[26bb003274] Presentatie accountant P&C-cyclus

Accountant van en voor de gemeenteraad Introductie voor nieuwe raadsleden

Martine Koedijk en Annemarie Kros 21 april 2026

1

Wat doet de accountant

2

Planning & controlcyclus

3

Jaarrekening

4

Jaarverslag

5

Actuele aandachtspunten

6

Hoe kunt u ons bereiken

Agenda PwC

2

Wat doet de accountant PwC

3

Onze controle “Kloppen” de cijfers in de jaarrekening en de toelichtingen daarbij

Onafhankelijk beoordelen of de jaarrekening inclusief de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft en voldoet aan wet- en regelgeving

bestaan, juistheid, volledigheid, waardering, classificatie, afgrenzing, toelichting

Dit doen we onder andere door: • het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing (heeft de gemeente de processen en interne controles wel of niet goed op orde), • het identificeren van risico’s op materiele afwijkingen in de cijfers, • het daarop uitvoeren van detailwerkzaamheden (zoals steekproeven/deelwaarnemingen) en • het beoordelen van de waardering en toelichting van belangrijke posten in de jaarrekening. We maken daarbij zoveel mogelijk gebruik van de werkzaamheden van Rotterdam (Financial Audit). Het college verantwoordt over de financiële rechtmatigheid in de rechtmatigheidsverantwoording. Wij controleren of de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichting erop getrouw is. PwC

Materialiteit is 2% van de lasten

4

Uw accountant

Getrouwheid Controleur

De rol van de accountant

Wij controleren of de jaarrekening waarheidsgetrouw is: staan er geen onjuistheden of onvolledigheden in. Dit doen we met een bepaalde nauwkeurigheid die u als raad bepaalt. Hieronder valt ook de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording en de WNT.

Rechtmatigheid

Daarnaast controleert de accountant de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen in de SiSa-bijlage.

Natuurlijke adviesfunctie Adviseur

PwC

Wij informeren u via onze rapportages en besprekingen over bevindingen en brengen adviezen uit voor de toekomst. Daarnaast delen we ontwikkelingen en kunt u met vragen bij ons terecht,

Advies buiten de controle Uiteraard kunt u of de organisatie ook bij ons terecht met een adviesvraag die niet direct gerelateerd is aan de controle. In die gevallen stemmen we de werkzaamheden met de griffie en de COR af en beoordelen we samen of onze onafhankelijkheid niet wordt geschaad.

5

Jaarstukken

Bestuurlijke en financiële hoofdlijnen

Jaarrekening

Jaarverslag

Paragrafen

Ambities en doelen per beleidsterrein

Waarderingsgrondslagen

Beleidslijnen beheersmatige aspecten & de heffingen

Baten & lasten en toelichting

Balans en toelichting

Rechtmatigheidsverantwoording

Controle accountant

Programma’s

Overzicht taakvelden SiSa bijlage PwC

WNT-bijlage

6

Toegevoegde waarde Ondersteuning in uw controlerende rol 1. Controleren van uw jaarstukken.

2. Adviezen op het gebied van interne beheersing en financiële beheersing naar aanleiding van de controle en toelichting daarop. 3. U geeft jaarlijks speerpunten meegeven voor de controle van de jaarrekening (via de COR).

4. Via de producten van onze controle (zie hiernaast).

De producten van de accountantscontrole Product

Inhoud

Controleplan en gezamenlijke startnotitie (met FA)

Risicoanalyse, controleaanpak, inschatting frauderisico – gericht aan de raad

Rapportage interimbevindingen

Bevindingen en adviezen ten aanzien van de interne beheersing – gericht aan het college

Boardletter

Samenvatting van de bestuurlijk relevante punten uit de managementletter – gericht aan de raad

Accountantsverslag

Bevindingen en adviezen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole – gericht aan de raad

Controleverklaring

Ons oordeel over de getrouwheid van uw jaarrekening – gericht aan de raad

Ondersteuning in uw kaderstellende rol 1. Op uw verzoek meelezen in kaderstellende (financiële) documenten (nota’s, verordeningen enz.) en delen van onze reflectie en adviezen. 2. Verdiepende workshop op een inhoudelijk thema om u daarmee te ondersteunen (bijvoorbeeld financiële positie, weerbaarheid en wendbaarheid)

PwC

De werkafspraken tussen de COR, ambtelijke organisatie en onze rol als externe accountant zijn uitgewerkt in de jaarlijkse startnotitie en in de overdrachtsbrief COR 2022-2026 aan de nieuwe COR.

