20250605- Notulen van de raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen raadsvergadering Notulen van de raadsvergadering van 5 juni 2025 Notulen van de raadsvergadering van 5 juni 2025 (ochtendzitting) Voor de agenda wordt verwezen naar volgnummer 7 Voorzitter: mevrouw drs. C.J. Schouten Tegenwoordig zijn 44 leden, namelijk mevrouw I. van Wifferen, mevrouw P.J.H.D. Verkoelen, de heer L.P.A. Dekkers, de heer T.S.J. Coşkun, de heer M.R. van Campenhout, de heer M. Verhoef, de heer J.M.D. de Waard, mevrouw C. Aafjes-van Aalst, de heer G.F.E. Koster, de heer T. Roskam, de heer M. Crielaard, de heer R.G.C. Segers-Hoogendoorn, de heer S. Ceulemans, de heer T.J. Vonk, mevrouw J. Bokhove, mevrouw V.A. Bruin, de heer B. van Schaik, de heer R.T.J. van der Velden, de heer S.M. Bonte, de heer A.R. Oostdijk, mevrouw A. Kockelkoren, de heer R.N. Dahoe, de heer D.P.A. Tak, mevrouw S. Reitema, mevrouw D. Yildirim, mevrouw J.M. Nunnely, de heer J. Vicario, mevrouw E. Rehim Zadeh, de heer S. Soytekin, de heer S.J.C. Becker, de heer M.H. Biljoen, mevrouw L.S. Vlieger, mevrouw M.S. Abrahamse, de heer T. de Haan, de heer D.J. van Dommelen, mevrouw S. van de Peppel, mevrouw M.Y. Morkoç, mevrouw A.J.A. Maassen, mevrouw D.A. van Groningen, de heer N. Akhatab, de heer E.P.J. Verweij, de heer F. Elbay, mevrouw M.E. Vogelaar en mevrouw M.S.S. de Jong Afwezig zijn: de heer T. Kind Namens het college zijn tegenwoordig: mevrouw C.M. Zeegers, de heer F.

Achbar, de heer B.J. van Rij Griffier: mevrouw I.C.M. Broeders, met dien verstande dat zij van 11.13 tot 11.18 is waargenomen door de heer W. de Bel 1.1

Opening

De VOORZITTER: Goedemorgen allemaal. Mag ik jullie verzoeken om allemaal jullie plaats in te nemen? We hebben weer beeld, dus we kunnen zo gaan beginnen. Dan open ik deze vergadering en heet ik u allen van harte welkom. Ook welkom aan degenen die op afstand onze vergadering volgen, dat kan nu weer, de vertegenwoordiger van onze media en de medewerkers. Er is één bericht van verhindering: de heer Kind is afwezig en wethouder Simons komt later vandaag. Hij zou er rond 13:00 zijn, vanwege een buitenlandse dienstreis, maar wij horen dat zijn vliegtuig wat vertraging heeft. Dus we moeten even gaan kijken, zo meteen, wat dat betekent voor de agenda, uiteraard als uw raad daarmee instemt. De heer Ceulemans heeft daar gelijk een vraag over, zo te zien. De heer CEULEMANS (lr): Meer een opmerking. Ik vind het bijzonder ongelukkig en ook heel irritant dat we eigenlijk een dag voor de raadsvergadering meer bezig zijn met het overhoop gooien van de agenda onderling dan met de inhoudelijke voorbereiding van de raadsvergadering. Een wethouder, ongeacht of het wel of geen belangrijke reis is, moet om 10:00 gewoon hier achter zijn bankje zitten. Het maakt me ook niet uit dat hij van onze partij is. Dit gebeurt veel te vaak. Dat moet een keer afgelopen zijn. Mevrouw VERKOELEN (50plus): We kunnen er wel een goed agendapunt aan wijden, voorzitter. Dat hebben we al een keer eerder gedaan.

Het is echt schande, serieus. raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

907

De VOORZITTER: Wij zullen de opmerkingen hierover doorgeleiden naar het college. Maar we hebben wel heel goede andere wethouders. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl): Dank u wel. Ik ben blij dat de heer Ceulemans hier het voortouw neemt, maar ik dacht dat dat niet de enige afwezige wethouder was en dat er nog meer problemen waren met het vaststellen van de agenda. De VOORZITTER: Dit is wat wij hebben vernomen het enige punt qua afwezigheid. 1.2

Toelating van mevrouw M.E. (Merel) Vogelaar als lid van de gemeenteraad

De VOORZITTER: Dan komen we bij agendapunt 1.2, de toelating van mevrouw Merel Vogelaar als lid van de gemeenteraad. Ik heb de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven gevraagd om onderzoek in te stellen naar de geloofsbrieven van mevrouw Vogelaar. Ik neem aan dat de commissie haar werkzaamheden al heeft verricht en ik geef het woord aan de voorzitter, de heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp): Voorzitter, ik deel u mede dat de commissie de geloofsbrieven van het nieuwbenoemde lid M.E. (Merel) Vogelaar heeft onderzocht. De commissie heeft de geloofsbrieven en de daarbij behorende bescheiden onderzocht en in orde bevonden. De commissie adviseert u M.E. (Merel) Vogelaar toe te laten als lid van de gemeenteraad ter voorziening in de vacature van G.J. (Co) Engberts. Dat was het, voorzitter. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan stel ik voor het advies van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven over te nemen en mevrouw Vogelaar toe te laten als lid van uw raad. 1.3

Beëdiging van mevrouw M.E. (Merel) Vogelaar als lid van de gemeenteraad

De VOORZITTER: Dan gaan we nu over tot de beëdiging. Mag ik de griffier verzoeken om mevrouw Vogelaar binnen te leiden door de hoofdingang van deze raadzaal. Ik verzoek u allen, indien mogelijk, te gaan staan, ook de aanwezigen op de publieke tribune, voor zover mogelijk. Mevrouw Vogelaar, u hebt aangegeven de verklaring en belofte af te willen leggen. Klopt dat? De raad heeft besloten tot uw toelating als lid van deze gemeenteraad. Alvorens uw functie te kunnen uitoefenen, legt u overeenkomstig artikel 14 van de gemeentewet de eed of de verklaring en belofte af. U hebt aangegeven de verklaring en belofte af te leggen. Na het voorlezen van de tekst door mij, verzoek ik u uit te spreken: dat verklaar en beloof ik. Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik trouw zal zijn aan de grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen. Mevrouw VOGELAAR (pvda): Dat verklaar en beloof ik. De VOORZITTER: Dan mag ik u hartelijk feliciteren, namens de gehele raad. Welkom terug in ons midden.

Succes bij uw werkzaamheden als lid ook van deze raad. 1.4

Toelating burgercommissielid

De VOORZITTER: Dan gaan we schorsen na de beëdiging van de volgende persoon, want er is nog iemand die beëdigd gaat worden. Dan kan iedereen u dan ook feliciteren, wederom. raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

908

Hartelijk dank. U mag weer even gaan zitten. Mevrouw Femke Bouwer-van Schie is door de fractie van VOLT aangewezen als burgercommissielid voor de commissie WIOSSAN. Ik heb de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven gevraagd een onderzoek in te stellen naar de geloofsbrieven van mevrouw Bouwer en ik neem aan dat de commissie haar werkzaamheden al heeft verricht en ik geef het woord wederom aan de voorzitter, de heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp): Dank u wel, voorzitter. Ik deel u mede dat de commissie de geloofsbrieven heeft onderzocht van mevrouw F. (Femke) Bouwer-van Schie, die door de fractie van VOLT is aangewezen als burgercommissielid. De commissie heeft de geloofsbrieven en de daarbij behorende bescheiden onderzocht en in orde bevonden. De commissie adviseert u mevrouw F. (Femke) Bouwer-van Schie toe te laten als burgercommissielid voor de raadsperiode 2022-2026 voor zover het lidmaatschap van de commissie zonder onderbreking voortduurt. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Ik stel ook voor het advies van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven over te nemen en mevrouw Bouwer-van Schie toe te laten als burgercommissielid van uw raad. 1.5

Beëdiging burgercommissielid

De VOORZITTER: Dan gaan we nu over tot de beëdiging. Mag ik de griffier verzoeken om mevrouw Bouwer-van Schie binnen te leiden door de hoofdingang van deze raadzaal. Ik vraag u wederom te gaan staan indien mogelijk. Goedemorgen. Mevrouw Bouwer, u hebt aangegeven de eed af te willen leggen. Klopt dat? Dan gaan we de tekst nu voorlezen. De raad heeft besloten tot uw toelating als burgercommissielid. Alvorens uw functie te kunnen uitoefenen, legt u overeenkomstig artikel 4, 9de lid van de commissieverordening de eed of de verklaring en belofte af. U hebt aangegeven de eed af te leggen. Na het voorlezen van de tekst, door mij, verzoek ik u beide voorste vingers van uw rechterhand op te steken en uit te spreken: zo waarlijk helpe mij God almachtig. Ik zweer dat ik, om tot burgercommissielid benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in het ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als burgercommissielid van de commissie naar eer en geweten zal vervullen. Mevrouw BOUWER-VAN SCHIE (volt): Zo waarlijk helpe mij God almachtig.

