[23bb003874] Presentatie P&C cyclus technische sessie COR 130623
Tekst van het document
Technische sessie raad 13 juni:
P&C-cyclus: Hoe is de cyclus van Voorjaarsnota,
Begroting en Jaarverslag georganiseerd en wat is de rol van de raad hierbij ?
Voorbereiding op de behandeling van de Voorjaarsnota
Inhoud
1. P&C Cyclus 2. Voorjaarsnota 3. Begroting 4. Jaarstukken 5. Financiële begrippen
2
1. P&C cyclus
3
Planning en control cyclus 1. Opgaven voor de stad Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
4. Verantwoorden & bijstellen
2. Vertaling naar begroting
3. Sturen op realisatie
Bevoegdheden Raad en College Raad: - Kaders stellen: autorisatie, allocatie - Toezicht houden: controle, borgen houdbare gemeentefinanciën College - Besturen en beheersen: uitvoering - Verantwoording afleggen
Wat gaat het kosten?
P&C-cyclus
Voorbereiding komende 4 jaar In de Voorjaarsnota en de Begroting kijkt het college vooruit naar de komende 4 jaar. Het college maakt toekomstplannen en stelt het beleid bij. - Voorjaarsnota: actualisering van het financieel beeld; dit beeld is de basis voor de uitgangspunten en de keuzes voor de komende 4 jaar. Bij de Voorjaarsnota worden het beleid en de financiële kaders geactualiseerd. -
Begroting: verdere uitwerking van de kaders en uitgangspunten uit de Voorjaarsnota voor de komende 4 jaar. De begroting bestaat uit een meerjarige uitwerking van de beleidsvoornemens (wettelijk verplicht).
-
NB: De voorjaarsnota en begroting van jaar t worden al in het voorjaar van t-1 opgesteld. Dat is dus anderhalf jaar voordat het begrotingsjaar is afgerond. Dat vraagt om bijstelling gedurende het lopende jaar in de 1e en 2e herziening en eventueel de 10-maandsrapportage.
- Eerste/Tweede herziening en (10-maandsrapportage): Bijstelling van budgetten in het lopende jaar op basis van actuele ontwikkelingen. Verantwoording vorig begrotingsjaar - Voorlopig rekeningresultaat: de voorlopige stand van de financiële uitkomsten van het afgesloten begrotingsjaar. - Jaarstukken: in de Jaarstukken rapporteert het college over de voortgang van de collegetargets. Daarnaast bevatten de Jaarstukken een toelichting op de ontwikkeling van diverse indicatoren. De Jaarstukken bestaan uit twee onderdelen: de jaarrekening (het financiële verslag) en het jaarverslag (het beleidsinhoudelijke verslag) (wettelijk verplicht). 5
Bijsturen en bijstellen gedurende het jaar Het prognoseproces Raad Begrotingsbijstellingen
College Begrotingsbijstellingen
Concerndirectie Concernprognose
Directeuren Prognose op directieniveau
Afdelingsmanagers* Prognose op afdelingsniveau
6
Planning en control cyclus De P&C-cyclus van Rotterdam bestaat uit de Voorjaarsnota, de Begroting en de Jaarstukken. Tussentijds stelt het college de begroting bij met een 1e Herziening, een 2e Herziening en een 10-Maandsrapportage (in heroverweging). De 1e Herziening is geïntegreerd in de Voorjaarsnota en de 2e Herziening in de Begroting. De Raad stelt de bijstellingen vast.
Meerjarig plannen (komende 4 jaar)