7

Samenvatting rollen in relatie tot de P&C stukken

PwC

Raad: kaderstellen, autoriseren, alloceren en controleren

College: voorstellen, uitvoeren en verantwoorden

Accountant: controleur en adviseur

• De raad zet de (financiële) kaders en besluit (budgetrecht) • De raad toetst en houdt toezicht (met ‘hulp’ van de accountant) • De raad bepaalt de opdracht en benoemt de accountant (via een aanbesteding)

• Het college doet voorstellen (raadsvoorstellen, begroting etc.) • Het college voert uit en verantwoordt daarover • Informeert de raad tijdig en licht toe (eventueel met technische sessies)

• Controleur voor de raad, controleert de jaarrekening (niet de begroting!) • Advies over bijvoorbeeld de interne beheersing en kwaliteit van verslaggeving en informatiewaarde P&C-stukken • Raad in positie brengen door kennisdelen, rapporteren bevindingen, reflectie

Introductie voor raadsleden

8

Met welke vragen kunt u bij ons terecht? Vanuit de controle

Lijst is niet limitatief. Alle technische (nietpolitieke) vragen die passen binnen het brede domein van onze controle zijn welkom. Vanuit de adviesrol (bijvoorbeeld als speerpunt)

Budgetrecht van de raad

Financiële positie

Waardering van grondexploitaties

Cyber

Sociaal domein (prestatielevering, rechtmatigheid)

Kunstmatige Intelligentie (AI)

Waardering van projecten

Weerbaarheid

Naleving van aanbestedingsrichtlijnen

Beheersing / risico’s verbonden partijen

Wet normering topfunctionaris

Informatiewaarde jaarverslag

Heeft u een vraag?

Stel deze dan via de COR of via de griffie.

PwC

9

Planning & Controlcyclus PwC

10

Politieke beschouwingen

De P&C-cyclus Coalitie of raadsakkoord

Eigen verslaggevingsstelsel • • •

Kaderbrief (Kadernota)

Programmabegroting

Kaderstellen

Begroten

Verantwoorden

Wijzigen

Kaderstellen

Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies (BBV) Geen RJ (raad voor de jaarverslaggeving) Baten en lastenstelsel (geen kasstelsel)

https://commissiebbv.nl/ Controleren

Jaarverslag & jaarrekening

Herzieningen Begrotingswijzigingen Eindejaarsbrief

Financiële verordeningen BBV PwC

11

P&C producten in het voorjaar huidig jaar

Begroting 2026

1e herziening

Jaarstukken 2026

komend jaar

Kaderbrief 2027 & Coalitieakkoord voorgaand jaar

Jaarstukken 2025

P&C-cyclus 2025

terugkijken PwC

Begroting 2027

vooruitkijken 12

Jaarrekening PwC

Introductie voor raadsleden

13

Indeling jaarstukken (spiegel van begroting) Jaarstukken

Jaarrekening

Jaarverslag

Programma-

verantwoording

Ambities en doelen per beleidsterrein

Paragrafen

Beleidslijnen beheersmatige aspecten & de heffingen

De programmaverantwoording is gemeente specifiek!

PwC

Balans + toelichting

Overzicht baten en lasten + toelichting

Rechtmatigheidsverantwoording

WNTbijlage

Overige gegevens

SiSabijlage

Bijlage taakvelden

De controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen

Controleverklaring

De controleopdracht van de accountant bestaat uit de controle van de getrouwheid van de jaarrekening. Hieronder valt ook de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording en de WNT. Daarnaast controleert de accountant de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen in de SiSa-bijlage.

