren en daarin ook aandacht te besteden aan risico’s op het niet naleven van wet- en regelgeving en maatregelen op te zetten en te implementeren om risico’s te beheersen en af te dekken. Uw frauderisicobeheersingsniveau is van voldoende niveau Fraude is een ernstig maatschappelijk probleem dat burgers, ondernemingen en de overheid financieel benadeelt. Het voorkomen en opsporen van fraude binnen uw organisatie is primair de verantwoordelijkheid van het management en degenen die belast zijn met governance. In dat kader verwachten wij dat u een frauderisicomanagementsysteem hebt geïmplementeerd dat bijdraagt aan het voorkomen en detecteren van fraude.
Wij hebben de opzet en de implementatie van de relevante aspecten van het frauderisicomanagementsysteem geëvalueerd, zoals gedragscode, klokkenluidersregeling, frauderisicoanalyse en, voor zover wij dit noodzakelijk achten, de werking
getoetst van elementen uit het frauderisicomanagementsysteem. Hierbij hebben wij geen tekortkomingen geconstateerd. Verantwoordelijkheden van het college en de raad De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en opsporen van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving berust bij degenen die belast zijn met governance van de gemeente (de gemeenteraad) en het college. Vanuit PwC hebben we een blog gepubliceerd die ingaat op de rol van de raad bij het voorkomen van fraude en corruptie. Deze blog belicht de verantwoordelijkheden van de organisatie en hoe u deze kunt aanpakken. Als uw accountant is het onze verantwoordelijkheid om onze controle te plannen en uit te voeren om redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening als geheel geen materiële onjuistheden bevat, of die nu worden veroorzaakt door fraude of door fouten, rekening houdend met het toepasselijke wettelijke en regelgevende kader. Door de inherente beperkingen van een controle is het risico onvermijdelijk dat sommige materiële onjuistheden in de jaarrekening onopgemerkt blijven. Geen aanwijzingen of signalen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving geïdentificeerd Tijdens de controle van de jaarrekening 2023 zijn geen aanwijzingen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen.
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Update interne beheersing Geen nieuwe significante tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersing
Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Schattingen Rechtmatigheid Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Geen nieuwe significante tekortkomingen in de interne beheersing In onze rapportage interim-bevindingen 2023, zoals gerapporteerd aan het college, hebben wij ons beeld gegeven van de interne beheersing van de gemeente Schiedam. Naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole hebben wij geen nieuwe belangrijke aandachtspunten in de interne beheersing geconstateerd. Geen nieuwe bevindingen ten aanzien van uw IT-omgeving Wij zijn verplicht melding te maken van onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze werkzaamheden richten zich op de algemene IT-beheersingsmaatregelen rondom de systemen Key2Finance, CBM2020 en Youforce. Wij hebben geen nieuwe bevindingen naar aanleiding van deze werkzaamheden. Verder vragen wij uw aandacht voor NIS2 en nieuwe wetgeving rondom het gebruik van AI.
9
10
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Jaarverslag In dit hoofdstuk beschrijven we wat ons is In dit hoofdstuk beschrijven we wat ons is opgevallen opgevallen in relatie tot de in relatie tot de informatiewaarde van het jaarverslag. informatiewaarde het visie jaarverslag. Daarnaast beschrijvenvan we onze op de financiële Daarnaast beschrijven we onze visie op positie. de financiële positie van de gemeente X.