Uitvoering lopend begrotingsjaar Interne budgetrode
1. Voorjaarsnota en 1e herziening
2. Begroting en 2e herziening
10-Maandsrapportage
Verantwoording vorig begrotingsjaar Voorlopig resultaat 3. Jaarstukken
P&C- cyclus: Begroting en Jaarstukken
Voorjaarsnota/ Begroting Opdracht en toestemming gemeenteraad aan college
1. Wat willen we bereiken? 2. Wat gaan we ervoor doen? 3. Wat gaat het kosten?
8
Jaarverslag/-rekening Verantwoording college aan gemeenteraad
1. Wat hebben we bereikt? 2. Wat hebben we ervoor gedaan?
3. Wat heeft het gekost?
P&C cyclus: Bevoegdheden Raad en college Raad autorisatie, allocatie, controle. Instrumenten: •
Vaststellen van kaders aan de voorkant
•
Beoordelen of voorstellen voldoen
•
Bevragen college
•
Bijstellen d.m.v. moties
•
Amenderen programma’s
•
College laten verantwoorden
College bestuursbevoegdheden
9
1. Voorjaarsnota en 1e herziening 2. Begroting en 2e herziening
3. Jaarstukken
2. Voorjaarsnota
10
Voorjaarsnota
Meerjarig plannen (komende 4 jaar)
Uitvoering lopend begrotingsjaar
Voorjaarsnota en 1e herziening Rol raad: kaderstellen /bijsturen: Instrumenten: -
Bevragen college Bijstellen beleid d.m.v. moties Wijzigen programma’s door amendementen Goedkeuren/afkeuren
Verantwoording vorig begrotingsjaar
Voorjaarsnota
Hoe komt de voorjaarsnota tot stand? 1. De wethouder Financiën zet de kaders uit voor het college; 2. Inventariseren financiële knelpunten, wensen en dekkingsopties; 3. De wethouder Financiën toetst voorgenomen bijstellingen; 4. Het totale overzicht wordt afgezet tegen financiële uitgangspunten (vastgesteld in het coalitieakkoord of opgelegd door de Toezichthouder); 5. Wenselijke investeringen worden geïnventariseerd en gewogen volgens criteria: investeringsvoorstel. 6. De wethouder Financiën voert bilaterale gesprekken met zijn collega-wethouders; 7. In de voorjaarsretraite stelt het college de onvermijdelijke knelpunten vast en maakt keuzes over eventuele intensiveringen en bezuinigingen; 8. Op basis van gemaakte keuzes wordt de Voorjaarsnota (en 1e herziening) aan de raad aangeboden.
• De voorjaarsnota is in tegenstelling tot de begroting en het jaarverslag niet wettelijk verplicht
12
Hoe ziet de Voorjaarsnota eruit • • • • • • •
13
Voortgang 2023 gaat in op de ontwikkelingen in het lopende jaar 2023 (ook terug te vinden bij de programma’s). Financieel beeld 2023-2026 geeft inzicht in de belangrijkste financiële ontwikkelingen en kengetallen. Collegetargets geeft een totaaloverzicht van alle collegetargets én de huidige stand van zaken. Coalitieakkoord bevat een korte samenvatting en een link naar het Coalitieakkoord: Eén Stad. Raadsbehandeling geeft aan wanneer de behandeling plaats vindt en een link naar de raadsbesluiten. Commissies geeft inzicht in welke commissies welke programma's en paragrafen aan de orde kunnen komen. Leeswijzer geeft een uitleg van de opbouw van de begroting en een toelichting op de overgang naar de nieuwe programmaindeling.
Wat stelt de raad met de voorjaarsnota (en begroting) vast?
1. Begrote baten en lasten per begrotingsprogramma (en per BBV-taakveld); 2. Begrote mutaties van bestemmingsreserves en overige reserves; 3. Nieuwe investeringen (verdeling van de investeringsruimte); 4. Investeringskredieten (verlening van het recht om uitgaven te doen die later tot lasten leiden).
NB: Bij de verdeling van de investeringsruimte is nog niet altijd helder voor welk deel van het toegewezen budget krediet moet worden gevraagd, in welk jaar de
kapitaallasten ontstaan en hoe hoog zij zullen zijn.
14
Hoe kan de raad acteren ter voorbereiding en tijdens behandeling VJN?
▪ Het budgetrecht van de raad ligt op programmaniveau. Het college kan ook binnen programma’s schuiven met middelen. ▪ De raad kan door middel van amendementen middelen verschuiven tussen programma’s (budgettair neutraal). Amendementen kunnen ook beleidsmatig van aard zijn. ▪ Door middel van moties kan de raad het college (beleidsmatig) sturen (hiermee worden geen financiële middelen anders ingezet)
▪ Amendementen en moties kunnen worden ingediend bij de voorjaarsnota / 1e herziening en begroting / 2e herziening. ▪ De raad kan technische vragen stellen (deadline 16 juni voor VJN) zodat de raad in de Commissies en raadsdebat ruimte houdt voor de politieke vragen/discussie. 15
Spelregels Voorjaarsnota (1) Toetsing van financiële voorstellen aan de hand van volgende spelregels binnen het college: Onvermijdelijk knelpunt ▪ Onvermijdelijke knelpunten komen voort uit exogene ontwikkelingen, betreft een wettelijke taak en/of er zijn juridische verplichtingen aangegaan. Er is dan ook geen mogelijkheid hier nog op bij te sturen.