14

PwC

15

Baten van de gemeente Rijksbijdragen • Ontvangst van middelen uit het Gemeentefonds en specifieke uitkeringen (SPUK’s). Subsidies en bijdragen van derden • Projectsubsidies van Rijk, EU of andere overheden. Lokale heffingen en belastingen: • OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges en retributies. Opbrengsten deelnemingen • Dividenden, renteopbrengsten leningen Grondexploitatie, vastgoed • Opbrengsten uit grondverkopen, erfpacht en huur. Overige baten • Diensten aan derden, doorbelastingen en overige inkomsten.

Ontrekkingen van reserves

PwC

16

Lasten van de gemeente Sociaal domein • Uitgaven aan Wmo, Jeugdzorg en Participatie. Subsidies en bijdragen aan derden • Structurele en incidentele subsidies aan instellingen en partners. Personeel en organisatie (apparaatslasten) • Salarissen, inhuur, ICT, huisvesting en overhead. Beheer en onderhoud openbare ruimte • Wegen, groen, vastgoed en openbare voorzieningen, vaak gekoppeld aan meerjarige onderhoudsplannen.

Afschrijvingen op investeringen en kapitaallasten • Afschrijvingen en rentelasten op investeringen (bijv. infrastructuur, onderwijs, vastgoed). Stortingen in reserves

PwC

17

PwC

18

PwC

Introductie voor raadsleden

19

Balans (x 1.000 euro) Bezittingen

Vermogen en schulden

Balans per 31 december 2024 Immateriële vaste activa

41.274

Materiele vaste activa

3.480.856

Financiele vaste activa

575.473

Vaste activa

4.097.603

Algemene reserve Bestemmingsreserves Resultaat

95.213 2.458.630 64.245

Eigen vermogen

2.618.089

Voorzieningen

130.140

Vaste schulden met rentetypische looptijd langer dan 1 jaar

941.837

Vaste passiva

3.690.335

Voorraden

19.811

Netto vlottende schulden met rentetypische looptijd korter dan 1 jaar

292.146

Uitzettingen met rentetypische looptijd korter dan 1 jaar

404.584

Overlopende passiva

902.389

Liquide middelen

17.206

Overlopende activa

345.666

Vlottende activa

787.267

Vlottende passiva

1.194.535

Totaal activa

4.884.870

Totaal passiva activa

4.884.870

PwC

20

De raad is de eigenaar van de reserves!

Eigen vermogen Reserves Storting (last)

Reserve

Onttrekking (baat)

Een reserve is geen spaarpot, maar ruimte in het vermogen

Soorten reserves: • Algemene reserve (weerstandscapaciteit en saldo) • Afdekking specifieke risico’s bijvoorbeeld een verstrekte lening of een risicovol project (vaak onderdeel weerstandscapaciteit) (Rotterdams voorbeeld = kredietrisicoreserve en bestemmingsreserve BUIG) • Bestemmingsreserves (een reserve waaraan de raad een bepaalde bestemming heeft gegeven): o Algemene en specifieke bestemmingsreserves (bijvoorbeeld de Rotterdamse investeringsmotor) o Beklemde, niet vrij besteedbare reserve kapitaallasten (voor dekking toekomstige kapitaallasten)

Voorbeelden bestemmingsreserves: • • • • PwC

Egalisatiereserves: richten zich op de verdeling van de bijdragen in de tijd, als ontvangsten en uitgaven hiervoor niet in hetzelfde jaar vallen (via Rotterdamse investeringsmotor) Spaarreserves: sparen ter dekking van toekomstige uitgaven (vaak investeringen) (via Rotterdamse investeringsmotor) Reserve voor bepaalde doelen: vaak met specifieke afspraken waaraan het geld besteed mag worden. (bestemmingsreserve NPRZ, bestemmingsreserve Doorbouwfonds, bestemmingsreserve Bodem) Reserve budgetoverheveling: om ‘niet uitgegeven budget’ mee te nemen naar het volgende jaar, vaak bij decembercirculaire en onderbesteding 21

• • •

PwC

Is het doel waarvoor de reserve is ingesteld nog nodig? Is het saldo van de reserve nog toereikend of bovenmatig in relatie tot het doel waarvoor de reserve is ingesteld? Is de verwachte ontwikkeling van het saldo van de reserve nog zodanig is dat het doel waarvoor de reserve is ingesteld kan worden bereikt?