04
11
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Financiële positie De kerngetallen laten een positieve ontwikkeling zien
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Wij hebben uw financiële positie aan de hand van zes kengetallen onder elkaar gezet. Hierbij hebben wij ook de landelijke cijfers gepresenteerd (zie de tabel hiernaast). Het exploitatieresultaat over 2023 is positief. De gemeente beoordeeld de solvabiliteitratio aan de hand van het advies van de VNG om een minimale ratio van 20% te hebben. De solvabiliteit van de gemeente Schiedam in 2023 is 24,6% en laat een lichte verbetering van de financiële positie zien door het positieve exploitatieresultaat over 2023. Om te beoordelen of de gemeente Schiedam in staat is om in te spelen op de toekomstige risico’s is het belangrijk de solvabiliteit te bezien in verhouding tot het weerstandsvermogen en de uitdagingen in de meerjarenbegroting. De structurele exploitatieruimte met een saldo van 2,2% laat zien dat de structurele lasten door structurele baten worden gedekt.
financiële paragraaf In grotere raadsvoorstellen wordt al het effect op de financiële positie meegenomen. Dit geeft u meer grip op de financiële positie.. Kengetallen
Gemeente Schiedam
Landelijk**
2023
2022
2023*
2022
Solvabiliteit
24,6% ●
23,1% ●
30,8%
38,9%
Solvabiliteitsratio gecorrigeerd voor erfpacht
28,6% ●
26,8% ●
-
-
Grondexploitaties
4,2% ●
5,7% ●
5,8%
6,3%
Structurele exploitatieruimte
2,2% ●
4,1% ●
0,6%
5,2%
Weerbaarheid
De financiële positie van de gemeente Schiedam is stabiel maar onzeker
Wendbaarheid
Het resultaat voor mutatie reserves van de gemeente Schiedam over 2023 is €10,7 miljoen positief. Het resultaat heeft grotendeels een incidenteel karakter, zoals bijvoorbeeld de hogere algemene uitkering op basis van de decembercirculaire. De toekomstige financiële positie blijft onzeker ook doordat in de meerjarenbegroting 2024 en verder flinke taakstellingen zijn ingeboekt en er nog geen duidelijkheid bestaat over de eventuele compensatie vanuit het Rijk na het jaar 2026. Om de grip op uw financiële positie te vergroten, kan een
Nettoschuldquote
117,3% ●
123,9% ●
71,4%
38,8%
Nettoschuldquote gecorrigeerd voor erfpacht
85,9% ●
90,1% ●
-
-
Belastingcapaciteit
98,3% ●
101,3% ●
105,1%
101,5%
* **
Op basis van de begroting 2022. Bron: https://findo.nl/jive
Tabel 1 Kengetallen financiële positie
11I
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Financiële positie Het resultaat van de gemeente Schiedam laat zich in dit tijdperk lastig voorspellen
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Realisatie van begroting laat een grillig verloop zien De grafiek hiernaast laat het verschil zien tussen het begrote en gerealiseerde totaal aan lasten exclusief reserves. Wij hebben het totaal aan lasten opgenomen in plaats van het resultaat om het effect van grote incidentele baten te normaliseren.
We adviseren het college om kritisch te kijken naar het voorspellend vermogen, inclusief de mate van beïnvloedbaarheid van verschillende onderdelen, doordat bijvoorbeeld incidentele uitkeringen, bijdragen en taken worden overgedragen. Hiervoor is het ook belangrijk dat de verantwoordings- en sturingsinformatie van verbonden partijen tijdig en kloppend richting gemeente Schiedam komt.
Vanaf 2020 zien we de trend dat gemeente Schiedam meer lasten begroot dan er worden gerealiseerd. Hierbij speelt de schaarste van mensen een middelen een belangrijke rol. Eerder rapporteerden wie hierover al in onze board letter. Bij de herziene begroting is de gemeente beter in staat om eerdere schattingsonzekerheden te ramen en invulling te geven aan ontwikkelingen in taken. De fluctuatie van de lasten ten opzichte van de bijgestelde begroting bestaan op hoofdlijn uit: • Hogere lasten door hogere voorziening grondexploitatie €4,3 miljoen; • Lagere lasten in de grondexploitaties door vertraging in de realisatie hebben een effect van €3,8 miljoen; • Hogere lasten door een stijging van de bijstandsuitkering als gevolgd van de wetswijziging per 1 januari 2023. Deze hogere lasten van €2,5 miljoen hadden eerder meegenomen kunnen worden in de bijgestelde begroting (ligt bij Stroomopwaarts); • Hogere lasten van €3,8 miljoen voor de regeling energiearmoede. Vanwege de late communicatie in de decembercirculaire had dit niet eerder meegenomen kunnen worden.