De VOORZITTER: Dan mag ik ook u hartelijk feliciteren namens de hele raad en welkom heten in ons midden. Succes bij uw werkzaamheden als burgercommissielid in de commissie WIOSSAN. Dan schors ik nu de vergadering voor enkele ogenblikken. Van harte gefeliciteerd. Dan mag u zowel mevrouw Bouwer-van Schie als mevrouw Vogelaar feliciteren. (De vergadering is geschorst.) Heropening 1.6

Aanbieden van adviesrapport van de commissie tot onderzoek van de rekening en het accountantsverslag m.b.t. de jaarstukken 2024 aan de voorzitter van de raad

De VOORZITTER: Mag ik u verzoeken allemaal weer uw plaats in te nemen? Dan heropen ik de vergadering. Aan de orde is het aanbieden van het adviesrapport van de commissie tot onderzoek van de rekening en het accountantsverslag met betrekking tot de jaarstukken raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

909

2024 aan de voorzitter van de raad. Mag ik even stilte, de beste mensen, want we zijn alweer begonnen. Dan nodig ik de voorzitter van de commissie tot onderzoek van de rekening, de heer Biljoen uit om het advies van de COR en het verslag van de accountant aan te bieden en aan de voorzitter van de raad. De heer Biljoen. Het lijkt wel een nieuwe minister van financiën. Ze moeten er toch nog eentje zoeken, dus. De heer Biljoen, u hebt het woord. De heer BILJOEN (gl): Voorzitter, leden van de raad, aanwezigen in de raadzaal en iedereen die de livestream volgt of terugkijkt. Vandaag is een bijzondere dag. Voor het eerst presenteert de commissie tot onderzoek van de rekening, of zoals de meesten van jullie het wel kennen: de COR, in deze vorm haar advies over de jaarstukken van 2024. Niet alleen in cijfers, woorden en documenten, maar in ceremonie, met een houten koffer, met uiterste zorg samengesteld en symbolisch overgedragen aan de u, de raad. Hiermee is hopelijk een nieuwe traditie geboren, een tastbare overdracht van verantwoording, net zoals we dat kennen in de Tweede Kamer. Want verantwoording afleggen, is meer dan cijfers presenteren. Het is de kern van goed bestuur. Het aanbieden van de jaarstukken is niet zomaar een moment in dit jaar. De technische controle van de COR eindigt ook hiermee en dit is ook het einde van het boekhoudkundige jaar van 2024.

Maar zoals u weet: een einde in de politiek, is nooit alleen een afsluiting, het is ook altijd een begin. De planning- en controlcyclus is niet voor niets een cyclus. We kijken terug om vooruit te kijken. Met een rapport als ons kompas. Het CORrapport is dan ook meer dan een rapport. Het is een resultaat van een jaar lang Rotterdamse euro’s volgen, een jaar lang vragen stellen, een jaar lang doorvragen, onderzoeken, kritische gesprekken en scherpe analyses. Technisch degelijk, maar altijd met het oog voor wat het betekent voor het bestuur en ons beleid. We begonnen dan ook met 3 simpele vragen aan het college van burgemeester en wethouders, oftewel de 3 W's. Welke plannen zijn uitgevoerd, wat hebben we bereikt en wat heeft dit de Rotterdammer gekost? Het antwoord: een onafhankelijke accountant heeft in opdracht van de gemeenteraad de jaarrekening gecontroleerd en de uitkomst was een goedkeurende verklaring op de getrouwheid van de rechtmatigheid. Dat geeft ons de zekerheid dat de cijfers kloppen. Er is extra toelichting gegeven over het externe fraudeonderzoek bij klussen stadsontwikkeling en de financiële onzekerheid die dat met zich meebrengt. Ik kan u zeggen: de COR is tevreden met de uitkomst. Een compliment aan het college en de ambtelijke organisatie is hiermee zeker op zijn plaats. Maar daarmee zijn we er niet.

Want de hamvraag blijft: waar staat Rotterdam nu eigenlijk, financieel gezien? Ons antwoord is genuanceerd. De financiële positie van onze gemeente is goed. Dat is een geruststellende basis. Tegelijkertijd zien we dat het structurele en reële evenwicht van de begroting en daarmee dus de financiële positie van de stad op diverse plaatsen onder toenemende druk staat. Onze weerbaarheid, de middelen die we achter de hand hebben voor onverwachte tegenvallers, die staat op groen en dat is goed nieuws, maar onze wendbaarheid, dus onze flexibiliteit om snel te kunnen schakelen en aan te passen aan de begroting, dus de ruimte om zelf echt keuzes te maken, die staat op het meest risicovol, dus rood. Dat is een waarschuwingssignaal en ook echt een groot punt van aandacht, zeker gezien de enorme maatschappelijke en fysieke opgaven waar Rotterdam voor staat: de hoge inflatie, een grillig rijksbeleid en de realiteit dat de middelen uit het gemeentefonds vanaf 2026 en zeker vanaf 2028 zullen afnemen. Daarmee neemt de druk toe. Niet alleen op het college, maar ook op u, als gemeenteraad. Want u moet besluiten nemen over beleid, terwijl het zicht op de financiële consequenties vaak nog troebel is. Troebel zicht is geen goede basis voor koersvast beleid.

Daarmee kom ik op onze aanbevelingen, die geen kritiek zijn, maar een uitnodiging om samen te werken aan verbeteringen, oftewel de handvatten voor de toekomst die u als raad kunt gebruiken om de financiële koers van Rotterdam nog scherper te bepalen en te bewaken. Een samensmelting van de inzichten van de accountant, financial audit en ons eigen diepgaande onderzoek. Dat is één: maak complexe stukken begrijpelijk. Leesbaarheid, het is geen detail, het is essentieel voor onze democratische controle. Financiële termen als schuldquote en solvabiliteitsratio zijn voor de meeste mensen veel te abstract, de cijfers zelfs vaak nog meer. Dus leg het goed uit, duid e technische termen en geef inzicht, zodat iedereen kan zien en begrijpen waar we financieel raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

910

staan. Twee, geef programma overstijgend advies. Als het algemene financiële beeld een advies behoeft dat veel verder gaat dan één specifiek programma, voeg dit dan expliciet toe. Dit helpt de raad om het bredere gesprek te voeren over het financiële beleid van de hele stad. Drie, elke afwijking verdient een verhaal. Als er onder- of overbestedingen zijn of andere financiële wijzigingen, dan moet er een heldere toelichting zijn. Wat is er gebeurd, waarom is het gebeurd en wat is het effect? Het financiële spoor moet voor iedereen te volgen zijn, zodat financiële mutaties altijd gekoppeld zijn aan beleid dat is gevoerd. Geen losse eindjes, maar een stevig samenhangend verhaal. Vier, breng huurstijgingen van vastgoed in beeld. Wij adviseren om de huurstijgingen van het vastgoed inzichtelijk te maken, want dat is cruciaal voor een goed inzicht in de relatie tussen huurinkomsten en bijvoorbeeld subsidies, zoals in de cultuursector. Zo kunnen we tijdig anticiperen. Vijf, periodieke checks op beleidsactiviteit. Maak van de gemeente met 213a onderzoeken een vast periodiek agendapunt van het college. Deze onderzoeken zijn er niet alleen voor incidenten, maar dienen juist voor een continue reflectie en verantwoording van de effectiviteit en doelmatigheid van het gevoerde beleid. Dit helpt dus om blinde vlekken te voorkomen. En zes, transparantie over overhead.