Introductie voor raadsleden

22

Rechtmatigheidsverantwoording

Neem kennis van de rechtmatigheidsverantwoording van het college in de jaarrekening en de toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering.

Er wordt onderscheid gemaakt in: • Begrotingsrechtmatigheid (en daarmee het budgetrecht van de raad!) •

Voorwaardencriterium (voldoen aan financiële weten regelgeving)

•

Misbuik en Oneigenlijk gebruik

De raad stelt de kaders voor deze verantwoording (acceptabele afwijkingen, verantwoordingsgrens)

PwC

Voorbeelden van vaak vastgestelde acceptabele begrotingsafwijkingen zijn: • Budgetoverschrijdingen bij open einde regelingen; • Tijdig gemelde onderschrijdingen • Overschrijdingen die worden gecompenseerd door (direct) gerelateerde inkomsten

Adviezen voor raadsleden Voor de kaderstellende rol: • Wees kritisch op de kaders (overschrijdingen en tijdigheid) • Maak goede afspraken over de gewenste inhoud van tussentijds rapportages Voor de controlerende rol • Beoordeel de verantwoording zorgvuldig. Bij afwijkingen verwacht je een toelichting • Stimuleer de versterking van de interne beheersing, zodat een goede onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording mogelijk is en tijdig informatie kan worden verstrekt. • Benut de natuurlijke adviesfunctie van uw accountant.

23

Jaarverslag PwC

24

Jaarverslag Programmaverantwoording In de programmaverantwoording wordt per programma door het college verantwoording afgelegd over de realisatie van de in de begroting opgenomen beleidsdoelstellingen. Vaak zijn ook indicatoren (effect/prestatie/output) bepaald in de begroting.

Jaarverslag Paragrafen De paragrafen geven inzicht in relevante (verplichte) beleidsmatige aspecten: • Lokale heffingen; • Weerstandsvermogen en risicobeheersing; • Onderhoud kapitaalgoederen; • Financiering; • Bedrijfsvoering (inclusief rechtmatigheid); • Verbonden partijen; • Grondbeleid; • Openbaarheidsparagraaf (Wet open overheid). • Specifiek onderwerp bepaald door de Rotterdamse raad: Klimaat, Investeringen, Nationaal Programma Rotterdam Zuid, Subsidies, Sustainable Development Goals, BBV-indicatoren PwC

Bij de programma’s wordt de realisatie concreet De programma-indeling is vrij (en is aan de raad) en wordt vaak (samen met de doelen) na de verkiezingen bepaald.

Niveau

Programmabegroting

Jaarstukken

Effect

Wat willen we bereiken?

Wat hebben we bereikt?

Output

Wat gaan we daarvoor presteren?

Wat hebben we gepresteerd?

Activiteiten

Wat gaan we daarvoor doen?

Wat hebben we gedaan?

Input

Wat mag het kosten?

Wat heeft het gekost?

Hoe concreter hoe beter! Specifiek

Meetbaar

Acceptabel

Realistisch

Tijdgebonden

Kan het concreter of passender? Probeer verbeteringen voor te stellen die worden meegenomen in de begroting 2027 PwC

26

PwC

Introductie voor raadsleden

27

Jaarverslag - informatiewaarde Indicatoren: hoe concreter hoe beter

Bedrijven

Programma

Maatschappij Overheid

Doelen

Overheidsinstrumentarium

Opgaven

Evaluatie en bijsturing

Impact

Resultaten

Input

Maatregelen

Inputindicatoren

Doelmatigheid

Doeltreffendheid

Impact Introductie voor raadsleden

Output

Outputindicatoren

Resultaatindicatoren

Effectindicatoren

Aandachtspunten bij paragrafen Paragraaf

Aandachtspunten

Gemeentelijke heffingen

Kostendekkenheid, lastendruk, tariefstelling

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Risicoprofiel versus risicobereidheid Financiële positie

Onderhoud kapitaalgoederen

Achterstallig onderhoud, effect schaarste (vertragingen), vervangingsinvesteringen?