Kasschuiven ▪ Kasschuiven zijn bedoeld om verschuivingen van lasten op te vangen: door een onderbesteding in jaar x ontstaat er een overschrijding in jaar y. Ze zijn daarmee niet bedoeld voor het behouden van middelen bij onderbestedingen die in volgende jaren niet leiden tot hogere lasten.
Knelpunt bestaand beleid ▪ Zonder extra financiële middelen kan de doelstelling niet of slechts deels gehaald worden. Een knelpunt bestaand beleid betreft huidig beleid en dus geen nieuwe beleidsvoorstellen of uitbreiding van huidig beleid. De keuze hierbij is dus om ofwel het knelpunt toe te kennen of de beleidsmatige consequentie te accepteren.
Bestuurlijke wensen ▪ Er is een wens om iets nieuws te doen of extra te intensiveren op iets bestaands. Hierdoor zullen er dus nieuwe of hogere doelstellingen ontstaan. Er zijn in principe geen kaders.
16
Spelregels Voorjaarsnota (2) Sturing vindt plaats op de financiële kengetallen: ▪ Financiële kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting en de balans. Ze helpen bij de beoordeling van de financiële positie. ▪ De kengetallen moeten altijd in samenhang worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld geven van de financiële positie. Centraal in de beoordeling staan naar het oordeel van het college het exploitatiesaldo (regulier en structureel) en het weerstandsvermogen. De andere kengetallen zijn zinvolle zijlichten.
17
Het weerstandsvermogen is een belangrijk kengetal voor sturing ▪ De gemeente Rotterdam wil voorkomen dat elke niet begrote, financiële tegenvaller direct dwingt tot bezuinigen, zonder dat hiertoe een onnodig hoge, financiële buffer wordt aangehouden. Hiertoe wordt periodiek geïnventariseerd welke majeure financiële risico’s de gemeente loopt. ▪ Op basis hiervan wordt door middel van risico-simulatie de benodigde weerstandscapaciteit bepaald en afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Het beleid is erop gericht om de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit (i.c. het weerstandsvermogen) ten minste 1,00 te laten zijn.
De weerstandsvermogen wordt bepaald door de verhouding tussen de weerstandscapaciteit (omvang van geïnventariseerde kwantificeerbare risico’s) en beschikbare weerstandscapaciteit (reserves om risico’s op te vangen indien die zich voordoen)
18
3. Begroting
19
Begroting
Meerjarig plannen (komende 4 jaar)
Uitvoering lopend begrotingsjaar
Begroting en 2e herziening Rol raad: kaderstellen /bijsturen : Instrumenten: -
Bevragen college Bijstellen beleid d.m.v. moties Wijzigen programma’s door amendementen Goedkeuren/afkeuren
Verantwoording vorig begrotingsjaar
Begroting
Hoe komt de begroting tot stand?
1. In afwijking van de voorjaarsnota is het opstellen van een begroting door een gemeente volgens de wet verplicht. 2. De voorjaarsnota geeft de financiële uitgangspunten en beleidskaders voor de begroting. 3. Doorgaans is de begroting een nadere uitwerking van de kaders uit de voorjaarsnota. 4. Daarnaast vindt een actualisatie plaats voor ontwikkelingen die zich na de voorjaarsnota hebben voorgedaan. 5. Het proces ter voorbereiding op en besluitvorming over de begroting is grotendeels vergelijkbaar met die van de voorjaarsnota. De belangrijkste financiële besluiten zijn bij de voorjaarsbesluitvorming al genomen.
Bij de begroting kan ook sprake zijn van (forse) bijstellingen. 6. De bevoegdheden van de raad bij de begroting zijn vergelijkbaar met die bij de voorjaarsnota.
21
Opbouw begroting (en P&C-stukken)
▪ De begroting is opgebouwd uit 18 programma’s; ▪ Het budgetrecht van de raad is van toepassing op deze 18 programma’s; ▪ Via amendementen kan de raad (financiële) bijstellingen doen over de programma’s. ▪ Binnen programma’s kan door de raad d.m.v. moties (beleidsmatige) bijsturing plaatsvinden.