Neem de 2 manieren van weergeven van overhead, dus de Rotterdamse en de BBV-methode, neem ze op in de financiële verordening en geef bij tabellen duidelijk aan welke methode is toegepast. Dit voorkomt verwarring en maakt de stukken nog beter navolgbaar voor u als raadslid en zorgt ervoor dat we zelf geen detective hoeven te spelen. Deze aanbevelingen zijn gericht op het versterken van uw kaderstellende en controlerende rol. Ze moeten u helpen om scherpere keuzes te maken, ook als deze pijnlijk zijn, omdat ze goed onderbouwd en duidelijk uitgelegd kunnen worden. Maar de COR is een technische commissie. Wij geven dus geen politiek oordeel, dat is echt aan u, maar we geven u wel de gereedschappen om dat oordeel goed te kunnen vormen. Een open en duaal proces bij het maken van de keuzes is hierbij cruciaal. We hopen dan ook dat dit rapport helpt bij het voeren van het verantwoordingsdebat. Afrondend wil ik graag van dit moment gebruikmaken om de mensen te bedanken die dit alles mogelijk hebben gemaakt. In het bijzonder de leden van de COR: Fatih Elbay, Diederik van Dommelen en mijn Agniese buren, Theo Coşkun en Thomas Roskam. Dank voor jullie scherpte, toewijding en collegialiteit. Maar ook de mensen die niet altijd zichtbaar, maar onmisbaar, hun werk verrichten achter de schermen. Onze griffie, concerncontroller, financial audit en de accountant.

Jullie expertise en toewijding zijn van onschatbare waarde voor onze stad. Ook dank aan u, leden van de raad, voor het vertrouwen in het proces en vertrouwen in de COR. Zoals ik net zei: dit is ook weer het moment van een nieuw begin. De controle en planning van de financiën van onze stad is de verantwoordelijkheid van ons allemaal. Het is een gezamenlijke opgave. Ik wil daarom nu graag met gepaste trots de inhoud van deze prachtige koffer in vol vertrouwen overhandigen aan onze voorzitter. Hiermee komen de stukken officieel in de politieke arena. Ik wens u allen wijsheid toe bij het debat over de definitieve jaarstukken op 19 juni. Laten we samen zorgen voor een financieel gezonde, weerbare en transparante stad, nu en in de toekomst. (Applaus.) De VOORZITTER: Hartelijk dank voor het mooie betoog, maar nog meer ook voor al het werk dat verricht is, inderdaad, om deze raad beter beslagen ten ijs te laten komen. Daar zit er een hoop werk in. De commissieleden zijn al bedankt, maar ook de mensen die achter de schermen dit hebben meegedaan. Wij geleiden deze stukken dan ook door naar de commissies, zodat ze ook betrokken kunnen worden bij de bespreking van de jaarstukken. De heer Biljoen, ik zie een heel mooie nieuwe traditie geboren. We hebben gewoon nu ons eigen koffertje en die gaan we koesteren, zodat die elk jaar ook weer hier gebracht kan worden. Heel veel dank daarvoor.

raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

911

1.7

Mededelingen

De VOORZITTER: Dan komen we nu bij de mededelingen. Mevrouw Maassen heeft aangegeven een initiatiefvoorstel te willen indienen. Het woord is aan mevrouw Maassen. U krijgt maximaal 5 minuten om uw voorstel toe te lichten. Mevrouw MAASSEN (d66): Voorzitter, er is niets zo aanstekelijk als enthousiasme. Enthousiasme van mensen die een passie hebben voor dat wat ze doen. Dat heb ik de afgelopen maanden ook gezien. Ik sprak heel veel enthousiastelingen over AI en dit is naar aanleiding van het ambitiedocument voor een Rotterdam AI zone die ik recentelijk ook in de commissie WIOSSAN al heb gepresenteerd. Hierin hebben we de ambitie uitgesproken, als D66 Rotterdam, om van Rotterdam dé AI-stad te maken, maar we deden ook vooral een oproep aan de stad: denk met ons mee. Zo sprong ik de afgelopen maanden in de wondere wereld van de AI. We gingen langs bij het House of AI aan de Erasmus Universiteit en we waren aanwezig bij de lancering van de eerste supercomputer van Nederland, hier in Rotterdam, in een datacenter in Zestienhoven. Maar we spraken ook heel veel met experts en enthousiastelingen voor AI. Daarom hebben we ook onder andere een rondetafelbijeenkomst georganiseerd met 50 ondernemers, onderzoekers en andere experts in het veld. Ik heb ook gisteravond hen de eer gegeven om als eerste kennis te nemen van het initiatiefvoorstel wat ik vandaag ga indienen.

Dan wil ik ook hierbij op deze plek speciale dank uitspreken aan Harmen van Sprang en Jos van Dongen voor alle hulp en toewijding die ze hebben getoond voor dit initiatiefvoorstel. Het laat zien dat er heel veel enthousiasme leeft in heel veel verschillende sectoren in Rotterdam. Al deze gesprekken hebben mij ook doen realiseren dat er ook al ongelooflijk veel gebeurt in Rotterdam op het gebied van AI. Dit voorstel is dan ook een pleidooi om in ieder geval die bestaande initiatieven en betrokkenen mee te nemen in dit plan. Maar, voorzitter, ik ben ook politica en ik geloof natuurlijk ook dat het nog beter kan in Rotterdam. Want deze tijd vraagt om dappere keuzes. Keuzes voor de toekomst van Rotterdam. AI is ook steeds meer een geopolitiek machtsmiddel geworden en de geopolitiek is stevig gaande op dit moment. Daarom is het ontzettend belangrijk dat we in Europa, maar ook zeker in Nederland, een inhaalslag gaan maken op het gebied van AI. Amerika, China en ook de Arabische Emiraten zetten al langere tijd vol in op AI en we kunnen er niet meer omheen. AI zal onze dagelijkse levens blijven domineren. In Europa lopen het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk al flink voor op ons, maar het is nog niet te laat. Daarom vindt D66 Rotterdam dat Rotterdam nu het voortouw moet nemen in de Nederlandse AIontwikkelingen, zeker nu we met een kabinetsval weer in Nederland tot stilstand lijkt.

We moeten in Rotterdam de daadkracht tonen. Voorzitter, het initiatiefvoorstel ‘Rotterdam AI Zone’ bevat een aantal concrete plannen voor zowel de korte, middellange en lange termijn. Ik hoop ook dat we hier als raad dit in gezamenlijkheid met elkaar kunnen gaan bespreken, dus dat het niet een initiatiefvoorstel is van D66, maar dat we periodiek dit onderwerp als beleidskader laten terugkomen en dat het een gezamenlijke taak en opgave wordt. Dan toch een stukje over de inhoud van het voorstel. De eerste fase bevat een aantal kortetermijnmaatregelen. Zo willen we een fysieke locatie creëren in de start met de juiste hardware en software waar onderzoekers, ondernemers, bedrijven, studenten en andere creatieve geesten samenkomen om te werken aan de beste en nieuwste AI-toepassingen. Wat zou die fysieke locatie dan moeten zijn? Denk aan Merwe-Vierhavens, het Groot Handelsgebouw of bijvoorbeeld het Brainpark. Er is genoeg plek. Daarnaast horen we vaak van ondernemers, dat heb ik ook teruggehoord in de gesprekken die ik heb gevoerd, dat ze moeite hebben met de grote hoeveelheid regelgeving. Die regelgeving gaat niet zomaar ineens weg. Ze hebben geen moeite omdat de regelgeving niet goed is, maar gewoon vooral heel erg ingewikkeld.