Financiering

Rentelasten, structurele financieringslasten, netto schuldquote

Bedrijfsvoering Invulling is grotendeels vrij, kan raad dus ook beïnvloeden

Organisatieontwikkeling, vacatures en inhuur Pesroneelsindicatoren (ziekteverzuim, verloop, diversiteit en tevredenheid) ICT projecten/ontwikkelingen, digitalisering, beveiliging Huisvesting Rechtmatigheid en interne beheersing

Verbonden partijen

Risico’s op realisatie doelstellingen, op waardering, effectiviteit?

Grondbeleid

Realistische ambitie?

Wet open overheid

Achterstanden, reactietijden, actieve openbaarheid

Specifiek bepaald door de raad

Zelf te bepalen

PwC

29

Jaarverslag Paragraaf Weerstandsvermogen

Weerstandsvermogen (relatie risico’s en weerstandscapaciteit)

Financiële risico’s (kans x impact) benodigd vermogen

Weerstandscapaciteit (algemene reserve, risicoreserves, post onvoorzien) beschikbaar vermogen

•

Weerstandsvermogen = verschil tussen beschikbare weerstandscapaciteit en benodigd vermogen op basis van het risicoprofiel

•

Veel gemeenten drukken het uit in een ratio, dit uitdrukt of de risico’s gedekt kunnen worden door het beschikbare vermogen

•

Geen landelijke norm voor het weerstandsvermogen: afspraken tussen raad en college (landelijk wordt tussen de 1 – 1,4 gehanteerd)

•

In het Coalitieakkoord Eén Stad 2022-2026 is opgenomen dat Rotterdam streeft naar een weerstandsvermogen van minimaal 1,0.

Benodigd vermogen = Alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie • Risico = kans x impact, echter geen voorgeschreven methode (proces) voor identificatie risico’s (eigen invulling per gemeente) • Geen landelijke norm welke en hoe risico’s meegenomen moeten worden in de berekening van het benodigde vermogen (monte carlo analyse, top tienrisico’s, boven x bedrag) PwC

Introductie voor raadsleden

30

Kengetallen

weerbaarheid

wendbaarheid

PwC

Introductie voor raadsleden

Kengetallen

Signaleringswaarden

https://www.financiengemeenten.nl/dashboard/dashboar d/gemeentelijke-rekening-kengetallen

Begroting Rotterdam 2026

Solvabiliteit Dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen (=> Eigen vermogen / Activa)

<20% rood >20% oranje >50% groen

41,8%

Grondexploitatie Dit kengetal geeft de omvang van de grondexploitaties in een percentage van de totale baten weer

<20% groen <35% oranje >35% rood

-/-1,4%

Structurele exploitatieruimte Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een provincie heeft om de eigen lasten te dragen

>0% groen

Netto schuldquote Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen (=> Netto schuld / Baten voor reserves)

<90% groen <130% oranje >130% rood

53,4%

Netto schuldquote gecorrigeerd Via dit kengetal wordt duidelijk wat het aandeel is van de verstrekte leningen in de exploitatie

<90% groen <130% oranje >130% rood

52,1%

Belastingcapaciteit Dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde

<95% groen <105% oranje >105% rood

106%

-/-1,4%

31

5 tips voor het beoordelen van de jaarstukken 1

Begin met de samenvatting: in de jaarstukken is een samenvatting met de beleidsmatige en financiële hoofdlijn opgenomen;

2

Focus op uw rol als volksvertegenwoordiger: verantwoordt het college voldoende concreet welke effecten en doelstellingen zijn bereikt met het gevoerde beleid?