Wij adviseren om voor het deel dat nog niet kan worden geraamd de verschillen tussen initiële begroting en realisatie in kaart te brengen. Het inzichtelijk maken van incidentele onderdelen in samenhang met de mate van beïnvloedbaarheid en realisatie van de investeringsopgave kan hierbij een startpunt zijn. Hoe dichter de initiële begroting bij de realisatie ligt hoe sterker de (meerjaren)begroting is.
Voorspellend vermogen van de gemeente Schiedam 15% 10% 5% 0% -5% -10%
2020
2021
2022
2023
% verschil realisatie lasten/oorspronkelijke begroting Figuur 2 Voorspellend vermogen
% verschil realisatie lasten/bijgestelde begroting
12
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Observaties jaarverslag De kwaliteit van uw jaarverslag is goed voldoende De jaarrekening en het jaarverslag zijn verenigbaar, daarnaast voldoet het jaarverslag aan de vereisten van het BBV Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn. In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan het BBV. De kwaliteit van uw paragrafen is voldoende Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen. Daarnaast hebben wij de informatiewaarde van de paragrafen beoordeeld. Deze geven veel informatie over de realisatie ten opzichte van de uitgangspunten van het beleid. Daarnaast zijn paragrafen opgesteld over specifieke onderwerpen. Wij adviseren wel om bondiger en meer op hoofdlijnen te rapporteren. Uw paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ geeft voldoende inzicht in het fraudepreventieprogramma van de gemeente Schiedam In onze controleverklaring hebben wij gerapporteerd over de risico-inschatting, onze verrichte werkzaamheden en materiële bevindingen ten aanzien van fraude. Daarbij hebben we ook aandacht besteed aan de toelichtingen die de gemeente Schiedam heeft opgenomen in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’. Wij vinden dat de toelichting inzake fraude beter kan.
De paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ geeft voldoende inzicht in het vermogen om risico’s uit de bedrijfsvoering financieel op te vangen Naast het onderwerp fraude hebben wij in onze controleverklaring ook gerapporteerd over de financiële positie van de gemeente Schiedam. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Schiedam alle relevante informatie heeft opgenomen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’; daarnaast zijn alle relevante ontwikkelingen uit de sector en de impact daarvan op de gemeente Schiedam opgenomen in de toelichting. Wij vinden dat de gemeente Schiedam in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ een goede reflectie heeft gegeven op het vermogen om de risico’s vanuit de bedrijfsvoering financieel op te vangen. Informatiewaarde is voldoende Ons oordeel is gebaseerd op de leesbaarheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses. Wij zijn van mening dat het jaarverslag de raad de gewenste informatie verschaft per beleidsterrein. Wij missen daarin nog een duiding van wat de effecten zijn en wat bereikt is voor de ‘staat van de gemeente’ als geheel. Zo merken wij op dat in de jaarstukken de totstandkoming van de indicatoren vaak wordt toegelicht, maar dat weinig wordt ingegaan op wat het college vindt van de ontwikkeling in de kengetallen.
Wij hebben van de organisatie begrepen dat in de begroting 2024 een slag is gemaakt in de verbetering van het formulieren van doelstellingen en indicatoren.
13
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Relevante ontwikkelingen Cybersecurity Onze samenwerking Bijlagen
Vooruitblik In dit hoofdstuk van het verslag bespreken wij de relevante ontwikkelingen die vanaf het jaar 2024 relevant zijn voor uw gemeente.