Daarom stellen wij in dit AI-plan voor: gemeente, maak nou een juridisch loket waar al die mensen naartoe kunnen met hun vragen, juridische vragen, over raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

912

privacy, over de AI-act, maar ook bijvoorbeeld over fiscale regelgeving en doe dat samen met andere overheden. Zo blijft er meer tijd en geld over voor innovatieve ideeën. Innovatieve ideeën die ons bijvoorbeeld ook kunnen helpen bij de stedelijke uitdagingen waar we als Rotterdam ook tegen aanlopen, zoals klimaatadaptatie en de verdichting van de stad. Tot slot pleiten we voor gereguleerde experimenteerruimtes, sandboxes, waar ondernemers kunnen innoveren en experimenteren met AI. Zo krijgen we beter zicht op wat er mogelijk is en wat er wel of niet werkt. Voorzitter, dit is nog maar het begin en we zien fase 1 als een solide basis om van start te gaan. Maar om tot de absolute top te horen, moeten we ook ambitie tonen als stad. Denk bijvoorbeeld aan een Rotterdamse AI-fabriek, een AGA datacentrum en ook het aanboren van flinke investeringen uit Europa. Want ik geloof dat dat goed is voor de Nederlandse economie, belangrijk is voor een rechtvaardige samenleving en bijdraagt aan onze datasoevereiniteit. Heel erg belangrijk in de huidige geopolitieke context waarin we op dit moment leven. De VOORZITTER: Mag ik u vragen af te ronden? Mevrouw MAASSEN (d66): Ja. En zoals ik al zei: ik wil er graag een levend beleidskader van maken.

Ik wil dit samen doen met de hele raad en dat we hier periodiek over met elkaar terugkomen, omdat ik echt geloof dat dit een belangrijke en goede stap kan zijn voor de stad Rotterdam. Dat heeft Rotterdam toch echt verdiend? En is volgens mij ook het Rotterdam van de toekomst. Dank jullie wel. De VOORZITTER: Dank u wel voor het initiatiefvoorstel ‘Rotterdam AI Zone - koploper in de AI revolutie’. Wij vragen aan het college om een advies en geleiden het initiatiefvoorstel ‘Rotterdam AI Zone - koploper in de AI revolutie’ door naar de commissie MHEK. Dan heeft mevrouw Reitema ook aangegeven een initiatiefvoorstel te willen indienen. Het woord is aan mevrouw Reitema en ook zij krijgt maximaal 5 minuten om haar voorstel toe te lichten. Mevrouw REITEMA (pvda): Een neerwaartse spiraal met weerhaken. Dat waren zijn woorden over het schuldenmoeras waar hij in zat. Je wordt naar beneden getrokken, dieper het schuldenmoeras in en het is steeds moeilijker om daaruit te komen. Hij zat in een metro, hij was bij Beurs ingestapt en ging met metrolijn C naar Capelle. Een bloemetje halen, want zijn moeder was jarig, toch? Of had hij zich daarin vergist? Bram had schulden en zoveel stress dat hij er psychisch compleet aan onderdoor ging. In de metro zat hij en hij las het krantje De Metro, je weet wel, dat dunne krantje met die groene dikke band met die witte letters Metro erop.

Zijn blik viel gelijk op een reclame advertentie: geldstress, wij kunnen je helpen, wij zorgen voor groen licht bij de Kredietbank. Bram gaat af op deze reclame en vraagt budgetbeheer aan bij dit bedrijf. Budgetbeheer, zeiden ze, nee joh, we kunnen je nog veel beter helpen als je onder bewind komt bij ons en zo geschiedde. Ik zag van heel dichtbij hoe Bram zijn situatie onder bewind eigenlijk alleen maar slechter werd. Zorgpremies werden niet betaald, de bewindvoerder was onbereikbaar en hij moest handjeklap met 40 euro geleend geld, cash, een rekening in termijnen afbetalen bij een random tandarts in de buurt die acuut een kies moest trekken omdat die zo verrot was. Zijn bewindvoerder, daar kon Bram niet op rekenen. Het was zowat een fulltime job voor mij om de noodzakelijke gaten te vullen waar de bewindvoerder naliet. Jarenlang stond ik naast Bram en zo zijn er nog veel meer mensen waar de omgeving bij moet springen, omdat de professionele hulp niet alleen nalaat, maar er gewoon een potje van maakt. Bram was de Sjaak. Bram belandde van de regen in de drup. Laat dit duidelijk zijn: je bent geen expert als je eenmaal in de schulden belandt. Je bent geen expert als je in armoede moet overleven of als je een beperking hebt. Je bent geen expert in waar je recht op hebt, waar je hulp moet zoeken, welke hulp goed is en welke hulp risico's kent.

Terug naar die advertentie in De Metro, die reclame die Bram zag. raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

913

Daar moet gewoon een waarschuwing van de overheid naast staan. Daar moet bijstaan dat iedereen recht heeft op gratis schuldhulpverlening van jouw gemeente. Daar heb je geen BV voor nodig. Maar zolang we dit toestaan in Nederland, zolang er geen verbod op een verdienmodel op schulden bestaat, zolang moeten wij in Rotterdam alles op alles zetten om de mens te beschermen tegen deze markt, deze industrie met perverse systeemprikkels. De PvdA wil een gemeente die als kritische partner naast jou staat, een stad waar je kan aankloppen voor laagdrempelige en toegankelijke schuldhulpverlening. Een stad die interesse in jou toont en jou serieus neemt. Maar niet alleen Bram, ook Samantha, slachtoffer van het toeslagenschandaal. Zij had 1 ton schulden en onder bewind werd dat verdubbeld naar 2 ton schulden. Bram en Samantha zijn niet de enigen. De PvdA Rotterdam heeft in korte tijd meer dan 100 meldingen binnengekregen op ons meldpunt. Vandaag presenteren we dit initiatiefvoorstel met verbeterpunten die stoelen op deze meldingen van mensen onder bewind, maar ook van bewindvoerders en andere partners in de schuldenketen die zien dat het anders moet en dat het anders kan en dat de gemeente daarin een grotere rol kan pakken. De rode draad van de meldingen is duidelijk: dat mensen niet gehoord worden, dat ze geen inzicht hebben in hun situatie en dat ze zich afhankelijk en verloren voelen.

Dat is niet alleen moreel verwerpelijk, het is ook in strijd met fundamentele mensenrechten, zoals vastgelegd in het VN-verdrag Handicap. Het gaat veel verder dan de schuldenindustrie alleen, want bewindvoering gaat niet alleen over schulden, het gaat ook over toestandsbewind, je geestelijke toestand. Via de rechter kan namelijk bewind ook worden ingesteld voor mensen vanwege een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking. Dat is een ingrijpende maatregel die mensen hun zeggenschap over hun financiële zaken tijdelijk of langere tijd ontneemt. Het vormt zo'n grote inbreuk op het privéleven dat ook de Europese jurisprudentie benadrukt: deze inbreuk dient zo beperkt mogelijk gehouden te worden. Voorzitter, ik kom tot een afronding. Vorige week sprak ik een man in Den Haag en die man vertelde mij: verrek, ik ben bewindvoerder voor mijn gehandicapte dochter. Ik kan en wil me niet voorstellen dat dit een commercieel bedrijf zou zijn die dit voor haar doet. Ik ben blij dat ze mij heeft. Maar niet iedereen heeft een vader of een partner die naast hen staat als het niet goed gaat met je bewindvoerder. Mensen hebben recht op goede en eerlijke hulp. Rotterdammers hebben het recht om gehoord te worden. We hebben het recht op participatie in beleid wat over ons gaat. Niets over ons, zonder ons en daarom geloof ik in mens boven markt. De VOORZITTER: Hartelijk dank.

Wij vragen het college om een advies en geleiden het initiatiefvoorstel ‘Mens boven markt’, naar een sterke stem voor Rotterdammers onder bewind’ door naar de commissie WIOSSAN. 2.