3

Less is more: de jaarstukken zijn omvangrijk. Het is over het algemeen effectiever een aantal beleidsonderwerpen die voor u politiek relevant zijn goed uit te diepen en te begrijpen dan alle beleidsonderwerpen oppervlakkig door te nemen.

4

Zorg ervoor dat u de techniek begrijpt voordat u het politieke debat gaat voeren, veelal zijn er technische sessies over de jaarstukken voor het debat. En vraag anders de organisatie of uw accountant om een nadere verdieping. Dit komt het politieke debat ten goede.

5

Hou oog voor het meerjarenperspectief: is voor de financiële en beleidsmatige afwijkingen in voldoende mate beschreven wat het meerjarig effect is?

PwC

Introductie voor raadsleden 32

Actuele aandachtspunten PwC

Introductie voor raadsleden

33

Aandachtspunten voor 2026 - 2030 Doorlopende thema’s

•

Informatiewaarde P&C-documenten

•

Beheersbaarheid jeugdzorg (prognosekracht)

•

Financiële basishygiëne en jaarafsluiting

•

Fraude en (brede) integriteit

•

Cyber-BIO-informatiebeveiliging

Bepalen thema’s met de COR

Nieuwe thema’s

•

Rapportage op specifieke dossiers bijvoorbeeld: bouwclaims, erfpacht, begrijpelijkheid RIM

•

Weerbaarheid en veerkracht

•

Structureel evenwicht (herijking gemeentefonds, korting in 2028), wendbaarheid en weerbaarheid begroting

•

Beheersing risicovolle projecten

•

Inzet AI, governance, beheersing, risico’s, voordelen

•

Groeimodel COR

PwC

Invulling op basis van overdrachtsnotitie COR 20222026 aan COR 2026 – 2030

34

Actuele aandachtspunten – structureel evenwicht Beïnvloedbaarheid van de baten Heel beperkt beïnvloedbaar Baten

Rotterdam Jaarrekening 2024 (x 1mln EUR)

Gemeentefonds

%

Belastinginkomsten zijn “vrij te besteden” Rijk

2.343

45%

Politieke knop -> hoogte belastingdruk

OZB

354

7%

Overige belastingen

185

4%

Overige belastingen zoals afvalstoffenheffingen, riool etc. zijn veelal kostendekkend. Leges kennen soms een maximaal tarief.

Retributies (leges, vergunningen)

246

5%

Lastendaling (efficiency, andere beleidskeuzes) inzetten om ruimte te creëren voor hogere belastingen

Bouwgrondexploitatie

120

2%

Beperkt beïnvloedbaar, incidenteel

Onttrekkingen reserves

473

6%

De raad gaat over de reserves, maar incidenteel geld

1.463

28%

5.184

100

SPUKS (niet vrij te besteden) & veel kleinere posten, deels beperkt beïnvloedbaar (huren bijvoorbeeld)

Overige middelen Totaal

PwC

35

Actuele aandachtspunten – structureel evenwicht Beïnvloedbaarheid van de lasten: knoppen om aan te draaien •

•

wettelijke taken (bijv. participatiewet) zonder beleidsvrijheid, een taak waar een (1 op 1) subsidie tegenover staat, zoals SPUKs (->NB wél effciency knop)

•

kapitaallasten (rente en afschrijvingen van investeringen/vastgoed)

•

mutaties in voorzieningen

Beperkt aan te draaien: •

•

•

PwC

wettelijke taken waarbij enige ruimte is voor sturing of keuzes zoals jeugdhulp, wegenbeheer, onderhoudskosten openbare ruimte/huisvesting. •

lagere onderhouds- en kwaliteitsniveau

•

langere wachttijden

Aan te draaien op termijn: •

kosten die beïnvloedbaar zijn binnen 2 tot 4 jaar zoals subsidietoekenningen of contracten

•

efficiencydoelstellingen (ook met betrekking tot wettelijke taken), personeelskosten

Afhankleijk van beleidsvrijheid

•

Niet aan te draaien:

Snel aan te draaien: •

kosten die beïnvloedbaar zijn binnen 1 jaar zoals opleidingsbudgetten, klimaatuitgaven, gemeentelijke projecten (‘eigen’ taken)

•

Reserves (wel incidenteel…)

Introductie voor raadsleden

36

Actuele aandachtspunten – structureel evenwicht Kiezen en monitoren

Geld • Rijk • Provincie • Gemeente

Capaciteit • Gemeente • Aanbieders

PwC

Wendbaarheid

Speerpunten (opgaven)

Keuzeruimte

Dagelijkse uitvoering / (wettelijke) taken

• Waar zijn we echt van? • Kwaliteits- en of voorzieningenniveau • Andere inkomstenbronnen? • Innovatie en efficiency • Effectiviteit

• Kwaliteitsniveau • Waar zijn we echt van? • Innovatie/efficiency

Weerbaarheid

Zorg dat je de realisatie van bezuinigingen kan monitoren 37

Actuele aandachtspunten - Onderbesteding Planoptimisme bij investeringen 1.

Uitgaven aan investeringen zijn geen lasten in de begroting en worden verwerkt (geactiveerd) op de balans onder materiële vaste activa

2.

Pas na afronding van een project (als het klaar is) wordt afgeschreven over de levensduur

3.

Deze jaarlijkse afschrijving en toegerekende rente zijn lasten in de begroting (samen kapitaallasten)

4.

De kapitaallasten worden begroot op basis van de planning van de investering => vertraging zorgt ervoor dat later wordt afgeschreven dan begroot.

5.

Let op: geldstromen en lasten vallen niet altijd in hetzelfde jaar

Planoptimisme bij investeringen en onvoldoende prognosekracht gedurende het jaar zorgt voor het ‘te vroeg’ opnemen van kapitaallasten in de begroting. En dus voor ‘onderbesteding’ (= positief resultaat) bij de jaarrekening!

PwC

Introductie voor raadsleden

38

Actuele aandachtspunten - Onderbesteding Onderbesteding – lucht in de begroting Veel lokale overheden hebben te maken met onderbestedingen door schaarste aan mensen en materialen (bij de gemeente, bij aannemers, bij subsidie ontvangers etc.). Hierdoor wordt de realisatie van de doelen ook vertraagd. Daarnaast worden baten vanuit het Rijk geregeld laat bekend (decembercirculaire, specifieke uitkeringen). Dit veroorzaakt vaak en deel van het positieve resultaat.

Bespreek het terugdringen van onderbesteding met het college

PwC

Introductie voor raadsleden

•

Blijft er jaarlijks geld over bij bepaalde onderdelen -> Lucht in de begroting? Of niet realistisch?

•

Heeft doorschuiven van structurele budgetten wel zin (waarom volgend jaar wel realisatie)?

•

Hoe wendbaar is de organisatie?

•

Hoe begroot je projecten (afslag kapitaallasten?) 39

Hoe kunt u ons bereiken? PwC

Introductie voor raadsleden

43

Hoe kunt u ons bereiken?

Martine Koedijk

Annemarie Kros

Martine.Koedijk@pwc.com

Annemarie.kros@pwc.com

www.linkedin.com/in/martine-koedijk

www.linkedin.com/in/annemarie-kros

PwC

Introductie voor raadsleden

44

Hartelijk dank

© 2026 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285). PwC verwijst naar de Nederlandse firma en kan soms naar het PwC-netwerk verwijzen. Elke aangesloten firma is een afzonderlijke juridische entiteit. Kijk op www.pwc.com/structure voor meer informatie.

pwc.com PwC

Bij PwC willen we een bijdrage leveren aan het vertrouwen in de maatschappij en het oplossen van belangrijke problemen. Wij zien het als onze taak om kwaliteit te leveren op het gebied van assurance-, belasting- en adviesdiensten. Bij PwC in Nederland werken ruim 5.700 mensen met elkaar samen. Vertel ons wat voor u belangrijk is. Meer informatie over ons vindt u op www.pwc.nl.