[26bb005149] Presentatie technische sessie ongedocumenteerden

Technische sessie Commissie Onderwijs & Samenleven

Mensen zonder geldige verblijfsstatus 24 juni 2026

Mensen zonder geldige verblijfsstatus Inhoud presentatie § Groep en omvang

Huidige dienstverlening en

§ Voorzieningen

samenwerking:

§ Van BBB naar LVV

§ Opvang kwetsbaren

§ Rechtszaak

§ Winteropvang

§ Europees Verdrag Rechten van de

§ Gezinnen en slachtoffers

Mens.

mensenhandel / huiselijk geweld

§ Migratiepact en terugkeer § Strafbaarstelling

2

Wat weten we over hen? Gegevens UU en EUR in opdracht van WODC (2026, gegevens t/m 2023);

•

20.000 ongedocumenteerde personen in NL – dalende trend vanaf 2018.

•

Gebaseerd op politiedata over aan- en staandehoudingen.

•

Verblijfsstatus: 1. Uitgeprocedeerd 2. Tijdelijk verblijfsrecht verlopen 3. Nooit verblijfsrecht aangevraagd 4. Ongedocumenteerd (geen geboortepapieren, geen nationaliteit)

Aandeel vrouwen 6-12%

Komen vaak pas in beeld bij verlies van inkomsten/onderdak/netwerk & gezondheid

Europees, 12-22% van buiten Europa.

Ø NGO’s geven aan dat de aantallen hoger liggen

In Rotterdam; aantal onbekend. ETHOS telling van daklozen; uitkomsten in najaar.

3

Vreemdelingenketen Ministerie van Justitie en Veiligheid; Directoraat-Generaal Migratie.

​ -

AVIM (afdeling vreemdelingenpolitie, identificatie en mensenhandel) Koninklijke Marechaussee Landelijke en provinciale regietafels

NB: geen taken en bevoegdheden voor lagere overheden

24 juni 2026

Mensen zonder geldige verblijfsstatus

4

Juridisch kader

Verdragen (EVRM, IVKR)

Europese Unie: Richtlijnen en Verordeningen

Nationale wetgeving: de Vreemdelingenwet,

Lokale regelgeving: verordening

24 juni 2026

Mensen zonder geldige verblijfsstatus

5

Voorzieningen voor mensen zonder geldige verblijfsstatus:

- Aanspraken afgeleid van internationaal recht - Koppelingsbeginsel (geen recht op voorzieningen, art.10 Vw)

6

Historie; van BBB naar LVV naar…? Ø Tot 2019 conform landelijk gedoogbeleid een bed-bad-brood voorziening Ø 2019 – 2024: pilot LVV (mandaat rijksoverheid), gericht op perspectief •

Onderdak onder voorwaarden; waaronder meewerken aan traject (verblijf of terugkeer).

•

Nauwe samenwerking lokaal (opvang / juridisch / medisch) en Rijk (IND, DT&V en AVIM)

Langdurig verblijf; een kleine, (zeer) kwetsbare groep soms nog uit BBB

Ø 1 jan 2025: LVV is stopgezet door het Rijk •

het mandaat voor de 5 pilotgemeenten is door J&V ingetrokken

•

samenwerking met Rijk (IND) en AVIM is gestopt, ook gegevensdeling

7

Bezwaar en beroep tegen stopzetting LVV • 1 jan 2025: Mandaatbesluit LVV ingetrokken door het Rijk, de meeste deelnemers zijn tegen hun beëindigingsbesluit LVV in bezwaar en vervolgens beroep gegaan.

•

Voorlopige Voorziening: opvang (vergelijk Bed-

Uitspraak rechtbank op 24 april 2026; - 17 personen gegrond - 4 personen ongegrond (ivm aanbod VBL).

Bad-Brood) tot uitspraak

Ø Zowel Rijk als de advocaat van de vier met VBL zijn in hoger beroep bij de afdeling bestuursrechtspraak Raad van State.

3

8

EVRM – wat moet het Rijk bieden? Uit de uitspraak van de rechtbank 24 april 2026 (17 personen): Strijd met artikel 4 Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en artikel 3 Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). Luiden beiden: 'niemand mag worden onderworpen aan folteringen of aan onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen'. Vaste rechtspraak: lidstaten in beginsel niet verplicht zijn om woonruimte of medische en sociale voorzieningen aan te bieden aan vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf of recht op rijksopvang. Schending indien sprake is van onverschilligheid van de autoriteiten van een lidstaat ten aanzien van een persoon die volledig afhankelijk is van overheidssteun, die buiten zijn wil en zijn persoonlijke keuzen om terecht zou komen in een toestand van zeer verregaande materiële deprivatie.