Vaststelling van de agenda voor de raadsvergadering van 5 juni 2025

De VOORZITTER: Dan komen we nu bij agendapunt 2, de vaststelling van de agenda. Ik zal de agenda met u doornemen en aan het einde zal ik u ook de gelegenheid geven om nog aanvullende opmerkingen te maken. Het college heeft verzocht om de agendapunten waarbij wethouder Simons betrokken is, na de lunchpauze te behandelen. Stemt u hiermee in? Ja, mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Ik zou eerst even graag willen weten welke agendapunten dat ook weer precies zijn. De VOORZITTER: Eens even zien. Dat zijn de agendapunten 6.1, 6.4, 6.5, 6.6 en 7.4. Daar dient hij bij te zijn. Dus dat zijn degenen waar hij bij is. Zal ik eerst eens een voorstel doen voor de agenda, ik denk dat dat handiger is dan. Dan zouden we kunnen beginnen met agendapunt 6.3, dat is het initiatiefvoorstel van de heer Segers-Hoogendoorn, dan 6.2 en dan 6.1. Nu ben ik even de kluts kwijt, want ik krijg nu andere informatie momentje. (Er wordt raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

914

buiten de microfoon gesproken) Dan zou het voorstel zijn: 6.3, 6.4 en 6.1, in die volgorde te doen, want 6.4 kan overgenomen worden. 6.3, 6.4, 6.1. Hebt u hem scherp? Mevrouw VERKOELEN (50plus): 6.3, 6.2, 6.1. De VOORZITTER: Nee, 6.3, 6.4 en 6.1, dat zou dan de volgorde zijn. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Wat doen we dan met 6.2? De VOORZITTER: Die gaat daarna gewoon in de reguliere volgorde komen, dus die komt gewoon na 6.1 vervolgens. Helder? Mevrouw VERKOELEN (50plus): En dan hoeven die tweeminutendebatten en dergelijke, dat blijft gewoon wat het is. De VOORZITTER: Uw raad kennende, zijn we dan wel even verder. Mevrouw Vlieger. Mevrouw VLIEGER (gl): Voorzitter, het voorstel wat ik ook eerder voorbij heb zien komen zou juist zijn 6.3 en dan 6.2, wat ook de voorzitter als eerste voorstelde. Ik zou het wel waarderen als dat kan. Dus eerst 6.2, dan 6.3 en dan 6.4. De VOORZITTER: Dus dan beginnen we bij 6.2, dan 6.3 … Even wachten, want anders snap ik hem ook niet. Mevrouw Vlieger, wilt u even voorstellen wat uw verzoek is? Mevrouw VLIEGER (gl): Het verzoek is om te beginnen met 6.3, het initiatiefvoorstel, dan 6.2, toeslagen en dan 6.4. En dan dus de normale volgorde. De VOORZITTER: 6.3, 6.2, 6.4, 6.1, dat zou dan de gevraagde volgorde zijn. De heer De Haan. De heer DE HAAN (d66): Dank u wel.

Vanuit mijn fractie had ik het verzoek om juist zoals u het net voorstelde, dat was wel een prettig voorstel met 6.2 iets verder. Dat heeft wel te maken omdat de woordvoerder van ons nu nog even verhinderd is. Dus ons zou het op zich goed uitkomen als hij in uw initiële voorstel vorm zou krijgen. Maar goed. De VOORZITTER: Dus u zou de voorkeur er voor hebben: 6.3, 6.4, 6.1. Helder. De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Wij steunen de volgorde zoals u hem voorstelde, dus dat zou 6.3, 6.4, 6.1 zijn. De VOORZITTER: Mevrouw Vlieger. Mevrouw VLIEGER (gl): Voorzitter, ik vind het wel een beetje flauw, want zo hebben we het niet in de app met elkaar afgesproken. Het voorstel is gedaan om één onderwerp voor 6.2 zetten. Daar heb ik rekening mee gehouden. Daarna zouden we 6.2 doen. Maar goed, als er een meerderheid is, dan doen we het zo. Maar ik vind het wel jammer. De VOORZITTER: De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Het is oprecht niet flauw bedoeld. Ik was juist in de veronderstelling dat er ook afgesproken was dat toeslagen iets verder naar achteren ging. Dit is gewoon het gevolg van dat we als raad een hele dag aan het puzzelen zijn omdat die agenda overhoop moet. Het is gewoon heel irritant. Maar dit is niet flauw bedoeld, maar er zijn nu ook weer logistieke problemen als toeslagen wel vroeg op de agenda staat.

Dus wij steunen in ieder geval het voorstel van de burgemeester. De VOORZITTER: Mevrouw Bokhove. raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

915

Mevrouw BOKHOVE (gl): Voorzitter, dit is inderdaad echt heel vervelend en ik steun inderdaad van dat er ten eerste een wethouder is die de boel nu echt in de war gooit. Maar het vervelende is: nu proberen we hier met elkaar een oplossing te verzinnen, maar dan gaan er weer andere systemen, ook andere raadsleden komen hiermee in de problemen en dan is het heel vervelend dat die volgorde zo gaat veranderen. Ik zou eigenlijk willen voorstellen: laten we het dan houden bij de volgorde zoals die net door mevrouw Vlieger werd voorgesteld. Dat doet nog het meeste recht aan de volgorde en het is ook voor de kijkers thuis dadelijk niet meer te snappen als wij zelf ook nog een keer de hele volgorde gaan omgooien. Dus ik zou zeggen: dan doen we 6.3, 6.2, 6.4 en dan gaan we zo dat rijtje zo veel mogelijk af zoals we dat hebben afgesproken. De VOORZITTER: Dit is nu het voorstel wat van mevrouw Bokhove ligt. Ik scan even. Sommige leden hebben aangegeven dat het wat lastiger is, maar hoe bezwaarlijk is dit? Dit is een nadrukkelijk verzoek van mevrouw Bokhove. De initiële volgorde was natuurlijk al wel dat 6.2 eerder kwam. Dus even de check of dit echt heel bezwaarlijk is. De heer Soytekin. De heer SOYTEKIN (denk): Voorzitter, dit is ook niet flauw bedoeld, want ik snap ik snap de consternatie en het ongemak ook wel.

Maar 6.2 werd echt ook via de app voorgesteld om dat later te doen, dus daar ben ik zelf ook van uitgegaan om die na de lunch te doen. Ik dacht ook dat dat was afgestemd. Dus 3, 4, 2 leek mij ook de juiste volgorde. De VOORZITTER: Ik heb allemaal geen inzicht in alle appgroepen en appberichten en wat niet meer. Er ligt hier nu een concreet verzoek van mevrouw Bokhove. Graag daar even de reactie op aan mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Voorzitter, dank. Ik heb gewoon meer even een verduidelijkende vraag. Agendapunt 6.4 weet ik dat er ook een aantal moties voor de heer Simons tussen zitten. De VOORZITTER: Die worden overgenomen. Die kunnen overgenomen worden. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Die worden overgenomen, oké. Want ik denk wel dat dat belangrijk is, ook voor een aantal raadsleden die wellicht nog in afstemming met hem zijn, dat dat dan ook allemaal goed gaat, want als het debat relatief vroeg is, dan is dat natuurlijk vervelend. De VOORZITTER: Ik ga het even overzien. Ik ga toch voorstellen het verzoek van mevrouw Bokhove, omdat die het dichtst bij de oorspronkelijke agenda zit, om die te honoreren. Dus dat zou dan worden: 6.3, 6.2, 6.4 en 6.1. Dus ik zou ook willen verzoeken om dat aan uw woordvoerders door te geven, zodat iedereen daar rekening mee kan houden.

Het ingewikkelde is een beetje dat ik geen zicht heb op appgroepen en dat individuele verzoeken allemaal onderling worden gedaan. Ik kan hier beoordelen wat hier het verzoek is en niet wat er onderling allemaal geschoven is, want dat zie ik niet. De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Dat u dat niet kunt zien, dat begrijp ik en ik heb zelf het overzicht ook helemaal niet eens meer vanwege alle appgroepen waarin agendapunten zijn rond geschoven. Ik was in dezelfde veronderstelling als de heer Soytekin, namelijk dat in de app ook was afgesproken dat toeslagenaffaire na de lunchpauze was. Wij komen met overleg ook weer in het probleem, Dus als die vroeg op de agenda komt, prima, dan ga ik iets uit losse pols roepen, maar ik denk dat we er gewoon beter over kunnen stemmen. Want er is een voorstel van mevrouw Bokhove en er is een voorstel van de burgemeester en volgens mij ligt het een beetje fiftyfifty.

raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

916

De VOORZITTER: Dan gaan we stemmen. Maar nogmaals, dit soort zaken echt via de agenda, niet via de appgroepen, want dit wordt ook chaos aan onze kant. Wij kunnen dit ook niet meer overzien. Dan probeer ik zo dicht mogelijk bij de agenda te blijven zoals die voorligt. Dan gaan we nu stemmen over het voorstel. Let u op, even: we gaan stemmen over het voorstel van mevrouw Bokhove. Mag ik even stilte, beste mensen? Mevrouw Nunnely, wilt u even plaatsnemen, want ik wil nu echt gaan stemmen. Wij gaan stemmen over het voorstel van mevrouw Bokhove om te beginnen met 6.3 en dan daarna meteen 6.2 te doen. Dat is eigenlijk het grootste verschil om die daarachteraan te doen. Als u daar voor bent, dan mag u dat nu stemmen, als u daartegen bent ook. Dan is dit voorstel met 25 stemmen tegen verworpen, wat betekent dat wij gaan beginnen met agendapunt 6.3, dan 6.4, 6.1 en dan 6.2. Aldus besloten. Dan heb ik vernomen dat de VVD-fractie het agendapunt 7.4 over het Rotterdams vestigingsklimaat om wil zetten naar een regulier debat. Klopt dat? Hallo, de VVD-fractie. Jullie willen een regulier debat? Hoeft niet. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Sorry, er is gewoon alom verwarring over de hele agenda. Ik zou graag het vestigingsklimaat inderdaad een regulier debat maken. De VOORZITTER: Ik kijk even rond. Ja. De heer TAK (pvda): Voorzitter, kort.