05
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Relevante ontwikkelingen In gesprek met diverse stakeholders over belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Relevante ontwikkelingen Cybersecurity Onze samenwerking Bijlagen
Lokale overheden hebben een fundamentele rol rond belangrijke maatschappelijke thema’s zoals de woningcrisis, energietransitie, duurzaamheid en schaarste. In onze podcastserie Breed perspectief op lokale overheden bespreken wij samen met diverse stakeholders, allen vanuit hun eigen perspectief, de realisatie van belangrijke maatschappelijke doelstellingen en het belang van een goede beheersing en verantwoording daarbij om daarop te kunnen sturen en bij te kunnen sturen.
14
15
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Cybersecurity, NIS2 en AI-wetgeving
Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Relevante ontwikkelingen Cybersecurity Onze samenwerking Bijlagen
Cybersecurity vraagt om bredere aandacht vanuit de organisatie. Eerder in onze rapportage interim-bevindingen hebben wij terugkoppeling gegeven over cybersecurity. Wij hebben begrepen dat er zich sindsdien geen significante (cyber)incidenten hebben plaatsgevonden met een eventuele impact op de controle. Echter, cybersecurity vraagt om bredere aandacht vanuit de organisatie. Wij adviseren cybersecurity een organisatiebrede aangelegenheid te maken en meer verantwoordelijkheid te beleggen bij de verschillende afdelingen. Ook in het kader van cybersecurity is het belangrijk meer bewustwording te creëren binnen de organisatie. Zoals in het eerdere rapport is benoemd, is NIS2 een relevante ontwikkeling op het gebied van cybersecurity. Wij hebben begrepen dat gemeente Schiedam specifiek aandacht heeft voor NIS2. Wij adviseren om de aandachtspunten projectmatig op te pakken, inzicht te krijgen in de implementatie van informatiebeveiliging per afdeling en een periodieke beoordeling uit te voeren op de status van de implementatie per afdeling.
Belangrijke stap in richting verantwoord gebruik AI Het Europees Parlement werkt aan regels om risico’s rondom kunstmatige intelligentie (AI) te beheersen en te komen tot verantwoord gebruik. Organisaties (privaat en publiek) die AI-systemen ontwikkelen, exploiteren, gebruiken, importeren of distribueren met impact op EU-burgers kunnen binnen het toepassingsgebied van de AI vallen. De AI-wet gaat uit van een risicogebaseerde aanpak voor het beheer van AI, gericht op het beoordelen van de verwachte risico’s die een bepaalde AI kan opleveren voor de gezondheid, veiligheid of fundamentele rechten van EUburgers. De AI-wet specificeert ook gebruiksscenario's en systemen die hiervan zijn vrijgesteld, denk aan de ontwikkeling en gebruik van open source-modellen die niet als grote impact zijn geïdentificeerd om tegelijkertijd innovatie niet te belemmeren. Het merendeel van de clausules van de AI-wet zal naar verwachting twee jaar na de inwerkingtreding ervan worden geïmplementeerd. Dit houdt een korte implementatietijd in om aan de verplichting en vereisten te voldoen. Het is belangrijk om na te gaan welke acties er noodzakelijk zijn binnen de gemeente om bij AI-beheer en ontwikkeling aan de wetgeving te voldoen.
16
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze samenwerking
Uitkomsten controle 2023
In dit hoofdstuk beschrijven we hoe wij hebben samengewerkt met u en uw medewerkers. Daarnaast presenteren wij een overzicht van het aantal uren dat er is gewerkt aan de controle.
Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
06
16I
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze samenwerking We zien dat voor het tweede jaar verbeteringen mogelijk zijn in onze samenwerking
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Afgelopen jaar was het eerste jaar dat wij de jaarrekeningcontrole voor gemeente Schiedam hebben uitgevoerd. Een eerste jaar brengt vaak met zich mee dat wij elkaar beter moeten leren kennen en de werkwijzen nog beter op elkaar kunnen aansluiten. Aangezien we voortdurend streven naar een verbetering van het controleproces en onze dienstverlening, evalueren we dit proces graag op korte termijn. Onze reflectie op het proces van de jaarrekeningcontrole Wij merken dat de gevraagde stukken over het algemeen tijdig worden aangeleverd. Ook is de organisatie goed bereikbaar en reageert snel op vragen. Wel merken wij op dat de dossiervorming niet direct altijd voldoende geschikte controle-informatie geeft. Bij de SiSa-verantwoording is het moeilijk gebleken om de regelingen direct juist op te stellen en zijn er meerdere correcties doorgevoerd. Wat ons positief is opgevallen is de dossiervorming bij de grondexploitaties. De controle hebben wij deels op afstand en deels bij u in huis uitgevoerd. Dat laatste heeft onze voorkeur. Daarbij vragen wij u aandacht voor voldoende arbo-geschikte werkplekken voor ons team, waarbij ook de afstand tussen ons team en de organisatie voldoende klein is. Dat maakt een prettige samenwerking en communicatie, ook als we in huis zijn, makkelijker.
Geen bevindingen te melden rondom onafhankelijkheid Wij hebben onze naleving van externe normen en ons wereldwijde onafhankelijkheidsbeleid met betrekking tot onze dienstverlening in 2023
bewaakt en bevestigen dat wij aan deze onafhankelijkheidsvereisten hebben voldaan en voldoen.
Categorie
Totaal aantal geplande uren
%
Totaal aantal feitelijke uren (schatting)**
%
Partner/director
48
3%
53
3%
(Senior) manager
200
12%
243
14%
Overig personeel*
1.411
85%
1.502
83%
Totaal
1.659
100%
1.798
100%
* **
‘Overig personeel’ bestaat uit onze medewerkers en uitbestede uren. Bovenstaande figuur is gebaseerd op onze beste schatting per 30-6-2024.
Overzicht van de gemaakte uren De controle van de jaarrekening van de gemeente Schiedam vereist voldoende tijd en aandacht van de teamleden van het juiste niveau voor inhoudelijke werkzaamheden, beoordeling en begeleiding. In overeenstemming met de maatregelen die zijn beschreven in het rapport In het publiek belang geven wij hierboven een overzicht van de uren die we hebben besteed aan de controle van het lopende jaar van de gemeente Schiedam. De gerealiseerde uren liggen hoger dan gepland. Dit komt met name omdat het een eerstejaarscontrole is.
17
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Verhoogde risico's Onze controletools Communicatie Verantwoordelijkheden
Bijlagen In de eerste bijlage beschrijven we de uitkomsten van de werkzaamheden ten aanzien van de SiSa-bijlage. Daarna staan we stil bij onze controle van de WNTverantwoording. Vervolgens lichten we de materialiteit toe. Tot slot geven we een update over de verplichte communicatie
07
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
SiSa Geen bevindingen in de SiSa-bijlage
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Verhoogde risico's Onze controletools Communicatie Verantwoordelijkheden
Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening 2023. In 2023 zijn er veel SiSa-regelingen bijgekomen. Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) zwaardere rapporteringstoleranties dan voor andere onderdelen van de reguliere jaarrekening. De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: • €12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan €125.000; • 10% indien de omvangsbasis groter dan €125.000 en kleiner dan of gelijk is aan €1.000.000; • €125.000 indien de omvangsbasis groter is dan €1.000.000. De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. In de volgende tabel hebben wij onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen. Uit onze controlewerkzaamheden zijn verschillende afwijkingen naar voren gekomen welke zijn gecorrigeerd. Daarmee komen wij tot de conclusie dat er geen materiële afwijkingen meer zitten in de SiSa-bijlage. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
18
18I
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies
Fout of onzekerheid
Financiële omvang Toelichting fout/ in euro’s onzekerheid
Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, (gewelddadig) extremisme en terrorisme in 2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
A16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
3
A17
Regeling specifieke uitkering voorkomen georganiseerde en ondermijnende jeugdcriminaliteit
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
4
A20
Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpa van radicalisering, extremisme en terrorisme 2023-2026
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Bijlagen
5
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SiSa
6
C9
Specifieke uitkering woningbouwimpuls
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
7
C32
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
8
C41B
Regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
9
C47
Volkshuisvesting
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
10
C55
Aanpak energiearmoede
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
11
C56
Regeling huisvesting aandachtsgroepen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Onze controletools
12
C62
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Communicatie
13
C80
Specifieke uitkering Schiedam/ Bevoegdheden VvE’s bij verduurzaming
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
14
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
15
C94
Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming [...] van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
16
C99
Experiment uitbreiding bijhouding gegevens niet-ingezetenen in de basisregistratie personen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking
Wet normering topinkomens Materialiteit Verhoogde risico's
Verantwoordelijkheden
Nr.