22
Hoe ziet de begroting eruit? - Hoofdpagina
• • • • •
• •
•
23
Voortgang 2022 gaat in op de ontwikkelingen in het lopende jaar 2022. College Agenda 2022-2026 kijkt vooruit naar de toekomstige jaren. Financieel beeld 2023-2026 geeft inzicht in de belangrijkste financiële ontwikkelingen en kengetallen. Collegetargets geeft een totaaloverzicht van alle collegetargets én de huidige stand van zaken. Coalitieakkoord bevat een korte samenvatting en een link naar het Coalitieakkoord: Eén Stad dat een nadere uitwerking is voor de uitgewerkte begroting. Raadsbehandeling geeft aan wanneer de behandeling plaats vindt en een link naar de raadsbesluiten. Commissies geeft inzicht in welke commissies welke programma's en paragrafen aan de orde kunnen komen. Leeswijzer geeft een uitleg van de opbouw van de begroting en een toelichting op de overgang naar de nieuwe programma-indeling.
Hoe ziet de website eruit? - Programmapagina
24
4. Jaarstukken
25
Jaarverslag en jaarrekening Jaarverslag/rekening Verantwoording college aan gemeenteraad 1. 2. 3.
Wat hebben we bereikt? Wat hebben we ervoor gedaan? Wat heeft het gekost?
Meerjarig plannen (komende 4 jaar)
Verantwoording vorig begrotingsjaar
Uitvoering lopend begrotingsjaar
Jaarverslag en jaarrekening Rol raad: -
Bevragen college t.a.v. resultaten Vaststellen
Hoe ziet het jaarverslag eruit?
27
5. Financiële begrippen
28
Financiële begrippen: uitgaven, baten en lasten Landelijke financiële regels: Besluit Begroting en verantwoording (BBV) begrippen uitgaven : betalingen financiering lasten : aan jaar toegekende uitgave (moment v.d. prestatie: tabel 1 of bij verworven bezit jaren waarin wordt geprofiteerd van verworven bezit: tabel 2) dekking baten : ontvangsten, die opbrengsten zijn van het betreffende jaar NTB facturen
2022
2023
2024
2025
2026
2023
2024
2025
2026
Uitgaven Lasten
Investeringen Uitgaven Lasten
29
2022
Financiële begrippen: dekkingsmiddelen in de begroting
Programma-baten en -lasten ‘de exploitatie’: vooraf geraamde baten en lasten
Voorziening (balans) vorming en toevoeging zijn lasten, uitgaven t.l.v. een voorziening géén lasten
Bestemmingsreserve (balans) vorming (en latere toevoegingen) uit het jaarresultaat of uit algemene reserve
Investeringskrediet - Uitgaven worden op de ‘lat gezet’ leidt tot latere kapitaallasten (rente en afschrijving) - dekking kapitaallasten via toekomstige begrotingen
30
Balans als onderdeel PenC-stukken
De balans geeft bezittingen, vorderingen, schulden en eigen vermogen weer. ▪ Het eigen vermogen bestaat uit de algemene reserve en bestemmingsreserves. ▪ Toevoegingen en onttrekkingen vallen onder het budgetrecht van de raad. ▪ Voorzieningen zijn middelen die in het verleden opzij zijn gezet om een onafwendbaar financieel risico af te dekken waarvan de omvang onzeker is, doch redelijkerwijs in te schatten. Voorzieningen hebben altijd een specifiek bestedingsdoel. ▪ Reserves zijn middelen die in het verleden opzij zijn gezet om in de toekomst te kunnen besteden. De meeste reserves hebben een specifiek bestedingsdoel. De Algemene Reserve is vrij aanwendbaar. 31
Investeringen en investeringskredieten: waar te vinden?
Wat te vinden in deze paragraaf? ▪Beleid ▪Nieuwe investeringen
▪Lopende investeringen ▪ Verleende investeringskredieten ▪ Bijstellingen op investeringskredieten
32
Investeringsvoorstel: waar te vinden?
33
Relevante momenten komende periode ▪ 16 juni: Aanleveren technische vragen VJN ▪ Raadsdebat jaarstukken 15 juni ▪ Raadsdebat VJN 4 en 6 juli
34
Verdiepingscursus BBV
Vragen?
05-03-2018