Steun, mits de spreektijd dus daar ook conform op wordt aangepast. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Even wachten, zover zijn we nog niet. De VOORZITTER: Even wachten, mevrouw Verkoelen. We gaan eerst even dit punt doen, besluiten of dat dit een regulier debat is. Volgens mij kan iedereen daar wel mee instemmen. Dan zetten wij agendapunt 7.4 om naar een regulier debat. Dan zetten we die meteen achter 6.6. Ja. Hebt u dat scherp? Dan is er vanuit de raad 1 verzoek gekomen voor een tweeminutendebat: een vervolg op de actualiteit doorvoer van militaire onderdelen naar Israël via de Rotterdamse haven van BIJ1. Ik stel voor om dat te agenderen als agendapunt 7.8. Ja, aldus besloten. Dan zijn er geen verzoeken motie vreemd aan de orde van de dag ontvangen. Zijn er nog andere leden die iets willen opmerken met betrekking tot deze agenda? Nogmaals, de spreektijd komt zo, het is alleen de agenda. Nee, oké. Dan is de agenda hierbij vastgesteld. Dan kom ik nu bij de spreektijd voor vandaag. Het voorstel is om 3 uur spreektijd op de klok te zetten. Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Voorzitter, ik heb nu een beetje de grap dat ik probeer sneller op te staan dan mevrouw Verkoelen, dat is weer gelukt. Wij willen graag voorstellen om er in ieder geval drieënhalf uur van te maken. Zeker ook nu we nog een extra regulier debat erbij hebben. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Ik overbied.

De VOORZITTER: Dat is het risico als mevrouw Van Groningen weer eerder gaat staan, dan komt mevrouw Verkoelen er altijd toch weer achteraan. Maar drieënhalf uur lijkt mij redelijk. Dan gaan we dat zo besluiten. Dan is het stemvenster aan het eind van de vergadering. Dus u weet: als het nodig is, dan zullen we voor het stemvenster kort schorsen voor het fractieoverleg. Rond 12:45 uur is er een lunch beschikbaar op De Omloop en er is een diner voorzien rond 18:30 uur op de gebruikelijke locatie.

raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

917

3.

Vaststelling van de notulen van de openbare raadsvergadering van 15 mei 2025

De VOORZITTER: Dan komen bij agendapunt 3, vaststellen van de notulen van de openbare raadsvergadering van 15 mei 2025. Wenst iemand nog het woord naar aanleiding van deze notulen? Dat is niet het geval. Dan stel ik voor deze notulen vast te stellen. 4.

Mededeling van de ingekomen stukken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2025 week 20 tot en met 22

De VOORZITTER: Dan de mededeling van de ingekomen stukken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2025 week 20 tot met 22. Ik stel voor de behandelwijze zoals vermeld bij het desbetreffende stuk vast te stellen. Maar als u een opmerking hebt met betrekking tot het stuk, dan verzoek ik u het bijbehorende PBnummer te noemen. U wenst het woord. De heer VERHOEF (lr): Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ik wil graag een punt van orde maken bij de ingekomen stukken en dat gaat over de niet ingekomen stukken. Daar bedoel ik mee de achterblijvende beantwoording van schriftelijke vragen. Ik heb dat al verschillende malen in onze commissie naar voren gebracht. Ik weet dat we daar nu een actua over kunnen aanvragen, maar als voorbeeld mogen dienen, ik heb schriftelijke vragen ingediend in januari. Daar heb ik nog geen tussenbericht van gehad, maar ook geen antwoord. Ik kan dan een actua aanvragen, volgende week. Er kunnen 2 dingen gebeuren: of mijn punt van mijn 4 maanden oude vragen komt bovenaan de lijst waardoor een echt actueel punt misschien wel van de lijst afvalt, of mijn 4 maanden oude vragen komen onderaan de lijst, worden niet behandeld tijdens de actua en worden omgezet in schriftelijke vragen die ik al had ingediend.

Ik zou graag het college erop willen wijzen dat een van de instrumenten van ons is schriftelijke vraag stellen om aan waarheidsbevinding te doen en misschien wordt het tijd om een keer met de vuist op tafel te slaan. De VOORZITTER: Helder, de heer Verhoef, u hebt helemaal gelijk. De schriftelijke vragen moeten tijdig worden beantwoord en anders moet een uitstelbriefje worden gestuurd. Om welke schriftelijke vragen gaat het? Want dat is ook wel handig om even te weten voor mij. Kunt u dat toelichten, de heer Verhoef. De WhatsApp is weer lastig, want daar zit ik weer niet bij. Jullie doen veel te veel via de app. De heer VERHOEF (lr): Het waren schriftelijke vragen, ze zouden beantwoord worden door wethouder Kasmi. Ik weet niet precies het nummer, maar ze zijn in januari ingediend. Het ging over Holocaust-onderwijs. De VOORZITTER: Holocaust-onderwijs. Wij gaan sowieso nu verzoeken om die schriftelijke vragen per omgaande bijna te beantwoorden. Mocht dat niet het geval zijn, dan is dit eigenlijk al een aanmelding voor een actua voor u, zodat die gewoon al hoog op de lijst komt te staan. Maar er is nog een kans dat die niet doorgaat als ze nog voor die tijd beantwoord worden. Zullen we het zo afspreken? Hartelijk dank. Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Dank, voorzitter. Ik heb nog een lijstje met stukken die ik graag zou willen agenderen voor de commissie, het zijn er 5.

Het begint met het afdoeningsvoorstel van wethouder Zeegers over impactanalyse netcongestie. Dat is 25BB003441, graag naar de commissie MHEK. Hetzelfde voor toezegging burgemeester over voortgang uitvoeringsplan horeca belevingsonderzoek, 25BB003708, ook naar MHEK, ook voor toezegging burgemeester over voortgang uitvoeringsplan horeca Oude Haven, 25BB003376, ook naar MHEK. Dan collegebrieven over landelijke handhavingsstrategie omgevingsrecht, raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

918

25BB003672, ook naar MHEK en als laatste onze schriftelijke vragen over gezonde singels voor gezonde vogels, 25BB003913, naar de commissie Buitenruimte. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Zijn er nog anderen die het woord wensen? Dan met de genoemde stukken stel ik dit agendapunt vast en wij zullen dat ook doorgeleiden naar de commissies. 5.