Regeling / Naam specifieke uitkering indicator
1
A14
2
Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
18II
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Verhoogde risico's
Nr.
Regeling / Naam specifieke uitkering indicator
Fout of onzekerheid
Financiële omvang Toelichting fout/ in euro’s onzekerheid
17
C100
Regeling kansrijke wijk
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
18
C105
Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
19
C106
Tijdelijke regeling specifieke uitkering gebiedsbudget
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
20
D8
Onderwijs-achterstandenbelei 2023-2026 (OAB)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
21
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
22
D21
Specifieke uitkering Impuls Jongerencultuur
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
23
D22
Regeling specifieke uitkering voor de voorschoolse educatie aan ontheemde peuters
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
24
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
25
E44B
Tijdelijke mpulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
26
E104
Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
27
F28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
28
SZW G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SZW G2
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SZW G2A
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_totaal 2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SZW G2A
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet_totaal 2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SZW G2B
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_deel openbaar lichaam 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SZW G2B
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_deel openbaar lichaam 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Onze controletools Communicatie Verantwoordelijkheden
29
30
Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
18III
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag
Nr.
Regeling/i Naam specifieke uitkering ndicator
Fout of onzekerheid
Financiële omvang Toelichting fout/ in euro’s onzekerheid
31
SZW G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SZW G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB) gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SZW G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SZW G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SZW G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SZW G3
BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SZW G3A
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_totaal 2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SZW G3A
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T-1 (exclusief BOB)_ totaal 2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
33
G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_ gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
34
G4A
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_ totaal 2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
35
G10
Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
36
G10A
Wet inburgering 2021_ Totaal 2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Verhoogde risico's
32
Onze controletools Communicatie Verantwoordelijkheden
Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
18IV
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies Nr.
Regeling / Naam specifieke uitkering indicator
Fout of onzekerheid
Financiële omvang Toelichting fout/ in euro’s onzekerheid
Jaarverslag
37
G12
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Vooruitblik
38
G12A
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire totalen 2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
39
G13
Onderwijsroute_deel gemeente 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
40
G13A
Onderwijsroute_ totalen 2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
41
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
42
H8
Regeling Sportakkoor 2020-2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
43
H12
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Wet normering topinkomens
44
H25
Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden (ronde 3)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Materialiteit
45
H30
Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheids-bevordering cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
46
H31
Regeling Specifieke uitkering noodfonds energie amateur-sportvereniginge
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
47
H32
Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
48
H35B
Specifieke uitkering IZA-doelen 2023- 2026 (SiSa tussen medeoverheden)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Uitkomsten controle 2023
Onze samenwerking Bijlagen SiSa
Verhoogde risico's Onze controletools Communicatie Verantwoordelijkheden
Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
19
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Wet normering topinkomens De bezoldiging van uw topfunctionarissen is juist verantwoord in de WNT-bijlage
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Verhoogde risico's Onze controletools Communicatie Verantwoordelijkheden
Geen controlebevindingen in de WNT-verantwoording 2023
De WNT is in 2023 beperkt gewijzigd
Als onderdeel van onze controle hebben wij de nalevering van de Wet normering topinkomens (‘WNT’) gecontroleerd. Uit onze controle blijken geen bevindingen. Op grond van de wet zijn de griffier en de gemeentesecretaris aangewezen als topfunctionaris. Hun bezoldiging is juist en volledig verantwoord in de bijlage WNT in uw jaarstukken.