-personen zijn allen kwetsbaar; de combinatie van omstandigheden maakt dat eisers allen volledig afhankelijk zijn van de overheid voor hun meest elementaire levensbehoeften: eten, zich wassen en beschikken over woonruimte. -rechtbank: daarom een zorgplicht voor het ministerie: -Het ministerie moet een nieuw besluit op het bezwaar nemen en daarbij wél een alternatief aanbieden, BBB of VBL (voldoet).

9

Asiel- en migratiepact en terugkeerbeleid EU Asiel- en MigratiePact: 1 richtlijn en 9 verordeningen. Controle aan de buitengrenzen, asielgrensprocedure (binnen max. 12 weken na afwijzing terugkeer/ terugkeerhubs), snellere en strengere asielprocedures, solidariteit tussen landen: Europees terugkeerbesluit Terugkeer derdelanders: geregeld in de Terugkeerrichtlijn van de EU en de Vreemdelingenwet Bestaat uit: Terugkeerverplichting /Terugkeerbesluit (+ vertrektermijn) / Inreisverbod / Zelfstandig vertrek met toezicht (DT&V, IOM) / Zelfstandig vertrek zonder toezicht / Vreemdelingenbewaring (VBL) / Gedwongen terugkeer / Overdracht aan ander EU-lid (Dublin-Vo) Wetsvoorstel terugkeer en vreemdelingenbewaring: bevat verplichtingen om mee te werken aan terugkeer; het vaststellen van hun nationaliteit of het verkrijgen van noodreisdocumenten, op straffe van gevangenisstraf of boete. Vergroting groep die ongewenst verklaard kan worden.

10

Strafbaarstelling illegaliteit

Terugkeerverplichting: bestuursrechtelijk Illegaal verblijf nu niet strafbaar Tenzij: inreisverbod of ongewenst verklaring; vreemdeling moet Nederland onmiddellijk verlaten en mag niet terugkeren. Hulpverlening aan iemand die ongewenst verklaard is, is al strafbaar. Wijziging vreemdelingenwetgeving: strafbaarstelling illegaal verblijf De gesneuvelde Asielnoodmaatregelenwet (feitelijk een wijzigingsvoorstel Vw+AWB) Hulpverleners wel/niet strafbaar + medisch beroepsgeheim

11

De huidige opvang (oud LVV) door gemeente

Vreemdelingenloket (gemeente) Informatie, casusregie, ketenregie 21 plekken Samenwerking; Straatartsen SDT Informeel casusoverleg ROS, Pauluskerk, Rode Kruis

Naast personen met voorlopige voorziening: 3-4 kwetsbare personen (niet in beroep) 2 bedden voor artikel 64 (aanvraag verblijf ivm medische behandeling)

Ø Signalen o.a. van straatartsen; meer / betere plekken nodig voor kwetsbaren 12

NGO’s in Rotterdam

§

Dagopvang en activiteiten

§

Ondersteuning en hulp

§

Medische spreekuren

Juridisch advies

Hulp en advies

§ Ondersteuning ongedocumenteerden

§ Activiteiten

Boodschappen Kortdurende hotelovernachtingen

§ Taallessen § Terugkeertrajecten met IOM 13

Winteropvang

Winter 2025/2026

•

Periode 1 november tot 1 april

•

Aantal nachten open: 82

•

Gevoelstemp <0 g, afstemming

•

Bezetting: gemiddeld 105 (52 min- 137 max)

met de G4

•

Aantal unieke personen: 1.041

Volkelstraat met 175 plekken,

•

Aandeel zonder geldige verblijfsstatus onbekend.

verdeeld over 6 slaapzalen

•

Een groot deel niet bekend als buitenslaper.

•

24 juni 2026

14 Mensen zonder geldige verblijfsstatus

Overige groepen ongedocumenteerd met toegang tot opvang Dakloze gezinnen 1. Verwezen naar Gezinsopvang van COA 2. Als kinderen de Nederlandse nationaliteit hebben; mogelijk Chavez verblijfsrecht voor de ouders. Ø Mogelijk regulier toegang tot maatschappelijke opvang voor gezinnen Slachtoffer van mensenhandel; • Bedenktijd en noodbedden AVIM • Aangifte doen • B8/B9 procedure, tijdelijke verblijfsstatus. • Voortgezet verblijf Ø Toegang tot opvang Humanitas

Huiselijk geweld - Verdrag van Istanbul - Mogelijkheid aanvraag verblijfsvergunning op humanitaire gronden. Ø Toegang crisisopvang slachtoffers HG Wmo2015

15

Vragen?

16