HAMERSTUKKEN

De VOORZITTER: Dan komen we bij de hamerstukken. 5.1

Het voorstel tot vaststelling van een zienswijze op de ontwerpbegroting 2026 van het recreatieschap Rottemeren

De VOORZITTER: Hamerstuk 5.1, het voorstel tot vaststelling van de zienswijze op de ontwerpbegroting 2026 van het recreatieschap Rottemeren. Niemand? Aldus besloten. 5.2

Het voorstel tot vaststelling van het projectambitiedocument en de nota van uitgangspunten ’Tijdelijke studentenhuisvesting Toepad’

De VOORZITTER: Het voorstel tot vaststelling van het project ambitiedocument en de nota van uitgangspunten tijdelijke studentenhuisvesting Toepad. Niemand? Is besloten. 5.3

Het voorstel tot vaststelling van een zienswijze op de ontwerpbegroting 2026 van de GR Jeugdhulp Rijnmond

De VOORZITTER: Het voorstel tot vaststelling van een zienswijze op de ontwerpbegroting 2026 van de GR jeugdhulp Rijnmond. Niemand? Is vastgesteld. 5.4

Het voorstel tot vaststelling van een zienswijze op de ontwerpbegroting 2026 van de GGD Rotterdam Rijnmond

De VOORZITTER: Het voorstel tot vaststelling van de zienswijze op de ontwerpbegroting 2026 van de GGD Rotterdam Rijnmond. Niemand? Is vastgesteld. 5.5

Het voorstel tot het intrekken van de Verordening Rotterdams Restauratiefonds 2006

De VOORZITTER: Het voorstel tot het intrekken van de Verordening Rotterdams Restauratiefonds 2006. Niemand? Besloten. 5.6

Het voorstel tot vaststelling van een zienswijze op de ontwerpbegroting 2026 van de DCMR

De VOORZITTER: Het voorstel tot vaststelling van een zienswijze op de ontwerpbegroting 2026 van het DCMR. Aldus besloten. 5.7

Het voorstel tot vaststelling van de Noodverordening NAVO-top 2025 Rotterdam

De VOORZITTER: Het voorstel tot vaststelling van de noodverordening NAVO-top 2025 Rotterdam. Mevrouw Verkoelen. raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

919

Mevrouw VERKOELEN (50plus): Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, hier zal mijn fractie tegen zijn. Ik wil ook echt kwijt: ik vind het onvoorstelbaar dat wij anno 2025 waar we 1 Europa willen hebben, Brussel steenworpafstand hiervandaan ligt, wij hier zo nodig in Den Haag en Rotterdam een NAVO-top moeten gaan organiseren, wat ons verschrikkelijk veel geld gaat kosten, wat ons enorm veel ellende gaat kosten in mensen die daar last van gaan krijgen. Wij zijn er dus grandioos op tegen dat we hier ook nog geld voor vrijmaken. De VOORZITTER: Hartelijk dank. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd): Wij stemmen hier ook tegen. De VOORZITTER: De heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp): Voorzitter, de SP begrijpt niet waarom er een noodverordening is vanwege het bezoek van enkele mensen uit de wereld. De VOORZITTER: De heer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Ook vanuit BIJ1 sluiten we ons hierbij aan. De VOORZITTER: Met deze opmerkingen stel ik vast dat dit voorstel is aangenomen. 5.8

Het voorstel tot opheffen van de geheimhouding en openbaarmaking van de brief inzake Ruimte voor Defensie

De VOORZITTER: Dan het voorstel tot opheffen van de geheimhouding en openbaarmaking van de brieven inzake ruimte voor defensie. Niemand? Besloten. 6.

REGULIERE DEBATTEN

De VOORZITTER: Dan komen we nu bij de reguliere debatten. 6.3

Initiatiefvoorstel Segers-Hoogendoorn en Kockelkoren over ‘De volgende stap op weg naar een Rookvrij Rotterdam’

De VOORZITTER: Dan beginnen we dus, zoals zojuist besloten, bij agendapunt 6.3. Dat is het initiatiefvoorstel van de heer Segers-Hoogendoorn en mevrouw Kockelkoren over de volgende stap op weg naar een rookvrije Rotterdam. Beide personen mogen achter de collegetafel plaatsnemen. Dus wees welkom. De indieners mogen ook eerst een korte toelichting geven op hun initiatiefvoorstel. Dus ik vraag de heer Segers-Hoogendoorn of hij als eerste daar het woord over wil voeren. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda): Dank, voorzitter. Voor u ligt een initiatiefvoorstel voor rookvrije terrassen. Rook is ongezond, ik denk dat ik daar niemand meer van hoef te overtuigen in deze zaal. Dat is wel een goed begin om even te markeren. Ik ga u gelijk ook een technisch ding uitleggen, wat ik zelf ook uitgelegd heb moeten krijgen. Je hebt natuurlijk roken zelf is ongezond voor degene die rookt, meeroken, erbij staan, dat is ook bij de meesten wel bekend. Dat noemen we dan tweedehands roken. Maar er is ook derdehands roken, dat is alles wat neerdaalt op allerlei plek op je kleren, op een tafel, waar dan ook en wat ook uiteindelijk ongezonde kenmerken heeft. Dat ik u niet meer hoef te overtuigen van het feit dat roken ongezond is, is mooi. Dan gaan we een stap verder: we zijn met zijn allen in dit land ook op weg naar een rookvrije generatie. Volgens mij is ook daar niemand het mee oneens.

Het is goed om ook te markeren dat we op dat punt aangekomen zijn. En dan, wat doen we als Rotterdam? Ik breng in herinnering, enkele jaren geleden, wellicht niet voor iedereen, maar toch wel voor enkelingen in deze raad nog bekend: de toenmalige verantwoordelijk raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

920

wethouder Sven de Langen die een rookvrije zone introduceerde bij het Erasmus MC, met blauwe lijnen omgeven. En ik weet nog, zeg ik ook maar eventjes, dat we daar in onze fractie van het CDA, de heer De Langen was een CDA-wethouder of een wethouder van CDA-huize, een beetje meewarig op reageerden: echt moet dat nou? Het is buiten. En als ik daar nu naar terugkijk, dat dat dan enkele jaren geleden is, vinden we dat nu op heel veel publieke plekken al hartstikke logisch. Dat is ook bij OV-haltes zo. Dus is het tijd om een stap verder te zetten, het gaat over onze horeca. Wij hebben dit initiatief ingediend, we zijn daar heel zorgvuldig in geweest. Overigens moet gezegd worden dat dat met name zeer te danken is aan degenen die het hebben bedacht en opgeschreven en er heel veel werk in hebben zitten, dat is Sigrid Oosterwegel van GroenLinks en Sam Mak van het CDA, nu volgende stappen te zetten met dit initiatiefvoorstel bij de horeca. We zijn er heel zorgvuldig mee omgegaan. We hebben uiteindelijk ook nog een afweging gemaakt de nachthoreca hier nog even buiten te laten. Het gaat vooral over de daghoreca. Dat is ook omdat het voor ons extra gericht is op bijvoorbeeld de gezondheid van kinderen die op terrassen met hun ouders zitten. Voorzitter, dit voorstel heeft 4 punten. Wij willen eigenlijk een publiekscampagne Rotterdam rookvrij is gastvrij.

We willen horecaondernemers stimuleren, dus het gaat niet over dwingen, maar het gaat over stimuleren, is ook onze rol, denk ik, als lokale overheid, om die stap te zetten. Daar hoort ook bij dat we hier in dit huis als bestuur moeten durven een doelstelling neer te zetten. Daartoe roepen wij dus ook op met een doelstelling 50 procent van de terrassen rookvrij te hebben en dit vast te leggen in Gezonder 010, ons gezondheidsprogramma. Ten slotte, voorzitter, en dan rond ik af: een onderzoek te doen naar ook de juridische mogelijkheden om het verder via wettelijke trajecten nog net iets makkelijker te maken en net iets meer te stimuleren voor horecaondernemers om hun omgeving rookvrij te maken. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Mevrouw Kockelkoren, hebt u nog een toelichting? Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Jazeker, voorzitter. We zijn op weg naar een rookvrije generatie in 2035. Dat is hard nodig, want de gezondheidsverschillen in Rotterdam zijn nog steeds relatief groot. Het is nog steeds zo dat in sommige wijken Rotterdammers gemiddeld 7 jaar eerder sterven. Daarbij leven mensen in onze stad 15 jaar korter in goede gezondheid dan mensen elders in het land. Een van de belangrijkste oorzaken van die gezondheidskloof is roken. GroenLinks vindt het ontzettend belangrijk dat we die gezondheidsverschillen aanpakken, want we kunnen daar gewoon wat aan doen.

Daar hebben wij natuurlijk dit mooie initiatiefvoorstel voor, want om werkelijk tot een rookvrije generatie te komen, zijn er gewoon een aantal stappen te zetten. Zeker omdat we zien dat het percentage rokende jongeren niet meer daalt en dat vapen, waar onze welbekende staatssecretaris onlangs een voorstel voor heeft ingediend, een enorme vlucht neemt onder jongeren. Dus we kunnen daar wat aan doen en dat moeten we ook doen. Naast de bestaande inzet om sportverenigingen, speelplekken, tramhaltes en zorginstellingen, daar had de heer Segers-Hoogendoorn het al over, rookvrij te maken, kunnen we nu de volgende stap zetten naar rookvrije terrassen. Het draagvlak hiervoor stijgt onder de bevolking, want 64 procent van de Nederlanders vindt het een goed idee om dat te doen. Ter vergelijking: toen 67 procent van de Nederlanders het een goed idee vond om de perrons rookvrij te maken, hebben we dat aangepast met het resultaat dat we nu zien. Gewoontes kunnen we gewoon aanpassen. Nog niet zo lang geleden werd er in deze raadzaal gerookt. En ik denk dat we allemaal blij zijn dat dat niet meer aan de orde is heden ten dage. Rokers willen wel stoppen, maar het lukt ze vaak niet, want zien roken, doet roken. Wij zetten nu met dit initiatiefvoorstel we stappen om mensen te stimuleren om dat niet meer te doen op terrassen.