In 2023 is er voor de WNT weinig gewijzigd ten opzichte van 2022. Wel zijn de bedragen geïndexeerd op basis van de loonontwikkeling in de sector overheid. De wettelijke maximale bezoldiging voor topfunctionarissen is aangepast van €216.000 in 2022 naar €223.000 in 2023.
Wilt u meer weten over de WNT? Kijkt u dan op: https://www.topinkomens.nl.
De aandachtspunten voor de WNT-verantwoording 2023 uitgelicht
Bijlage WNT U hebt drie topfunctionarissen verantwoord in de jaarrekening 2023. De drie topfunctionarissen zijn allen in loondienst. U hebt in 2023 geen ontslagvergoedingen boven de WNT-grens uitgekeerd.
Daarnaast waren de volgende aandachtspunten mogelijk relevant voor de WNT-verantwoording 2023 van de gemeente Schiedam: • Als een van de topfunctionarissen ook nog een bezoldiging op andere gronden dan de topfunctie krijgt, dan had er mogelijk een extra overzicht in de WNT-verantwoording opgenomen moeten worden. Voor de gemeente Schiedam is dit niet van toepassing gebleken. • Als de gemeente niet-topfunctionarissen in dienst zou hebben die in 2023 méér bezoldiging ontvingen dan hun deeltijdfactor maal €223.000, dan hadden deze (op functie) als ‘overige functionarissen’ in de WNTverantwoording opgenomen moeten worden. Voor de gemeente Schiedam is dit niet van toepassing gebleken.
20
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Materialiteit De materialiteit is gedurende de controle licht afgenomen
Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Verhoogde risico's Onze controletools Communicatie Verantwoordelijkheden
De gehanteerde materialiteit is €3,6 miljoen De reikwijdte van onze controle wordt beïnvloed door het toepassen van materialiteit. Het begrip ‘materieel’ wordt toegelicht in de paragraaf ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’ in onze controleverklaring. Afwijkingen worden als materieel beschouwd wanneer redelijkerwijs kan worden verwacht dat ze, elk afzonderlijk of in totaal, gevolgen kunnen hebben voor de economische beslissingen die gebruikers op grond van de jaarrekening nemen. In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) zijn de goedkeuringstoleranties bepaald die de accountant ten behoeve van de oordeelsvorming over de jaarrekening van de gemeente hanteert. De totale werkelijke kosten van de gemeente, inclusief de toevoegingen aan de bestemmingsreserves, vormen de totale werkelijke kosten van de gemeente. De materialiteit bepaalt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en het effect van vastgestelde afwijkingen op onze verklaring. In ons controleplan hebben wij een materialiteit vastgesteld van €3,64 miljoen. De materialiteit wordt echter geactualiseerd op basis van de feitelijke financiële gegevens en wijzigingen in uw organisatie en omgeving gedurende het hele jaar.
Aangezien de werkelijke lasten, inclusief dotaties aan de bestemmingsreserves, lager zijn dan in de programmabegroting op basis waarvan wij onze initiële materialiteit hebben berekend, heeft er op basis van de wettelijke uitgangspunten een verlaging plaatsgevonden naar €3,58 miljoen.
Ontwikkeling van de materialiteit €12.000.000 €10.000.000 €8.000.000 €6.000.000 €4.000.000 €2.000.000 €-
Begroting Fouten
Figuur 3 Materialiteit
Jaarrekening Onzekerheden
21
Accountantsverslag | Gemeente Schiedam | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Vooruitblik
Verhoogde risico’s Bij de uitvoering van de werkzaamheden ten aanzien van de verhoogde risico’s hebben we geen uitzonderingen of aanwijzingen van frauduleuze activiteiten opgemerkt In onderstaande tabel geven wij een samenvatting van de bevindingen van verrichte werkzaamheden met betrekking tot de significante en hogere-normale risico’s die in ons controleplan zijn vastgesteld.