Er zijn voor mooie voorbeelden al van horecaondernemers die dit ook graag willen, die zelf de stap al hebben gezet naar een rookvrij terras. Veel mensen vinden het gewoon fijn om op een rookvrij terras te zitten. Horecaondernemers vinden het prettig om die helderheid ook te bieden. Dat geeft hen ook, als het nodig is, maakt het raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

921

makkelijker om mensen aan te spreken en ook voor het personeel is het prettig. Rookvrij is daarmee dus ook een gastvrij terras en wij helpen horecaondernemers daar graag bij. Voorzitter, we hebben hierover al een constructief debat gevoerd in de raadszaal met de initiatiefnemers Sigrid Oosterwegel en Sam Mak en wij hebben daarbij een positieve houding gezien van uw raad om rookvrije terrassen te stimuleren. Dat is de kant die we nu ook meer op zijn gegaan naar aanleiding van de input die we hier hebben gehoord. We hopen dat wij nu ook kunnen stimuleren om dit voorstel te omarmen. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan gaan we nu over naar de termijn van de raad. Wie wenst hierover het woord? De heer Verweij. De heer VERWEIJ (vvd): Voorzitter, ik ben abuis. Ik dacht dat ik al een termijn mocht voordragen, maar het gaat alleen om vragen, dus ik ga met schaamrood op de kaken weer zitten. Ik ga zo meteen mijn bijdrage doen, want ik had niet scherp dat het nu alleen nog om vragen ging. Ik dacht dat het om de bijdrage was, maar dat is pas later. De VOORZITTER: Het is ook de bijdrage. (Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Jazeker. U kunt gewoon uw bijdrage leveren. Even de volgorde, we zullen hem even toelichten. Zij hebben een inleiding gegeven, de indieners. Vervolgens kan de raad een bijdrage leveren, maar ook daarin de vragen verwerken. Dat doet u aan de initiatiefnemers.

Dan gaan zij daarop reageren, ook de wethouder, indien er ook nog vragen aan de wethouders zijn gegeven en hij kan daar ook nog zijn eigen oordeel over geven, wat hij hiervan vindt en kunnen de indieners tot slot ook nog reageren op de bijdrage vanuit de raad en het college. Dus u mag gewoon nu in één keer uw bijdrage leveren, waar u uiteraard ook vragen in kunt verwerken. De heer Vonk. De heer VONK (cu): Toch even de vraag, want voor 6.3 staan ook 2 sprekers aangemeld, dus als het inderdaad zo is zoals u nu voorstelt, dan is het toch logisch dat dan eerst de mensen die zich hebben aangemeld het woord nemen? Of zie ik dat dan weer verkeerd? De VOORZITTER: Excuus. We moeten allemaal even een beetje wakker worden deze ochtend. Ik zal voor mezelf spreken. Excuus. Ik had hem even niet scherp dat er al leden waren aangemeld hier, maar ik zie inderdaad nu dat de heer Vonk is aangemeld. Dus wat een toeval, hij mag als eerste het woord. De heer VONK (cu): Dank u wel, voorzitter, voor het woord. Ik wil inderdaad vanuit de ChristenUnie echt benadrukken dat wij ongelooflijk blij zijn met dit initiatiefvoorstel. We hebben gezien dat vanuit Den Haag de strijd tegen de tabaksindustrie gevoerd is, ook met onder andere ChristenUnie-bewindvoerders, ik noem even Paul Blokhuis en Maarten van Ooijen in deze.

Het blijkt ook nodig te zijn, want zonder die strijd ga je het roken niet uitbannen en dat is wel nodig, want roken, zoals ook terecht door de heer Hoogendoorn is gezegd, is niet alleen een slechte gewoonte of iets wat schadelijk voor jezelf is, maar ook gewoon voor de gezondheid van de ander. Daarmee is het gewoon een bedreiging van de volksgezondheid. Dus nogmaals heel blij dat dit wordt gedaan. Een vraag die ik nog wel heb, om even te checken, het vapen wordt wel ook expliciet genoemd als naast het roken gaat het ook over vapen, dat is op één lijn. Ik neem aan dat het roken van wiet, de joint, dat dat daar ook onder valt, maar dat wilde ik even bij u controleren. In die zin wil ik dan ook nog de hoop uitspreken, natuurlijk, dat als wij echt gaan voor een rookvrije generatie, dat we dan ook eindelijk die strijd natuurlijk tegen de coffeeshops ook zullen blijven voeren, maar dat valt buiten de scope van dit plan. Wel even graag de duidelijkheid over dat het roken van wiet daar ook invalt. Ik vind eerlijk gezegd het voorstel nog vrij vriendelijk. We hebben ook gezien dat bijvoorbeeld het uitbannen van roken in cafés, dat daar echt nog wel wat hardere maatregelen voor nodig zijn. Het is best soft, eigenlijk, wat u zegt. Ik ben vaak wat voor de raadsvergadering van 5 juni 2025

Notulen pagina

922

stevige aanpak, wat meer repressie. Maar in dit geval ligt er in ieder geval al iets moois en wil ik dat alleen maar endorsen en ik hoop dat ook het college dit echt ten volle zal ondersteunen en het voorstel als geheel ook zal overnemen. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank. De heer Elbay, u stond ook aangemeld. Ik probeer nu de aanmelding netjes te doen. De heer ELBAY (d66): Dank, voorzitter. Allereerst mijn waardering voor de indieners GroenLinks en CDA die hier de tijd voor hebben genomen om met zo'n prachtig stuk te komen. De inzet voor een rookvrij Rotterdam is een belangrijk streven. Laten we dat dan ook zo vasthouden. Deze notitie zet daar een volgende concrete stap. Als D66 staan wij voor een stad waar iedereen gezond kan opgroeien, wonen en ontspannen. Een stad waar kinderen kunnen spelen en mensen kunnen genieten van een drankje op het terras zonder blootgesteld te worden aan tabaksrook. Daarom steunen wij van harte het uitgangspunt van deze notitie, een gezonde rookvrije leefomgeving voor alle Rotterdammers en in het bijzonder voor onze jongste generatie. Voorzitter, ik wil toch wel een aantal zaken meegeven, zowel aan de indieners als aan het college. Draagvlak is ontzettend belangrijk. Blijf echt in gesprek met de ondernemers.

De afgelopen jaren, we weten het van de corona, was het ontzettend zwaar voor onze ondernemers en het is belangrijk dat zij deze stap als haalbaar en logisch ervaren, niet als een extra verplichting. Rechtszekerheid, ik lees allerlei zaken, zoals juridische mogelijkheden et cetera. Wees transparant over wat wel en niet kan en laten we dit ook op een juiste wijze gaan terugkoppelen aan onze ondernemers. Voorzitter, wat deze notitie dan ook zo mooi maakt, is dat het niet een verplichtend karakter heeft, niet belerend overkomt, maar juist uitgaat van een draagvlak om ondernemers te overtuigen welke negatieve nadelen roken kan hebben, zoals collega Kockelkoren ook zei, zien roken, doet roken. Laten we dit dan ook stevig aanpakken met zijn allen. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan is nu echt het woord aan de heer Verweij. De heer VERWEIJ (vvd): Dank u wel, voorzitter. Ik heb, net als veel andere raadsleden, sympathie voor het voorstel en ook de tijd en moeite erin gaat zitten om beleid niet alleen te beoordelen, maar ook aan te vullen en beter te maken. We hebben ook sympathie voor het doel: namelijk een rookvrijere generatie. Dat is, denk ik, iets waar we naar moeten streven. Ik denk dat het belangrijk is om te benadrukken: roken is een vrije keus, meeroken is dat niet. Je kiest er niet zelf voor om rook van je buurman in te ademen.